Παρασκευή 11 Σεπτεμβρίου 2026

Ψηφιακός ολοκληρωτισμός και Αντίχριστος.

 

Η ψηφιακή φοβία, η οποία τροφοδοτείται από ψευδείς και μη ψευδείς ειδήσεις και λανθασμένες ερμηνείες εσχατολογικών κειμένων, προκαλεί βλάβη σε πολλούς ανθρώπους, μεταξύ άλλων και σε εκπροσώπους της Εκκλησίας. Απομακρύνει από αυτήν ανθρώπους, δημιουργεί σχίσματα στο εσωτερικό τους και αναγκάζει τους ανθρώπους να ζουν με διαρκή φόβο.
Οι Ορθόδοξοι χριστιανοί θα πρέπει να μάθουν να διακρίνουν τις πραγματικές απειλές από τους φανταστικούς φόβους. Οι σύγχρονες τεχνολογίες αποτελούν μια πρόκληση, η οποία απαιτεί από τους χριστιανούς όχι πανικό, αλλά ορθή στάση απέναντί τους.
Το βασικό ερώτημα που πρέπει να θέσει στον εαυτό του ο πιστός είναι: «Απαιτεί από εμένα αυτή η τεχνολογία να αρνηθώ τον Χριστό; Με εξαναγκάζει να αμαρτήσω;». Η εμπιστοσύνη στον Θεό και στην Πρόνοιά Του, η καθημερινή τήρηση των ευαγγελικών εντολών και όχι ο φόβος απέναντι στις τεχνολογίες, θα πρέπει να αποτελούν τον προσανατολισμό του Ορθοδόξου χριστιανού. Παράλληλα, συμμερίζομαι τις ανησυχίες πολλών ανθρώπων σχετικά με τη χρήση διαφόρων τεχνολογιών.
Η Εκκλησία θα πρέπει να ζητήσει την αναβολή της υποχρεωτικότητας. Εκείνοι που αρνούνται να αποδεχθούν τις τεχνολογίες αυτές θα πρέπει να έχουν εναλλακτική δυνατότητα τη χρήση παραδοσιακών μεθόδων ταυτοποίησης της προσωπικότητας. Η Εκκλησία θα πρέπει να θεωρεί απαράδεκτες οποιεσδήποτε μορφές εξαναγκασμού των πολιτών στη χρήση ηλεκτρονικών αναγνωριστικών στοιχείων, αυτοματοποιημένων μέσων συλλογής, επεξεργασίας και καταγραφής προσωπικών δεδομένων και προσωπικών εμπιστευτικών πληροφοριών. Η άσκηση του δικαιώματος πρόσβασης στα κοινωνικά αγαθά χωρίς ηλεκτρονικά έγγραφα πρέπει να εξασφαλίζεται με υλικές, τεχνικές, οργανωτικές και, εφόσον είναι αναγκαίο, νομικές εγγυήσεις. Η Εκκλησία θα πρέπει να θεωρεί απαράδεκτο τον περιορισμό των δικαιωμάτων στην περίπτωση που ένα πρόσωπο αρνείται να δώσει τη συγκατάθεσή του για την επεξεργασία προσωπικών δεδομένων.
Η ιδιωτική ζωή, η κοσμοθεωρία και η βούληση των ανθρώπων δεν πρέπει να αποτελούν αντικείμενο ολοκληρωτικού ελέγχου. Για την κοινωνία είναι επικίνδυνες οι χειραγωγήσεις των επιλογών των ανθρώπων και της συνείδησής τους εκ μέρους των δομών εξουσίας, των πολιτικών δυνάμεων, των οικονομικών και πληροφοριακών ελίτ. Στις περιπτώσεις κατά τις οποίες αυτό απαιτείται για την προστασία της Πατρίδας, τη διαφύλαξη της ηθικής, των δικαιωμάτων και των νόμιμων συμφερόντων των πολιτών, καθώς και για την πρόληψη ή την εξιχνίαση εγκλημάτων και την απονομή της δικαιοσύνης, η συλλογή πληροφοριών για ένα πρόσωπο μπορεί να πραγματοποιείται χωρίς τη συγκατάθεσή του. Ωστόσο, και στις περιπτώσεις αυτές, η απόκτηση και η χρήση των πληροφοριών πρέπει να πραγματοποιούνται σύμφωνα με τους διακηρυγμένους σκοπούς και με τήρηση της νομιμότητας.
