ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή [10]

Το περίβλημα της ψυχής γίνεται φωτεινό ή σκοτεινό ανάλογα με την εσωτερική κατάσταση της ψυχής. Παραδείγματα.

Θα ἤθελα να συνεχίσω την προηγούμενη διαπραγμάτευση καί νά ἐπεκταθῶ στο ίδιο θέμα. Θά σοῦ διηγηθῶ κάποια περιστατικά, πού δείχνουν ὅτι στό περίβληµα τῆς ψυχῆς ἀντανακλᾶται ἡ ἐσωτερική της κατάσταση.
Στά χρόνια τοῦ ἁγίου Ανδρέα, τοῦ διά Χριστόν σαλοῦ, ζοῦσε ἕνας ἀναχωρητής ἱερομόναχος, ἄνθρωπος νηστείας καί προσευχῆς. Ὅλοι τόν τιμοῦσαν και τόν εὐλαβοῦνταν. Μά ὁ ἅγιος Ἀνδρέας, ὅταν τόν συνάντησε κάποτε, εἶδε κάτι σάν σκοτεινή ὁμίχλη νά τον περιβάλλει κι ἕνα φίδι, µέ τήν ἐπιγραφή “φίδι τῆς φιλαργυρίας”, νά εἶναι τυλιγμένο γύρω ἀπ τό λαιμό του.
Τέτοια ψυχή εἶχε ὁ δύστυχος ἐκεῖνος ἀναχωρητής! Καί ὅμως, κανένας ἄνθρωπος δέν μποροῦσε να τή δεῖ. Μόνο τά φωτισµένα πνευματικά µάτια τοῦ ἁγίου Ανδρέα τήν εἶδαν. Ἀλλά τά µάτια τῶν ἐπουράνιων πολιτῶν εἶναι ἀκόμα πιό φωτισμένα.
Ἔτσι, ἐνῶ νοµίζουµε ὅτι κανένας δέν βλέπει τί εἵμαστε, ἀναρίθµητα µάτια μᾶς βλέπουν. Κοίτα πόσα ἀστέρια ὑπάρχουν στόν οὐρανό. Ἔ, τά µάτια πού μᾶς παρατηροῦν εἶναι ἀκόμα περισσότερα.
Ἡ ἀλήθεια εἶναι ὅτι κι ἐμεῖς οἱ ἴδιοι μποροῦμε, ἄν ὄχι νά δοῦμε, πάντως νά ἐκτιμήσουμε τί εἴμαστε. Ἡ συνείδησή µας, ὁ ἀδέκαστος κριτής, μᾶς τό λέει. Μπορεῖ νά τήν καταπιέζουµε, μπορεῖ νά τῆς ἐπιβάλλουμε σιῶπή, αὐτή ὡστόσο πάντοτε ἀγωνίζεται ν᾿ ἀπελευθερωθεῖ ἀπό τό ζυγό µας καί νά ὑψώσει τήν ἐλεγκτική φωνή τῆς µέσα µας, ὅταν ἁμαρτάνουμε.
Ἂν δέν ἅμαρτάνουµε, ἡ φωνή της εἶναι καθαρή καί γλυκειά, σαν τήν καμπάνα τῆς ἐκκλησιᾶς. Ἡ συνείδηση εἶναι ἀκόμα ἡ φωνή τοῦ Θεοῦ µέσα µας. Σ’ αὐτήν ἐπίσης, ἄντανακλᾶται ἡ ἄποψη πού ἔχουν οἱ πολίτες τοῦ οὐρανοῦ γιά μᾶς. Ἔτσι, ὅταν ἡ συνείδησή µας λέει πώς εἶμαστε καθαροί ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ καί τῶν ἀνθρώπων αὐτή ἡ μαρτυρία τῆς συνειδήσεως ἀντανακλᾶ στήν ψυχή µας ἕνα ἀόρατο στά δικά µας µάτια φῶς, καί τότε ὅλοι στόν οὐρανό μᾶς βλέπουν φωτεινούς.
Ἂν ὅμως, ἡ συνείδηση μᾶς κατηγορεῖ, λέγοντάς µας πώς είμαστε ἀκάθαρτοι, τότε μᾶς βλέπουν σκοτεινούς. Τέλος, οἱ φύλακες ἄγγελοί μας, πού εἶναι πιό κοντά σ᾿ ἐμᾶς ἀπ ὁποιονδήποτε ἄλλον ξέρουν καλά ἄν εἴμαστε σκοτεινοί ἤ φωτεινοί, καί μποροῦν νά κρίνουν ἄν ἡ ἔσωτερική µας κατάσταση εἶναι μόνιμη ἤ προσωρινή.
Ἐκτός ἀπό τούς ἀγγέλους καί τούς ἁγίους, ὑπάρχουν καί οἱ σκοτεινές δυνάµεις, ἀόρατες σ’ ἐμᾶς, πού κι αὐτές βλέπουν. Ὅταν ὅμως, µιά ψυχή εἶναι φώτεινή, δέν μποροῦν νά τήν κοιτάξουν. Εἶναι, βλέπεις, σαν τίς νυχτερίδες, πού φοβοῦνται τό φῶς. Τήν κοιτάζουν µόνο ὅταν ἀρχίζει νά γίνεται σκοτεινή. Τρέχουν παντοῦ ἀκατάπαυστα. Καί μόλις διακρίνουν µιά ψυχή σκοτεινιασµένη, πέφτουν ἐπάνω της καί τήν πειράζουν µέ ἐμπαθεῖς λογισμούς, ἐπιθυμίες καί συναισθήµατα, πασχίζοντας νά τή ρίξουν στήν ἁμαρτία.
