Κυριακή 17 Αυγούστου 2025

ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΕΙΣ ΤΗΝ ΠΑΝΑΓΙΑ ΜΑΣ (9ο ΜΕΡΟΣ)



Ἔφερε στον κόσμο ή Θεοτόκος τόν Ἐπανορθωτή τῶν πάντων Χριστό, "εἰς ἐπανόρθωσιν τοῦ πληρώματος"[1]. Γι' αυτό· καί ὁ κανόνας τῆς Θεοτόκου τοῦ Πλαγίου Δ' ἤχου του Ὄρθρου τῆς Κυριακῆς σημειώνει: "Σύ ἔχεις γίνεις ἡ ἐπανόρθωση της προμήτορας Εύας, τον ἀρχηγὸ τῆς ζωῆς στον κόσμο, Θεοτόκε, πού γέννησες".[2]
Αὐτή τήν ἐπανόρθωση του μεταπτωτικοῦ ἀνθρώπου συγκεκριμενοποιεῖ ὁ ὑμνογράφος, όταν με χαρά καί ἀγαλλίαση ψάλλει την υψηλή σημασία τῆς ἑορτῆς τῆς ἐνανθρωπήσεως τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ καί τό σωτηριώδες γιά τό ἀνθρώπινο γένος νόημα αὐτῆς:
Σήμερα λύθηκε ο χρόνιος δεσμός τῆς καταδίκης του Αδάμ. Ὁ Παράδεισος μᾶς ἀνοίχθηκε· ὁ διάβολος καταργήθηκε. Διότι ἀπάτησε την πρώτη γυναίκα τήν ὁποία τώρα βλέπει να γίνεται Μητέρα τοῦ Δημιουργοῦ. Η γυναίκα πού προξένησε τό θάνατο σε κάθε σάρκα, τῆς ἁμαρτίας τό ὄργανο, ἔγινε απαρχή σωτηρίας στον κόσμο. Διότι βρέφος γεννᾶται ἀπό Αὐτήν, ὁ παντέλειος Θεός. Καί μέ τόν τόκο σφραγίζει την παρθενία· λύει σειρά ἁμαρτημάτων μέ τά σπάργανα· καί μέ τή νηπιότητα (τοῦ θείου Βρέφους) θεραπεύει Εὔας τίς, μέ λύπες, ὠδίνες".[3]
Οπωσδήποτε, πρῶτοι ἀπό ὅλους τούς ἀνθρώπους χάρηκαν καί γεύθηκαν τη λύτρωση οι Προπάτορες. Γι' αὐτό καί με πολλή παραστατικότητα ὁ ἱερός Δαμασκηνός μᾶς τούς παρουσιάζει να διαλέγονται κατά κάποιο τρόπο με τη Θεοτόκο καί νά Τήν ἐγκωμιάζουν ὁμολογοῦντες:
“Τότε, λοιπόν, τότε ο Αδάμ καί ἡ Εὔα, τοῦ γένους οἱ προπάτορες, μέ χείλη τά ὁποῖα ἔσταζαν από χαρά, φώναζαν καί ἔλεγαν "Κόρη μακαριστή, Σύ μᾶς ἐλευθέρωσες ἀπό τήν ποινή τῆς ἀπειθείας. Ἐμεῖς ἀφήσαμε κληρονομία για Σένα φθαρτό σῶμα, καί Σύ γιά μᾶς μέσα στήν κοιλία Σου ετοίμασες τῆς ἀφθαρσίας τό ἔνδυμα. Ἐσύ πῆρες ϋπαρξη ἀπό τή σάρκα μας καί ἀντίδωρο εὐδαιμονίας μᾶς χάρισες· τίς λύπες τίς κατάργησες, τά σάβανα τοῦ θανάτου ἔσχισες, πού μᾶς τύλιγαν· τήν πρώτη κατοικία γιά μᾶς τήν ἀποκατέστησες. Ἐμεῖς κλείσαμε τόν Παράδεισο, Σύ τό δρόμο πρός τό δένδρο τῆς ζωῆς μᾶς τόν ἄνοιξες πλατειά. Εξαιτίας μας προέκυψαν τά θλιβερά ἀπό τά καλά· χάρη σε Σένα ὅμως ἀπό τά θλιβερά μᾶς ἦλθαν τα καλύτερα".[4]

 



[1]  P.G. 7,540

[2] "Εὔας τῆς προμήτορος Σύ επανόρθωσις γέγονας, τόν Ἀρχηγόν τῆς ζωῆς τῷ κόσμῳ, Θεοτόκε, κυήσασα".

[3] "Σήμερον ὁ χρόνιος ἐλύθη δεσμός τῆς καταδίκης τοῦ  ̓Αδάμ. Ο Παράδεισος ἡμῖν ἀνεῴχθη· ὁ ὄφις κατηργήθη. Ην γάρ απάτησε πρώην (γυναίκα) νῦν ἐθεάσατο του Δημιουργού γενομένην Μητέρα. Η προξενήσασα τόν θάνατον πάση σαρκί, τῆς ἁμαρτίας το όργανον, σωτηρίας ἀπαρχή ἐγένετο τῷ κόσμῳ παντί διά τῆς θεοτόκου. Βρέφος γάρ τίκτεται ἐξ αὐτῆς ὁ παντέλειος Θεός. Καί διά του τόκου παρθενίαν σφραγίζει· σειρᾶς ἁμαρτη, μάτων λύει διά σπαργάνων· καί διά νηπιότητος της Εύας θεραπεύει τάς ἐν λύπαις ὠδίνας".

[4] "Τότε δέ, τότε  ̓Αδάμ καί Εὔα, οἱ τοῦ γένους προπάτορες, άγαλλομένοις τοῖς χείλεσι διαπρυσίως ἀνακεκράγασι· Σύ μακαρία θύγατερ τῆς παραβάσεως ἡμῖν τά ἐπιτίμια λέλυκας· σύ φθαρτόν ἐξ ἡμῶν σῶμα κληρονομήσασα, ἀφθαρσίας ἡμῖν ἐκυοφόρησας ἔνδυμα· σύ τό εἶναι ἐξ ἡμετέρας ὀσφύος ἁρπάσασα τό εὖ εἶναι ἡμῖν ἀνταπέδωκας· τάς ὠδίνας ἔλυσας τά τοῦ θανάτου διέρρηξας σπάργανα, τό ἀρχαῖον ἡμῖν ἀποκατέστησας ένδιαίτημα. Ἡμεῖς ἐκλείσαμεν τόν παράδεισον, σύ τοῦ τῆς ζωῆς ξύλου τήν ὁδόν ἀνεπέτασας. Ἐκ τῶν χρηστῶν δι' ἡμῶν ἦλθε τά λυπηρά, διά σοῦ εἰς Σέ ἐκ τῶν λυπηρῶν ἐπανῆλθεν ἡμῖν τά χρηστότερα" (Ελλ. Πατρ. P. G. 96,733).

 


   ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ




















Το φαινόμενο της δυσκολίας παραδοχής του λάθους

«Εν αμαρτίαις συ εγεννήθης όλος και συ διδάσκεις ημάς
(Ιωάνν. 9,1-38)


Το φαινόμενο της δυσκολίας που αντιμετωπίζει ο άνθρωπος στο να παραδεχθεί το λάθος του, αποτελεί ένα ζήτημα που έχει απασχολήσει φιλοσόφους, κοινωνιολόγους και θεολόγους επί αιώνες. Δεν είναι απλώς ψυχολογικό ή κοινωνικό φαινόμενο, αλλά αγγίζει τα βάθη της ανθρώπινης φύσεως, καθώς σχετίζεται με το πάθος της υπερηφάνειας και της κενοδοξίας, και έχει επιπτώσεις σε όλους τους τομείς της ζωής μας.
Ένας από τους βασικούς λόγους που ο άνθρωπος δυσκολεύεται να παραδεχθεί το σφάλμα του είναι η προσπάθεια να προστατεύσει το «εγώ» του και την αυτοεκτίμησή του. Η υπερηφάνεια, που είναι ρίζα πολλών κακών, τον εμποδίζει, ενώ η κενοδοξία τον ωθεί να διατηρεί μια εικόνα αψεγάδιαστη στα μάτια των άλλων, ακόμα κι αν εντός του γνωρίζει την αλήθεια. 
Συχνά, ο άνθρωπος φοβάται τις συνέπειες που μπορεί να προκύψουν αν παραδεχθεί το λάθος του, όπως την απώλεια της αξιοπρέπειάς του, την κλονισμένη εμπιστοσύνη των άλλων, την κοινωνική απόρριψη ή την κριτική. Για να αποφύγει αυτήν τη δοκιμασία, προτιμά να δικαιολογείται με τις εξωτερικές συνθήκες ή να μεταθέτει την ευθύνη στους άλλους, ώστε να συντηρεί την θετική εικόνα για τον εαυτό του προκειμένου να τον προστατέψει. Έτσι, αντί να αναπαυθεί στην ειρήνη που χαρίζει η ταπείνωση, καταφεύγει σε δικαιολογίες και κατηγορίες προς τον πλησίον του. Με τον τρόπο αυτόν χάνεται και η ευκαιρία της προσωπικής αυτογνωσίας και η συμφιλίωση με τον πλησίον. 
Η αναγνώριση του λάθους δεν είναι ένδειξη αδυναμίας, αλλά βήμα ανδρείας και πνευματικής ωριμότητας. Όποιος έχει το θάρρος να το αναγνωρίσει, ανοίγει τον δρόμο προς την κάθαρση και την αληθινή ελευθερία. Η ταπείνωση δεν μειώνει τον άνθρωπο· τον ανυψώνει, διότι «ὁ Θεός ταπεινοῖς δίδωσι χάριν», ενώ «ὑπερηφάνοις ἀντιτάσσεται» (Ιακ. 4,6).
Σε κάθε περίπτωση, η αναγνώριση του λάθους είναι σημαντικό βήμα για την απόκτηση της αληθινής σοφίας, της βελτίωσης της σχέσης με τον πλησίον, και της σωτηρίας της ψυχής. Ο άνθρωπος που μαθαίνει να τα αναγνωρίζει, ελευθερώνεται από τα δεσμά της υπερηφάνειας και της κενοδοξίας που απέκτησε η ανθρώπινη φύση με την πτώση, και μεταβαίνει στην αληθινή ζωή της ταπεινώσεως, όπου κατοικεί η Χάρη του Θεού.