Οι μέθοδοι συλλογής και επεξεργασίας πληροφοριών σχετικά με τους ανθρώπους δεν πρέπει να υποτιμούν την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, να περιορίζουν την ελευθερία και να μετατρέπουν τον άνθρωπο από υποκείμενο σε αντικείμενο. Ακόμη πιο επικίνδυνη για την ελευθερία του ανθρώπου θα καταστεί η εισαγωγή τεχνικών μέσων τα οποία συνοδεύουν διαρκώς τον άνθρωπο ή είναι αχώριστα από το σώμα του, εάν αυτά μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τον έλεγχο του προσώπου και τη διαχείρισή του.
Η Εκκλησία θα πρέπει να θεωρεί απαράδεκτη την υποχρεωτική τοποθέτηση στο σώμα του ανθρώπου οποιωνδήποτε ορατών ή αόρατων αναγνωριστικών σημάνσεων, καθώς και την εμφύτευση στο ανθρώπινο σώμα συσκευών ταυτοποίησης.
Τέλος τα έγγραφα που εκδίδονται από το κράτος δεν πρέπει να περιέχουν πληροφορίες ακατανόητες ή να αποκρύπτονται από τον κάτοχο του εγγράφου, ούτε σύμβολα που έχουν βλάσφημο ή ηθικά αμφίβολο χαρακτήρα ή προσβάλλουν τα αισθήματα των πιστών.
Η Αγία Γραφή και οι Πατέρες της Εκκλησίας μας αναφέρουν ότι ο αντίχριστος θα βασιλεύσει πάνω στον κόσμο όχι με τα μέσα της ανθρωπότητας, αλλά με τη βοήθεια ψευδούς ευσέβειας και ψευδών θαυμάτων. «οὗ ἐστιν ἡ παρουσία κατ’ ἐνέργειαν τοῦ σατανᾶ ἐν πάσῃ δυνάμει καὶ σημείοις καὶ τέρασι ψεύδους» (Β΄ Θεσ. 2:9). Ο αντίχριστος δεν θα είναι απλώς ένας άνθρωπος, αλλά άνθρωπος στον οποίο θα εισέλθει ο ίδιος ο άρχοντας του σκότους. Γι’ αυτό, δεν χρειάζεται καμία προετοιμασία. Ο σατανάς είναι πάντοτε έτοιμος να έλθει στον κόσμο για να εξαπατήσει και αν ο Θεός του το επέτρεπε, τότε ο σατανάς, θα εξαπατούσε τον κόσμο με ψευδή σημεία και θαύματα και πριν από χίλια και πριν από πεντακόσια χρόνια. Ο διάβολος χρειάζεται μόνο την παραχώρηση του Θεού, διότι ο Θεός είναι ο Προνοητής του κόσμου. Δεν καθορίζουν τις τύχες του κόσμου η Λέσχη Μπίλντερμπεργκ ή η Τριμερής Επιτροπή, ούτε η Ευρωπαϊκή Ένωση, ούτε ο ίδιος ο άρχοντας του σκότους, αλλά η Θεία Πρόνοια και αυτή την πίστη στη Θεία Πρόνοια την χάνουν οι αναγνώστες συγγραμμάτων που πιστεύουν στην παντοδυναμία μιας μυστικής υπερκυβέρνησης. Τα σχέδια τους είναι ανθρώπινες υποθέσεις, και ακόμη και η βοήθεια του πατέρα τους του διαβόλου, δεν προσδίδει σε αυτά τα σχέδια καμία θεμελίωση. Οι Ορθόδοξοι χριστιανοί οφείλουν να πληροφορούνται για τις έσχατες ημέρες του κόσμου από την Αγία Γραφή και από τα έργα των Πατέρων της Εκκλησίας, οι οποίοι δεν μας άφησαν στην άγνοια σχετικά με την προέλευση του αντιχρίστου, τις αιτίες και τις περιστάσεις της βασιλείας του.
