ΕΝ ΤΟΥΤΩ ΝΙΚΑ ☦

''ΑΝΤΙΦΩΤΟΜΑΧΙΚΑ'' Ν. ΛΟΓΑΔΗ (Ζ΄)

<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiOg88G7V4JSwZLvnWmYzrYfJ_Rjsa0buT0sccLjg5-haP4Gq4yO_5B7QLSTR8fZKbAVqlFj-AZN-yGSF8_moeG7v_mS-5AfbWa2hNrWTvdTtB4vbbhRTBkF_PrjdN7OV3k3tLLnPJm87s6HFpB9MxG_acCXT08WeA-D9VOay3GMdw2IkZkAJUT7fOu/s671/88.jpg" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" data-original-height="158" data-original-width="671" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiOg88G7V4JSwZLvnWmYzrYfJ_Rjsa0buT0sccLjg5-haP4Gq4yO_5B7QLSTR8fZKbAVqlFj-AZN-yGSF8_moeG7v_mS-5AfbWa2hNrWTvdTtB4vbbhRTBkF_PrjdN7OV3k3tLLnPJm87s6HFpB9MxG_acCXT08WeA-D9VOay3GMdw2IkZkAJUT7fOu/s16000/88.jpg" /></a></div><iframe height="480" src="https://drive.google.com/file/d/1qK8menWphypPjbcU9GfDH5sHuz2TLQFb/preview" width="640"></iframe><div> </div><div>ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ<a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2023/04/blog-post_20.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">''ΑΝΤΙΦΩΤΟΜΑΧΙΚΑ'' Ν. ΛΟΓΑΔΗ</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2023/04/blog-post_25.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">''ΑΝΤΙΦΩΤΟΜΑΧΙΚΑ'' Ν. ΛΟΓΑΔΗ (Β΄)</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2023/05/blog-post_1.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;"> ''ΑΝΤΙΦΩΤΟΜΑΧΙΚΑ'' Ν. ΛΟΓΑΔΗ (Γ΄)</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2023/05/blog-post_18.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;"> ''ΑΝΤΙΦΩΤΟΜΑΧΙΚΑ'' Ν. ΛΟΓΑΔΗ (Δ΄)</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2024/04/blog-post_16.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">''ΑΝΤΙΦΩΤΟΜΑΧΙΚΑ'' Ν. ΛΟΓΑΔΗ (Ε΄)</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2025/03/blog-post_6.html" itemprop="url">''ΑΝΤΙΦΩΤΟΜΑΧΙΚΑ'' Ν. ΛΟΓΑΔΗ (ΣΤ΄)</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2023/04/blog-post_23.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">Κωνσταντίνου Οικονόμου εξ΄ Οικονόμων: ''Σιωνίτης Προσκυνητής'' (αποσπάσματα με απόδοση στην νεοελληνική)</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2023/05/blog-post_97.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">Κωνσταντίνου Οικονόμου εξ΄ Οικονόμων: ''Σιωνίτης Προσκυνητής'' (αποσπάσματα με απόδοση στην νεοελληνική β΄ μέρος)</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2023/05/blog-post_12.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">Κωνσταντίνου Οικονόμου εξ΄ Οικονόμων: ''Σιωνίτης Προσκυνητής'' (αποσπάσματα με απόδοση στην νεοελληνική γ΄ μέρος)</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2023/05/blog-post_26.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">Κωνσταντίνου Οικονόμου εξ΄ Οικονόμων: ''Σιωνίτης Προσκυνητής'' (αποσπάσματα με απόδοση στην νεοελληνική δ΄ μέρος)</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2023/07/blog-post_5.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">Κωνσταντίνου Οικονόμου εξ΄ Οικονόμων: ''Σιωνίτης Προσκυνητής'' (αποσπάσματα με απόδοση στην νεοελληνική ε΄ μέρος)</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2024/04/blog-post_88.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;"> Κωνσταντίνου Οικονόμου εξ΄ Οικονόμων: ''Σιωνίτης Προσκυνητής'' (αποσπάσματα με απόδοση στην νεοελληνική στ΄ μέρος)</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2024/04/blog-post_24.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">Κωνσταντίνου Οικονόμου εξ΄ Οικονόμων: ''Σιωνίτης Προσκυνητής'' (αποσπάσματα με απόδοση στην νεοελληνική ζ΄ μέρος)</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2025/04/blog-post_19.html" itemprop="url">Κωνσταντίνου Οικονόμου εξ΄ Οικονόμων: ''Σιωνίτης Προσκυνητής'' (αποσπάσματα με απόδοση στην νεοελληνική η΄ μέρος)</a></div>

''ΑΝΤΙΦΩΤΟΜΑΧΙΚΑ'' Ν. ΛΟΓΑΔΗ (Ζ΄)

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ ''ΑΝΤΙΦΩΤΟΜΑΧΙΚΑ'' Ν. ΛΟΓΑΔΗ ''ΑΝΤΙΦΩΤΟΜΑΧΙΚΑ'' Ν. ΛΟΓΑΔΗ (Β΄) ''ΑΝΤΙΦΩΤΟΜΑΧΙΚΑ'...

Η ΕΠΑΝΑΦΟΡΑ ΕΙΣ ΤΗΝ (ΠΡΟ ΤΗΣ ΠΤΩΣΕΩΣ) ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΥΓΕΙΑ (33ο)

<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEin6x-2G3jG8zSdGJE4_FqnAxbk8oMxNKxL6kQ6CNu_O-9n28WIArFGXUnVq3s-856Sz-oW6cOeWoZUjEkc2wUTVEZR3Juph0NkP9M8sb_3L_rBR3vakHF-4ItOHZw1XcsP3-WiJmEmkS7-YgoNSu7jMj9d5Mhfx3LActhYesT4y0F2-XoRrBsgNB9J/s681/090.jpg" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" data-original-height="500" data-original-width="681" height="294" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEin6x-2G3jG8zSdGJE4_FqnAxbk8oMxNKxL6kQ6CNu_O-9n28WIArFGXUnVq3s-856Sz-oW6cOeWoZUjEkc2wUTVEZR3Juph0NkP9M8sb_3L_rBR3vakHF-4ItOHZw1XcsP3-WiJmEmkS7-YgoNSu7jMj9d5Mhfx3LActhYesT4y0F2-XoRrBsgNB9J/w400-h294/090.jpg" width="400" /></a></div>Οἱ Πατέρες χρησιμοποιοῦν ἀκόμη
συχνότερα τόν ὅρο «νόσος» ἤ «ἀσθένεια», γιά νά δηλώσουν τά πάθη καί τά συνήθη ἁμαρτήματα
πού προέρχονται ἀπό αὐτά. Ἄλλωστε ὁ ὅρος «πάθος» παραπέμπει ἐννοιολογικά καί
στόν ὅρο «νόσος», «ἀσθένεια»· ἡ προσέγγιση και παραβολή μεταξύ τῶν δύο ἐννοιῶν
εἶναι πρακτικά πάντα ἔμμεση, μολονότι πάρα πολλές φορές οἱ Πατέρες την καθιστοῦν
ἄμεση. Γράφει, για παράδειγμα ὁ Ἅγιος Δωρόθεος Γάζης: «Με την ενέργεια του
κακού αποκτούμε μια ξένη και παρά φύση κατάσταση· σαν να βρισκόμαστε σε μια
μόνιμη κατάσταση κάποιας λοιμώδους ασθένειας.<a href="#_ftn1" name="_ftnref1" style="mso-footnote-id: ftn1;" title=""><span style="font-family: "Segoe UI","sans-serif"; font-size: 12.0pt; line-height: 115%; mso-ansi-language: EL; mso-bidi-language: AR-SA; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-language: EN-US; mso-fareast-theme-font: minor-latin;">[1]</a>».
Ο Κλήμης ὁ Ἀλεξανδρέας με μεγαλύτερη σαφήνεια καταφάσκει τα πάθη ὡς «ψυχῆς
νόσους»<a href="#_ftn2" name="_ftnref2" style="mso-footnote-id: ftn2;" title=""><span style="font-family: "Segoe UI","sans-serif"; font-size: 12.0pt; line-height: 115%; mso-ansi-language: EL; mso-bidi-language: AR-SA; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-language: EN-US; mso-fareast-theme-font: minor-latin;">[2]</a>.
Μέ τόν ἴδιο τρόπο τα χαρακτηρίζει και ὁ ἅγιος Αμμωνός<a href="#_ftn3" name="_ftnref3" style="mso-footnote-id: ftn3;" title=""><span style="font-family: "Segoe UI","sans-serif"; font-size: 12.0pt; line-height: 115%; mso-ansi-language: EL; mso-bidi-language: AR-SA; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-language: EN-US; mso-fareast-theme-font: minor-latin;">[3]</a>. Ὁ Ἅγιος Νικήτας
Στηθάτος κάνει λόγο γιὰ τὴν [...] τῶν παθῶν ἀρρωστίαν»<a href="#_ftn4" name="_ftnref4" style="mso-footnote-id: ftn4;" title=""><span style="font-family: "Segoe UI","sans-serif"; font-size: 12.0pt; line-height: 115%; mso-ansi-language: EL; mso-bidi-language: AR-SA; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-language: EN-US; mso-fareast-theme-font: minor-latin;">[4]</a>. Παρόμοια καί ὁ
Άγιος Μακάριος<a href="#_ftn5" name="_ftnref5" style="mso-footnote-id: ftn5;" title=""><span style="font-family: "Segoe UI","sans-serif"; font-size: 12.0pt; line-height: 115%; mso-ansi-language: EL; mso-bidi-language: AR-SA; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-language: EN-US; mso-fareast-theme-font: minor-latin;">[5]</a>,
που γράφει ότι «ή ψυχή από της παραβάσεως τῆς ἐντολῆς ἐν ἀσθενείᾳ τῶν παθῶν
γέγον[εν]»<a href="#_ftn6" name="_ftnref6" style="mso-footnote-id: ftn6;" title=""><span style="font-family: "Segoe UI","sans-serif"; font-size: 12.0pt; line-height: 115%; mso-ansi-language: EL; mso-bidi-language: AR-SA; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-language: EN-US; mso-fareast-theme-font: minor-latin;">[6]</a>.
Σε ἄλλο σημεῖο παρατηρεῖ: «Διότι Αυτός γνωρίζει σε ποια κακά βρίσκεται η ψυχή,
πώς εμποδίζεται να πράττει τα έργα της ζωής και πώς έχει πέσει σε βαριά ασθένεια
των παθών της ''ατιμίας''.<a href="#_ftn7" name="_ftnref7" style="mso-footnote-id: ftn7;" title=""><span style="font-family: "Segoe UI","sans-serif"; font-size: 12.0pt; line-height: 115%; mso-ansi-language: EL; mso-bidi-language: AR-SA; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-language: EN-US; mso-fareast-theme-font: minor-latin;">[7]</a>».
Ὁ Εὐάγριος ἀξιολογεῖ τήν κακία, πού ἀντιτίθεται στήν ἀρετή καί συνεπῶς θεωρεῖται
ὡς τό σύνολο των παθῶν, ὡς «νόσο[ν] τῆς ψυχῆς». Ὁ Ἅγιος Μάξιμος διδάσκει: «Όπως
η υγεία και η ασθένεια αναφέρονται στο σώμα του ζωντανού οργανισμού […], έτσι
και η αρετή και η κακία αναφέρονται στην ψυχή].<a href="#_ftn8" name="_ftnref8" style="mso-footnote-id: ftn8;" title=""><span style="font-family: "Segoe UI","sans-serif"; font-size: 12.0pt; line-height: 115%; mso-ansi-language: EL; mso-bidi-language: AR-SA; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-language: EN-US; mso-fareast-theme-font: minor-latin;">[8]</a>».
Καί ὁ Ἅγιος Ἰσαάκ ὁ Σύρος γράφει: «Έτσι συμβαίνει και με όσα ανήκουν στην ψυχή
και στο σώμα. Αν λοιπόν η αρετή είναι η φυσική υγεία της ψυχής, τότε τα πάθη
είναι η ασθένεια της ψυχής»<a href="#_ftn9" name="_ftnref9" style="mso-footnote-id: ftn9;" title=""><span style="font-family: "Segoe UI","sans-serif"; font-size: 12.0pt; line-height: 115%; mso-ansi-language: EL; mso-bidi-language: AR-SA; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-language: EN-US; mso-fareast-theme-font: minor-latin;">[9]</a>·
σημειώνει ἐπίσης ὅτι «χωρίς την κάθαρση από τα πάθη, η ψυχή δεν θεραπεύεται από
τις ασθένειες της αμαρτίας.<a href="#_ftn10" name="_ftnref10" style="mso-footnote-id: ftn10;" title=""><span style="font-family: "Segoe UI","sans-serif"; font-size: 12.0pt; line-height: 115%; mso-ansi-language: EL; mso-bidi-language: AR-SA; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-language: EN-US; mso-fareast-theme-font: minor-latin;">[10]</a>».
 
