ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΘΟΔΟ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΟΣ

 

Τυχικός: Διορία μέχρι την Τετάρτη να εγκαταλείψει τη Μητρόπολη

Romfea.gr

Διορία ως την προσεχή Τετάρτη έχει δοθεί στον εν αργία Μητροπολίτη Τυχικό να εγκαταλείψει το χώρο διαμονής του στη Μητρόπολη Πάφου και αν δεν το πράξει, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, η απόφαση του Αρχιεπισκόπου Γεωργίου θα υλοποιηθεί.

Με βάση την επιστολή που εστάλη από τον Αρχιεπίσκοπο Γεώργιο, με την ιδιότητά του ως τοποτηρητής του θρόνου, ο κ. Τυχικός έχει την επιλογή να μετακομίσει στο σπίτι του στην Τίμη ή και να νοικιάσει άλλο χώρο με οικονομική συμβολή της Μητροπόλεως Πάφου, αν και στην περίπτωση αυτή, όπως πληροφορείται το philenews, θα του αποκόπτεται μέρος των απολαβών του.

Όπως είναι γνωστό, λόγω της τιμωρίας της αργίας που του επεβλήθη, η αντιμισθία του κυμαίνεται στο 50% του μισθού του.

Ωστόσο, κι αυτές οι μειωμένες απολαβές θεωρούνται δεδομένες ενόσω τελεί σε αργία και δεν του επιβληθεί αυστηρότερη ποινή.

Βεβαίως, παρόλον ότι στην επιστολή δεν υπάρχει σχετική αναφορά, ο Μακαριότατος έδωσε στον εν αργία Μητροπολίτη και τρίτη εναλλακτική επιλογή, η οποία όχι μόνο θα εξασφαλίσει τη διαμονή του αλλά και την παραμονή του στην Εκκλησία και μάλιστα με επισκοπικά καθήκοντα.

Για να γίνει αυτό, όμως, συνεπάγεται να αποδεχθεί ο κ. Τυχικός τους όρους τους οποίους έθεσε η Ιερά Σύνοδος και κυρίως να υπογράψει λίβελο μετανοίας, κάτι το οποίο αποτελεί κόκκινη γραμμή.

Υπενθυμίζεται, πως ο κ. Τυχικός είχε υποβάλει δύο ομολογίες πίστεως οι οποίες απέκλιναν από όσα είχε καθορίσει η Ιερά Σύνοδος, οπόταν δεν έγιναν αποδεκτές. Αυτό σημαίνει, πως για να αρθούν τα όποια εμπόδια και κωλύματα και να επιστρέψει ως Επίσκοπος, η οποιαδήποτε ομολογία πίστεως πρέπει να είναι ευθυγραμμισμένη με όσα απαίτησε η Σύνοδος.

Εξάλλου, η επιμονή για κάθοδό του στη Λευκωσία και η διαμονή του στην Αρχιεπισκοπή, επίσης θεωρείται απαράβατος όρος. Και αυτό όχι επειδή υπάρχει πρόθεση να ελέγχεται αλλά σκοπός είναι να αποτραπεί ο ασφυκτικός επηρεασμός του κυρίως από εξωγενείς παράγοντες όπως είναι οι αποτειχιστές ή και άλλες ομάδες οι οποίες δρούν εξωθεσμικά έχοντας δική τους ατζέντα.

Η επανάληψη της πρόσκλησης από πλευράς του Αρχιεπισκόπου στον κ. Τυχικό να κατέλθει στην Αρχιεπισκοπή εκτιμάται πως είναι και η τελευταία από πλευράς της επίσημης Εκκλησίας.

Όπως έγραψε ήδη το philenews, ο Μητροπολίτης Μόρφου Νεόφυτος είχε εκφράσει την άποψη πως στον κ. Τυχικό έπρεπε να δοθεί άλλη μια ευκαιρία και παρόλον ότι το θέμα είχε μείνει ως εκεί, η κίνηση του Μακαριοτάτου αποτελεί βήμα προς αυτή την κατεύθυνση, χωρίς μάλιστα να έχει συζητήσει προηγουμένως το θέμα με τους υπόλοιπους Συνοδικούς.