Στη Δεύτερη Επιστολή προς Θεσσαλονικείς ο Απόστολος Παύλος υπέδειξε, κατά την έκφραση του αγίου Ειρηναίου Λυώνος, «την αιτία της ελεύσεως του αντιχρίστου». Ο αντίχριστος θα έλθει στους ανθρώπους «ἐπειδὴ δὲν δέχθηκαν ν’ ἀγαπήσουν τὴν ἀλήθεια γιὰ νὰ σωθοῦν. Καὶ γι’ αὐτὸ ὁ Θεὸς θὰ ἐπιτρέψῃ νὰ ἔλθῃ σ’ αὐτοὺς ἐνέργεια πλάνης, γιὰ νὰ πιστεύσουν στὸ ψεῦδος. καὶ ἔτσι νὰ τιμωρηθοῦν ὅσοι δὲν πίστευσαν στὴν ἀλήθεια, ἀλλ’ ἐδέχθησαν καὶ ἠκολούθησαν μὲ εὐχαρίστησιν τὴν ἀδικίαν. » (Β΄ Θεσ. 2:10-12). Ερμηνεύοντας αυτά τα αποστολικά λόγια, ο οικουμενικός διδάσκαλος άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος θέτει το ερώτημα: «Για ποιο λόγο, θα πεις, ο Θεός θα επιτρέψει να συμβούν όλα αυτά; Και ποια είναι η πρόθεσή Του; Ποιο είναι το όφελος από την έλευση του αντιχρίστου, εάν αυτή θα είναι προς την απώλειά μας; Μη φοβάσαι, αγαπητέ, απαντά ο άγιος Χρυσόστομος, αλλά άκουσε τι λέγει ο Απόστολος: (ο αντίχριστος) θα εξουσιάσει μόνο εκείνους που χάνονται, οι οποίοι, ακόμη κι αν εκείνος δεν ερχόταν, δεν θα πίστευαν. Ποιο λοιπόν θα είναι από αυτό το όφελος, θα πεις; Το ότι θα φραγούν τα στόματα εκείνων που έχουν καταδικαστεί στην απώλεια. Πώς; Δεν θα πίστευαν στον Χριστό, ακόμη κι αν ο αντίχριστος δεν ερχόταν· αλλά εκείνος θα έλθει με αυτόν τον σκοπό, για να τους ελέγξει. Για να μην πουν τότε: επειδή ο Χριστός ονόμαζε τον εαυτό Του Θεό, μολονότι ο ίδιος πουθενά δεν το είπε αυτό ξεκάθαρα, αλλά μόνο το κήρυξαν εκείνοι που ήλθαν μετά από Αυτόν, γι’ αυτό και εμείς δεν πιστέψαμε σε Αυτόν, επειδή ακούσαμε ότι ένας είναι ο Θεός, από τον οποίο προέρχονται τα πάντα, και γι’ αυτό δεν πιστέψαμε· αυτή την πρόφασή τους (για δικαιολόγηση) θα τους την αφαιρέσει ο αντίχριστος. Όταν αυτός έλθει και, παρά το ότι δεν θα προστάζει τίποτε το δίκαιο, αλλά μόνο την ανομία, εκείνοι θα πιστέψουν σε αυτόν, αποκλειστικά εξαιτίας των ψευδών θαυμάτων του, τότε θα φραγούν τα στόματά τους».
