ΕΝ ΤΟΥΤΩ ΝΙΚΑ ☦

ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή

Εισαγωγικό σημείωμαΚάποιο βράδυ της προτελευταίας δεκαετίας του 19ου αιώνα, η νεαρή Ρωσίδα Α.Ι. Κουγκούσεβα, καλεσμένη σε ετήσια χοροεσπερίδα, στροβιλιζόταν ανέμελα στην πίστα μιας αίθουσας χορού. Εκεί, ξαφνικά και παράδοξα, είχε μιαν αστραπιαία «θέα» της αθανασίας της ψυχής. Η νοερή εκείνη όραση την έκανε μέσα σε μια στιγμή να συνειδητοποιήσει τη ματαιότητα όχι μόνο του χορού της, μα και όλων των επίγειων πραγμάτων.<o:p></o:p>Στην καρδιά της τότε γεννήθηκε ένα αίσθημα αποστροφής για καθετί κοσμικό. “Είναι αυτό φυσιολογικό, ή μήπως αποτελεί νοσηρή ανάσχεση της επιθυμίας για μιαν ευτυχισμένη ζωή στον κόσμο;”, έγραφε μετά τη συγκλονιστική εμπειρία της στον όσιο Θεοφάνη τον Έγκλειστο (1815-1894)<a href="https://www.blogger.com/blog/post/edit/7277640590316391687/1461047850590545849" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;" title="">[1]</a>, με τον οποίο η ευσεβής οικογένεια της διατηρούσε πνευματικούς δεσμούς. Το ερώτημά της έγινε η αφορμή μιας αλληλογραφίας με θέμα την πνευματική ζωή, τους αναγκαίους όρους της και τον τρόπο προσαρμογής της ψυχής στις αρχές της.<o:p></o:p>Οι ογδόντα επιστολές του οσίου Θεοφάνους προς τη νέα εκείνη, που έγινε τελικά μοναχή, συνεκδόθηκαν αργότερα και κυκλοφορήθηκαν ως βιβλίο. Είναι ένα βιβλίο πραγματικά συναρπαστικό, καθώς στις σελίδες του η ζωντάνια και η χάρη του επιστολογραφικού λόγου συνδυάζονται έξοχα με το παραδείσιο άρωμα του ορθόδοξου αγιοπνευματικού ήθους.<o:p></o:p> <div class="MsoNormal" style="background-color: white; color: #333333; font-family: Verdana, Geneva, sans-serif; font-size: 12px; line-height: normal; margin-bottom: 0cm;"><hr align="left" size="1" width="33%" /></div><a href="https://www.blogger.com/blog/post/edit/7277640590316391687/1461047850590545849" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;" title="">[1]</a> Βιογραφικά στοιχεία του οσίου μπορεί να βρει ο αναγνώστης στην έκδοση: Οσίου Θεοφάνους του Εγκλείστου, Απάνθισμα Επιστολών, εκδ. Ιεράς Μονής Παρακλήτου, Ωρωπός Αττικής 2011, σελ. 11-14.<o:p></o:p>  1. Αλληλογραφία με θέμα την πνευματική ζωήΠριν φύγεις για τη Μόσχα, συμφωνήσαμε να αλληλογραφήσουμε, για να εξετάσουμε τι είναι αυτό που σου χρειάζεται περισσότερο. Περίμενα, φυσικά, ότι θα μ’ ενημέρωνες για το τι έκανες και πως τακτοποιήθηκες. Περίμενα, περίμενα… και περιμένω ακόμα. Τόσος καιρός πέρασε, και είδηση καμιά δεν έχω. Έπαθες τίποτα; Μήπως δεν είσαι καλά στην υγεία σου; Η Παναγία να σε σκεπάζει. Μήπως άλλαξε κάτι μέσα σου; Η μήπως φοβάσαι ότι η αλληλογραφία μας θα με κουράσει;<o:p></o:p>Αν συμβαίνει το τελευταίο, βγάλ’ το από το νου σου. Δεν μου είναι κουραστικό να γράφω για πνευματικά ζητήματα. Απεναντίας, μάλιστα, αυτό μου δίνει πολλή ευχαρίστηση, καθώς είναι κάτι το διαφορετικό μέσα στη στερεότυπη καθημερινότητα μου. Όταν δεν το κάνω, νιώθω πίστεψε με ζημιωμένος. Ναι, έτσι ακριβώς νιώθω, μολονότι δεν θα προσπαθήσω να το εξηγήσω.