Οἱ Πατέρες ἀσχολοῦνται ἐπιμελῶς μέ τήν ταξινόμηση αὐτῶν τῶν παθῶν/νόσων, δημιουργώντας
κατ' αὐτό τόν τρόπο μιά ἀληθινή πνευματική νοσογραφία. Ὁ Ἅγιος Ἰωάννης
Κασσιανός ἐξηγεῖ πώς εἶναι δυνατό νά τά διακρίνει καί νά τά ταξινομεῖ σέ ἀναφορά,
μέ τά διάφορα «μέρη» τῆς ψυχῆς ἤ τίς δυνάμεις, πού τά πάθη ἐπικαλούμενος ἀκριβή
σύγκριση μέ τίς σωματικές ἀσθένειες ὡς ἀπόδειξη. Γράφει λοιπόν ὅτι ὅλες οἱ
κακίες ἔχουν τήν ἴδια πηγή και ταυτόσημη γενεσιουργό αἰτία. Ανάλογα ὅμως μέ τό
τμῆμα, και ειδικότερα τό μολυσμένο μέλος τῆς ψυχῆς ἀπό τήν κακία, ἡ ψυχή
δέχεται τις διάφορες κλήσεις τῶν παθῶν καί τῶν πνευματικῶν νόσων. Συχνά τό ἀνάλογο
τῶν σωματικών παθήσεων χρησιμεύει ως απόδειξη. Καθώς, ἄν καί ἡ αἰτία πού ὁδηγεῖ
στην πάθηση εἶναι μία καί μοναδική, δεν παύει να διαφοροποιείται σε περισσότερα
εἴδη νόσων, ὅταν προσβάλλει μετά το αρχικά προσβεβλημένο μέλος καί ἄλλα μέλη. Ἂν
τό μολυσμένο σωματικό υγρό πιέζει τήν κεφαλή, τήν ἀκρόπολη του σώματος δηλαδή,
προκαλεῖ πονοκέφαλο ἂν κατακλύσει τήν ὀφθαλμική κοιλότητα προκαλεῖ φλεγμονή τῶν
ὀφθαλμῶν καί ἄν πλημμυρίσει την κοιλότητα τοῦ ὠτός προξενεῖ ὠταλγία: ἄν συγκεντρωθεῖ
στὶς ἀρθρώσεις ἤ τά ἄκρα τῶν χειρῶν ὁδηγεῖ σέ ἀρθρίτιδα ἤ χειράγρα [Σ.τ.μ.: τό ἀντίστοιχο
τῆς ποδάγρας στά ἄνω ἄκρα, δηλαδή αρθρίτιδα τῶν ἄνω ἄκρων], ἀντίστοιχα· ἄν τό
υγρό κατέλθει στα κάτω άκρα, ἡ πάθηση αλλάζει ὄνομα καί λέγεται ποδάγρα. Γιά
μιά καί τήν αυτή πηγή τοῦ μολυσμένου σωματικοῦ ὑγροῦ ἰσχύει: τόσες διαφορετικές
κλήσεις/φωνές, ὅσα καί τά προσβεβλημένα τμήματα ἤ μέλη. Ὅταν πάλι μεταβαίνουμε ἀπό
τά ορατά στα μή ορατά, μποροῦμε θαυμάσια να πιστέψουμε ὅτι ἡ ἐνέργεια τῶν κακιῶν
βρίσκεται ἐντοπισμένη κατά παρόμοιο τρόπο στα διαφορετικά τμήματα καί, θά
μπορούσαμε νά ποῦμε, στα μέλη τῆς ψυχῆς. Επομένως, οἱ σοφοί διακρίνουν ἐδῶ τρεῖς
δυνάμεις: το λογιστικό, τό θυμοειδές καί τό ἐπιθυμητικό. Κατ' ανάγκη ἡ μιά ἤ ἡ ἄλλη
δύναμη θά ἀλλοιώνεται ὅσες φορές θά μᾶς ἐπιτίθεται τό κακό. Ὅταν λοιπόν τό ἁμαρτωλό
πάθος ἀφορᾶ κάποια ἀπό τίς δυνάμεις αυτές, τότε μετά τήν ἀλλοίωση πού ὑφίσταται
ἡ δύναμη ἀπό τό πάθος, ἡ συγκεκριμένη κακία/ἁμαρτία λαμβάνει τήν ὀνομασία της<a href="#_ftn11" name="_ftnref11" style="mso-footnote-id: ftn11;" title=""><span style="font-family: "Segoe UI","sans-serif"; font-size: 12.0pt; line-height: 115%; mso-ansi-language: EL; mso-bidi-language: AR-SA; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-language: EN-US; mso-fareast-theme-font: minor-latin;">[11]</a>.
Τό ἀπόσπασμα τοῦτο μπορεῖ νά θεωρηθεῖ ἀντιπροσωπευτικό του τρόπου, μέ τόν ὁποῖο
οἱ Πατέρες βλέπουν το θέμα. Τό πάθος ἐμφανίζεται μέ σαφήνεια, εἶναι κατανοητό
και καλά καθορισμένο, ὡς νόσος, και μάλιστα ὄχι κατά άλληγορικό τρόπο ἢ ἁπλά
γιά νά δημιουργήσει κάποια εἰκόνα οὔτε δυνάμει μιᾶς ἁπλῆς σύγκρισης. Όπως τό
προσδιορίζει μέ ἀκρίβεια ὁ ἴδιος ὁ Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Κασσιανός, τό πάθος ἐμφανίζεται
κατά το μέτρο μιᾶς ἀληθινῆς, ὀντολογικῆς ἀναλογίας που υπάρχει μεταξύ τῶν
προσβολῶν τοῦ σώματος καί αὐτῶν τῆς ψυχῆς καί ἡ ὁποία ἐπιτρέπει νά ὁμιλοῦμε γιά
τίς μέν καί τίς δέ χρησιμοποιώντας ταυτόσημη ιατρική ορολογία. Στην πλειονότητα
τῶν περιπτώσεων θά δοῦμε, ὅτι οἱ Πατέρες χρησιμοποιούν ἕνα λεξιλόγιο, τοῦ ὁποίου
συνήθως κάνει χρήση ή παθολογία τοῦ σώματος, γιά νά περιγράψουν τά πάθη.
Οφείλουμε να γνωρίζουμε ὅτι δέν πρόκειται γιά τή μορφή τοῦ λεκτικοῦ ὕφους, ἀλλά
ὁπωσδήποτε γιά ἕνα τρόπο να εκφράσουν μέ πλήρη ἐπάρκεια αυτό που θέλουν να
περιγράψουν, ἕνα τρόπο, ἀκριβή καί ἄμεσο, γιά νά ποῦν τά πράγματα ἀκριβῶς ὅπως
εἶναι. Ἡ ἀναλογία πού ὑπάρχει μεταξύ τῶν δύο τάξεων πραγματικότητας θά ἐπέτρεπε
στους Πατέρες καταρχήν να περιγράψουν τις σωματικές παθήσεις μέ προσεκτικούς ὅρους,
ώσάν νά ἐπρόκειτο γιά νόσους τῆς ψυχῆς. Ἐάν μάλιστα οἱ κακίες τῆς ψυχῆς παρουσιάζονται
γενικά μέ τό λεξιλόγιο τῆς παθολογίας τοῦ σώματος, τότε εἶναι εὐχερέστερη ἡ
μετάβαση ἀπό τό ὁρατό στό ἀόρατο παρά ἡ ἀντίστροφη πορεία, εἰδικά ὅταν
πρόκειται για διδασκαλία πού ἀφορᾶ σέ ὅσους εἶναι λίγο ἐξοικειωμένοι μέ τά
πνευματικά.<o:p></o:p>

<o:p> </o:p><div style="mso-element: footnote-list;">

<a href="#_ftnref1" name="_ftn1" style="mso-footnote-id: ftn1;" title="">[1]</a> ΔΩΡΟΘΕΟΣ
ΓΑΖΗΣ, Διδασκαλία, 11, 122. Πρβλ ΙΩΑΝΝΗΣ ΓΑΖΗΣ, Επιστολή, 463.

</div>

<a href="#_ftnref2" name="_ftn2" style="mso-footnote-id: ftn2;" title="">[2]</a> ΚΛΗΜΗΣ
ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΥΣ, Προτρεπτικός, 11, 115, 2.

</div>

<a href="#_ftnref3" name="_ftn3" style="mso-footnote-id: ftn3;" title="">[3]</a> ΑΜΜΩΝΑΣ,
Επιστολαί, 12, 5 (από το συριακό κείμενο).

</div>

<a href="#_ftnref4" name="_ftn4" style="mso-footnote-id: ftn4;" title="">[4]</a> ΝΙΚΗΤΑΣ ΣΤΗΘΑΤΟΣ, Κεφάλαια φυσικά, 22.
Πρβλ. ὅλο τό κεφάλαιο, ὅπου τά πάθη παρουσιάζονται ὡς ἀσθένειες, όπως και στα
Κεφάλαια πρακτικά, 34. 35. 51.

</div>

<a href="#_ftnref5" name="_ftn5" style="mso-footnote-id: ftn5;" title="">[5]</a> ΜΑΚΑΡΙΟΣ ΑΙΓΥΠΤΙΟΣ, Ὁμιλία (Συλλογή ΙΙΙ),
25, 2, 1.

</div>

<a href="#_ftnref6" name="_ftn6" style="mso-footnote-id: ftn6;" title="">[6]</a> ΜΑΚΑΡΙΟΣ
ΑΙΓΥΠΤΙΟΣ, Ομιλία (Συλλογή ΙΙΙ), 27, 2. 4. Στη συγκεκριμένη παράγραφο (2),
αναφέρει ὅτι «ἐν τῇ ἀσθενείᾳ τῆς ἁμαρτίας κατάκειται ἡ ψυχή» και κάνει λόγο για
«την ψυχήν, τήν ἀπό τῆς παραβάσεως τῆς ἐντολῆς ἐν ἀσθενείᾳ τῶν παθῶν γεγονυῖαν».

</div>

<a href="#_ftnref7" name="_ftn7" style="mso-footnote-id: ftn7;" title="">[7]</a> ΜΑΚΑΡΙΟΣ ΑΙΓΥΠΤΙΟΣ, Ὁμιλία (Συλλογή
ΙΙΙ), 26, 3, 4. Τα πάθη έξακολουθοῦν νά θεωροῦνται ὡς ἀσθένειες καί στά:
Κεφάλαια μεταφρασθέντα, 41. 100. Ομιλία (Συλλογή ΙΙΙ), 7, 7, 2. Ομιλία (Συλλογή
ΙΙ), 4, 26-27. 53, 11.

</div>

<a href="#_ftnref8" name="_ftn8" style="mso-footnote-id: ftn8;" title="">[8]</a> ΜΑΞΙΜΟΣ ΟΜΟΛΟΓΗΤΗΣ, Αγάπης ἑκατοντάς, 4,
46.

</div>

<a href="#_ftnref9" name="_ftn9" style="mso-footnote-id: ftn9;" title="">[9]</a>  ΙΣΑΑΚ ΣΥΡΟΣ, Λόγος, 83. Ὅλος ὁ λόγος
θεμελιώνεται στη συγκεκριμένη σύγκριση.

</div>

<a href="#_ftnref10" name="_ftn10" style="mso-footnote-id: ftn10;" title="">[10]</a>  ΙΣΑΑΚ ΣΥΡΟΣ, Λόγος, 86. Τα πάθη
θεωρούμενα ὡς νοσήματα ἀπαντῶνται στούς Λόγους 26, 30, καί ἐπανειλημμένα στην
Επιστολή 4, ὅπου ὁ Ἅγιος ΙΣΑΑΚ ὁ ΣΥΡΟΣ γράφει μάλιστα ὅτι ἡ κακία εἶναι νόσος
της ψυχῆς και ὅτι ὅσο ἡ ψυχή πάσχει από τη νόσο τῶν παθῶν, δέν αἰσθάνεται τήν
πνευματική της φύση.

</div>

<a href="#_ftnref11" name="_ftn11" style="mso-footnote-id: ftn11;" title="">[11]</a> ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΣΣΙΑΝΟΣ, Conlationes, 24, 15.

<o:p> </o:p>

</div>

</div><div style="background-color: white; color: #333333; font-family: Verdana, Geneva, sans-serif; font-size: 12px;"><div id="ftn15">(συνεχίζεται)</div></div><o:p></o:p><div style="background-color: white;"> <div style="line-height: 21.8333px; text-align: center;"><div style="color: #333333; font-family: Verdana, Geneva, sans-serif; font-size: 12px;"> </div><div style="color: #333333; font-family: Verdana, Geneva, sans-serif; font-size: 12px;"> </div><div style="color: #333333;">ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΑ ΑΡΘΡΑ</div><div style="color: #333333;"> </div><div><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/03/32.html" itemprop="url">Η ΕΠΑΝΑΦΟΡΑ ΕΙΣ ΤΗΝ (ΠΡΟ ΤΗΣ ΠΤΩΣΕΩΣ) ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΥΓΕΙΑ (32ο)</a></div><div style="color: #333333;"> </div></div><div class="separator" style="clear: both; color: #333333; text-align: center;"><div class="separator" style="clear: both;"><div style="line-height: 21.8333px;"><div class="MsoNormal" style="line-height: 19.2px;"><div><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2018/02/blog-post_84.html" itemprop="url" style="color: #999999; text-decoration-line: none;">ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΗΣ ΤΥΡΙΝΗΣ (ΤΥΡΟΦΑΓΟΥ): ''Η ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΠΤΩΣΗ''</a></div></div><div class="MsoNormal" style="line-height: 19.2px;"><div> </div></div><div class="MsoNormal" style="line-height: 19.2px;"><div><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2013/10/3.html" itemprop="url" style="color: #999999; text-decoration-line: none;"> Ο ΦΟΒΟΣ (3ο ΜΕΡΟΣ)</a> <a href="https://entoytwnika.blogspot.com/2013/04/24.html" style="color: #999999; text-decoration-line: none;">ΤΑ ΦΑΡΜΑΚΑ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΜΑΣ (24ο ΜΕΡΟΣ</a>)</div></div></div></div></div></div>

Η ΕΠΑΝΑΦΟΡΑ ΕΙΣ ΤΗΝ (ΠΡΟ ΤΗΣ ΠΤΩΣΕΩΣ) ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΥΓΕΙΑ (33ο)

Οἱ Πατέρες χρησιμοποιοῦν ἀκόμη συχνότερα τόν ὅρο «νόσος» ἤ «ἀσθένεια», γιά νά δηλώσουν τά πάθη καί τά συνήθη ἁμαρτήματα πού προέρχονται ἀπό ...