Αυτή είναι η αιτία για την οποία πριν από την Τελική Κρίση θα ενεργεί πάνω στη γη ο αντίχριστος. Ο Θεός θα επιτρέψει την έλευση του αντιχρίστου, ώστε με αυτόν τον τρόπο να αφαιρέσει κάθε πρόφαση και δικαιολογία κατά την Κρίση. Εξαιτίας του αντιχρίστου θα εγκαταλείψουν την πίστη τους οι άνθρωποι και στον Βούδα, και στον Μωάμεθ, και στον Κομφούκιο, ακόμη και στον ίδιο τους τον εαυτό. Για χάρη του Χριστού, του αληθινού Θεού, σήμερα δεν θέλουν να εγκαταλείψουν αυτή την πίστη τους, έχοντας στην ψυχή τους διάφορες προφάσεις για να δικαιολογήσουν τον εαυτό τους, όμως για χάρη του αντιχρίστου, της ψευδούς ευσέβειας και των θαυμάτων του, θα την εγκαταλείψουν.... Έτσι, ο αντίχριστος θα αφαιρέσει κάθε πρόφαση και δικαιολογία, θα τους καταστήσει αναπολόγητους κατά την Κρίση. Και αυτή η αιτία της ελεύσεως του αντιχρίστου καθιστά αβάσιμες τις ανησυχίες ορισμένων. Όλοι όσοι θα δεχθούν τη σφραγίδα του αντιχρίστου, σύμφωνα με τον λόγο του Αποστόλου, προηγουμένως θα πιστέψουν στον αντίχριστο ως Θεό, εξαιτίας των ψευδών σημείων και θαυμάτων του. Ακριβώς αυτό θα τους αφαιρέσει κάθε πρόφαση και δικαιολογία και θα τους καταστήσει αναπολόγητους κατά την Τελική Κρίση.
Οι εξωτερικές περιστάσεις για τη βασιλεία του αντιχρίστου πάνω στον κόσμο, σύμφωνα με τη διδασκαλία των Πατέρων της Εκκλησίας, θα είναι η αναρχία, η απουσία αρχής στα κράτη που έχουν αναδειχθεί από τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία.
Η αποδοχή του αντιχρίστου από τους Ιουδαίους ως του αληθινού Μεσσία αποτελεί αναμφισβήτητη αλήθεια. Εξίσου αναμφισβήτητη αλήθεια είναι και η απογοήτευση των Ιουδαίων από τον αντίχριστο και η προσέλευσή τους στον αληθινό Μεσσία, τον Κύριό μας Ιησού Χριστό. Γι’ αυτό μας υπενθυμίζει ο Απόστολος Παύλος: «Οὐ γὰρ θέλω ὑμᾶς ἀγνοεῖν, ἀδελφοί, τὸ μυστήριον τοῦτο, ἵνα μὴ ἦτε παρ’ ἑαυτοῖς φρόνιμοι, ὅτι πώρωσις ἀπὸ μέρους τῷ Ἰσραὴλ γέγονεν ἄχρις οὗ τὸ πλήρωμα τῶν ἐθνῶν εἰσέλθῃ» (Ρωμ. 11:25).
Στη μεταστροφή των Ιουδαίων προς τον Χριστό θα συμβάλουν οι προφήτες Ηλίας και Ενώχ, οι οποίοι, θα σταλούν από τον Θεό από τον ουρανό στη γη. Ερμηνεύοντας τα λόγια του προφήτη Μαλαχία: «...καὶ ἰδοὺ ἐγὼ ἀποστελῶ ὑμῖν Ἠλίαν τὸν Θεσβίτην, πρὶν ἢ ἐλθεῖν τὴν ἡμέραν Κυρίου τὴν μεγάλην καὶ ἐπιφανῆ, ὃς ἀποκαταστήσει καρδίαν πατρὸς πρὸς υἱὸν καὶ καρδίαν ἀνθρώπου πρὸς τὸν πλησίον αὐτοῦ, μὴ ἐλθὼν πατάξω τὴν γῆν ἄρδην. » (Μαλ. 4:5–6), ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος γράφει ότι «τα προαναφερθέντα λόγια του προφήτη δείχνουν ότι ο Θεσβίτης θα έλθει πριν από εκείνη την έλευση κατά την οποία θα γίνει η κρίση. Παράλληλα δείχνει και την αιτία της ελεύσεώς του. Ποια είναι λοιπόν αυτή η αιτία; Για να έλθει και να πείσει τους Ιουδαίους και γενικά όλους τους ανθρώπους να πιστέψουν στον Χριστό και, όταν έλθει ο Χριστός, να μην χαθούν όλοι ολοκληρωτικά. Γι’ αυτό και ο Χριστός, υπενθυμίζοντάς τους αυτό, είπε: “και θα τα αποκαταστήσει όλα”, δηλαδή θα διορθώσει την απιστία εκείνης της εποχής. Γι’ αυτό και ο προφήτης δεν είπε: “θα αποκαταστήσει την καρδιά του γιου προς τον πατέρα”, αλλά “του πατέρα προς τον γιο”. Επειδή οι πατέρες των αποστόλων ήταν Ιουδαίοι, λέγει ότι θα στρέψει προς τη διδασκαλία των υιών, δηλαδή των αποστόλων, τις καρδιές των πατέρων, δηλαδή τη διάθεση του ιουδαϊκού λαού».