Το ἴδιο, βέβαια, προσπαθοῦν νά κάνουν καί στίς φωτεινές ψυχές, ἀλλά χτυπιοῦνται ἀπό φωτεινές ἀκτίνες σαν ἀπό βέλη καί ἀναγκάζονται νά παραιτηθοῦν ἀπό την προσπάθειά τους.
Στήν Αντιόχεια ζοῦσε τόν 3ο αἰώνα ὁ μάγος Κυπριανός, Κάποιος ἀκόλαστος νέος, ὁ ᾿Αγλαΐδας, ἐρωτεύθηκε παράφορα τήν πανέμορφη Ἰουστίνα, κοπέλα ἁγνή καί εὐσεβή. Ὁ Ἀγλαίῖδας, λοιπόν ἐπειδή ἡ Ἰουστίνα δέν ἀνταποκρινόταν στον ἔρωτά του, ζήτησε τή βοήθεια τοῦ μάγου. Ὁ Κυπριανός ἔστειλε πολλές φορές στήν κοπέλα δαίμονες, πού τόν βοηθοῦσαν στά μαγικά του έργα, προστάζοντάς τους ν᾿ ἀνάψουν στήν ψυχή της σαρκικό ἔρωτα γιά τόν ἀκόλαστο νέο.
Ὅσο κι ἄν προσπάθησαν ὅμως, οἱ δαίμονες, δέν μπόρεσαν νά τήν πλησιάσουν. Ἕνα φῶς τούς ἔκαιγε, τούς τύφλωνε καί τούς ἀνάγκαζε νά μένουν µακριά της. Τό φῶς αὐτό ἐρχόταν ἀπό τήν ἴδια τήν ἁγνή νέα, πού ἦταν τυλιγμένη µέ µιάν ἐκτυφλωτικά φωτεινή νεφέλη.
Ὑπάρχει καλύτερο παράδειγµα ψυχῆς φωτεινῆς, ψυχῆς χριστιανικῆς ψυχῆς ἀφοσιωμένης στον Κύριο, με συνείδηση καθαρή; Ὅταν ἡ συνείδηση είναι καθαρή, ὁ φόβος τοῦ Θεοῦ πλημμυρίζει τήν ψυχή καί τήν προφυλάσσει ἀπό τούς δαίμονες καί τά πάθη. Ὕστερα ὁ ἴδιος ὁ Κύριος, «ὁ πανταχοῦ παρὼν καὶ τὰ πάντα πληρῶν», ἐπισκέπτεται τήν ψυχή. Καί τότε αὐτή γίνεται φωτεινή καί λάμπει σάν ἕνα μικρό αστέρι.
Ἄν ἡ ψυχή εἶναι καθαρή καί φωτεινή κατά τήν ἔξοδό της ἀπό τό σῶμα, τότε ἀνεβαίνει στα ουράνια σκηνώματα μέσα σ' αὐτό ἀκριβῶς τό φῶς πού τήν περιβάλλει.
Κάποτε ὁ ἅγιος Αντώνιος συνομιλοῦσε μέ τούς μαθητές του. Ξάφνου, είδε μέ θαυμασμό μιά φωτεινή χορεία ν' ἀνεβαίνει στόν οὐρανό. “Εἶναι ἡ ψυχή τοῦ ὁσίου Ἀμμούν”, είπε, “πού πέθανε πρίν ἀπό λίγο καί ἀνεβαίνει στούς οὐρανούς μέ τή συνοδεία ἁγίων ἀγγέλων”.
Αγωνίσου, λοιπόν, μέ ζῆλο, προθυμία καί ἐνθουσιασμό γιά νά κάνεις τήν ψυχή σου καθαρή καί φωτεινή. Δέν εἴμαστε πάντα ὅ,τι φαινόμαστε. Συνήθως ὑπάρχει μέσα μας κάτι ἄλλο, καί αὐτό είμαστε στην πραγματικότητα.
Βέβαια, αὐτό τό “κάτι ἄλλο” δέν εἶναι πάντα χειρότερο ἀπ' αὐτό πού φαινόμαστε. Μπορεῖ νά εἶναι καί καλύτερο. Θυμᾶμαι τά λόγια τοῦ Μεγάλου Βασιλείου: «Τό σῶμα είναι δικό μας. Πέρα ἀπό τό σῶμα, ὅ,τι ἄλλο ἔχουμε, ἀρχίζοντας ἀπό τά ροῦχα μας, ἁπλά μᾶς περιβάλλει. Αλλά τότε τί εἴμαστε; Είμαστε ἡ ψυχή (μέ τό πνεῦμα)».
Ἔτσι, ἀφοῦ ἀποδεσμευθεί κανείς ἀπ' ὅλα ὅσα εἶναι ἔξω ἀπό τόν ἑαυτό του, ἀφοῦ ἀποδεσμευθεί κι ἀπό τό ἴδιο τό σῶμα του, πρέπει νά αὐτοσυγκεντρωθεί, να εἰσχωρήσει μέσα του καί, ἀφοῦ αὐτοεξεταστεί συνολικά καί συνοπτικά, νά ἀποφασίσει... Τί ἀκριβῶς εἶσαι, ἀγαπητό μου παιδί;
Αὐτό τό ἐρώτημα μᾶς γυρίζει πίσω, σ' ἕνα ἄλλο ἐρώτημα, πού τό ἀφήσαμε γιά λίγο: Πῶς πρέπει να ζεῖ κανείς; Ἤ, πιό συγκεκριμένα καί πιό ἀναλυτικά: Τί πρέπει να κάνει κανείς γιά νά ζεῖ πνευματικά, γιά νά ἐμπνευματώσει καί τήν ψυχή του καί τό σῶμα του καί τήν ἐξωτερική του εμφάνιση; Θα μιλήσουμε για αὐτό μιάν ἄλλη φορά.