<o:p></o:p>Δεν είναι ώρα τώρα για να σε συμβουλέψω. Μόνο θα σε παρακαλέσω: Γράψε μου. Μην περιμένεις, βέβαια, από μένα καμιά μεγάλη σοφία. Απλώς θα εξετάσουμε μαζί τις πλευρές της ζωής που είναι άξιες λόγου. Αυτό θα σε ωφελήσει πολύ, γιατί θα ξυπνήσει μέσα σου τη μνήμη του πνευματικού κόσμου. Και τότε ίσως η προσοχή σου να επικεντρωθεί σ’ αυτόν τον κόσμο με θέρμη και ιδιαίτερη ενεργητικότητα. Να το καλό που θα προκύψει! Γιατί τα όποια προβλήματα μας προέρχονται σχεδόν πάντα όχι τόσο από κακή θέληση και μοχθηρή καρδιά, όσο από έλλειψη ζήλου και ενδιαφέροντος για όσα είναι άξια της προσοχής μας.<o:p></o:p>Γράψε μου.<o:p></o:p> 2. Ευθύτητα και ειλικρίνεια στην αλληλογραφία. Η ματαιότητα της κοσμικής ζωήςΈκανα ένα σωρό υποθέσεις για το τι θα μπορούσε να έχει συμβεί, και τώρα αποδεικνύεται πως ήταν αδιάθετη η γιαγιά σου. Γιαγιά: μια θριαμβική λέξη! Για τα εγγόνια δεν υπάρχει μέρος πιο ζεστό από την αγκαλιά της γιαγιάς. Και για τη γιαγιά δεν υπάρχουν πλάσματα πιο αγαπητά από τα καλά της εγγόνια. Ας ευχαριστούμε τον Θεό γι’ αυτό,<o:p></o:p>Να παραστέκεσαι στη γιαγιά σου. Και ν’ ακούς με προσοχή ότι λέει. Οι γερόντισσες έχουν σοφία αποκτημένη από τις εμπειρίες και τους μόχθους της ζωής. Χωρίς να το συνειδητοποιούν, συχνά μας δίνουν με απλά λόγια μαθήματα τόσο σοφά, που ποτέ δεν θα μπορούσαμε να πάρουμε από τα βιβλία, ακόμα κι αν ψάχναμε ολόκληρες βιβλιοθήκες.<o:p></o:p>Δικαιολογημένα, επομένως, καθυστέρησες να μου γράψεις. Θα έπρεπε, ωστόσο, να υποβληθείς σ’ ένα επιτίμιο, μικρό έστω, για να διορθωθείς. Μα θαρρώ πως θα ποθήσεις περισσότερο τη διόρθωση σου, αν, αντί να σε επιτιμήσω, σε ευχαριστήσω τόσο για το ότι μου έγραψες, όσο και για όσα μου έγραψες. Έτσι, λοιπόν, σ’ ευχαριστώ!<o:p></o:p>Υπόσχεσαι να είσαι ειλικρινής. Ωραία! Η ευθύτητα είναι η σπουδαιότερη και αναγκαιότερη προϋπόθεση μιας αλληλογραφίας σαν τη δική μας. Αλλιώς δεν θα υπήρχε καν λόγος να την αρχίσουμε. Γράφε πάντα ξεκάθαρα και χωρίς περιστροφές. Γράφε ότι έχεις στο νου σου και φρόντιζε να διατυπώνεις με πληρότητα τα ερωτήματα σου. Μόνο έτσι μπορούν να βρεθούν λύσεις, λύσεις που θα γίνουν αποδεκτές αβίαστα από την ψυχή σαν το νερό της βροχής που πίνει η διψασμένη γη.