Η ΕΠΑΝΑΦΟΡΑ ΕΙΣ ΤΗΝ (ΠΡΟ ΤΗΣ ΠΤΩΣΕΩΣ) ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΥΓΕΙΑ (32ο)

<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiYb-Pgm4rBMMSK0XtqxNnGz9fQ0tqDHMz1FhI7KDAVQJwaLkwyCzrwQTVMH5SjEbr43OPIn4vohkKk1jqQfU2qFDC4wr7iSLBryK2oCBLS1nRxf-_uoeOp5BFlQP0lxATPS2aiU8Y4AeyqUkf9ipn7E2QHFSSa9mxyeyC08PbFNp88ckmPm_JCx1kx/s480/23.jpeg" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" data-original-height="337" data-original-width="480" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiYb-Pgm4rBMMSK0XtqxNnGz9fQ0tqDHMz1FhI7KDAVQJwaLkwyCzrwQTVMH5SjEbr43OPIn4vohkKk1jqQfU2qFDC4wr7iSLBryK2oCBLS1nRxf-_uoeOp5BFlQP0lxATPS2aiU8Y4AeyqUkf9ipn7E2QHFSSa9mxyeyC08PbFNp88ckmPm_JCx1kx/s16000/23.jpeg" /></a></div>Ἔχουμε δείξει, ὅτι μόνο οἱ
ἀρετές ανήκουν στη φύση του ἀνθρώπου καί ὅτι ἀποστρεφόμενος τίς ἀρετές ὁ ἄνθρωπος
εἰσάγει μέσα του τά πάθη· αὐτά πρέπει καταρχήν να ορίζονται ἀρνητικά ὡς ἡ ἀπουσία
καί ἡ ἀπώλεια τῶν ἀρετῶν, οἱ ὁποῖες τοῦ ἀντιστοιχούν, καί συνιστοῦν τήν ὁμοίωση
του ἀνθρώπου πρός τό Θεό. Εξηγεῖ σχετικά ὁ Ἅγιος Δωρόθεος Γάζης: «Φυσικά έχουμε
τις αρετές, που μας δόθηκαν από τον Θεό. Διότι όταν ο Θεός δημιούργησε τον
άνθρωπο, έσπειρε μέσα του τις αρετές, όπως λέει: «Ας δημιουργήσουμε τον άνθρωπο
κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωσή μας» (Γεν. 1,26) […]. Το «καθ’ ομοίωσιν» σημαίνει
τη ζωή κατ΄ αρετή. Ο Θεός μας έδωσε φυσικά τις αρετές· τα πάθη όμως δεν τα
έχουμε από τη φύση μας. Γιατί τα πάθη δεν έχουν κάποια ουσία ή υπόσταση. Όπως
το σκοτάδι δεν υπάρχει από μόνο του ως ουσία[…] που εμφανίζεται όταν λείπει το
φως<a href="#_ftn1" name="_ftnref1" style="mso-footnote-id: ftn1;" title=""><span style="font-family: "Segoe UI","sans-serif"; font-size: 12.0pt; line-height: 115%; mso-ansi-language: EL; mso-bidi-language: AR-SA; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-language: EN-US; mso-fareast-theme-font: minor-latin;">[1]</a>,
έτσι συμβαίνει και με τα πάθη, Όταν η ψυχή, από φιληδονία, απομακρύνθηκε από
τις αρετές, τότε δημιούργησε τα πάθη και τα στερέωσε μέσα στον εαυτό της.<a href="#_ftn2" name="_ftnref2" style="mso-footnote-id: ftn2;" title=""><span style="font-family: "Segoe UI","sans-serif"; font-size: 12.0pt; line-height: 115%; mso-ansi-language: EL; mso-bidi-language: AR-SA; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-language: EN-US; mso-fareast-theme-font: minor-latin;">[2]</a>».
Παρόμοια διδάσκει καί ὁ Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνός: «Η κακία δεν είναι τίποτε
άλλο παρά η απομάκρυνση από το αγαθό, όπως και το σκοτάδι είναι απομάκρυνση από
το φως. Όταν λοιπόν μένουμε σε αυτό που είναι κατά φύση, βρισκόμαστε στην
αρετή· όταν όμως απομακρυνόμαστε από το κατά φύση, ερχόμαστε στην κακία και
βρισκόμαστε μέσα σε αυτήν.<a href="#_ftn3" name="_ftnref3" style="mso-footnote-id: ftn3;" title=""><span style="font-family: "Segoe UI","sans-serif"; font-size: 12.0pt; line-height: 115%; mso-ansi-language: EL; mso-bidi-language: AR-SA; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-language: EN-US; mso-fareast-theme-font: minor-latin;">[3]</a>». 
Στην κατά φύση λειτουργία τους ή ισοδύναμα στη λειτουργία τους σύμφωνα μέ τό
σκοπό, πού ὁ Θεός ὅρισε για αὐτούς δημιουργώντας τήν ἀνθρώπινη φύση, οἱ ἀρετές,
ὅπως ἔχουμε δεῖ, ἀποτελοῦν δυνάμεις, δεξιότητες, ἕξεις ἤ (ἀγαθές) κλίσεις τοῦ ἀνθρώπου.
Ἀντιστοιχούν πρός τή φυσιολογική καί ἔλλογη χρήση καί νόημα τῶν δυνάμεών του
καί στοχεύουν στον προσανατολισμό και την άνοδο τοῦ ἀνθρώπου πρός τό Θεό· ἄλλωστε
ἔλλογος, λογικός σημαίνει, γιά τούς Πατέρες, σύμφωνος πρός τό λόγο, κατ' εἰκόνα
καί ὁμοίωση τοῦ ὁποίου ἔχει πλαστεῖ ὁ ἄνθρωπος. Αντίθετα τά πάθη συνίστανται
στην παρά φύση λειτουργία (δηλαδή λειτουργία πού ἔχει ἐκτραπεῖ ἀπό τήν ἐντελέχειά
της, συνεπῶς ἀπό τό Θεό) τῶν δυνάμεων τῆς ψυχῆς καί τῶν ὀργάνων τοῦ σώματος<a href="#_ftn4" name="_ftnref4" style="mso-footnote-id: ftn4;" title=""><span style="font-family: "Segoe UI","sans-serif"; font-size: 12.0pt; line-height: 115%; mso-ansi-language: EL; mso-bidi-language: AR-SA; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-language: EN-US; mso-fareast-theme-font: minor-latin;">[4]</a>,
στην παρέκκλιση, διαστροφή και παράχρησή τους. Ἔτσι ὁ Ἅγιος Ἰωάννης ὁ
Δαμασκηνός ὁρίζει τά πάθη ὡς τήν «ἐκ τοῦ κατά φύσιν εἰς τό παρά φύσιν εκούσιον
παρατροπήν»<a href="#_ftn5" name="_ftnref5" style="mso-footnote-id: ftn5;" title=""><span style="font-family: "Segoe UI","sans-serif"; font-size: 12.0pt; line-height: 115%; mso-ansi-language: EL; mso-bidi-language: AR-SA; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-language: EN-US; mso-fareast-theme-font: minor-latin;">[5]</a>.
Ὅμοια ὁ Ἅγιος Νικήτας Στηθάτος θεωρεῖ ὅτι τά «πάθη τῆς ψυχῆς», ὑποκινοῦνται ἀπό
τήν «παρά φύσιν τῶν δυνάμεων [...] αὐτῆς»<a href="#_ftn6" name="_ftnref6" style="mso-footnote-id: ftn6;" title=""><span style="font-family: "Segoe UI","sans-serif"; font-size: 12.0pt; line-height: 115%; mso-ansi-language: EL; mso-bidi-language: AR-SA; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-language: EN-US; mso-fareast-theme-font: minor-latin;">[6]</a>.
Στό ἴδιο πνεῦμα κινούμενος, ὁ Ἅγιος Ἰωάννης τῆς Κλίμακος γράφει ὅτι «τά
συστατικά τῆς φύσεως ἰδιώματα ἡμεῖς εἰς πάθη μετηνέγκαμεν»<a href="#_ftn7" name="_ftnref7" style="mso-footnote-id: ftn7;" title=""><span style="font-family: "Segoe UI","sans-serif"; font-size: 12.0pt; line-height: 115%; mso-ansi-language: EL; mso-bidi-language: AR-SA; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-language: EN-US; mso-fareast-theme-font: minor-latin;">[7]</a>. Ὁ Ἅγιος
Θαλάσσιος πάλι κάνει λόγο για μεταμόρφωση τῶν ἀρετῶν σέ κακίες<a href="#_ftn8" name="_ftnref8" style="mso-footnote-id: ftn8;" title=""><span style="font-family: "Segoe UI","sans-serif"; font-size: 12.0pt; line-height: 115%; mso-ansi-language: EL; mso-bidi-language: AR-SA; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-language: EN-US; mso-fareast-theme-font: minor-latin;">[8]</a>.
Καί ὁ Μέγας Βασίλειος ἐξηγεῖ: «Από όλες τις εντολές που μας δόθηκαν από τον
Θεό, έχουμε λάβει από Αυτόν και τις δυνάμεις για να τις τηρούμε […]. Και με
αυτές τις δυνάμεις, όταν ενεργούμε σωστά και όπως πρέπει, εκπληρώνουμε ευσεβώς
τη ζωή της αρετής· όταν όμως διαστρέφουμε την ενέργειά τους, οδηγούμαστε προς
την κακία. Και αυτός είναι ο ορισμός της κακίας: η κακή και αντίθετη προς την
εντολή του Κυρίου χρήση αυτών που μας δόθηκαν από τον Θεό για το καλό. Όπως,
αντίθετα, η αρετή που ζητά ο Θεός είναι η χρήση αυτών των δυνάμεων, με αγαθή
συνείδηση, σύμφωνα με την εντολή του Κυρίου.<a href="#_ftn9" name="_ftnref9" style="mso-footnote-id: ftn9;" title=""><span style="font-family: "Segoe UI","sans-serif"; font-size: 12.0pt; line-height: 115%; mso-ansi-language: EL; mso-bidi-language: AR-SA; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-language: EN-US; mso-fareast-theme-font: minor-latin;">[9]</a>».
Ὁ Ἅγιος Γρηγόριος Παλαμᾶς διδάσκει: «Παράχρησίς [...] ἐστι τῶν δυνάμεων τῆς ψυχῆς
ἡ τά τῶν παθῶν ἀποτρόπαια φύουσα»<a href="#_ftn10" name="_ftnref10" style="mso-footnote-id: ftn10;" title=""><span style="font-family: "Segoe UI","sans-serif"; font-size: 12.0pt; line-height: 115%; mso-ansi-language: EL; mso-bidi-language: AR-SA; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-language: EN-US; mso-fareast-theme-font: minor-latin;">[10]</a>.
Καί ὁ Ἅγιος Μάξιμος πού συχνά ἐπιβεβαιώνει τόν παρά φύση χαρακτήρα τῶν παθῶν<a href="#_ftn11" name="_ftnref11" style="mso-footnote-id: ftn11;" title=""><span style="font-family: "Segoe UI","sans-serif"; font-size: 12.0pt; line-height: 115%; mso-ansi-language: EL; mso-bidi-language: AR-SA; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-language: EN-US; mso-fareast-theme-font: minor-latin;">[11]</a>,
προσδιορίζει κινούμενος στό ἴδιο πνεῦμα: «Δεν υπάρχει τίποτε κακό μέσα στα
όντα, παρά μόνο η κακή χρήση τους, η οποία προκύπτει από την αμέλεια του νου ως
προς τη φυσική καλλιέργεια. [Σ.τ.μ.: δηλ. τήν κατά φύση καλλιέργεια] »<a href="#_ftn12" name="_ftnref12" style="mso-footnote-id: ftn12;" title=""><span style="font-family: "Segoe UI","sans-serif"; font-size: 12.0pt; line-height: 115%; mso-ansi-language: EL; mso-bidi-language: AR-SA; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-language: EN-US; mso-fareast-theme-font: minor-latin;">[12]</a>.
«Και σε όλα τα πράγματα, η κακή χρήση τους είναι η αμαρτία.<a href="#_ftn13" name="_ftnref13" style="mso-footnote-id: ftn13;" title=""><span style="font-family: "Segoe UI","sans-serif"; font-size: 12.0pt; line-height: 115%; mso-ansi-language: EL; mso-bidi-language: AR-SA; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-language: EN-US; mso-fareast-theme-font: minor-latin;">[13]</a>»- «Και από την
κακή χρήση προκύπτουν σε εμάς οι κακίες των δυνάμεων της ψυχής, δηλαδή της
επιθυμητικής, της θυμοειδούς και της λογιστικής.»<a href="#_ftn14" name="_ftnref14" style="mso-footnote-id: ftn14;" title=""><span style="font-family: "Segoe UI","sans-serif"; font-size: 12.0pt; line-height: 115%; mso-ansi-language: EL; mso-bidi-language: AR-SA; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-language: EN-US; mso-fareast-theme-font: minor-latin;">[14]</a>. Στό ἴδιο θέμα
αναφέρεται καί διδασκαλία τοῦ Εὐαγρίου, ὁ ὁποῖος διαπιστώνει ὅτι οἱ κακίες «τάς
ἐνεργείας τῆς ψυχῆς τάς κατά φύσιν διαφθείρουσιν». καί ἐξηγεῖ ἀναλυτικότερα: «Αν
κάθε κακό γεννιέται από το λογιστικό μέρος της ψυχής, από το επιθυμητικό της
και από το θυμικό της, και αν μπορούμε να χρησιμοποιούμε αυτά και για το καλό
και για το κακό, είναι φανερό ότι το κακό προκύπτει από τη χρήση τους με τρόπο
που δεν πρέπει (από την κατάχρηση). Και αν αυτό είναι έτσι, τότε τίποτε από όσα
δημιουργήθηκαν από τον Θεό και υπάρχουν δεν είναι κακό.<a href="#_ftn15" name="_ftnref15" style="mso-footnote-id: ftn15;" title=""><span style="font-family: "Segoe UI","sans-serif"; font-size: 12.0pt; line-height: 115%; mso-ansi-language: EL; mso-bidi-language: AR-SA; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-language: EN-US; mso-fareast-theme-font: minor-latin;">[15]</a>». Κατά τόν
τρόπο αυτό, ὁ Ἅγιος Μάξιμος ὁδηγεῖται στήν παρατήρηση ὅτι ἀρκεῖ στό διάβολο, «να
ξεσηκώνει πόλεμο εναντίον της αρετής και της γνώσης στους ανθρώπους, και προσπαθεί
να μεταστρέψει την ψυχή μέσω των δυνάμεων που υπάρχουν μέσα τους από τη φύση.»,
ὑποκινώντας τόν ἄνθρωπο να διαστρέφει τη χρήση τους καί ν' ἀνατρέπει το νόημα τῆς
ἐφαρμογῆς του<a href="#_ftn16" name="_ftnref16" style="mso-footnote-id: ftn16;" title=""><span style="font-family: "Segoe UI","sans-serif"; font-size: 12.0pt; line-height: 115%; mso-ansi-language: EL; mso-bidi-language: AR-SA; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-language: EN-US; mso-fareast-theme-font: minor-latin;">[16]</a>. 
Στο βαθμό πού οἱ κινήσεις αυτές συνίστανται στην έκτροπή τῶν δυνάμεων ἀπό τόν
κατά Θεό φυσιολογικό σκοπό τους καί στήν παρά φύση χρήση τους, γιά νά πετύχει ὁ
ἄνθρωπος τήν αἰσθητή ἡδονή, τά πάθη εἶναι ἄτακτες και παράλογες κινήσεις τῆς
ψυχῆς. Ὁ Ἅγιος Μάξιμος λέγει, ὅτι «Πάθος είναι κίνηση της ψυχής αντίθετη προς
τη φύση, είτε προς παράλογη αγάπη είτε προς αδιάκριτο μίσος, είτε για κάποιο
από τα αισθητά πράγματα είτε εξαιτίας κάποιου από αυτά.»<a href="#_ftn17" name="_ftnref17" style="mso-footnote-id: ftn17;" title=""><span style="font-family: "Segoe UI","sans-serif"; font-size: 12.0pt; line-height: 115%; mso-ansi-language: EL; mso-bidi-language: AR-SA; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-language: EN-US; mso-fareast-theme-font: minor-latin;">[17]</a>. 
Γιά τό λόγο αυτό, καθώς καί ἐξαιτίας ὅλων τῶν ὑπόλοιπων, σύμφυτων μέ αὐτά,
ταραχῶν καί τῶν πολλῶν ἀταξιῶν πού προκαλοῦν στην ψυχή, τά πάθη μπορούν να
θεωρηθούν δικαίως ὡς μορφές ἀφροσύνης. Ο Μέγας Αθανάσιος κάνει λόγο «εἰς τήν τῶν
παθῶν ἀλογίαν πεσόντας ἀνθρώπους»<a href="#_ftn18" name="_ftnref18" style="mso-footnote-id: ftn18;" title=""><span style="font-family: "Segoe UI","sans-serif"; font-size: 12.0pt; line-height: 115%; mso-ansi-language: EL; mso-bidi-language: AR-SA; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-language: EN-US; mso-fareast-theme-font: minor-latin;">[18]</a>.
Καί ὁ Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος ἐπιβεβαιώνει ὅτι «την πᾶσαν ἁμαρτίαν ἀφροσύνην
καλεῖ»<a href="#_ftn19" name="_ftnref19" style="mso-footnote-id: ftn19;" title=""><span style="font-family: "Segoe UI","sans-serif"; font-size: 12.0pt; line-height: 115%; mso-ansi-language: EL; mso-bidi-language: AR-SA; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-language: EN-US; mso-fareast-theme-font: minor-latin;">[19]</a>,
καί ἐξηγεῖ σέ ἄλλο σημεῖο: «Καθένα από τα καταστροφικά πάθη που γεννιούνται
μέσα μας προκαλεί μέσα μας κάτι σαν μέθη και κορεσμό και σκοτίζει τον λογισμό
μας. Διότι η μέθη δεν είναι τίποτε άλλο παρά έξοδος του νου από τη φυσική του
κατάσταση, διαστροφή των λογισμών και απώλεια της σύνεσης.<a href="#_ftn20" name="_ftnref20" style="mso-footnote-id: ftn20;" title=""><span style="font-family: "Segoe UI","sans-serif"; font-size: 12.0pt; line-height: 115%; mso-ansi-language: EL; mso-bidi-language: AR-SA; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-language: EN-US; mso-fareast-theme-font: minor-latin;">[20]</a>». Ἔχει προηγηθεῖ
ὁ Ἐκκλησιαστής, που ἔγραφε: «Εκύκλωσα ἐγώ, καί ἡ καρδία μου τοῦ γνῶναι... ἀσεβοῦς
ἀφροσύνην» (Ἐκκλ. 7,25). Καί οἱ Πατέρες συχνά παρουσιάζουν τόν ἐφάμαρτο καί ἐμπαθή
βίο ὡς κατάσταση ἀφροσύνης<a href="#_ftn21" name="_ftnref21" style="mso-footnote-id: ftn21;" title=""><span style="font-family: "Segoe UI","sans-serif"; font-size: 12.0pt; line-height: 115%; mso-ansi-language: EL; mso-bidi-language: AR-SA; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-language: EN-US; mso-fareast-theme-font: minor-latin;">[21]</a>.<o:p></o:p>

