Κυριακή 22 Μαρτίου 2026

Ο «Νασί» στον Ιεζεκιήλ, η Μεσσιανική Προσδοκία και ο Ναός. (2ο μέρος)

Απεικόνιση της πορείας του Αβραάμ

Η Γη, στην οποία κατοικεί ένας λαός, είναι ένα από τα πιο σημαντικά στοιχεία, που προσδιορίζουν τη ζωή και την ταυτότητά του. Η διαπίστωση αυτή ισχύει, ειδικά, για τον ισραηλιτικό λαό, ο οποίος ήταν στενά και άρρηκτα συνδεδεμένος με τη Γη του, στην κυριολεξία πριν, ακόμη, από την εμφάνισή του ως έθνος στο προσκήνιο της ιστορίας. Η εξιστόρηση της πορείας του ισραηλιτικού λαού μέσα από τις αφηγήσεις της Παλαιάς Διαθήκης καταδεικνύει την ιδιαίτερη σχέση του με τη Γη, η οποία αρχίζει, προτού καν εμφανιστεί η σχετική έννοια του περιούσιου λαού, με την εκλογή του Αβραάμ και την πορεία του προς την υποδειχθείσα από το Κύριο Γη: «καὶ εἶπεν Κύριος τῷ Ἀβραάμ ἔξελθε ἐκ τῆς γῆς σου καὶ ἐκ τῆς συγγενείας σου καὶ ἐκ τοῦ οἴκου τοῦ πατρός σου εἰς τὴν γῆν ἣν ἄν σοι δείξω» (Γεν. 12,1). Στο χωρίο Γεν. 13,15 δηλώνεται πως η Γη αυτή θα δωρισθεί (נתַָן ) για πάντα στον Αβραάμ και στους απογόνους του. Στη συνέχεια της διήγησης και με ιδιαίτερη έμφαση αναφέρεται ότι η Γη δωρίστηκε στον Αβραάμ και στο «σπέρμα» του σύμφωνα με μια διαθήκη (בְּרִית ): «ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ διέθετο Κύριος τῷ Αβραμ διαθήκην λέγων· τῷ σπέρματί σου δώσω τὴν γῆν ταύτην ἀπὸ τοῦ ποταμοῦ Αἰγύπτου ἕως τοῦ ποταμοῦ τοῦ μεγάλου, ποταμοῦ Εὐφράτου» (Γεν. 15,18). Γενικά, όπως εύστοχα παρατηρεί ο Δ. Καϊμάκης: «η επαγγελία της Γης Χαναάν στους Πατριάρχες και στους απογόνους τους, καθώς και η πραγματοποίηση της, είναι η βασική γραμμή που χαράσσεται στα έξι πρώτα βιβλία της Παλαιάς Διαθήκης»[1].
Η σχέση του ισραηλιτικού λαού με τη Γη του, η ιδιοκτησία και η διαχείρισή της περνούν διάφορες φάσεις κατά τη διάρκεια της μακραίωνης ιστορίας του. Η Γη δίνεται στον Αβραάμ και στους απογόνους του με την προϋπόθεση να είναι πιστοί στον Γιαχβέ[2] και να υπακούν στις εντολές Του. Αυτή η προϋπόθεση θεωρείται από ορισμένους σύγχρονους μελετητές, όπως ο J. van Seters[3]  και ο T. Römer[4], αποτέλεσμα μιας μεταγενέστερης ερμηνείας, η οποία εγκατέλειψε την ισχυρή παράδοση, που δεχόταν την άνευ όρων υπόσχεση της Γης στους πατριάρχες.
Με τους ίδιους όρους και προϋποθέσεις η υπόσχεση του Θεού επαναλήφθηκε πολλές φορές και με διαφόρους τρόπους στον λαό, με στόχο πλέον όχι την απόκτηση της Γης, αλλά τη διατήρησή της. Τη συναντούμε μετά την Έξοδο των Ισραηλιτών από την Αίγυπτο με ηγέτη τον Μωυσή, την εγκατάστασή τους στη Γη της Επαγγελίας με ηγέτη τον Ιησού του Ναυή και τη διανομή της στις δώδεκα φυλές του Ισραήλ.
Η Γη αποτελεί μια εξίσου σημαντική παράμετρο και στην περίοδο της βασιλείας, κατά την οποία η έκτασή της αυξομειώνεται ανάλογα με τις εκάστοτε ιστορικές συνθήκες, αλλά ο τρόπος ερμηνείας της παραμένει πάντα σταθερός στη σχέση Γιαχβέ-Ισραήλ-Γη. Αποκορύφωμα των συνεπειών των διαταραγμένων σχέσεων του ισραηλιτικού λαού με τον Γιαχβέ υπήρξε η Βαβυλώνια αιχμαλωσία, κατά την οποία ο λαός του Ισραήλ απομακρύνθηκε από τη Γη του, για να επιστρέψει και πάλι σε αυτήν μετά την αποκατάσταση των σχέσεών του με τον Γιαχβέ.
Σε όλες τις περιπτώσεις η σχέση του λαού του Ισραήλ με τη Γη στην οποία κατοικεί ρυθμίζεται με βάση συγκεκριμένα θεολογικά κριτήρια, ορισμένα από τα οποία έχουν διαχρονικό χαρακτήρα και άλλα μεταβάλλονται ανάλογα με την εποχή. Η ιδιοκτησία της Γης και η παρουσία του Ισραήλ σε αυτήν είναι από τα κύρια θέματα, που διαπραγματεύεται η Παλαιά Διαθήκη, διότι καθορίζουν την ιστορική έκβαση του λαού αυτού. Η Γη, παράλληλα, κατέχει κεντρικό ρόλο και στα εσχατολογικά προφητικά οράματα, καθώς υφίσταται και αυτή την ανακαινιστική παρέμβαση του Γιαχβέ, προκειμένου να εκπληρωθεί το σχέδιό Του για την ευημερία του λαού Του και του κόσμου.


[1] Δ. Καϊμάκη, Θέματα Παλαιοδιαθηκικής Θεολογίας, Θεσσαλονίκη 2007, σ. 53.

[2] Τον Θεό δηλαδή.

[3] J. Van Seters, «Confessional Reformulation in the Exilic Period», Vetus Testamentum 22Δ΄ (1972) 448-459, σ. 451-52.

at

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου