ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ
«Το σχήμα αυτού του κόσμου παρέρχεται», αλλά «εκείνος που πράττει το θέλημα του Θεού μένει εις τον αιώνα» (Α΄ Κορ. 7,31· Α΄ Ιω. 2,17). Κάποια πράγματα παρέρχονται, ενώ άλλα παραμένουν. Η αποκαλυπτική εικόνα περιγράφει τη φωτιά που πλάθει και καθαρίζει την ύλη, αλλά πρόκειται για το πέρασμα ενός ορίου. Για ένα χάσμα. Η «έσχατη ημέρα» δεν γίνεται ένα «χθες» ούτε θα έχει ένα «αύριο», επειδή δεν ανήκει στη σειρά των άλλων ημερών. Το χέρι του Θεού παίρνει τον κύκλο του φαινομενικού χρόνου και τον τοποθετεί σε μια ανώτερη τροχιά. Αυτή η «ημέρα» δεν ανήκει στον ιστορικό χρόνο, αλλά απλώς τον διακόπτει· δεν είναι καταχωρημένη στα ημερολόγιά μας, διότι δεν μπορεί να προβλεφθεί. «Μία ημέρα ενώπιον του Κυρίου είναι ως χίλια έτη», πράγμα που σημαίνει ότι οι μονάδες μέτρησης, καθώς και οι καταστάσεις που αντιστοιχούν σε αυτές, είναι ασύγκριτες. Ο υπερβατικός χαρακτήρας του τέλους το καθιστά αντικείμενο αποκαλύψεως και πίστεως.
Η ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΚΑΙ Η ΑΝΑΣΤΑΣΗ
Η Παρουσία θα φανερώσει σε όλους την αστραπιαία επιστροφή του Χριστού εν δόξη. Αλλά δεν θα γίνει αντιληπτή μέσα στην ιστορία, παρά πέρα από την ιστορία, πράγμα που προϋποθέτει τη μετάβαση σε έναν άλλο αιώνα: «πάντες αλλαγησόμεθα» (Α΄ Κορ. 15,51)· «έπειτα εμείς οι ζώντες θα αρπαχθούμε [...] μέσα σε νεφέλες, για να συναντήσουμε τον Κύριο στον αέρα» (Α΄ Θεσ. 4,17).
Κατά τον άγιο Παύλο, ο Θεός ενεργοποιεί τις σπερματικές δυνάμεις της φύσεως: «σπείρεται σώμα ψυχικόν, εγείρεται σώμα πνευματικόν» (Α΄ Κορ. 15,44), ενδεδυμένο με αθανασία κατά την εικόνα του επουρανίου· «όλοι θα εξέλθουν όταν ακούσουν τη φωνή Του».
Τα εσχατολογικά κείμενα έχουν μια τέτοια συμβολική πυκνότητα, ώστε κάθε απλοποίηση και, ακόμη περισσότερο, κάθε κυριολεκτική ανάγνωση καθίσταται αδύνατη. Ο ανεπαρκής λόγος αντικαθίσταται από εικόνες μιας διάστασης που υπερβαίνει αυτόν τον κόσμο. Το ακριβές νόημα μάς διαφεύγει ολοκληρωτικά, προσκαλώντας μας να «τιμούμε με σιωπή» την πραγματικότητα για την οποία γίνεται λόγος:
«εκείνα που οφθαλμός δεν είδε και αυτί δεν άκουσε και δεν ανέβηκαν στην καρδιά ανθρώπου, αυτά ετοίμασε ο Θεός για όσους Τον αγαπούν» (Α΄ Κορ. 2,9).
Η ανάσταση είναι μια τελική υπερ-αποκάλυψη. Το χέρι του Θεού αρπάζει το θήραμα και το ανυψώνει σε μια άγνωστη διάσταση. Μπορεί κανείς μόνο να πει ότι το πνεύμα ανακτά την πληρότητα της ανθρώπινης υπάρξεως: ψυχή και σώμα διατηρούνται μέσα στην ακεραιότητα της μοναδικότητάς τους. Ο άγιος Γρηγόριος Νύσσης μιλά για τη «σφραγίδα», για το «αποτύπωμα» της σωματικής μορφής, το οποίο, χάρη στις δυνάμεις της ψυχής, θα καταστήσει το πρόσωπο αναγνωρίσιμο.
Το σώμα θα μοιάζει με το αναστημένο Σώμα του Χριστού· δεν θα έχει πλέον βάρος και θα είναι διαφανές. Η απωστική ενέργεια, που καθιστά τα πάντα αδιαφανή και αδιαπέραστα, θα αντικατασταθεί από μια καθαρά ελκτική ενέργεια, η οποία θα επιτρέπει την αλληλοδιείσδυση του μέρους και του όλου.
Η ΠΑΤΕΡΙΚΗ ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΣΩΤΗΡΙΑΣ / ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ
Πάνω στον Σταυρό ο Ιησούς είπε: «Πάτερ, άφες αυτοίς· ου γαρ οίδασι τι ποιούσι» (Λουκ. 23,34). Μόνο ο ασθενής δεν γνωρίζει τι κάνει και συμπεριφέρεται όπως ένας παράφρονας που ούτε βλέπει ούτε ακούει.
Υπό το φως της Αγίας Γραφής, η σωτηρία δεν είναι νομική πράξη και δεν μοιάζει με ετυμηγορία δικαστηρίου. Στα εβραϊκά, η σωτηρία (yéshà) σημαίνει πλήρη απελευθέρωση· στα ελληνικά, το επίθετο αντιστοιχεί στο λατινικό sanus και δηλώνει την αποκατάσταση της υγείας. Η φράση «η πίστη σου σε έσωσε» είναι συνώνυμη με τη φράση «η πίστη σου σε θεράπευσε». Γι’ αυτό το μυστήριο της εξομολογήσεως νοείται ως «νοσοκομείο», ενώ η Θεία Ευχαριστία είναι, κατά τον άγιο Ιγνάτιο, «φάρμακο αθανασίας».
Η Πενθέκτη Οικουμενική Σύνοδος (692) διευκρινίζει:
«Εκείνοι που έλαβαν από τον Θεό την εξουσία να δένουν και να λύνουν πρέπει να ενεργούν ως έμπειροι ιατροί, οι οποίοι γνωρίζουν να βρίσκουν το κατάλληλο φάρμακο για κάθε ασθενή και για κάθε σφάλμα του», διότι «η αμαρτία είναι ασθένεια του πνεύματος». Στην πατερική θεώρηση, ο Σωτήρας Ιησούς είναι ο «Θείος Ιατρός», η «πηγή της υγείας», Εκείνος που λέγει:
«Δεν έχουν ανάγκη από ιατρό οι υγιείς, αλλά οι ασθενείς» (Λουκ. 5,31).
Ο αμαρτωλός είναι ένας ασθενής που αγνοεί τη θανατηφόρα φύση της καταστάσεώς του. Η σωτηρία του θα μπορούσε να περιγραφεί ως η εξάλειψη του φθοροποιού μικροβίου και ως η αποκάλυψη του φωτός του Χριστού, πράγμα που ισοδυναμεί με επιστροφή στην κανονική κατάσταση της φύσεως, στην κατάσταση της οντολογικής υγείας.