<o:p> </o:p><div style="mso-element: footnote-list;">

<a href="#_ftnref1" name="_ftn1" style="mso-footnote-id: ftn1;" title="">[1]</a> Στο σημεῖο αὐτό, ὁ Δωρόθεος παραπέμπει
στο ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΚΑΙΣΑΡΕΙΑΣ, Εξαήμερος-ομιλία, 2, 5.

</div>

<a href="#_ftnref2" name="_ftn2" style="mso-footnote-id: ftn2;" title="">[2]</a> ΔΩΡΟΘΕΟΣ ΓΑΖΗΣ, Διδασκαλία, 12, 134.

</div>

<a href="#_ftnref3" name="_ftn3" style="mso-footnote-id: ftn3;" title="">[3]</a> ΙΩΑΝΝΗΣ
ΔΑΜΑΣΚΗΝΟΣ, Ἔκθεσις ἀκριβής, 2, 30.

</div>

<a href="#_ftnref4" name="_ftn4" style="mso-footnote-id: ftn4;" title="">[4]</a> Οἱ Πατέρες λοιπόν κάνουν γενικά διάκριση
μεταξύ τῶν «παθῶν τῆς ψυχῆς» καί τῶν «παθῶν τοῦ σῶματος» (βλέπε ΕΥΑΓΡΙΟΣ, Λόγος
πρακτικός, 35. 36. ΜΑΞΙΜΟΣ ΟΜΟΛΟΓΗΤΗΣ, Αγάπης ἑκατοντάς, 1, 64. ΙΣΑΑΚ ΣΥΡΟΣ,
Λόγος, 8. ΙΩΑΝΝΗΣ ΔΑΜΑΣΚΗΝΟΣ, Λόγος ψυχωφελής. ΗΛΙΑΣ ΕΚΔΙΚΟΣ, Κεφάλαια
γνωστικά, 122). Εν τούτοις, ὅπως θά δοῦμε, τά πάθη τοῦ σώματος ἔχουν τήν ἀρχή
αἴτια τους στην ψυχή σ' αὐτό τό γεγονός ὀφείλεται ἡ ταυτόχρονη εμπλοκή
ὁρισμένων παθῶν καί μέ τήν ψυχή καί μέ τό σῶμα. Εξάλλου, κάθε πάθος ἐμπλέκει το
σύνολο τῶν ψυχικῶν δυνάμεων (νοῦ, θέλησης, μνήμης, ἐπιθυμίας, θυμού, φαντασίας,
κ.λπ.) σε κάποιο βαθμό. Ἄν καί μέ τή στενή ἔννοια τά πάθη προσβάλλουν κατά βάση
από παθητικόν τῆς ψυχῆς», που συνίσταται ἀπό τήν ἐπιθυμητική καί τή θυμοειδή
δύναμη, -οἱ ὁποῖες καί χαρακτηρίζονται «παθητικαί δυνάμεις»-, οἱ Πατέρες συχνά
ὁμιλοῦν καί γιά τά πάθη τοῦ λογιστικού τμήματος τῆς ψυχῆς», στό ὁποῖο
περιλαμβάνεται ὁ νοῦς.

</div>

<a href="#_ftnref5" name="_ftn5" style="mso-footnote-id: ftn5;" title="">[5]</a> ΙΩΑΝΝΗΣ ΔΑΜΑΣΚΗΝΟΣ, Ἔκθεσις ἀκριβής, 4, 20.

</div>

<a href="#_ftnref6" name="_ftn6" style="mso-footnote-id: ftn6;" title="">[6]</a> ΝΙΚΗΤΑΣ ΣΤΗΘΑΤΟΣ, Κεφάλαια πρακτικά, 37.

</div>

<a href="#_ftnref7" name="_ftn7" style="mso-footnote-id: ftn7;" title="">[7]</a> ΙΩΑΝΝΗΣ ΣΙΝΑΪΤΗΣ, Κλίμαξ, 26Β, 41.

</div>

<a href="#_ftnref8" name="_ftn8" style="mso-footnote-id: ftn8;" title="">[8]</a> Πρβλ. ΘΑΛΑΣΣΙΟΣ, Αγάπης ἑκατοντάς, 1, 89.

</div>

<a href="#_ftnref9" name="_ftn9" style="mso-footnote-id: ftn9;" title="">[9]</a> ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΚΑΙΣΑΡΕΙΑΣ, Ὅροι κατά πλάτος, 2.

</div>

<a href="#_ftnref10" name="_ftn10" style="mso-footnote-id: ftn10;" title="">[10]</a>  ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ ΠΑΛΑΜΑΣ, Τριάδες, 2, 2,
19.

</div>

<a href="#_ftnref11" name="_ftn11" style="mso-footnote-id: ftn11;" title="">[11]</a>  Πρβλ. ΜΑΞΙΜΟΣ ΟΜΟΛΟΓΗΤΗΣ, Αγάπης
ἑκατοντάς, 2, 16. Προς Θαλάσσιον, 55. Ὁ σχολιαστής του συγκεκριμένου ἔργου
ὁμιλεῖ κατά περίπτωση για «πάθη παρά φύσιν» (Πρός Θαλάσσιον, 39, σχόλιο 4,
σχόλιο 9.51, σχόλιο 4).

</div>

<a href="#_ftnref12" name="_ftn12" style="mso-footnote-id: ftn12;" title="">[12]</a> ΜΑΞΙΜΟΣ ΟΜΟΛΟΓΗΤΗΣ, Αγάπης ἑκατοντάς, 3,
4.

</div>

<a href="#_ftnref13" name="_ftn13" style="mso-footnote-id: ftn13;" title="">[13]</a> ΜΑΞΙΜΟΣ ΟΜΟΛΟΓΗΤΗΣ, Αγάπης ἑκατοντάς, 3,
86.

</div>

<a href="#_ftnref14" name="_ftn14" style="mso-footnote-id: ftn14;" title="">[14]</a> ΜΑΞΙΜΟΣ ΟΜΟΛΟΓΗΤΗΣ, Αγάπης ἑκατοντάς, 3,
3.

</div>

<a href="#_ftnref15" name="_ftn15" style="mso-footnote-id: ftn15;" title="">[15]</a> ΕΥΑΓΡΙΟΣ, Κεφάλαια γνωστικά, 3, 59.

</div>

<a href="#_ftnref16" name="_ftn16" style="mso-footnote-id: ftn16;" title="">[16]</a>  Πρβλ. ΜΑΞΙΜΟΣ ΟΜΟΛΟΓΗΤΗΣ, Πρός
Θαλάσσιον, 50.