<o:p></o:p>Αυτή είναι η πιο απλή μέθοδος τόσο για ν’ αποκτήσουμε όσο και για να συγκρατήσουμε σταθερά στο νου μας οποιεσδήποτε ιδέες, προπάντων εκείνες που ρίχνουν φως σε ζητήματα για τα οποία πρέπει να έχουμε μέσα μας μια ξεκάθαρη εικόνα.<o:p></o:p>Ποια θα ήταν η ωφέλεια, αν σου έγραφα για κάποιο θέμα, τη στιγμή που εσένα σε απασχολεί ίσως ένα άλλο; Σκέψου δυο ανθρώπους που συνομιλούν με τις πλάτες τους γυρισμένες, και ο καθένας περιγράφει ότι έχει μπροστά στα μάτια του. Ε, τέτοια περίπου θα ήταν και η δική μας συζήτηση. Τι συζήτηση, δηλαδή; Κούφια λόγια!<o:p></o:p>Έχουμε ήδη καταλήξει, νομίζω, στο ότι δεν μας ενδιαφέρουν οι αφηρημένες έννοιες, τα σχέδια και οι θεωρίες. Θ΄ ασχοληθούμε με περιστατικά της καθημερινής ζωής. Κι έτσι θα προχωρήσουμε βήμα-βήμα.<o:p></o:p>Γράφεις, λοιπόν: “Τα έχω χάσει. Δυο μέρες περίπου σεργιανάω στην πόλη. Πήγα πρώτα στο θέατρο, ύστερα σε μια γιορτή, μετά σ’ ένα πάρτι. Τι σόι κόσμος είν’ αυτός, με τα τόσα πράγματα που συζητούν, με τις τόσο αντιφατικές γνώμες που έχουν για το καθετί, με τους τόσο διαφορετικούς τρόπους; Όλα μου είναι ξένα. Ποτέ δεν θα μπορέσω να συγκεντρώσω τις σκέψεις μου μέσα σ’ έναν τέτοιο συρφετό”.<o:p></o:p>Ήταν η πρώτη φορά που βρέθηκες σε παρόμοιο περιβάλλον. Θα το συνηθίσεις. Η εντύπωση που αποκόμισες ήταν ένα απόλυτα φυσικό επακόλουθο της ήσυχης και απλής οικογενειακής ζωής σου στο χωριό. Εκεί διαμορφώθηκε η αντίληψη και η κρίση σου για το τι είναι αληθινό και τι ψεύτικο, τι σωστό και τι λαθεμένο στη ζωή, μολονότι δεν ξέρω τι ακριβώς έχει διατηρηθεί μέσα σου από το παρελθόν. Δεν είναι απίθανο, πάντως, στο βάθος της ψυχής σου να υπάρχει μια συμπάθεια γι’ αυτά τα πράγματα. Ίσως επιθυμείς να τα ξαναγευθείς, όσο κι αν επιφανειακά τα αποδοκιμάζεις.<o:p></o:p>Η ζωή, που ένα μικρό μέρος της αντίκρισες ήδη, έχει στοιχεία αποχαυνωτικά. Και όσοι ζουν έτσι, βλέπουν ότι όλα δεν είναι όπως φαίνονται. Έλα, όμως, που έλκονται από τη ζωή αυτή! Έλκονται όπως ένας ναρκομανής, που, μολονότι ξέρει που θα καταλήξει, παίρνει τη δόση του σαν μανιακός, περιφρονώντας τα πάντα – ή μάλλον την παίρνει γι’ αυτόν ακριβώς το λόγο!<o:p></o:p>Πώς είσαι; Μήπως σε τραβάει ακόμα εκείνος ο τόπος; Μήπως θα σου άρεσε να ζήσεις έτσι; Σκιαγράφησε μου, σε παρακαλώ, μια μικρή εικόνα. Και να είσαι ειλικρινής, όπως υποσχέθηκες.<o:p></o:p> 3. Η κενότητα και η μονομέρεια της κοσμικής ζωήςΠόση χαρά μου έδωσες με την απάντηση σου! “Δεν με τραβάει καθόλου μια τέτοια ζωή. Απεναντίας μου προξενεί αηδία. Πριν περάσει μια μέρα, ένιωθα τσακισμένη. Η ψυχή μου ήταν μαραζωμένη, γεμάτη μελαγχολία. Δεν μπορούσα καλά-καλά να κρατηθώ στα πόδια μου. Με πολλή δυσκολία συνήλθα”.<o:p></o:p>Γιατί, λοιπόν, δεν μου τα έγραψες αυτά στο προηγούμενο γράμμα σου; Με τη σιωπή σου μ’ έκανες να υποθέσω χίλια δυο πράγματα, ακόμα και πως έλιωνες ίσως από κάποιον κρυφό ερωτικό καημό.<o:p></o:p>Ο Θεός να δώσει, ώστε να παραμείνει για πάντα μέσα σου αυτή η διάθεση, η απόρριψη της κοσμικής ζωής και των απολαύσεων της. Υπάρχει, όμως, και ή πιθανότητα να την αγαπήσεις. Αν θέλεις ν’ αποφύγεις αυτόν τον κίνδυνο, θα πρέπει να μείνεις μακριά από μια τέτοια ζωή. Γιατί μπορεί τη δεύτερη φορά να σου φανεί λιγότερο βλαβερή, λιγότερο δυσάρεστη την τρίτη φορά, ακόμα λιγότερο και μετά την τρίτη, δεν θα σου φαίνεται πια καθόλου άσχημη.<o:p></o:p>Είναι, βλέπεις, σαν τη βότκα: Με το πρώτο ποτήρι, λένε, σπας μόνο τους φραγμούς• με το δεύτερο, πετάς στα ύψη σαν αετός• και μετά το τρίτο, δεν κάνεις πια τίποτ’ άλλο παρά να γεμίζεις το ποτήρι σου…<o:p></o:p>Τι συμβαίνει, όταν επισκεφθεί κανείς μια καπνοβιομηχανία; Τα μάτια του τσούζουν, η μύτη του τρέχει, η αναπνοή του κόβεται. Όσοι όμως εργάζονται εκεί, δεν αισθάνονται απολύτως τίποτα. Μα κι ο επισκέπτης, αφού μείνει στο χώρο του εργοστασίου για ένα μικρό διάστημα, δεν σφίγγει πια τα μάτια του, δεν φτερνίζεται, δεν βήχει τόσο πολύ. Και ύστερ’ από κάμποση ώρα, προσαρμόζεται απόλυτα στο περιβάλλον. Πρόσεξε, λοιπόν, μη σου συμβεί κάτι παρόμοιο!<o:p></o:p>Πρόλαβες, όμως, μιαν  ερώτηση μου. “Δεν νομίζω”, λες, “ότι θα συμβιβαστώ ποτέ με μια τέτοια ζωή. Για τι, εξετάζοντάς την προσεκτικά, διαπιστώνω πως δεν πρόκειται για ζωή. Δεν μπορώ να το εξηγήσω, αλλά έχω μέσα μου την ακλόνητη πεποίθηση ότι αυτή είναι η αλήθεια. Βλέπω κίνηση και θόρυβο, ζωή όμως όχι. Και η ραπτομηχανή μου κινείται. Κάνει κι αυτή θόρυβο. Τι λογής ζωή, όμως, έχει μέσα της;”.<o:p></o:p>Το κοφτερό μυαλουδάκι σου κατέβασε μιαν  έξοχη ιδέα. Τώρα μπορώ να θεωρήσω πως η κατάσταση σου γεννάει πολλές ελπίδες. Τα αισθήματα, βέβαια, είναι ασταθή, αλλάζουν. Όταν όμως, μια σημαντική και θεμελιώδης ιδέα έρχεται να στηρίξει ένα αίσθημα, τότε αυτό ισχυροποιείται, για να ισχυροποιήσει με τη σειρά του και την ιδέα. Έτσι και τα δυο μαζί γίνονται σαν ένα φρούριο. Και, για να έρθουμε στη δική σου περίπτωση, πως θα υψωθεί και θα οχυρωθεί αυτό το φρούριο;<o:p></o:p>Πρώτα – πρώτα, αν κατανοήσεις σε βάθος το γιατί μια τέτοια ζωή ουσιαστικά δεν είναι ζωή. Αν συνεχίσουμε το διάλογο μας, τότε, στην κατάλληλη ώρα, θα σου το εξηγήσω με κάθε λεπτομέρεια. Προς το παρόν όμως, σου λέω τούτο μόνο: Δεν είναι ζωή, γιατί δεν καλύπτει και δεν καλλιεργεί όλες τις πλευρές του ανθρώπου, αλλά μονάχα ένα μικρό μέρος τους, και μάλιστα το πιο ασήμαντο. Δεν αγγίζει καν το κέντρο της φύσεως του ανθρώπου.