Όπως και να έχουν τα πράγματα, όλα πήραν τον δρόμο τους και ήδη προχωρούν οι προετοιμασίες για ενθρόνιση του νέου Μητροπολίτη Πάφου Γρηγορίου στις 11 Ιουνίου.

Ο Αρχιεπίσκοπος θεωρεί πως ο νέος Μητροπολίτης Πάφου πρέπει να είναι απερίσπαστος στο έργο του χωρίς να παραλάβει εκκρεμότητες όπως είναι η διαμονή του εν αργία Μητροπολίτη Τυχικού στη Μητρόπολη.

Ολίγα τινά περί αιτιών της πτώσεως της Πόλης......

«Κατά την διάρκεια αυτών των ημερών (πολιορκία της Πόλης από τους Τούρκους) ο καθένας ξαναθυμόταν ότι η αυτοκρατορία θα χανόταν……..»
«Ο βασιλεύς Παλαιολόγος εμάζωξε το ψωμί και το εμέραζε σε όλη τη χώρα εις τις φαμίλιες, δια να μην ευρίσκουνε πρόφαση να λέγουν, ότι ψωμί δεν έχουμε εις τα σπίτια μας και πάμε να δουλέψουμε». Δηλαδή να τους επιτρέψει να φύγουν έξω από την πόλη ενώ άλλοι γίνονταν μοναχοί ώστε να αποφύγουν την μάχη»
 (ΣΤΙΒΕΝ ΡΑΝΣΙΜΑΝ, ''Η ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΚΩΝ/ΠΟΛΕΩΣ).

«αντί να λάβουν τα όπλα και να ενισχύσουν τον Παλαιολόγον……κατηγορούσαν τον βασιλέα και ωμιλούσαν περί της επικειμένης πτώσεως ως επί μοίρας αναποφεύκτου, δηλαδή Θελήματος του Θεού» (Διονυσίου Κοκκίνου).

«Οι ανθρώποι θυμούνταν μία προφητεία ότι, η Πόλη δεν θα έπεφτε ποτέ…»
«οι άπιστοι δεν άφησαν άσκαφτο κανένα κήπο ή σπίτι όπου και βρήκαν πολλούς κρυμμένους θησαυρούς και τα πήραν μαζί τους» (Γεωργίου Φρατζή).