</div>

<a href="#_ftnref17" name="_ftn17" style="mso-footnote-id: ftn17;" title="">[17]</a> ΜΑΞΙΜΟΣ ΟΜΟΛΟΓΗΤΗΣ, Αγάπης ἑκατοντάς, 2,
16. Πρβλ. ΚΛΗΜΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΥΣ, Στρωματεῖς, 2.13, 59, 6 . 61, 2.

</div>

<a href="#_ftnref18" name="_ftn18" style="mso-footnote-id: ftn18;" title="">[18]</a> ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ, Κατά ἑλλήνων, 19.

</div>

<a href="#_ftnref19" name="_ftn19" style="mso-footnote-id: ftn19;" title="">[19]</a>  ΙΩΑΝΝΗΣ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ, Κολοσσαεῖς
ὁμιλία, 9, 1.

</div>

<a href="#_ftnref20" name="_ftn20" style="mso-footnote-id: ftn20;" title="">[20]</a> ΙΩΑΝΝΗΣ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ, Κατήχησις, 5, 4.
Πρβλ. 5, 6. Ομιλία-Δαίμονες, 1, 7. Ματθαῖος ὁμιλία 9, 1. Α ́ Κορινθίους-ὁμιλία,
9, 1. 4.

</div>

<a href="#_ftnref21" name="_ftn21" style="mso-footnote-id: ftn21;" title="">[21]</a>  Πρβλ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ ΝΥΣΣΗΣ, Περί
παρθενίας, 4, 3. ΒΑΡΣΑΝΟΥΦΙΟΣ, Επιστολή, 17 (Ερώτησις). 115. 157. 192. 193.
250. ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΣ ΚΥΡΟΥ, Περί προνοίας, 1, PG 83, 560. ΕΡΜΑΣ, Ποιμήν, Παραβολαί,
6, 5, 3. 9, 22, 3. ΙΩΑΝΝΗΣ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ, Κατήχησις, 6, 22. ΙΟΥΣΤΙΝΟΣ, Προς
Τρύφωνα, 95. ΜΕΘΟΔΙΟΣ ΟΛΥΜΠΟΥ, Συμπόσιον, 5, 5. ΣΥΜΕΩΝ ΝΕΟΣ ΘΕΟΛΟΓΟΣ,
Κατηχήσεις, 15, 48. 53. Ύμνοι, 20, 126-127. ΝΙΚΗΤΑΣ ΣΤΗΘΑΤΟΣ, Κεφάλαια
πρακτικά, 34.

<o:p> </o:p>

</div>

</div><div style="background-color: white; color: #333333; font-family: Verdana, Geneva, sans-serif; font-size: 12px;"><div id="ftn15">(συνεχίζεται)</div></div><o:p></o:p><div style="background-color: white;"> <div style="line-height: 21.8333px; text-align: center;"><div style="color: #333333; font-family: Verdana, Geneva, sans-serif; font-size: 12px;"> </div><div style="color: #333333; font-family: Verdana, Geneva, sans-serif; font-size: 12px;"> </div><div style="color: #333333;">ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΑ ΑΡΘΡΑ</div><div style="color: #333333;"> </div><div><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/03/31.html" itemprop="url"> Η ΕΠΑΝΑΦΟΡΑ ΕΙΣ ΤΗΝ (ΠΡΟ ΤΗΣ ΠΤΩΣΕΩΣ) ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΥΓΕΙΑ (31ο)</a></div><div style="color: #333333;"> </div></div><div class="separator" style="clear: both; color: #333333; text-align: center;"><div class="separator" style="clear: both;"><div style="line-height: 21.8333px;"><div class="MsoNormal" style="line-height: 19.2px;"><div><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2018/02/blog-post_84.html" itemprop="url" style="color: #999999; text-decoration-line: none;">ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΗΣ ΤΥΡΙΝΗΣ (ΤΥΡΟΦΑΓΟΥ): ''Η ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΠΤΩΣΗ''</a></div></div><div class="MsoNormal" style="line-height: 19.2px;"><div> </div></div><div class="MsoNormal" style="line-height: 19.2px;"><div><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2013/10/3.html" itemprop="url" style="color: #999999; text-decoration-line: none;"> Ο ΦΟΒΟΣ (3ο ΜΕΡΟΣ)</a> <a href="https://entoytwnika.blogspot.com/2013/04/24.html" style="color: #999999; text-decoration-line: none;">ΤΑ ΦΑΡΜΑΚΑ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΜΑΣ (24ο ΜΕΡΟΣ</a>)</div></div></div></div></div></div>

Η ΕΠΑΝΑΦΟΡΑ ΕΙΣ ΤΗΝ (ΠΡΟ ΤΗΣ ΠΤΩΣΕΩΣ) ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΥΓΕΙΑ (32ο)

Ἔχουμε δείξει, ὅτι μόνο οἱ ἀρετές ανήκουν στη φύση του ἀνθρώπου καί ὅτι ἀποστρεφόμενος τίς ἀρετές ὁ ἄνθρωπος εἰσάγει μέσα του τά πάθη· αὐτά ...

Η ΕΠΑΝΑΦΟΡΑ ΕΙΣ ΤΗΝ (ΠΡΟ ΤΗΣ ΠΤΩΣΕΩΣ) ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΥΓΕΙΑ (31ο)

<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjcz5aLwh7ofMdeG9_eTt5TJkZ5OL_cqpCVJvZ6qHGU4YHmb839dK34iWwVgAE-y_dpFyopzx3AF8s8oqYYt35gWxiRTF6LVE6u8pmUsL_eseVMA4GCPVj1yqujHrrJakLUaQJSquw1SA8yupbUcwZuosWXp2siX5f45xbVQjVUZqPEy5CsLwry7i-Y/s600/adam-eua-eswt-600x387.jpg" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" data-original-height="387" data-original-width="600" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjcz5aLwh7ofMdeG9_eTt5TJkZ5OL_cqpCVJvZ6qHGU4YHmb839dK34iWwVgAE-y_dpFyopzx3AF8s8oqYYt35gWxiRTF6LVE6u8pmUsL_eseVMA4GCPVj1yqujHrrJakLUaQJSquw1SA8yupbUcwZuosWXp2siX5f45xbVQjVUZqPEy5CsLwry7i-Y/s16000/adam-eua-eswt-600x387.jpg" /></a> </div>Ο ΙΔΙΟΣ ὁ ἄνθρωπος
γίνεται πρόξενος τῆς γέννησης τῶν παθῶν, τά ὁποῖα ὀνομάζονται καί κακίες, μέσα
του: μετά τήν ἀποστροφή του ἀπό τό Θεό, προσανατολίζει τις διάφορες δυνάμεις τῆς
ψυχῆς καί τοῦ σώματός του πρός τήν αἰσθητή πραγματικότητα, ἀναζητώντας σ' αὐτή
τήν ἡδονή. 
Οἱ Πατέρες ὁμόφωνα ἐπιβεβαιώνουν, ὅτι τά πάθη κακίες δέν ἀποτελοῦν μέρος τῆς ἀνθρώπινης
φύσης<a href="#_ftn1" name="_ftnref1" style="mso-footnote-id: ftn1;" title=""><span style="font-family: "Segoe UI","sans-serif"; font-size: 12.0pt; line-height: 115%; mso-ansi-language: EL; mso-bidi-language: AR-SA; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-language: EN-US; mso-fareast-theme-font: minor-latin;">[1]</a>.
Ὁ Μέγας Βασίλειος ὑπενθυμίζει ὅτι «τα πάθη δεν έχουν δοθεί ως στοιχείο της
εικόνας του Θεού.<a href="#_ftn2" name="_ftnref2" style="mso-footnote-id: ftn2;" title=""><span style="font-family: "Segoe UI","sans-serif"; font-size: 12.0pt; line-height: 115%; mso-ansi-language: EL; mso-bidi-language: AR-SA; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-language: EN-US; mso-fareast-theme-font: minor-latin;">[2]</a>»,
ἐνῶ ὁ Ἅγιος Μάξιμος γράφει «Τα πάθη δεν δημιουργήθηκαν εξαρχής μαζί με την
ανθρώπινη φύση· γιατί αν είχαν δημιουργηθεί μαζί της, τότε θα αποτελούσαν και
μέρος του ορισμού της<a href="#_ftn3" name="_ftnref3" style="mso-footnote-id: ftn3;" title=""><span style="font-family: "Segoe UI","sans-serif"; font-size: 12.0pt; line-height: 115%; mso-ansi-language: EL; mso-bidi-language: AR-SA; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-language: EN-US; mso-fareast-theme-font: minor-latin;">[3]</a>».
Ὁ Ἅγιος Νικήτας Στηθάτος γράφει μέ ἔμφαση: «Είναι από τη φύση τους εντελώς ξένα
προς την ψυχή και δεν της ανήκουν καθόλου.<a href="#_ftn4" name="_ftnref4" style="mso-footnote-id: ftn4;" title=""><span style="font-family: "Segoe UI","sans-serif"; font-size: 12.0pt; line-height: 115%; mso-ansi-language: EL; mso-bidi-language: AR-SA; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-language: EN-US; mso-fareast-theme-font: minor-latin;">[4]</a>».
Στό ἴδιο πνεῦμα κινούμενος, σημειώνει ὁ Ἅγιος Ἰσαάκ ὁ Σύρος: «Τα πάθη είναι μια
προσθήκη που προέρχεται από ψυχική αιτία. Επειδή η ψυχή από τη φύση της είναι
απαθής. [...] Εμείς πιστεύουμε ότι ο Θεός δημιούργησε τον άνθρωπο «κατ’ εικόνα» ως απαθή —
δηλαδή, κυρίως ως αυτόν που δεν κινείται προς το κακό και είναι ανεπίδεκτος σε
κάθε πάθος· και, σε δεύτερο επίπεδο, ως αυτόν που δύσκολα στρέφεται προς το
κακό και αντιστέκεται στα πάθη.», σύμφωνα μέ ὁρισμό πού δίνει ὁ ἴδιος σέ
ύποσημείωση τοῦ ἴδιου λόγου. «Όταν λοιπόν η ψυχή κινείται με πάθος, βρίσκεται φανερά έξω από τη φύση της,
όπως βεβαιώνουν οι διδάσκαλοι της Εκκλησίας. Επομένως, τα πάθη μπήκαν αργότερα
στην ψυχή· και δεν είναι σωστό να πούμε ότι τα πάθη ανήκουν στη φύση της ψυχής,
ακόμη κι αν αυτή κινείται μέσα σε αυτά. Είναι λοιπόν φανερό ότι κινείται από
εξωτερικά πράγματα και όχι από κάτι που είναι πραγματικά δικό της<a href="#_ftn5" name="_ftnref5" style="mso-footnote-id: ftn5;" title=""><span style="font-family: "Segoe UI","sans-serif"; font-size: 12.0pt; line-height: 115%; mso-ansi-language: EL; mso-bidi-language: AR-SA; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-language: EN-US; mso-fareast-theme-font: minor-latin;">[5]</a>. 
Η «παρά φύσιν» κατάσταση της ψυχής είναι η κίνηση μέσα στα πάθη, όπως είπε ο
θείος και μέγας Βασίλειος. Διότι όταν η ψυχή βρίσκεται σύμφωνα με τη φύση της,
κινείται προς τα πάνω· όταν όμως βρεθεί έξω από τη φύση της, κατεβαίνει προς τα
κάτω, προς τη γη. Όταν ανεβαίνει προς τα πάνω, βρίσκεται σε κατάσταση απάθειας·
όταν όμως η φύση της πέσει από τη δική της τάξη, τότε εμφανίζονται μέσα της τα
πάθη. Είναι λοιπόν φανερό ότι τα ψυχικά πάθη δεν ανήκουν στη φύση της ψυχής.<a href="#_ftn6" name="_ftnref6" style="mso-footnote-id: ftn6;" title=""><span style="font-family: "Segoe UI","sans-serif"; font-size: 12.0pt; line-height: 115%; mso-ansi-language: EL; mso-bidi-language: AR-SA; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-language: EN-US; mso-fareast-theme-font: minor-latin;">[6]</a>».
Σ' ἄλλο σημεῖο, χρησιμοποιώντας ιατρικό λεξιλόγιο, ὅπως παρατηροῦμε, γράφει ὁ ἴδιος:
«Τα πάθη λοιπόν είναι αρρώστια της ψυχής, που συνέβη και μπήκε αργότερα στη
φύση της, βγάζοντάς την από τη δική της υγεία. Είναι φανερό λοιπόν ότι η υγεία
προϋπάρχει στη φύση πριν από την αρρώστια που συμβαίνει σε αυτήν. Και αν αυτά
έτσι έχουν — όπως και πράγματι είναι αληθινά — τότε η αρετή υπάρχει φυσικά μέσα
στην ψυχή, ενώ όσα συμβαίνουν ως πάθη είναι κάτι εξωτερικό προς τη φύση της Αφού
λοιπόν έχει γίνει γνωστό και έχει ομολογηθεί από όλους ότι η καθαρότητα ανήκει
φυσικά στην ψυχή, πρέπει να έχουμε το θάρρος να πούμε ότι τα πάθη δεν ανήκουν
καθόλου στη φύση της. Διότι η ασθένεια έρχεται δεύτερη μετά την υγεία.<a href="#_ftn7" name="_ftnref7" style="mso-footnote-id: ftn7;" title=""><span style="font-family: "Segoe UI","sans-serif"; font-size: 12.0pt; line-height: 115%; mso-ansi-language: EL; mso-bidi-language: AR-SA; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-language: EN-US; mso-fareast-theme-font: minor-latin;">[7]</a>».
Ἡ τελευταία αυτή ρήση βρίσκεται πολύ κοντά στην παρατήρηση τοῦ Εὐάγριου: «Η
ασθένεια λοιπόν είναι δεύτερη σε σχέση με την υγεία· με τον ίδιο τρόπο και η
κακία είναι δεύτερη σε σχέση με την αρετή.<a href="#_ftn8" name="_ftnref8" style="mso-footnote-id: ftn8;" title=""><span style="font-family: "Segoe UI","sans-serif"; font-size: 12.0pt; line-height: 115%; mso-ansi-language: EL; mso-bidi-language: AR-SA; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-language: EN-US; mso-fareast-theme-font: minor-latin;">[8]</a>».
Ὁ Ἅγιος Ἰωάννης τῆς Κλίμακος διαβεβαιώνει ἀπό τήν πλευρά του, ὅτι «Η κακία και
το πάθος δεν υπάρχουν φυσικά μέσα στη φύση μας· γιατί ο Θεός δεν είναι
δημιουργός των παθών.<a href="#_ftn9" name="_ftnref9" style="mso-footnote-id: ftn9;" title=""><span style="font-family: "Segoe UI","sans-serif"; font-size: 12.0pt; line-height: 115%; mso-ansi-language: EL; mso-bidi-language: AR-SA; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-language: EN-US; mso-fareast-theme-font: minor-latin;">[9]</a>».
Καί συνεχίζει λέγοντας, ὅτι «Μερικοί όμως πλανήθηκαν και είπαν ότι κάποια από
τα πάθη υπάρχουν φυσικώς μέσα στην ψυχή.<a href="#_ftn10" name="_ftnref10" style="mso-footnote-id: ftn10;" title=""><span style="font-family: "Segoe UI","sans-serif"; font-size: 12.0pt; line-height: 115%; mso-ansi-language: EL; mso-bidi-language: AR-SA; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-language: EN-US; mso-fareast-theme-font: minor-latin;">[10]</a>». 
Από τότε τά πάθη ἐμφανίζονται ὡς τό προϊόν μιᾶς ἐφεύρεσης τοῦ ἴδιου τοῦ ἀνθρώπου,
καί ἀκολουθοῦν τό προπατορικό ἁμάρτημα. Ὁ Ἅγιος Μακάριος διδάσκει: «Στην
πραγματικότητα η κακία των παθών είναι κάτι ξένο προς τη φύση μας. Την
δεχθήκαμε μέσα μας «μέσω της παρακοής του πρώτου ανθρώπου» και, επειδή την
συνηθίσαμε και την επαναλαμβάναμε για πολύ καιρό, έφτασε να φαίνεται σαν να
είναι μέρος της φύσης μας.<a href="#_ftn11" name="_ftnref11" style="mso-footnote-id: ftn11;" title=""><span style="font-family: "Segoe UI","sans-serif"; font-size: 12.0pt; line-height: 115%; mso-ansi-language: EL; mso-bidi-language: AR-SA; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-language: EN-US; mso-fareast-theme-font: minor-latin;">[11]</a>».
Ὁ Ἅγιος Μάξιμος πάλι γράφει: «Αυτά τα πάθη, όπως και τα άλλα, δεν
δημιουργήθηκαν εξαρχής μαζί με τη φύση των ανθρώπων· γιατί, αν είχαν
δημιουργηθεί μαζί της, θα ανήκαν στον ορισμό της ίδιας της φύσης. Όπως λέω,
έχοντας μάθει από τον μεγάλο Γρηγόριο Νύσσης, αυτά εισήχθησαν εξαιτίας της
πτώσης από την τελειότητα και προσκολλήθηκαν στο πιο άλογο μέρος της ανθρώπινης
φύσης. Έτσι, αντί για τη θεία και μακάρια εικόνα, αμέσως μετά την παράβαση
έγινε φανερή και εμφανής στον άνθρωπο η ομοίωση με τα άλογα ζώα.<a href="#_ftn12" name="_ftnref12" style="mso-footnote-id: ftn12;" title=""><span style="font-family: "Segoe UI","sans-serif"; font-size: 12.0pt; line-height: 115%; mso-ansi-language: EL; mso-bidi-language: AR-SA; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-language: EN-US; mso-fareast-theme-font: minor-latin;">[12]</a>».
Δηλαδή τά πάθη εἶναι τό ἀποτέλεσμα τῆς κακῆς χρήσης τοῦ αὐτεξουσίου ἀπό τόν ἄνθρωπο
καί ὁ καρπός τοῦ προσωπικοῦ θελήματος, αὐτοῦ πού χωρίστηκε ἀπό τό φυσικό
θέλημα, τό κατά Θεόν. Γι' αὐτό γράφει ὁ Ἅγιος Ἰσαάκ ὅτι «Τα πάθη λοιπόν είναι
μια προσθήκη στη φύση του ανθρώπου, που προέρχεται από ψυχική αιτία.<a href="#_ftn13" name="_ftnref13" style="mso-footnote-id: ftn13;" title=""><span style="font-family: "Segoe UI","sans-serif"; font-size: 12.0pt; line-height: 115%; mso-ansi-language: EL; mso-bidi-language: AR-SA; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-language: EN-US; mso-fareast-theme-font: minor-latin;">[13]</a>».
Ὁ Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνός προσδιορίζει ἀκριβέστερα: «Διότι όλα όσα δημιούργησε
ο Θεός είναι πολύ καλά, έτσι όπως έγιναν. Όταν λοιπόν μένουν όπως
δημιουργήθηκαν, είναι πολύ καλά· όταν όμως απομακρύνονται με τη θέλησή τους από
το κατά φύσιν και πηγαίνουν στο παρά φύσιν, τότε πέφτουν στο κακό. Κατά τη φύση
τους λοιπόν όλα είναι δούλα και υπάκουα στον Δημιουργό. Όταν όμως κάποιο από τα
δημιουργήματα, με τη θέλησή του, επαναστατήσει και γίνει ανυπάκουο σε Αυτόν που
το δημιούργησε, τότε εγκαθιστά μέσα του το κακό.<a href="#_ftn14" name="_ftnref14" style="mso-footnote-id: ftn14;" title=""><span style="font-family: "Segoe UI","sans-serif"; font-size: 12.0pt; line-height: 115%; mso-ansi-language: EL; mso-bidi-language: AR-SA; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-language: EN-US; mso-fareast-theme-font: minor-latin;">[14]</a>».<o:p></o:p>