(συνεχίζεται)



ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ





ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή [16]

 

20. Τι ακριβώς έπαθε η ανθρώπινη φύση μετά το προπατορικό αμάρτημα. Η κοινωνία με τον Θεό είναι η πηγή της κυριαρχίας του πνεύματος πάνω στην ψυχή και το σώμα. Με την παράβαση των εντολών ο άνθρωπος χωρίστηκε από τον Θεό και υποτάχθηκε στα πάθη.

Τι ακριβώς πάθαμε μετά το προπατορικό αμάρτημα; Ποιο είναι, δηλαδή, το αποτέλεσμα της παρακοής των προπατόρων μας; Η φύση μας δεν άλλαξε. Τα μέρη και οι δυνάμεις της έμειναν όπως ήταν και πριν από την παράβαση, με τους ίδιους νόμους και τις ίδιες ανάγκες. Η προαίρεση μας ωστόσο, η αυτοσυνειδησία μας, δεν ακολούθησε ελεύθερα την ίδια κατεύθυνση.
Τα πάθη ανέτρεψαν την αρχική τάξη και την ομαλή αλληλεξάρτηση των μερών και των δυνάμεων της φύσεως μας, διατάραξαν την όλη ζωή και δραστηριότητα του ανθρώπου και γέννησαν μιαν  ειδική κατηγορία επιβλαβών δυνάμεων. Τα πάθη, όπως έχω ξαναπεί, δεν είναι φυσικά. Έχουν, ωστόσο, τη δύναμη να ελέγχουν και να ρυθμίζουν όλες τις δυνάμεις μας όπως θέλουν. Αυτό, λοιπόν, έγινε.
Ο Θεός έπλασε τον άνθρωπο για να είναι ευτυχισμένος κοντά του, μόνο κοντά του, έχοντας ζωντανή σχέση και επικοινωνία μαζί του. Γι’ αυτό και «φύσηξε στο πρόσωπο του πνοή ζωής» (Γεν. 2:7), του έδωσε δηλαδή το πνεύμα. Τα κύρια χαρακτηριστικά του πνεύματος είναι η αυτοσυνειδησία και η ελευθερία, ενώ οι κύριες εκδηλώσεις του είναι, πρώτο, η ομολογία του Θεού ως Δημιουργού, Προνοητή και Μισθαποδότη και, δεύτερον, ένα αίσθημα ολοκληρωτικής εξαρτήσεως από Εκείνον.
Το αίσθημα αυτό εκδηλώνεται με την αγαπητική πρόσβλεψη του Θεού, με τη σταθερή προσήλωση στον Θεό, με τον ευλαβικό φόβο του Θεού, με την εκτέλεση του θελήματος του Θεού, σύμφωνα με τα κελεύσματα της συνειδήσεως, και με την απάρνηση όλων των επίγειων για χάρη του Θεού.