«Παρουσιάστηκε ενώπιον του αμηρά ο μέγας δούξ κυρ Λουκάς Νοταράς και τον προσκύνησε· τοῦ ἔδειξε πολλούς θησαυροὺς ποὺ τοὺς εἶχε κρυμμένους, λίθους πολύτιμους καὶ μαργαριτάρια καὶ ἄλλα λάφυρα αντάξια βασιλέων· τὰ εἶδαν ὁ ἀμηρᾶς καὶ οἱ σύμβουλοί του καὶ ἐντυπωσιάστηκαν. Καὶ ὁ Νοταρᾶς τοῦ εἶπε: «Ὅλα αὐτὰ τὰ φύλαγα για τὴν μεγαλειότητά σου τώρα σοῦ τὰ προσφέρω ὡς δῶρο. Σὲ ἱκετεύω μόνο νὰ δεχθῆς τὴν παράκλησι τοῦ δούλου σου για εὐσπλαχνία". Εἶχε τὴν ἐλπίδα ὅτι μὲ αὐτὰ θὰ μποροῦσε νὰ ἐπιτύχη τὴν ἐλευθερία του, καθὼς καὶ τῆς οἰκογενείας του. Τοῦ ἀπάντησε ὅμως ὁ ἀμηρᾶς καὶ τοῦ εἶπε: "Παλιόσκυλο καὶ ἀπάνθρωπε, μηχανορράφε καὶ πανοῦργε, εἶχες τόσον πλοῦτο καὶ δὲν βοήθησες τὸν βασιλιὰ αὐθέντη σου, τὴν πόλι καὶ τὴν πατρίδα σου; Καὶ τώρα μὲ τέτοιες πονηριὲς καὶ δολιότητες, που ξέρεις να κάμνης ἀπὸ τὰ νιάτα σου, θέλεις νὰ ἐξαπατήσης κι ἐμένα καὶ νὰ διαφύγης τὴν τιμωρία ποὺ σοῦ ταιριάζει; Κι ἀμέσως ἔδωσε ἐντολὴ στοὺς δημίους νὰ τὸν φυλακίσουν καὶ νὰ τὸν φρουροῦν αὐστηρά. Τὴν ἐπαύριο πρόσταξε καὶ τὸν ξανάφεραν μπροστά του. Καὶ τοῦ λέγει: "Ἐπειδὴ δὲν θέλησες να βοηθήσης τον βασιλιὰ καὶ τὴν πατρίδα σου μὲ τὸν τόσο μεγάλο θησαυρὸ ποὺ εἶχες, γιατὶ δὲν συμβούλευσες τὸν βασιλιά, ὅταν τοῦ ἔστειλα μήνυμα νὰ μοῦ παραδώση εἰρηνικὰ καὶ φιλικὰ τὴν πόλι κι ἐγὼ νὰ τοῦ δώσω στὴ θέσι αὐτῆς ἄλλον τόπο μέ ἀγάπη καὶ φιλία, ὥστε νὰ μὴ γίνουν τόσοι φόνοι μεταξύ μας;". Κι ἐκεῖνος τοῦ ἀποκρίθηκε καὶ εἶπε: "Δεν φταίω ἐγὼ στὴν ὑπόθεση αυτή, ἀλλὰ οἱ Ενετοὶ καὶ οἱ κάτοικοι τοῦ Γαλατᾶ, οἱ ὁποῖοι ἔταξαν στον βασιλιὰ νὰ τοῦ στείλουν στόλο καὶ στρατὸ πρὸς βοήθειά του". Καὶ ὁ ἀμηρᾶς τοῦ λέγει: "Ξεύρεις πολύ καλά νὰ ἐφευρίσκεις ψέματα τώρα ὅμως δὲν ὑπάρχουν περιθώρια για ψέματα ποὺ νὰ σὲ βοηθήσουν". Καὶ διέταξε γιὰ τὴν ἐπαύριο να θανατώσουν τοὺς δύο γιούς του πρῶτα μπροστά στα μάτια του στὴν ἀγορὰ τοῦ Ξηροῦ Λόφου, αὐτοὺς ποὺ κάποτε ζητοῦσε ἀπὸ τὸν βασιλιά νὰ τοὺς τιμήση μὲ τὸ ἀξίωμα τοῦ κοντοσταύλου τὸν ἕνα καὶ τὸν ἄλλο μὲ τοῦ μεγάλου λογοθέτου, καὶ ὕστερα να θανατώσουν καὶ τὸν ἴδιο, ὅπως καὶ ἔγινε. Αὐτὸ ἦταν τὸ τέλος τῆς ἱστορίας τοῦ Λουκᾶ Νοταρᾶ.».

«Ξέρετε γιατί ἔπεσε ἡ Κωνσταντινούπολις; Τὸν Μάιο τοῦ 1453, τὶς παραμονὲς τῆς ἁλώσε­­ως, ὁ Κωνσταντῖνος Παλαιολόγος ζήτησε ἀπὸ τοὺς πλουσίους· Ἀδέρφια μου, νῦν ὑπὲρ πάν­των ὁ ἀγών· δὲν ἔχουμε χρήματα γιὰ τὴν ἄ­μυνα, βοηθῆστε σεῖς!… Δὲν τοῦ ἔδωσαν. Μετὰ μπῆκαν μέσα οἱ ἀγαρηνοί, βρῆκαν στὰ πλουσιόσπιτα πιθάρια μὲ χρυσᾶ νομίσματα καὶ τὰ λεηλάτησαν· ἀντὶ νὰ τὰ φᾶνε τὰ παιδιὰ τοῦ Χριστοῦ, τὰ ἔφαγαν τὰ παιδιὰ τοῦ διαβόλου». (†) ἐπίσκοπος Αὐγουστῖνος Καντιώτης)

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΤΟ ΠΑΘΗΜΑ ΕΓΙΝΕ ΜΑΘΗΜΑ;

ΤΑ ''ΣΗΜΕΙΑ'' ΠΟΥ ΠΡΟΜΗΝΥΑΝ ΤΗΝ ΑΛΩΣΗ......