<o:p> </o:p><div style="mso-element: footnote-list;">

<a href="#_ftnref1" name="_ftn1" style="mso-footnote-id: ftn1;" title="">[1]</a> Ἐκτός ἀπό τίς παραπομπές που δίνονται
παρακάτω, βλέπε: ΔΩΡΟΘΕΟΣ ΓΑΖΗΣ, Διδασκαλία, 11, 134. ΙΩΑΝΝΗΣ ΔΑΜΑΣΚΗΝΟΣ, Ἔκθεσις
ἀκριβής, 4, 20. ΕΥΑΓΡΙΟΣ, Επιστολή, 18. ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΜΕΓΑΣ, Επιστολή, 5. 5bis.

</div>

<a href="#_ftnref2" name="_ftn2" style="mso-footnote-id: ftn2;" title="">[2]</a> ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΚΑΙΣΑΡΕΙΑΣ, Ανθρώπου
κατασκευή, 1, 8.

</div>

<a href="#_ftnref3" name="_ftn3" style="mso-footnote-id: ftn3;" title="">[3]</a> ΜΑΞΙΜΟΣ ΟΜΟΛΟΓΗΤΗΣ, Πρός Θαλάσσιον, 1.

</div>

<a href="#_ftnref4" name="_ftn4" style="mso-footnote-id: ftn4;" title="">[4]</a> ΝΙΚΗΤΑΣ
ΣΤΗΘΑΤΟΣ, Περί ψυχῆς, 69.

</div>

<a href="#_ftnref5" name="_ftn5" style="mso-footnote-id: ftn5;" title="">[5]</a>  ΙΣΑΑΚ ΣΥΡΟΣ, Λόγος, 82.

</div>

<a href="#_ftnref6" name="_ftn6" style="mso-footnote-id: ftn6;" title="">[6]</a>  ΙΣΑΑΚ ΣΥΡΟΣ, Λόγος, 83.

</div>

<a href="#_ftnref7" name="_ftn7" style="mso-footnote-id: ftn7;" title="">[7]</a> ΙΣΑΑΚ ΣΥΡΟΣ, Λόγος, 83.

</div>

<a href="#_ftnref8" name="_ftn8" style="mso-footnote-id: ftn8;" title="">[8]</a> ΕΥΑΓΡΙΟΣ, Κεφάλαια γνωστικά, 1, 41.

</div>

<a href="#_ftnref9" name="_ftn9" style="mso-footnote-id: ftn9;" title="">[9]</a>  ΙΩΑΝΝΗΣ ΣΙΝΑΪΤΗΣ, Κλίμαξ, 26Α, 41.

</div>

<a href="#_ftnref10" name="_ftn10" style="mso-footnote-id: ftn10;" title="">[10]</a> ΙΩΑΝΝΗΣ ΣΙΝΑΪΤΗΣ, Κλίμαξ, 26Β, 41.

</div>

<a href="#_ftnref11" name="_ftn11" style="mso-footnote-id: ftn11;" title="">[11]</a>  ΜΑΚΑΡΙΟΣ ΑΙΓΥΠΤΙΟΣ, Ὁμιλία (Συλλογή
ΙΙ), 4, 8

</div>

<a href="#_ftnref12" name="_ftn12" style="mso-footnote-id: ftn12;" title="">[12]</a> ΜΑΞΙΜΟΣ ΟΜΟΛΟΓΗΤΗΣ, Πρός Θαλάσσιον, 1.

</div>

<a href="#_ftnref13" name="_ftn13" style="mso-footnote-id: ftn13;" title="">[13]</a> ΙΣΑΑΚ ΣΥΡΟΣ, Λόγος, 82.

</div>

<a href="#_ftnref14" name="_ftn14" title="">[14]</a> ΙΩΑΝΝΗΣ ΔΑΜΑΣΚΗΝΟΣ, Ἔκθεσις ἀκριβής, 4,
20.

<o:p> </o:p>

</div>

</div><div style="background-color: white; color: #333333; font-family: Verdana, Geneva, sans-serif; font-size: 12px;"><div id="ftn15">(συνεχίζεται)</div></div><o:p></o:p><div style="background-color: white;"> <div style="line-height: 21.8333px; text-align: center;"><div style="color: #333333; font-family: Verdana, Geneva, sans-serif; font-size: 12px;"> </div><div style="color: #333333; font-family: Verdana, Geneva, sans-serif; font-size: 12px;"> </div><div style="color: #333333;">ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΑ ΑΡΘΡΑ</div><div style="color: #333333;"> </div><div><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/02/30.html" itemprop="url">Η ΕΠΑΝΑΦΟΡΑ ΕΙΣ ΤΗΝ (ΠΡΟ ΤΗΣ ΠΤΩΣΕΩΣ) ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΥΓΕΙΑ (30ο)</a></div><div style="color: #333333;"> </div></div><div class="separator" style="clear: both; color: #333333; text-align: center;"><div class="separator" style="clear: both;"><div style="line-height: 21.8333px;"><div class="MsoNormal" style="line-height: 19.2px;"><div><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2018/02/blog-post_84.html" itemprop="url" style="color: #999999; text-decoration-line: none;">ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΗΣ ΤΥΡΙΝΗΣ (ΤΥΡΟΦΑΓΟΥ): ''Η ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΠΤΩΣΗ''</a></div></div><div class="MsoNormal" style="line-height: 19.2px;"><div> </div></div><div class="MsoNormal" style="line-height: 19.2px;"><div><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2013/10/3.html" itemprop="url" style="color: #999999; text-decoration-line: none;"> Ο ΦΟΒΟΣ (3ο ΜΕΡΟΣ)</a> <a href="https://entoytwnika.blogspot.com/2013/04/24.html" style="color: #999999; text-decoration-line: none;">ΤΑ ΦΑΡΜΑΚΑ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΜΑΣ (24ο ΜΕΡΟΣ</a>)</div></div></div></div></div></div>

Η ΕΠΑΝΑΦΟΡΑ ΕΙΣ ΤΗΝ (ΠΡΟ ΤΗΣ ΠΤΩΣΕΩΣ) ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΥΓΕΙΑ (31ο)

Ο ΙΔΙΟΣ ὁ ἄνθρωπος γίνεται πρόξενος τῆς γέννησης τῶν παθῶν, τά ὁποῖα ὀνομάζονται καί κακίες, μέσα του: μετά τήν ἀποστροφή του ἀπό τό Θεό, ...