<o:p></o:p>Η ανθρώπινη φύση, και συνακόλουθα η ανθρώπινη ζωή, είναι σύνθετη και πολυμερής. Έχει τη σωματική, τη διανοητική και την πνευματική της πλευρά. Καθεμιά, πάλι, από τις πλευρές αυτές έχει τις δυνάμεις της, τις ανάγκες της και τους τρόπους της. Έχει ακόμα την ενάσκηση και την ικανοποίηση όλων αυτών των στοιχείων.<o:p></o:p>Όταν, λοιπόν, όλες οι δυνάμεις μας είναι σε ενέργεια και όλες οι ανάγκες μας ικανοποιούνται, τότε μόνο ζούμε πραγματικά. Όταν αντίθετα, ένα μικρό μόνο μέρος των δυνάμεών μας ενεργεί και ένας μικρός μόνο αριθμός των αναγκών μας ικανοποιείται, ζωή δεν υπάρχει μέσα μας. Και ξέρεις γιατί;<o:p></o:p>Είναι απλό: Όλα τα στοιχεία, όλες οι δυνάμεις που διαθέτει ή ανθρώπινη φύση, πρέπει να λειτουργούν σαν μια ενότητα, σε ομαλή συνεργασία και αλληλεξάρτηση όπως ακριβώς συμβαίνει και με τη ραπτομηχανή σου, που βρίσκεται σε κίνηση όταν όλα τα τμήματα της κινούνται. Σταμάτα τη λειτουργία ενός εξαρτήματος, και η μηχανή ακινητοποιείται. Δεν «ζει».<o:p></o:p>Μα και ο άνθρωπος δεν ζει, όταν το καθετί μέσα του δεν βρίσκεται σε κίνηση, σε ενέργεια. Με τη μόνη διαφορά, ότι η αδράνεια της «ζωής» μιας μηχανής, η διακοπή δηλαδή της λειτουργίας της, γίνεται αμέσως αντιληπτή, ενώ η αδράνεια της ζωής του ανθρώπου είναι αφανής και αθέατη. Και ο άνθρωπος βρίσκεται σε αδράνεια, δεν ζει αληθινά, όταν μια μόνο πλευρά της ζωής του λειτουργεί και ελάχιστες μόνο ανάγκες του ικανοποιούνται. Τότε είναι ακριβώς σαν μια μηχανή σε ακινησία, μόνο που αυτό, όπως είπα, δεν φαίνεται.<o:p></o:p>Ποιες δυνάμεις και ποια όργανα χρησιμοποιούνται από τον άνθρωπο που ζει μια κοσμική ζωή; Χρησιμοποιούνται τα χέρια, τα πόδια, η γλώσσα, τα μάτια, τ’ αυτιά, η όσφρηση, η αφή, η μνήμη, η φαντασία, η νοημοσύνη… Τα περισσότερα απ’ αυτά αντιπροσωπεύουν την κατώτερη πλευρά του ανθρώπου, την πλευρά που είναι κοινή στον άνθρωπο και στα ζώα.<o:p></o:p>Η ζωή των ζώων εξαντλείται στην ικανοποίηση μιας μόνο ανάγκης. Το διαπιστώνει κανείς εύκολα, αν παρατηρήσει τις προβατίνες με τ’ αρνάκια τους να βόσκουν σ’ ένα καταπράσινο λιβάδι. Πέρα απ’ αυτές τις δυνάμεις, όμως, υπάρχουν στον άνθρωπο δυο-τρία ακόμα «στρώματα» δυνάμεων μ’ έναν κεντρικό άξονα.<o:p></o:p>Για σένα, τώρα, μπορεί μια τέτοια μονόπλευρη ζωή να είναι αληθινά ζωή; Η διαίσθηση σου ήδη σε πληροφόρησε ότι δεν είναι. Θα σου φανερώσω τον κυριότερο λόγο για τον οποίο πραγματικά δεν είναι.<o:p></o:p>Ίσως να μην τον βλέπεις ακόμα τόσο καθαρά, θα τον διακρίνεις όμως σε γενικές γραμμές. Τις λεπτομέρειες θα τις αντιληφθείς με τον καιρό. Γιατί πιστεύω ότι καθετί σπουδαίο και μεγάλο, καθετί πραγματικά ωφέλιμο, προκύπτει από την ίδια τη συγκρότηση της φύσεως του ανθρώπου και συντελεί στην εκπλήρωση του προορισμού της.<o:p></o:p>Για να ζούμε, λοιπόν, αληθινά, είναι απαραίτητο να ζούμε με τον τρόπο που καθόρισε ο Θεός, όταν μας έπλασε. Αν δεν ζούμε μ’ αυτόν τον τρόπο, μπορώ αδίσταχτα να πω, ότι δεν ζούμε καθόλου. Σε παρακαλώ να αρκεστείς προς το παρόν σ’ αυτό μονάχα. 4. Στέρηση της ελευθερίας, υποκρισία και εγωισμός: μόνιμα χαρακτηριστικά της κοσμικής ζωήςΣτο προηγούμενο γράμμα μου δεν αναφέρθηκα σε κανένα από τα ζητήματα που είχες θέσει, γι’ αυτό σου στέλνω τώρα μια συμπληρωματική επιστολή.<o:p></o:p>«Άλλο ένα πράγμα που παρατηρώ», γράφεις, «είναι το πως τρέχουν όλοι με κομμένη ανάσα πέρα δώθε, κυνηγώντας, θαρρείς, κάτι που ποτέ δεν καταφέρνουν να πιάσουν. Τι φασαρία, τι αναβρασμός, τι πήγαιν’ έλα είν’ εκείνο που βλέπω, όποτε περνάω από πολυσύχναστο δρόμο! Διαπιστώνω, όμως, ότι το ίδιο συμβαίνει και στα σπίτια, ίσως και μέσα στις ψυχές των ανθρώπων. Τα ’χω χαμένα! Μπορεί κανείς, αλήθεια, να ζει μ’ αυτόν τον τρόπο;…<o:p></o:p>»’Παρατηρώ, επίσης, το πως καταναγκάζουν και καταπιέζουν ο ένας τον άλλο. Κανένας δεν έχει τη δική του βούληση. Κανένας δεν είναι ελεύθερος. Δεν τολμάς να ντυθείς όπως θα ’θελες, να φερθείς όπως θα ’θελες, να πεις ότι θα ’θελες. Δεν μπορείς να ξεχωρίσεις από τους υπόλοιπους. Ότι κάνουν, επιβάλλεται από έναν άγραφο νόμο, ένα νόμο στον οποίο όλοι υποτάσσονται, ένα νόμο, ωστόσο, που κανένας δεν ξέρει το πως καθιερώθηκε, μα ούτε και το πως να τον αποφύγει. Μ΄ αυτόν τον τρόπο αλληλοβασανίζονται. Δεν τολμάς ν’ ακούσεις κανέναν – τι θλιβερό!<o:p></o:p>»’Εγώ, π.χ., τα καταφέρνω στο τραγούδι. Όταν μπορώ να τραγουδήσω, τότε το τραγούδι είναι πραγματική απόλαυση και για μένα και για τους ακροατές. Υπάρχουν όμως περιπτώσεις, που, είτε μπορώ είτε όχι, αναγκάζομαι να τραγουδήσω. Και το κάνω, γιατί το επιβάλλει ο «νόμος» της ευγένειας. Η άρνηση μου θα είναι αντίθετη σ’ αυτόν το «νόμο».<o:p></o:p>»Έτσι, λοιπόν, τραγουδάω, μολονότι μου είναι αφόρητο: Το στήθος μου τσακίζεται, αλλά πιέζομαι, για να δείξω ότι τραγουδάω με κέφι. Το έχω παρατηρήσει και σε άλλους αυτό. Ε, να ποια είναι η ελευθερία μας! Εξωτερικά όλοι φαινόμαστε ελεύθεροι άνθρωποι• ελεύθεροι, που είμαστε δεμένοι χειροπόδαρα!<o:p></o:p>»Με αφορμή αυτή την παρατήρηση, άρχισα να εξετάζω συστηματικά, αν οι άνθρωποι κάνουν με την καρδιά τους όλα όσα κάνουν. Και το αποτέλεσμα; Δεν ξέρω αν πέφτω έξω͵ αλλά τίποτα δεν είδα να γίνεται με ειλικρινήεγκαρδιότητα και αυθόρμητη διάθεση. Κενές αβρότητες, πρόθυμες τάχα εξυπηρετήσεις, εκφράσεις αλληλοθαυμασμού και αλληλοεκτιμήσεως μα όλα συμβατικά και επιφανειακά.