Αποσπάσματα για την άλωση της Πόλης, από χειρόγραφο άγνωστου Χρονικογράφου που βρέθηκε στο Βατικανό

ΕΝΑΣ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΠΟΛΛΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΠΟΥ ΧΑΣΑΜΕ ΤΗΝ ΠΟΛΗ....

«Ἀνάθεμα εἰς τοὺς Ἀζυμίτας!»

Η ΑΛΩΣΙΣ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ ΥΠΟ ΤΩΝ ΤΟΥΡΚΩΝ (ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΦΡΑΝΤΣΗ)

ΚΑΤΑ ΤΩΝ ΙΣΧΥΡΙΣΜΩΝ ΤΩΝ ΛΑΤΙΝΩΝ (ΥΠΟ ΓΕΩΡΓΙΟΥ (Σ)ΦΡΑΤΖΗ)

Η ΠΡΩΤΗ ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ (8-13 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 1204) Γ΄ ΜΕΡΟΣ

Η ΠΟΛΙΣ ΕΑΛΩ! ΓΙΑΤΙ ΑΡΑΓΕ;

Η σχέση ζώντων και κεκοιμημένων. (1ο μέρος)

 

Ἡ Ἐκκλησία αἰσθάνθηκε διαχρονικά τήν ἀνάγκη προσευχῆς γιά τούς κεκοιμημένους. Κατά τόν Ἰωάννη τόν Χρυσόστομο πρόκειται γιά ἕνα ἔθιμο τῆς Ἐκκλησίας, τό ὁποῖο καθιερώθηκε ἀπό τούς ἴδιους τούς Ἀποστόλους. Θεωρεῖ μάλιστα ὅτι δέν ἄφησαν ἐπί ματαίῳ οἱ Ἀπόστολοι τό ἔθος καί τόν νόμο, συμπεριλαμβάνοντας στα ἅγια καί φοβερά Μυστήρια τῆς Ἐκκλησίας τήν μνημόνευση τῶν κεκοιμημένων. Αναμφιβόλως, αὐτό τό ἔκαναν διότι ἐγνώριζαν ποιό τό ὄφελος καί τό σημαντικό ἀγαθό που προκύπτει για τους τεθνεώτες. Στο έργο «Περί τῶν ἐν πίστει κεκοιμημένων», πού ἀποδίδεται στον Ἰωάννη τόν Δαμασκηνό, ἐπιβεβαιώνεται ἡ θέση αὐτή. Στήν Β' πρός Τιμόθεο ἐπιστολή, βλέπουμε τόν ἴδιο τόν ἀπόστολο Παῦλο να προσεύχεται γιά τόν τεθνεῶτα μαθητή του Ονησίφορο (Β' Τιμ. 1,18).
Οἱ «παρακλήσεις» ὑπέρ τῶν τεθνεώτων παίρνουν σύμφωνα μέ τήν παράδοση τρεῖς βασικές μορφές: την προσευχή (λειτουργική ἤ ἀτομική), την προσφορά τῆς εὐχαριστίας καί τήν ἐλεημοσύνη. Οἱ Πατέρες ἐπιμένουν ὡς πρός τήν χρησιμότητα τῶν παρα- κλήσεων ὑπέρ τῶν κεκοιμημένων. Γράφει ἐπί τούτου ὁ Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος: «Δεν γίνονται χωρίς λόγο οι προσφορές υπέρ των τεθνεώτων, δεν γίνονται χωρίς λόγο οι ικεσίες, ούτε χωρίς λόγο οι ελεημοσύνες· όλα αυτά τα όρισε το Άγιο Πνεύμα, επειδή θέλει να ωφελούμαστε ο ένας από τον άλλον.[1]». Ὁ Μᾶρκος ὁ Εὐγενικός κάνει τήν ἴδια διαπίστωση καί θεωρεῖ ὅτι αὐτή ἐπαληθεύεται ἀπό τό γεγονός ὅτι πρόκειται γιά παλαιά καί οἰκουμενική παράδοση: «Ότι ωφελούν τους κεκοιμημένους με πίστη οι λειτουργίες, οι προσευχές και οι ελεημοσύνες που γίνονται υπέρ αυτών, το μαρτυρεί και αυτό το ίδιο το έθιμο της Εκκλησίας, που επικράτησε από παλαιά, καθώς και πολλοί και διάφοροι λόγοι διδασκάλων, τόσο Λατίνων όσο και Ελλήνων, που ειπώθηκαν και γράφτηκαν σε διαφορετικούς καιρούς και τόπους.»[2].
Οἱ Πατέρες καί οἱ θεολόγοι θεωροῦν ὅτι ἀπό ὅλες τίς παρακλήσεις» για τους τεθνεῶτες, ἡ πιό σημαντική εἶναι αὐτή που γίνεται κατά τη θεία Λειτουργία[3]. Ο Γρηγόριος ὁ Μέγας, περισσότερο ἀπό κάθε ἄλλον, ἐπιβεβαιώνει τη θεωρία αὐτή, βασιζόμενος σε διάφορα περιστατικά δραμάτων καί ἀποκαλύψεων. Ὁ ἱερέας κατά την τέλεση τῆς θείας Εὐχαριστίας προσεύχεται ὥστε οἱ ἁμαρτίες τῶν μνημονευομένων κεκοιμημένων νά ἐξαγνισθοῦν διά τοῦ αἵματος τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ, βυθίζοντας συγχρόνως στό Ἅγιο Δισκοπότηρο τεμάχια τοῦ ἄρτου που προηγουμένως εἶχε κόψει στο ὄνομά τους.
Ἀπό τήν ἄλλη, οἱ ευρισκόμενοι στόν Ἅδη κεκοιμημένοι μποροῦν νά δεχθοῦν, στο μέτρο τοῦ δυνατοῦ, μιά ἀνακούφιση καί ἐλάφρυνση τῶν ποινῶν τους[4]. Αὐτό ἐπιβεβαιώνεται και ἀπό ἕνα παλαιότατο ἔργο πού ἔχαιρε αὐθεντίας, στό ὁποῖο παρατίθεται μία ἀποκάλυψη πού ἔγινε στόν ἅγιο Μακάριο: «Οποιαδήποτε ὥρα αἰσθάνεσαι συγκίνηση γι' αὐτούς πού τιμωροῦνται καί ὁπουδήποτε προσευχηθεῖς γι' αὐτούς, αὐτοί ἀνακουφίζονται κατ' ὀλίγον»[5].
Ὁ Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος αναπτύσσει επανειλημμένως τό ἐν λόγῳ ζήτημα. Πολλά χωρία τῶν ἔργων του αναφέρουν εἰδικά τήν ἀνακούφιση που προσφέρουν οἱ προσευχές τῶν ζώντων στίς ψυχές τῶν κεκοιμημένων πού βασανίζονται: «Όσο είναι δυνατόν, να μη θρηνούμε μόνο με δάκρυα, αλλά με προσευχές, ικεσίες, ελεημοσύνες και προσφορές. Διότι αυτά δεν θεσπίσθηκαν χωρίς λόγο, ούτε μάταια κάνουμε μνήμη των κεκοιμημένων κατά τη θεία μυσταγωγία και προσερχόμαστε υπέρ αυτών, παρακαλώντας τον Αμνό που είναι μπροστά μας, Αυτόν που σήκωσε την αμαρτία του κόσμου, αλλά για να προκύψει από αυτά κάποια παρηγοριά για εκείνους. Ούτε άσκοπα εκείνος που στέκεται στο θυσιαστήριο, όταν τελούνται τα φρικτά μυστήρια, αναφωνεί: «Υπέρ πάντων των εν Χριστώ κεκοιμημένων και εκείνων που επιτελούν τις μνήμες υπέρ αυτών». Διότι, αν δεν γίνονταν οι μνήμες για χάρη τους, ούτε αυτά θα λέγονταν. Επειδή τα δικά μας δεν είναι θεατρική παράσταση — μη γένοιτο· αυτά γίνονται με διάταξη του Αγίου Πνεύματος. Ας τους βοηθούμε λοιπόν και ας τελούμε μνήμη υπέρ αυτών. Διότι, αν η θυσία του πατέρα καθάριζε τα παιδιά του Ιώβ, γιατί αμφιβάλλεις ότι και όταν εμείς προσφέρουμε υπέρ των κεκοιμημένων προκύπτει κάποια παρηγοριά γι’ αυτούς;»[6]. Καί ἀλλοῦ γράφει: «Ας τους κλαίμε λοιπόν αυτούς και ας τους βοηθούμε όσο μπορούμε, ας σκεφτούμε κάποια βοήθεια γι’ αυτούς, μικρή μεν, αλλά ικανή να βοηθήσει. Πώς και με ποιον τρόπο; Και εμείς οι ίδιοι να προσευχόμαστε και να παρακαλούμε και άλλους να κάνουν προσευχές υπέρ αυτών, και να δίνουμε συνεχώς ελεημοσύνες για λογαριασμό τους στους φτωχούς.»[7]. Ὁ Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος θεωρεῖ ὅτι οἱ προσευχές για τους κεκοιμημένους ἁμαρτωλούς ἀπό μόνες τους δέν ἐπαρκούν: «Ας δίνουμε ελεημοσύνη· κι αν εκείνος είναι ανάξιος, ο Θεός θα ευσπλαχνιστεί. Όσο περισσότερες αμαρτίες έχει διαπράξει, τόσο περισσότερο χρειάζεται ελεημοσύνη. Μην ασχολούμαστε με μνήματα, ούτε με στολισμούς νεκρών. Βάλε δίπλα του χήρες· αυτό είναι το μεγαλύτερο «ένταφιο». Ανάφερε το όνομά του, κάλεσε όλους να κάνουν δεήσεις και ικεσίες υπέρ αυτού· αυτό θα κινήσει τον Θεό σε ευσπλαχνία. Και αν όχι άμεσα μέσω εκείνου, πάντως μέσω άλλου γίνεται αιτία ελεημοσύνης. Και αυτό είναι δόγμα της φιλανθρωπίας του Θεού. Χήρες που στέκονται γύρω και δακρύζουν μπορούν να αρπάξουν κάποιον όχι μόνο από τον παρόντα θάνατο, αλλά και από τον μέλλοντα. Πολλοί μάλιστα ωφελήθηκαν από ελεημοσύνες που έγιναν από άλλους για αυτούς· και αν όχι πλήρως, τουλάχιστον βρήκαν κάποια παρηγοριά.»[8].

