ΕΝ ΤΟΥΤΩ ΝΙΚΑ ☦: Η ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΤΟΥ ΦΟΒΟΥ (2)

Ὁ ἄνθρωπος ὀφείλει να ζητήσει τή βοήθεια τούτη μέσω τῆς προσευχῆς[1], μέ τήν πίστη ὅτι ὁ Θεός μπορεῖ νά τοῦ τήν παράσχει καί μέ τήν ἐλπίδα ὅτι θά τοῦ τήν προσφέρει. Πρέπει να σημειωθεῖ ὅτι τό πιό δραστικό καί ἀποτελεσματικό φάρμακο εἶναι ἡ «προσευχή τοῦ Ἰησοῦ» που στρέφεται ἐναντίον τοῦ φόβου καί ὅλων τῶν συγγενῶν παθῶν (δειλίας, τρόμου, ἄγχους, ἀγωνίας). Ὁ Ἅγιος Ἰωάννης Σιναΐτης συμβουλεύει: «Με το όνομα του Ιησού να μαστιγώνεις τους εχθρούς· γιατί δεν υπάρχει ούτε στον ουρανό ούτε πάνω στη γη ισχυρότερο όπλο. Αφού απαλλαγείς από τη νόσο, να υμνείς Αυτόν που σε λύτρωσε· γιατί, όταν ευχαριστείς, θα σε σκεπάζει στους αιώνες.[2]». Καί ὁ Εὐάγριος παρατηρεῖ: «Θορύβους και χτυπήματα και φωνές και επιθέσεις από δαίμονες θα ακούσει αυτός που επιμελείται την καθαρή προσευχή, αλλά δεν θα παρασυρθεί, ούτε θα προδώσει τον λογισμό, λέγοντας προς τον Θεό: “Δεν θα φοβηθώ τα κακά, γιατί Εσύ είσαι μαζί μου”, και τα παρόμοια.[3]». Ἡ καρδιακή προσευχή δίνει πραγματικά τη δυνατότητα στόν ἄνθρωπο να παραμένει μόνιμα ενωμένος μέ τό Θεό καί ν' ἀποκομίζει διαρκῶς ὀφέλη ἀπό τή βοήθειά Του· ὁπότε πλέον καμιά αἰτία φόβου δέν μπορεῖ νά τόν αἰφνιδιάζει. «Είπε ένας γέροντας: “Είτε κοιμάσαι είτε είσαι ξύπνιος είτε κάνεις οτιδήποτε άλλο, αν έχεις τον Θεό μπροστά στα μάτια σου, σε τίποτε δεν μπορεί να σε φοβίσει ο εχθρός· και αν αυτός ο λογισμός παραμείνει στον Θεό, τότε και η δύναμη του Θεού θα μείνει μέσα του»[4]. Ὅσο μάλιστα ή προσευχή του εἶναι καθαρότερη, τόσο λιγότερο βιώνει ὁ ἄνθρωπος τό φόβο. Γράφει ὁ Ἅγιος Βαρσανούφιος: «Και το σημείο ότι τον άγγιξε είναι ότι δεν ταράζεται πλέον, ακόμη κι αν τον δοκιμάσει όλος ο κόσμος.»[5]. [Σ.τ.μ.: Εάν συγκρουστεί]. Ἡ ἐξαφάνιση τοῦ φόβου καί τῶν συναφῶν παθῶν προκύπτει στην περίπτωση τούτη ὡς ἀποτέλεσμα τῆς συνεχούς παρουσίας τῆς θείας δύναμης στόν ἄνθρωπο χάρη στην αδιάλειπτη προσευχή. Εἶναι δυνατόν ὅμως ὁ ἄνθρωπος νά λυτρωθεῖ ἀπό τα πάθη του καί μέ κάποια ειδική προσευχή. Γράφει σχετικά ὁ Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Ἐρημίτης ὅτι μέ τό αἴτημα πού διατυπώνουμε στο Χριστό μποροῦμε να πάρουμε δύναμη βοήθεια γιά (ν' ἀντιμετωπίσουμε) ὅλες τίς ἀγωνίες καί τούς φόβους μας”. Ἕνα ἀπόφθεγμα ἀναφέρει ὅτι «ρώτησε κάποιος τον αββά Θεόδωρο: Αν συμβεί ξαφνικά κάποια πτώση και φοβηθείς, αββά;” Του λέει ο γέροντας: “Αν προσκολληθεί…» [Σ.