Αυτοσυνειδησία και ελευθερία δόθηκαν με το πνεύμα στον άνθρωπο όχι για να ξιπαστεί και να ενεργεί αυθαίρετα, αλλά για να διαπιστώσει και να παραδεχθεί πως ότι έχει, προέρχεται από τον Θεό, κι έτσι, ζώντας σύμφωνα με τη φυσική τάξη που καθόρισε Εκείνος, να κατευθύνεται συνειδητά και ελεύθερα προς τον τελικό του σκοπό, την αιώνια ζωή μετά τον σωματικό θάνατο.
Όταν το κάνει αυτό, μένει ενωμένος με τον Θεό και Εκείνος μ’ αυτόν. Και όταν ο Θεός μένει ενωμένος μ’ έναν άνθρωπο, δίνει στο πνεύμα του τη δύναμη να ελέγχει και να κατευθύνει το σώμα και την ψυχή, καθώς και τα εξωτερικά πράγματα. Αυτή ήταν η αρχική κατάσταση του ανθρώπου. Το επιβεβαίωσε ο Κύριος με τον θείο λόγο του, προστάζοντας τους πρωτόπλαστους να γνωρίζουν ως Θεό Εκείνον μόνο, να υπηρετούν Εκείνον μόνο, να βαδίζουν σύμφωνα με το θέλημα Εκείνου μόνο.
Και για να μη βρεθούν σε αμηχανία ως προς τον τρόπο εκπληρώσεως του θείου θελήματος, τους έδωσε μιαν  ασήμαντη εντολή: Να μη φάνε τον καρπό ενός δέντρου, του δέντρου της γνώσεως του καλού και του κακού, όπως το ονόμασε. Έτσι, λοιπόν, οι προπάτορες μας άρχισαν να ζουν ευφρόσυνα μέσα στον παράδεισο.
Ένα πνεύμα, όμως, που είχε πέσει πρωτύτερα από υπερηφάνεια, τους φθόνησε για τη μακαριότητα τους και τους έβγαλε από το δρόμο του Θεού, παρακινώντας τους να παραβούν την ασήμαντη εντολή που τους είχε δοθεί. Τους εξαπάτησε, λέγοντάς τους δελεαστικά, ότι, αν γεύονταν τον απαγορευμένο καρπό, θα γίνονταν σαν θεοί!
Το πίστεψαν. Και δοκίμασαν τον καρπό. Το γεγονός αυτό καθαυτό δεν είναι ίσως σημαντικό. Το κακό είναι ότι πίστεψαν το πονηρό πνεύμα, χωρίς καν να το γνωρίζουν. Ίσως κι αυτό ακόμα να μην ήταν τόσο φοβερό, αν ο διάβολος δεν είχε δηλητηριάσει τις ψυχές τους με πονηρούς λογισμούς και αμαρτωλά αισθήματα εναντίον του ίδιου του Θεού, πείθοντας τους ότι Εκείνος τους απαγόρευσε να φάνε από το δέντρο της γνώσεως του καλού και του κακού, επειδή, αν το έκαναν, θα γίνονταν σαν θεοί.
Να τι πίστεψαν. Και πιστεύοντας το, δεν μπορούσαν παρά να έχουν βλάσφημους λογισμούς για τον Πλάστη τους, όπως, λ.χ., ότι τους φθόνησε και τους φέρθηκε δίχως καλοσύνη. Αφού δέχτηκαν τέτοιους λογισμούς, δεν μπορούσαν ν’ αποφύγουν στη συνέχεια, και κάποια δυσμενή αισθήματα εναντίον του Θεού, αισθήματα που τους οδήγησαν σε αυτόβουλες αποφάσεις: “Θα πάρουμε μόνοι μας ότι Εκείνος δεν μας δίνει. Να ποιος είναι, κι εμείς τον θεωρούσαμε αγαθό! Δεν έχουμε, λοιπόν, παρά να τον αγνοήσουμε και να ρυθμίσουμε εμείς οι ίδιοι τη ζωή μας!”. Έτσι σκέφτηκαν.
