Ἡ κατάσταση πού ἕπεται τῆς
Ἀναστάσεως.
Ἡ Ἀνάσταση δέν ἀποτελεῖ
μόνο μια μεταμόρφωση γιά τό σῶμα, ἀφοῦ ἐπιτρέπει στόν ἄνθρωπο ως σύνολο νά εἰσέλθει
σέ ἕναν ἰδιαίτερο τρόπο ὑπάρξεως, ὅλως διαφορετικό από αὐτόν τοῦ ἐπιγείου βίου.
Τό σῶμα δέν εἶναι πλέον δέσμιο τῶν φυσικῶν νόμων καί ἀναγκῶν, δέν χρειάζεται
πλέον να τρέφεται, νά ἀνασαίνει, νά ἀναπαράγει κ.ἄ. Στο πλαίσιο αυτό, οἱ
Πατέρες ἔθεσαν τό ἐρώτημα ἐάν τό σῶμα θά ἀναστηθεῖ μέ ὅλες τίς λειτουργίες του,
ἀφοῦ ὁρισμένες ἐξ αὐτῶν θά εἶναι ἀχρείαστες, καί ἐάν θά ἀποκατασταθεί πλήρως
καί στό σύνολο τῆς φύσεώς του[1].
Οἱ Πατέρες διαβεβαιώνουν ὅτι τά ὄργανα τοῦ σώματος θα συνεχίσουν νά ὑπάρχουν[2],
μολονότι ὁ Τερτυλλιανός θεωρεί ὅτι δέν θά λειτουργοῦν πλέον[3], ἀφοῦ καί στήν
παροῦσα ζωή εἶναι δυνατόν νά ἀναστείλει κανείς τή λειτουργία του στομάχου ἤ καί
τῶν γεννητικῶν ὀργάνων κατά την περίοδο τῆς νηστείας ἤ τῆς σεξουαλικῆς ἀποχῆς,
χωρίς αὐτό νά συνεπάγεται ὅτι ὁ ἄνθρωπος χάνει ἔστω καί κατ' ἐλάχιστον τήν
πληρότητά του[4].
Χρησιμοποιώντας μάλιστα μιά ἀκριβέστερη ορολογία (όπως κάνουν εἰδικά οἱ
Καππαδόκες Πατέρες, ὁ Μάξιμος ὁ Ὁμολογητής, ὁ Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνός και
μεταγενέστεροι Πατέρες), μπορούμε να συμπεράνουμε ὅτι τό σῶμα θα διατηρήσει τις
δυνάμεις του (ή τίς ἰδιότητές του), ἀλλά ἡ ἐνέργειά τους θα παραμείνει
ανενεργή. Ο Τερτυλλιανός ὅμως ἐκφράζει συγχρόνως καί μιά ἐπιφύλαξη σχετικά με
τη θέση αυτή, θεωρώντας ὅτι τὰ ὄργανα του σώματος τελικῶς μπορεῖ νά μήν μένουν ἀνενεργά,
ἀφοῦ τίποτε δίπλα στον Θεό δέν εἶναι ἀχρείαστο[5].
Θα ἦταν ἀναμφίβολα εὔστοχο νά ποῦμε ὅτι τό σῶμα, καθιστάμενο πνευματικό καί οὐράνιο,
διατηρεῖ μέν αὐτούσια τά ὄργανά του, ἀλλά «μετασχηματισμένα» πλέον (Φιλ. 3,21)[6],
ὅπως οἱ λειτουργίες καί οἱ ἐνέργειές τους επίσης. Θά ἔχουν δηλαδή μιά πνευματική
πλέον λειτουργία, μια ιδέα γιά τήν ὁποία μᾶς δίδει τόσο ἡ Ἁγία Γραφή, ὅσο καί ἡ
μυστική εμπειρία, πού κάνουν λόγο για πνευματικές αἰσθήσεις[7] και πνευματική
χρήση τῶν ὀργάνων τοῦ σώματος[8].
Ὁ νέος τρόπος ὑπάρξεως τοῦ ἀναστημένου ἀνθρώπου συνεπάγεται ἐπίσης μια
διαφοροποίηση τῶν σχέσεών του μέ ἄλλα πρόσωπα. Ἐπί παραδείγματι, οἱ σχέσεις θα
καταργηθοῦν γιά νά ἀντικατασταθοῦν ἀπό σχέσεις ἀμιγῶς πνευματικές, οἱ ὁποῖες
δέν θά ἀπωλέσουν τήν οἰκειότητα, ἀλλά θα προσδώσουν σέ αὐτή μιά ἄλλη φύση, πέρα
ἀπό τή σαρκική διάσταση. Ὁ ἴδιος ὁ Χριστός διαβεβαιώνει ὅτι: «Ὅταν βεβαίως ἀναστηθοῦν
ἐκ νεκρῶν, οὔτε οἱ ἄνδρες θὰ λαμβάνουν σὲ γάμο οὔτε οἱ γυναῖκες θὰ δίνωνται σὲ
γάμο, ἀλλὰ θὰ εἶναι ὅπως οἱ ἄγγελοι, ποὺ ζοῦν στοὺς οὐρανούς». (Μκ. 12,25·
Μτθ.22,30· Λκ.20, 35-36).
[1] Βλ. ΤΕΡΤΥΛΛΙΑΝΟΥ, De la resurrection, LX. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΝΥΣΣΗΣ, Περί ψυχῆς καί ἀναστάσεως, 123.
[2] Βλ. ΤΕΡΤΥΛΛΙΑΝΟΥ, De
la resurrection, LX. ΜΑΚΑΡΙΟΥ
ΑΙΓΥΠΤΙΟΥ, Ὁμιλίαι (coll. II), XV, 10 ΒΑΡΣΑΝΟΥΦΙΟΥ, Ἐπιστολαί, 607.
[3] ΤΕΡΤΥΛΛΙΑΝΟΥ, De la resurrection,
LX.
[4] 'Ενθ. ανωτ. LXI.
[5] 'Ενθ. ανωτ. LX.
[6] Βλ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΝΥΣΣΗΣ, Περί ψυχῆς καί ἀναστάσεως, 132· ΙΩΑΝΝΟΥ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ, Παραμυθία ἐπί θανάτῳ, Α', 6.
[7] Βλ. Η. RAHNER, «Les débuts d'une doctrine des cinq sens spirituels chez Origene», Revue d'ascétique et de mystique, 1932, σ. 113 s. Α. STOLZ, Théologie de la mystique, Chevetogne 1939, σ. 231. J. DANIELOU, Origene, Paris 1948, σ. 299-301- Platonisme et théologie mystique. Doctrine spirituelle de saint Grégoire de Nysse, Paris 1944, σ. 235-252.
[8] Βλ. την μελέτη Thérapeutique des maladies
spirituelles, Paris 1997,σ. 123-125.