τ.μ.: Απόδειξη ὅτι ἰσχύουν καί ἔχουν γίνει κατανοητά αὐτά, πού ἀναφέρει παραπάνω ὁ Ἅγιος Βαρσανούφιος εἶναι ἡ ἀταραξία τοῦ ἀνθρώπου ἔναντι κάθε πειρασμοῦ, δοκιμασίας καί ἐπίθεσης ἀπό μέρους τοῦ κόσμου. Καί γράφει ἀμέσως πρίν ὁ Ἅγιος: «Οδηγεί τον άνθρωπο στην τέλεια προσευχή το να έχει τον νου του να στέκεται μπροστά στον Θεό και να συνομιλεί μαζί Του. Και η προσευχή αναγνωρίζεται όταν απαλλάσσεται από τον περισπασμό και βλέπει ότι ο νους χαίρεται, φωτισμένος μέσα στον Κύριο.» (Ἐπιστολή, 79). Γίνεται κατανοητή λοιπόν ἀπό τήν παράθεση ὅλου τοῦ χωρίου, ἡ ἀντίστροφα ανάλογη σχέση τῆς τέλειας προσευχῆς καί τοῦ φόβου) Όπως ο ουρανός είναι πάνω από τη γη, έτσι και ο Θεόδωρος δεν φοβάται.'' Διότι είχε παρακαλέσει τον Θεό να αφαιρεθεί από αυτόν η δειλία»[6].
Ἀντίστοιχα, ἡ θεραπευτική του φόβου προϋποθέτει την ἀπάρνηση τοῦ ἰδίου θελήματος ἐκ μέρους τοῦ ἀνθρώπου καί την ταπεινόφρονα συμπεριφορά. Ἔτσι σ' ἕνα ἀδελφό πού ρωτάει: «Πώς μπορώ να σωθώ στον καιρό αυτόν, αφού λογισμός δειλίας ανέβηκε στην καρδιά μου;» Ο Άγιος Βαρσανούφιος απαντά: «Σε κάθε καιρό, αν μπορεί ο άνθρωπος να κόβει το δικό του θέλημα σε όλα και να έχει ταπεινή καρδιά […], μπορεί να σωθεί με τη χάρη του Θεού· και όπου κι αν βρίσκεται, δεν τον κυριεύει η δειλία.[7]». Ο φόβος, ὅπως εἴδαμε, συνδέεται μέ τήν ὑπερηφανία· ὅσο περισσότερο ὁ ἄνθρωπος ἐμπιστεύεται τίς δυνάμεις του, τόσο υποδουλώνεται στο συ γκεκριμένο πάθος. Γιά νά καταφέρει νά τό νικήσει μέ τή δύναμη τοῦ Θεοῦ, γιά νά πάρει τή δύναμη αυτή καί νά τήν κρατήσει, ὁ ἄνθρωπος ὀφείλει ν' ἀπαρνηθεῖ τόν ἑαυτό του, ν' ἀναγνωρίσει τήν ἀνεπάρκειά του, ἀλλιῶς ἡ ἐνέργεια τοῦ Θεοῦ δέν θά μπορέσει νά βρεῖ πεδίο δράσης μέσα του. Ὁ Ἅγιος Ἰσαάκ συνιστᾶ σ' ὅποιον θέλει ν' ἀπαλλαγεῖ ἀπό τό φόβο να προσεύχεται κυρίως γιά τήν απόκτηση τῆς ταπείνωσης: «Όσο κάποιος πληθαίνει τις προσευχές, ταπεινώνεται η καρδιά του […]. Και όταν ταπεινωθεί ο άνθρωπος, αμέσως τον περιβάλλει το έλεος, και τότε η καρδιά αισθάνεται τη θεία βοήθεια. Διότι βρίσκει μέσα της κάποια δύναμη εμπιστοσύνης να κινείται.[8]». Ὁ ἄνθρωπος εἶναι δυνατόν να νικήσει το φόβο καί μέ τήν ἀγάπη, ἡ ὁποία τόν ἐκδιώκει, σύμφωνα μέ τό λόγο τοῦ Ἁγίου Ἀποστόλου Ἰωάννου: «Φόβος δεν υπάρχει μέσα στην αγάπη, αλλά η τέλεια αγάπη διώχνει τον φόβο.» (Α ́ Ιωάν. 4,18).