Και αυτονομήθηκαν χωρίστηκαν από τον Θεό, πιστεύοντας φιλόδοξα ότι, σύμφωνα με την υποβολή του πονηρού, θα γίνονταν σαν θεοί. «Θ’ ανέβω πάνω από τα σύννεφα, θα γίνω όμοιος με τον Ύψιστο!» (Ησ. 14:14). Αυτό δεν ήταν μόνο ένας μάταιος λογισμός. Ήταν μια εχθρική απόφαση.
Ο άνθρωπος, αναλαμβάνοντας πια ο ίδιος με αυτοπεποίθηση τον καθορισμό της πορείας του, κυριεύθηκε από έπαρση και αλαζονεία. Η κακή χρήση της ελευθερίας του, πάλι, τον έκανε κακόβουλο και πεισματάρη. Η απομάκρυνση από τον Θεό ολοκληρώθηκε με την αποστροφή και την ανταρσία εναντίον του. Γι’ αυτό κι Εκείνος εγκατέλειψε τους παραβάτες. Έτσι η ζωντανή ενότητα Θεού και ανθρώπου διασπάστηκε.
Ο Θεός είναι παντού και συντηρεί τα πάντα, αλλά ενώνεται με ελεύθερα όντα μόνο όταν υποτάσσονται σ’ Αυτόν. Κανενός το αυτεξούσιο δεν παραβιάζει. Συντηρεί, βέβαια, και φυλάει ακόμα και τους πιο εγωιστές, αλλά δεν τους πλησιάζει, δεν ενώνεται μαζί τους. Έτσι και οι προπάτορες μας αφέθηκαν μόνοι.
Αν είχαν μετανοήσει έγκαιρα, ίσως ο Θεός να είχε επιστρέψει κοντά τους. Δυστυχώς, όμως έμειναν αμετανόητοι. Παρά τα ολοφάνερα αποδεικτικά στοιχεία, ούτε ο Αδάμ, ούτε η Εύα παραδέχτηκαν πως ήταν ένοχοι. Έτσι τιμωρήθηκαν με έξωση από τον παράδεισο.
Συνήλθαν μετά την έξωση τους, μα ήταν πια αργά. Δεν είχαν παρά να υπομείνουν τις συνέπειες της πτώσεως τους, όπως τις υπομένει ολόκληρο το ανθρώπινο γένος, που κατάγεται απ’ αυτούς. Ας ευγνωμονούμε τον πανάγαθο Θεό, που, μολονότι τον προδώσαμε, δεν μας απαρνήθηκε, δεν μας ξέχασε, δεν μας άφησε αβοήθητους. Μ΄ έναν θαυμαστό τρόπο οικονόμησε την επανένωση μας μαζί του.
Ξανοίχτηκα αρκετά. Ας επικεντρώσουμε, λοιπόν, την προσοχή μας στο τι συνέβη μέσα στον άνθρωπο: Το πνεύμα[1], όσο ήταν σε ζωντανή κοινωνία με τον Θεό και έπαιρνε θεία δύναμη απ’ Αυτόν, είχε εξουσία πάνω στην ψυχή και το σώμα. Όταν διακόπηκε η κοινωνία του με τον Θεό, διακόπηκε και η ενίσχυσή του με θεία δύναμη. Μόνο του και αδύναμο πια, δεν μπορούσε να κυβερνήσει την ψυχή και το σώμα, που το αιχμαλώτισαν και το υπέταξαν.
Στον άνθρωπο κυριάρχησε η διάνοια και, μέσω της διάνοιας, η σαρκικότητα. Έτσι ο άνθρωπος, από πνευματικός, έγινε διανοητικός και σαρκικός. Το αποδυναμωμένο πνεύμα δεν έχει, από τότε μέχρι σήμερα, εξουσία πάνω του. Είναι το ίδιο πνεύμα που πήρε εξαρχής από τον Θεό, αλλά ανίσχυρο. Γνωστοποιεί, πάντως, την ύπαρξη του κάπου-κάπου, άλλοτε με το φόβο του Θεού, άλλοτε με τα ξυπνήματα της συνειδήσεως και άλλοτε με το ανικανοποίητο από τα κτιστά πράγματα.
Σ’ αυτές τις εκδηλώσεις δεν δίνουμε πολλή προσοχή. Μόλις που τις αντιλαμβανόμαστε, καθώς όλο το ενδιαφέρον μας είναι στραμμένο στις μέριμνες της επίγειας ζωής. Η διάνοια μας έχει αφοσιωθεί σ’ αυτή τη ζωή, μια ζωή υλική. Την επίγεια ζωή, βλέπεις, τη ζούμε όλοι με σώμα, και καθετί σωματικά απτό φαίνεται αναγκαίο.
Ο άνθρωπος, όταν συντελέστηκε η ανατροπή της τάξεως στις αμοιβαίες σχέσεις και στην αλληλεξάρτηση των μερών της φύσεως του, δεν μπορούσε πια να δει τα πράγματα μέσα στην ορθή τους προοπτική, ούτε μπορούσε να διατηρήσει τις ανάγκες, τις επιθυμίες και τα συναισθήματά του σε ευταξία και ισορροπία. Σ’ όλα αυτά – ανάγκες, επιθυμίες, συναισθήματα – επικράτησε σύγχυση και αταξία. Μα το χειρότερο ήταν ότι σ’ αυτή την κατάσταση προστέθηκαν και τα πάθη, που κυριάρχησαν στον άνθρωπο και άρχισαν να τον τυραννούν.
Φοβερή είναι η τυραννία των παθών! Έχεις δει πως η οργή ψήνει σαν πυρετός τον οργισμένο; Πώς ο φθόνος τρώει σαν σαράκι τον φθονερό; Πώς η λύπη λιώνει σαν αργός θάνατος τον βυθισμένο σε πένθος; Έτσι συμβαίνει με όλα τα πάθη, που εμφανίστηκαν μέσα μας μαζί με τη φιλαυτία. Αυτή είναι η μάνα τους.
Μόλις ο προπάτορας μας είπε μέσα του, “Εγώ ο ίδιος”, “Ο εαυτός μου”, στην ψυχή του ρίζωσε η φιλαυτία, αυτό το δηλητήριο, αυτός ο σπόρος του σατανά. Από τη φιλαυτία αναπτύχθηκαν στη συνέχεια και τα άλλα πάθη – υπερηφάνεια, φθόνος, οργή, μίσος, λύπη, απελπισία, πλεονεξία, φιληδονία, κ.λπ. – με όλα τα επακόλουθα και τις συνέπειες τους. Ενωμένα πια με την ανθρώπινη φύση, επιδεινώνουν μια κατάσταση που, και χωρίς αυτά, ήταν κατάσταση διαταραχής της φυσικής τάξεως.
Να, λοιπόν, σε τι συνίσταται η αρρώστια μας: Το πνεύμα κυριεύθηκε από έπαρση και αλαζονεία, από κακοβουλία και πεισμονή. Έτσι έχασε την εξουσία του και υποτάχθηκε στην ψυχή, στο σώμα και στα εξωτερικά, στα υλικά πράγματα. Ακολούθησαν η σύγχυση και ο πολλαπλασιασμός των αναγκών και των επιθυμιών, διανοητικών και σωματικών.
Αυτές καθαυτές οι ανάγκες του ανθρώπου είναι περιορισμένες και εύτακτες. Το αρρωστημένο πνεύμα, όμως, που από τη φύση του έχει απεριόριστη ενέργεια, τις πολλαπλασιάζει ακατάπαυστα και τις μπερδεύει, δημιουργώντας αυτή τη σύγχυση και την αταξία, για την οποία μιλήσαμε.
Είναι πια καιρός ν’ απαντήσουμε στο ερώτημα: Τι χρειάζεται για ν’ αποκατασταθούν όλα μέσα μας στην αρχική τους τάξη; Θα σου γράψω γι’ αυτό την επόμενη φορά. Στο μεταξύ, σκέψου το.



[1]  Υπενθυμίζουμε ότι, σύμφωνα με τον όσιο Θεοφάνη, το πνεύμα του ανθρώπου είναι η «ψυχή της ψυχής» του.



ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