---

[1] Ὁμιλίαι εἰς τάς Πράξεις τῶν Ἀποστόλων, ΚΑ', 5. PG 60, 170. Εἰς τήν πρός Φιλιππησίους, Γ ́, 4.

[2]  Ἀντίρρησις τῶν λατινικῶν κεφαλαίων περί περκατορίου πυρός, ΡΟ 15, σ. 40.

[3] Βλ. ΙΩΑΝΝΟΥ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ, Ὁμιλίαι εἰς τήν πρώτην προς Κορινθίους ἐπιστολήν, XLI, 5· ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΤΟΥ ΜΕΓΑΛΟΥ, Dialogues, IV, 57-60· ΛΕΟΝΤΙΟΥ ΝΕΑΠΟΛΕΩΣ, Βίος Ἰωάννου Κύπρου, 24 ΣΥΜΕΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΤΟΥ, Βίος Αγίου Θεοδοσίου τοῦ Κοινοβιάρχου, 17, PG 114, 484-485

[4]  Εκτός τῶν πατερικῶν χωρίων, βλ. μεταξύ τῶν Ὀρθόδοξων θεολόγων ΜΗΤΡΟΦΑΝΟΥΣ ΚΡΙΤΟΠΟΥΛΟΥ, Ὁμολογία πίστεως, στο E.J. Kimmel- Weissenborn, Monumenta fidei Ecclesiae orientalis, t. 2, Iéna 1851, σ. 194-195- ÉVÊQUE SYLVESTRE, Essai de théologie orthodoxe, t. 5, Kiev 1897,

[5] Αποφθέγματα, Μακάριος 38. Παραθέτουμε ἀπόσπασμα στο 8ο κεφάλαιο, ύποσ. 35.

[6]  Εἰς τήν πρώτην προς Κορινθίους, 41, 4-5. PG 61, 361.

[7]  Εἰς τήν πρός Φιλιππησίους ἐπιστολήν, Ὁμιλία Γ, 4. PG 62, 204. 58

[8] 58. Εἰς τάς Πράξεις τῶν Ἀποστόλων, ΚΑ, 4. PG 60, 169. 59.