«Ποιος είμαι;» – αυτό είναι το ερώτημα της Μεγάλης Τεσσαρακοστής

<div class="block-doc__above" style="background-color: white; border: 0px; font-family: Georgia, "Times New Roman", serif; font-size: 18px; font-stretch: inherit; font-variant-east-asian: inherit; font-variant-numeric: inherit; line-height: inherit; margin: 0px 0px 26px; padding: 0px; text-align: right; vertical-align: baseline;"><p class="block-doc__author" style="border: 0px; clear: both; font-family: inherit; font-size: 1em; font-stretch: inherit; font-style: italic; font-variant: inherit; font-weight: inherit; line-height: 1.4; margin: 0px 0px 26px; padding: 0px; vertical-align: baseline;"><a href="https://gr.pravoslavie.ru/145713.html" style="border: 0px; color: #007c5b; font: inherit; margin: 0px; padding: 0px; text-decoration-line: none; vertical-align: baseline;">Ιερέας Σέργιος Μπεγκιγιάν</a></div><article style="background-color: white; border: 0px; font-family: Georgia, "Times New Roman", serif; font-size: 18px; font-stretch: inherit; font-variant-east-asian: inherit; font-variant-numeric: inherit; line-height: inherit; margin: 0px; padding: 0px; text-align: justify; vertical-align: baseline;"><span class="content_image center link zoom" data-href="https://pravoslavie.ru/sas/image/104851/485136.b.jpg?mtime=1772518120" data-id="0" style="border: 0px; color: #555555; cursor: pointer; display: block; font-family: inherit; font-size: 14px; font-stretch: inherit; font-style: italic; font-variant: inherit; font-weight: inherit; line-height: inherit; margin: 0px auto; padding: 0px; vertical-align: baseline; width: 670px;" title=""><img alt="" src="https://pravoslavie.ru/sas/image/104851/485136.p.jpg?mtime=1772518120" style="border: 0px; font: inherit; margin: 0px; padding: 0px; vertical-align: baseline;" /><span class="content_image_text" style="border: 0px; display: block; font-family: Arial, sans-serif; font-size: 12px; font-stretch: inherit; font-style: inherit; font-variant: inherit; line-height: 1.4; margin: 0px; overflow-wrap: break-word; padding: 0px; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Ποιος είμαι; Αυτή είναι η πιο σημαντική ερώτηση της Μεγάλης Τεσσαρακοστής. Προσπαθούμε να απαντήσουμε σε αυτήν σε πολλές περιστάσεις: στη διάρκεια του Μεγάλου Κανόνα, όταν σκεφτόμαστε τα λόγια της προσευχής του Εφραίμ του Σύρου, όταν πλησιάζουμε το εξομολογητήριο και όταν σταυρώνουμε τα χέρια μας στο στήθος, περιμένοντας την Θεία Κοινωνία.Ποιος είμαι; Δεν βλέπουμε τον εαυτό μας. Όπως ένα άλογο με παρωπίδες στα μάτια που όλο τρέχει και τρέχει μπροστά, χωρίς να κοιτάζει πίσω, έτσι και εμείς, χωρίς να κοιτάζουμε πίσω, τρέχουμε με τρελή ορμή, προσπαθώντας να προλάβουμε και να κάνουμε τα πάντα. Να κάνουμε όλα όσα αφορούν στην επίγεια διαμονή μας. Έχουμε τις ίδιες παρωπίδες με το άλογο. Μόνο που τις φορέσαμε εμείς οι ίδιοι. Και αυτό δεν μας επιτρέπει να δούμε τους εαυτούς μας, την αμαρτωλότητά μας.Αλλά έρχεται η Μεγάλη Τεσσαρακοστή και όλες οι παρωπίδες πέφτουν. Και τι βλέπουμε;! «Ἐγὼ δέ εἰμι σκώληξ καὶ οὐκ ἄνθρωπος», και αυτό έχει λεχθεί με πολλή λεπτότητα και ευγένεια. Μάλλον, δεν βλέπω τον εαυτό μου ως σκουλήκι. Δεν προκαλεί αηδία κάθε σκουλήκι. Όταν όμως βγάζεις τις παρωπίδες και κοιτάς τον εαυτό σου, η αηδία είναι αυτή που κυριαρχεί.Ποιος είπε την εξυπνάδα ότι η νηστεία δεν έχει να κάνει με το φαγητό; Ναι, φυσικά, δεν έχει να κάνει με το φαγητό! Ωστόσο, η αποχή από το φαγητό αποτελεί μια κάποια συμφωνία με την οποία δηλώνεις ότι είσαι έτοιμος για σαρακοστιανές δοκιμασίες μαζί με όλη την Στρατευομένη Εκκλησία. «Τὸ στάδιον τῶν ἀρετῶν ἠνέῳκται, οἱ βουλόμενοι ἀθλῆσαι εἰσέλθετε, ἀναζωσάμενοι τὸν καλὸν τῆς νηστείας ἀγῶνα· οἱ γὰρ νομίμως ἀθλοῦντες, δικαίως στεφανοῦνται», ψάλλει η Εκκλησία την τελευταία ημέρα πριν από την έναρξη της Μεγάλης Σαρακοστής. Ακούτε: «βουλόμενοι ἀθλῆσαι»!Όλη η Εκκλησία ως σύνολο έχει επιβιβαστεί στο πλοίο και ξεκινάει το ταξίδι. Η τήρηση του τυπικού καθεστώτος αποχής είναι μόνο εισιτήριο για το πλοίο. Μόλις επιβιβαστείς, αμέσως αρχίζουν θαύματα και θλίψεις. Μπορείς να τηρείς τη νηστεία όπως προβλέπει το τυπικό ή όχι, αλλά αμέσως με την έναρξη της Μεγάλης Τεσσαρακοστής ο Κύριος σου δίνει νέες καταστάσεις καρδιάς. Αυτά που ίσχυαν μόλις πριν από μερικές ημέρες και που τώρα τα χωρίζει η γραμμή της Κυριακής της Συγχώρεσης, όλα αυτά είναι, πλέον, διαφορετικά.Είναι λες και περπατούσες πριν μέσα σε ομίχλη που ξαφνικά διαλύθηκε. Και το πρώτο πράγμα που βλέπεις είναι ο εαυτός σου, γεμάτος πληγές. Αυτό που χθες δεν το θεωρούσες αμαρτία, σήμερα σε πονάει και σε πνίγει. Κάθε κενός λόγος που βγαίνει από το στόμα σου αρχίζει να σε κρίνει και να σε σταυρώνει. Αν χθες η λεκτική αμαρτία ήταν μόνο η κατάκριση, ο θυμός και η κακολογία, τώρα <em style="border: 0px; font-family: inherit; font-size: inherit; font-stretch: inherit; font-variant: inherit; font-weight: inherit; line-height: inherit; margin: 0px; padding: 0px; vertical-align: baseline;">η κάθε λέξη εκπέμπει δυσωδία και βασανίζει την ψυχή, καθώς απογυμνώνει όλη την μαυρίλα και την τρέλα μας.Και μόνο όταν μπαίνεις στον ναό, νιώθεις ότι έφτασες στο σπίτι σου. Η αντιπαράθεση ανάμεσα στο ναό και στον κόσμο πάντα σιγοκαίει, αλλά αυτή στη διάρκεια της Μεγάλης Τεσσαρακοστής φουντώνει πολύ. Δεν είναι τυχαίο που την τελευταία ημέρα πριν από την έναρξη της Σαρακοστής θυμόμαστε την εκδίωξη του Αδάμ από τον παράδεισο. «Ἐκάθισεν Ἀδὰμ τότε, καὶ ἔκλαυσεν ἀπέναντι τῆς τρυφῆς τοῦ παραδείσου, χερσὶ τύπτων τὰς ὄψεις, καὶ ἔλεγεν· ἐλεῆμον, ἐλέησόν με τὸν παραπεσόντα», ψέλνει η Εκκλησία αυτή την ημέρα. Ο άτυχος Αδάμ, που απολάμβανε την κοινωνία με τον Θεό, ξαφνικά βρέθηκε εξαπατημένος και απαχθείς από τον διάβολο. Εκδιώχθηκε από το Πατρικό του σπίτι και με θλίψη και απόγνωση «έκλαιγε πικρά». Είχε δει, είχε νιώσει, είχε γνωρίσει εμπειρικά τη γλυκύτητα του παραδείσου, γι' αυτό και έκλαιγε. Εμείς δεν την γνωρίζουμε εμπειρικά, μόνο την υποψιαζόμαστε «δι᾿ ἐσόπτρου ἐν αἰνίγματι», τότε που αισθανόμαστε τη χάρη του Θεού. Και καθώς ερχόμαστε συνεχώς αντιμέτωποι με τη σκληρότητα του κόσμου, λαχταρούμε ακόμα περισσότερο τον χαμένο παράδεισο. Ο ναός τότε για μας γίνεται ομοίωμα του χαμένου παραδείσου. Ίσως, η αρχική εκφώνηση της Θείας Λειτουργίας «Ευλογημένη η Βασιλεία» να μιλάει και γι' αυτό;! Μας μιλάει για την ύπαρξη της μυστηριώδους Βασιλείας, που μας πλησιάζει μέσω της Ευχαριστίας. Η συγκεκριμένη εκφώνηση, ωστόσο, ταυτόχρονα είναι και η θλιμμένη κραυγή των απογόνων του Αδάμ, που κλαίνε για τον παράδεισο που έχασαν...Η Μεγάλη Τεσσαρακοστή είναι μεγάλη σε όλα. Την πρώτη μέρα της νηστείας νιώθεις αρχικά λίγο χαμένος. Είναι απλά εκπληκτικό: πώς είναι δυνατόν την προηγούμενη εβδομάδα που μπόρεσες να μην τρως πρωινό και μεσημεριανό γεύμα στην καθημερινή σου ρουτίνα και μόνο αργά το βράδυ να τσιμπήσεις βιαστικά ένα σάντουιτς και να πέσεις στο κρεβάτι, χωρίς να νιώσεις ιδιαίτερες κρίσεις πείνας, και εδώ που έφτασε η πρώτη Δευτέρα της νηστείας, δεν έχεις ακόμα «πεινάσει», κάτι που θα συμβεί πιο κοντά στο Πάσχα, ήδη όμως αρχίζει ο πόλεμος της πείνας. Τις άλλες μέρες αυτή την ώρα δεν θα ήθελες με τίποτα να φας, αλλά την περίοδο της νηστείας από το πρωί πεινάς. Και οι κρίσεις πείνας έρχονται αθόρυβα: ενώ μόλις πριν λίγο ήσουν χορτάτος, ξαφνικά μπαμ, νιώθεις μια τρελή επιθυμία να φας! Αν αντέξεις μισή ώρα, αν δεν υποκύψεις στην επιθυμία, η πείνα φεύγει και δεν θέλεις να φας. Ο πεινασμένος άνθρωπος είναι πάντα πεινασμένος, αλλά εδώ είσαι ταυτόχρονα και σαν να είσαι και σαν να μην είσαι πεινασμένος. Έτσι γίνεται αντιληπτός ο υπερφυσικός χαρακτήρας της πείνας και αποκαλύπτεται η ενέργεια του δαιμονικού πνεύματος.<blockquote style="background: url("/media/pics/doc_citation.png") left 20px no-repeat; border-bottom-color: rgb(218, 221, 224); border-bottom-style: solid; border-image: initial; border-left-color: initial; border-left-style: initial; border-right-color: initial; border-right-style: initial; border-top-color: rgb(218, 221, 224); border-top-style: solid; border-width: 1px 0px; float: right; font-family: inherit; font-size: 1em; font-stretch: inherit; font-style: inherit; font-variant: inherit; font-weight: bold; line-height: 1.5em; margin: 2em 0px 2em 2em; padding: 1.5em 0px 1.5em 2em; quotes: none; text-align: left; vertical-align: baseline; width: 310px;">Στη νηστεία γίνεται αντιληπτός ο υπερφυσικός χαρακτήρας της πείνας και αποκαλύπτεται η ενέργεια του δαιμονικού πνεύματος</blockquote>Ο πόλεμος είναι το κύριο χαρακτηριστικό της νηστείας. Επομένως, η νηστεία δεν έχει καμία σχέση με τη διατροφή. Όταν ένας άνθρωπος αρχίζει να απέχει για χάρη του Χριστού, αμέσως μπαίνει σε μια πραγματικότητα διαφορετικής τάξης. Και σε αυτή την πραγματικότητα όλα έχουν σημασία και βάρος.Κάθε πράξη συνεπάγεται μια άλλη. Η αμαρτία συνεπάγεται αμέσως συνετισμό, ο αγώνας – νέα δοκιμασία. Στην ουσία, είναι ένας μαραθώνιος σαράντα ημερών. Κάθε μέρα σου πετάει και μια πρόκληση και, καθώς αντιδράς σε αυτήν, μαθαίνεις ποιος είσαι. Η οξύτητα αυτού του ερωτήματος μας κάνει κομμάτια. Ποιος είμαι: ένα αξιολύπητο, ηδονιστικό κτήνος ή ένας χριστιανός; Τι μπορώ να κάνω για τον Χριστό; Πόσο μακριά μπορώ να φτάσω για να ευχαριστήσω τον Θεό; Εδώ δεν μιλάμε πλήρη ασιτία ούτε για άσκηση προσευχής πάνω σε μια πέτρα. Πρόκειται για απόλυτη νηφαλιότητα και διαρκή εγρήγορση στην καρδιά μου.Και εδώ, ό,τι και να κάνεις, δεν μπορείς να αποφύγεις το θέμα της προσευχής. Η προσευχή είναι η καμπάνα της Μεγάλης Τεσσαρακοστής. Σηκώνεσαι το πρωί και, ενώ η συνείδησή σου δεν έχει ακόμα αποβάλει τη ζάλη της νύστας, αρχίζεις σιγά-σιγά να κουνάς τη γλώσσα αυτής της καμπάνας: «Άγιος ο Θεός, Άγιος Ισχυρός, Άγιος Αθάνατος...» Νταν, Ντιν, Νταν… Αυτή είναι η καμπάνα. Στην αρχή, οι λέξεις δεν σε υπακούουν, όμως προσπαθείς με επιμονή να αγγίξεις την καρδιά σου και να σπάσεις την παχυλή θωράκισή της: «Δέσποτα, συγχώρησον τὰς ἀνομίας ἡμῖν. Ἅγιε, ἐπίσκεψαι καὶ ἴασαι τὰς ἀσθενείας ἡμῶν...»Κάθε «Κύριε, ελέησον» στη νηστεία γίνεται ξεχωριστό. Κάθε «Κύριε, ελέησον» καταγγέλλει και θέλει να συντρίψει, γιατί έχει ήδη αφαιρεθεί το πέπλο από την ψυχή, έχεις βγει από την ομίχλη και τίποτα δεν σε εμποδίζει να δεις μέσα σου τη δική σου πνευματική ανεπάρκεια.Η Μεγάλη Τεσσαρακοστή είναι ένας μεγάλος καταστροφέας. Μπορείς να κάνεις ό,τι σχέδια θέλεις, πριν από την έναρξη της νηστείας και να ζωγραφίζεις ευσεβείς εικόνες για το πώς θα την ζήσεις. Αλλά όταν αρχίζει η Τεσσαρακοστή, όλα τα σχέδια καταρρέουν. Μήπως, επειδή ο Κύριος δεν θέλει η υλοποίηση του σχεδίου μας να μας ανεβάσει στα ουράνια με το αεροπλάνο της υπερηφάνειας; Μήπως, Του αρέσει περισσότερο να οδηγήσει το αεροπλάνο μας σε στροβιλισμό, να μας συντρίψει μαζί με τα σχέδιά μας, ώστε τα σπασμένα κομμάτια να φωνάζουν το ίδιο «Κύριε, ελέησον», αλλά με δάκρυα στα μάτια;Ο νους και η καρδιά μας είναι ένα μεγάλο ξενοδοχείο. Σε αυτά υπάρχει χώρος για όλους και για όλα. Και πίσω από τους πολλούς πρωταγωνιστές των διάφορων ταινιών, βιβλίων και καθημερινών καταστάσεων χάνεται η μοναχική μορφή του Χριστού. Γι' αυτό κατά τη διάρκεια της Σαρακοστής προσπαθούμε να περιορίσουμε όσο το δυνατόν περισσότερο την πρόσβαση οποιουδήποτε στην καρδιά μας. Ο Σωτήρας μας έχει κάνει κράτηση στο ξενοδοχείο της καρδιάς για όλη την διάρκεια της Μεγάλης Τεσσαρακοστής. Μόνο Αυτός πρέπει να βασιλεύει στο μυαλό μας, μόνο σε Αυτόν προσφέρονται όλα τα συναισθήματα της καρδιάς μας. Για να εκδιώξουμε από το ξενοδοχείο όλους τους ανεπιθύμητους επισκέπτες, για να εξαφανιστούν όλοι οι περιττοί χαρακτήρες, πρέπει να βάλουμε «φραγμό» στα μάτια και στα αυτιά μας. Για να είναι καθαρή η καρδιά μας για τον Κύριο, πρέπει επίσης να «φυλάγουμε» τα χείλη μας, ώστε να μην διαταράξουμε την εσωτερική μας ησυχία με αργολογία.Συχνά λέμε ότι η Μεγάλη Τεσσαρακοστή είναι η πνευματική άνοιξη, η εποχή της ζωής. Αλλά ο χριστιανισμός μας πείθει επίμονα ότι η ζωή μπορεί να αποκτήσει πλήρως τα δικαιώματά της μόνο μετά το θάνατο. Η Ορθοδοξία λέει ότι το Πάσχα είναι η αληθινή ζωή, που ανατέλλει από τον τάφο. Επομένως, πρέπει να καταλήξουμε στο αναπόφευκτο συμπέρασμα ότι η Μεγάλη Τεσσαρακοστή είναι η εποχή του θανάτου. Ο τελικός στόχος της Σαρακοστής και γενικά ολόκληρης της ζωής μας είναι να πεθάνουμε ως προς την αμαρτία.   Και δεν χρειάζεται να αντιδρούμε και να εκδιώκουμε την ασκητικότητα από τον κόσμο στο μοναστήρι! Υπάρχει, υπάρχει ασκητικότητα και στον κόσμο, ακόμη και μη χριστιανικού χαρακτήρα. Εξάλλου, θαυμάζουμε τα επιτεύγματα των αθλητών ή τη δεξιοτεχνία των μουσικών, που περνούν πολλές ώρες, <em style="border: 0px; font-family: inherit; font-size: inherit; font-stretch: inherit; font-variant: inherit; font-weight: inherit; line-height: inherit; margin: 0px; padding: 0px; vertical-align: baseline;">θανατώνοντας τον εαυτό τους για όλα όσα είναι αντίθετα με τον κύριο στόχο της ζωής τους. Έξι ώρες προπόνηση κάθε μέρα – τι είναι αν δεν είναι ασκητικότητα; Και οι πόνοι της γέννησης ενός έργου τέχνης, όταν ο συγγραφέας ή ο ζωγράφος δεν κοιμάται πολλές νύχτες, πόσο μακριά είναι από τις μοναχικές αγρυπνίες, όταν στην καρδιά του οσίου πατέρα γεννιέται με οδύνες το χάρισμα της χάρης του Αγίου Πνεύματος;<blockquote style="background: url("/media/pics/doc_citation.png") left 20px no-repeat; border-bottom-color: rgb(218, 221, 224); border-bottom-style: solid; border-image: initial; border-left-color: initial; border-left-style: initial; border-right-color: initial; border-right-style: initial; border-top-color: rgb(218, 221, 224); border-top-style: solid; border-width: 1px 0px; float: right; font-family: inherit; font-size: 1em; font-stretch: inherit; font-style: inherit; font-variant: inherit; font-weight: bold; line-height: 1.5em; margin: 2em 0px 2em 2em; padding: 1.5em 0px 1.5em 2em; quotes: none; text-align: left; vertical-align: baseline; width: 310px;">Η ασκητική πρέπει να υπάρχει και στον κόσμο. Αν δεν υπάρχει, τότε ο χριστιανισμός μας εκφυλίζεται και καταλήγει ζελές</blockquote>Η ασκητική πρέπει να υπάρχει και στον κόσμο. Αν δεν υπάρχει, τότε ο χριστιανισμός μας εκφυλίζεται και καταλήγει ζελές, προτεσταντισμός, φαρισαϊσμός. Η ασκητική δεν είναι μόνο και όχι τόσο αποχή από κάθε είδους αρτύσιμα. Είναι η ατέρμονη εξέταση της καρδιάς μας, η εκδίωξη των αμαρτωλών προθέσεων, η συνεχής «ευαρέστηση του Θεού». Είναι ένας κόπος που απαιτεί αδιάκοπη μετάνοια. Και, σύμφωνα με τα λόγια ενός ευχέτη, αυτή η αδιάκοπη μετάνοια γεννά αδιάκοπη προσευχή. «Η μετάνοια γεννά την προσευχή και γεννιέται από τη θυγατέρα της διπλάσια»: αυτά τα λόγια που έχουν γραφεί με το σοφό χέρι του αγίου Ιγνατίου (Μπριαντσανίνοφ) ας γίνουν σύνθημα της Μεγάλης Τεσσαρακοστής.Αυτή η εργασία είναι μισητή στον διάβολο, και είναι ακριβώς αυτή που τελικά αρνούνται όλοι οι σύγχρονοι «ελαφρυντές» της νηστείας, επειδή αυτή η εργασία είναι αδύνατο να επιτευχθεί χωρίς εγκράτεια και προσευχή. Η συνεχής πορεία της μετανοητικής προσευχής είναι ο ασκητικός θάνατος του χριστιανού, ο εγκλεισμός του εαυτού του στον τάφο της καρδιάς του με την ελπίδα της Πασχάλιας Ανάστασης.Επομένως, μπορούμε να πούμε ότι η Μεγάλη Τεσσαρακοστή είναι μια μεγάλη δοκιμασία. Και αν ο άνθρωπος την περάσει με αξιοπρέπεια, τότε γίνεται μεγάλος.Η Μεγάλη Τεσσαρακοστή είναι μια συμπυκνωμένη μέσα σε επτά εβδομάδες όλη η χριστιανική μας ζωή. Με σύγχρονη γλώσσα, είναι το τρέιλερ της πίστης μας. Και αν ούτε στη Μεγάλη Τεσσαρακοστή δεν μπορούμε να ζήσουμε ως χριστιανοί, πώς ζούμε τότε τον υπόλοιπο χρόνο της ζωής μας; Αν ούτε στη Μεγάλη Τεσσαρακοστή δεν μπορούμε να προσευχόμαστε με συγκέντρωση, να απέχουμε και να αγρυπνούμε, πώς προσευχόμαστε και τι σκεφτόμαστε στις άλλες μέρες;Αδελφοί και αδελφές, ας μην χάσουμε αυτή τη σωτήρια περίοδο! Είναι σύντομη. Να εργάζεσαι, να αγρυπνείς, να προσεύχεσαι ανά πάσα στιγμή. Εξάλειψε τις αμαρτίες σου. Πλησιάζει το Πάσχα του Χριστού, που θα φωτίσει και θα ευλογήσει όσους και όσες έχουν προετοιμασθεί.</article><div class="block-doc__under" style="background-color: white; border: 0px; font-family: Georgia, "Times New Roman", serif; font-size: 18px; font-stretch: inherit; font-variant-east-asian: inherit; font-variant-numeric: inherit; line-height: inherit; margin: 0px 0px 26px; padding: 0px; text-align: right; vertical-align: baseline;"><p class="block-doc__author" style="border: 0px; clear: both; font-family: inherit; font-size: 1em; font-stretch: inherit; font-style: italic; font-variant: inherit; font-weight: inherit; line-height: 1.4; margin: 0px 0px 26px; padding: 0px; vertical-align: baseline;"><a href="https://gr.pravoslavie.ru/145713.html" style="border: 0px; color: #007c5b; font: inherit; margin: 0px; padding: 0px; text-decoration-line: none; vertical-align: baseline;">Ιερέας Σέργιος Μπεγκιγιάν</a> Μετάφραση για την πύλη gr.pravoslavie.ru: <a href="https://gr.pravoslavie.ru/123988.html" style="border: 0px; color: #007c5b; font: inherit; margin: 0px; padding: 0px; text-decoration-line: none; vertical-align: baseline;">Αναστασία Νταβίντοβα</a><p class="block-doc__source" style="border: 0px; font-family: inherit; font-size: 1em; font-stretch: inherit; font-style: italic; font-variant: inherit; font-weight: inherit; line-height: 1.4; margin: 0px 0px 26px; padding: 0px; vertical-align: baseline;"><a href="https://pravoslavie.ru/119934.html" style="border: 0px; color: #007c5b; font: inherit; margin: 0px; padding: 0px; text-decoration-line: none; vertical-align: baseline;" target="_blank">Pravoslavie.ru</a><p class="block-doc__date" style="border: 0px; clear: both; font-family: inherit; font-size: 1em; font-stretch: inherit; font-style: italic; font-variant: inherit; font-weight: inherit; line-height: 1.4; margin: 0px 0px 26px; padding: 0px; vertical-align: baseline;">3/3/2026</div>

«Ποιος είμαι;» – αυτό είναι το ερώτημα της Μεγάλης Τεσσαρακοστής

Ιερέας Σέργιος Μπεγκιγιάν Ποιος είμαι; Αυτή είναι η πιο σημαντική ερώτηση της Μεγάλης Τεσσαρακοστής. Προσπαθούμε να απαντήσουμε σε αυτήν σε ...

''ΑΝΤΙΦΩΤΟΜΑΧΙΚΑ'' Ν. ΛΟΓΑΔΗ (Ζ΄)

Η ΕΠΑΝΑΦΟΡΑ ΕΙΣ ΤΗΝ (ΠΡΟ ΤΗΣ ΠΤΩΣΕΩΣ) ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΥΓΕΙΑ (33ο)

Η ΕΠΑΝΑΦΟΡΑ ΕΙΣ ΤΗΝ (ΠΡΟ ΤΗΣ ΠΤΩΣΕΩΣ) ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΥΓΕΙΑ (32ο)

Η ΕΠΑΝΑΦΟΡΑ ΕΙΣ ΤΗΝ (ΠΡΟ ΤΗΣ ΠΤΩΣΕΩΣ) ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΥΓΕΙΑ (31ο)

«Ποιος είμαι;» – αυτό είναι το ερώτημα της Μεγάλης Τεσσαρακοστής

ΕΝ ΤΟΥΤΩ ΝΙΚΑ

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΣΜΟΣ

ΒΙΝΤΕΟ

ΕΙΔΗΣΕΙΣ

ΔΙΑΦΟΡΑ ΑΡΘΡΑ

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ

ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΑ

ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ

ΑΝΤΙΑΙΡΕΤΙΚΑ

ΠΑΛΑΙΟΗΜΕΡΟΛΟΓΙΤΕΣ

ΕΣΧΑΤΟΛΟΓΙΚΑ

ΠΑΤΡΙΑ

ΠΑΤΡΙΔΑ