<o:p></o:p>»Πίσω από τη βιτρίνα, κάτω από την εξωτερική εμφάνιση και συμπεριφορά, την τόσο λεπτή και ευγενική, κρύβεται ένα εντελώς διαφορετικό πνεύμα, ένα πνεύμα, που, αν ερχόταν ποτέ στο φως, θα διαπιστώναμε ότι στην πραγματικότητα όχι μόνο λεπτό δεν είναι, μα ούτε καν υποφερτό.<o:p></o:p>»’Τελικά, λοιπόν, τι αποδεικνύεται; Ότι οι κοσμικές συγκεντρώσεις μας δεν είναι παρά συναθροίσεις ηθοποιών που υποκρίνονται. Τι κωμωδία!<o:p></o:p>»Τη μεγαλύτερη έκπληξη, όμως, μου την προξενεί η γενική ψυχρότητα που βλέπω γύρω μου. Πώς μπορούν να δείχνουν όλοι ότι είναι φίλοι μεταξύ τους, έτοιμοι να προσφέρουν στους άλλους ακόμα και το πουκάμισο τους, βαθύτερα όμως να έχουν τόση ψυχρότητα;»’.<o:p></o:p>Οι διαπιστώσεις σου είναι απόλυτα σωστές. Δεν έχω τίποτα να προσθέσω σε όσα γράφεις. Όλα τούτα, πάντως, παρατηρήθηκαν και καταγράφηκαν από πολύ παλιά, για να τ’ αντιμετωπίσουμε προετοιμασμένοι. Αιώνες πριν, ο άγιος Μακάριος ο Μέγας περιέγραψε την ακαταστασία, την πολύβουη κίνηση και το μάταιο κυνηγητό της επίγειας ζωής, που το γεύθηκες ήδη.<o:p></o:p>«Οι κάτοικοι της γης», γράφει ο άγιος, «και τα τέκνα του κόσμου τούτου μοιάζουν με το σιτάρι μέσα στο κόσκινο. Έτσι κοσκινίζονται και οι ψυχές με τους άστατους κοσμικούς λογισμούς, την ακατάπαυστη ταραχή των γήινων πραγμάτων και τις πολύπλοκες υλικές φροντίδες. Ο σατανάς ταρακουνάει με το κόσκινο, δηλαδή με τις επίγειες μέριμνες, ολόκληρο το αμαρτωλό γένος των ανθρώπων.<o:p></o:p>»Μετά το προπατορικό αμάρτημα, αφότου δηλαδή ο Αδάμ αθέτησε την εντολή του Θεού και βρέθηκε κάτω από την εξουσία του διαβόλου, ο άρχοντας του σκότους κοσκινίζει με ακατάπαυστους απατηλούς λογισμούς τους ανθρώπους, χτυπώντας τους στα τοιχώματα του κόσκινου αυτής της γης.<o:p></o:p>Όπως, δηλαδή, το κόσκινο ταρακουνάει και περιστρέφει και χτυπάει το σιτάρι, έτσι και ο διάβολος, αιχμαλωτίζοντας με τα γήινα πράγματα τις ψυχές των αμαρτωλών απογόνων του Αδάμ, τις ταράζει, τις αναστατώνει, τις ξεσηκώνει και τις παρασύρει σε μάταιους λογισμούς, σε αισχρές επιθυμίες και σε κοσμικούς δεσμούς, εξαπατώντας τες και ξελογιάζοντας τες ακατάπαυστα.<o:p></o:p>»Ο Κύριος είχε μιλήσει προφητικά στους αποστόλους του για τον μελλοντικό τους πειρασμό: “Ο σατανάς ζήτησε να σας δοκιμάσει σαν το σιτάρι στο κόσκινο. Εγώ, όμως, προσευχήθηκα στον Πατέρα μου να μη σας εγκαταλείψει η πίστη σας”.<o:p></o:p>Η ρήση και απόφαση, άλλωστε, που εξαγγέλθηκε από το Δημιουργό στον Κάιν, είναι ξεκάθαρη: ‘‘Θα στενάζεις και θα τρέμεις και θα χτυπιέσαι πάνω στη γη”. Αυτό ακριβώς συμβαίνει, μεταφορικά, με όλους τους αμαρτωλούς.<o:p></o:p>»Νιώθουν ανασφάλεια και αβεβαιότητα μέσα στους άστατους λογισμούς της δειλίας, μέσα στο φόβο, τη σύγχυση, την επιθυμία, την ηδονή γιατί ο άρχοντας του κόσμου τούτου πειράζει όσους δεν έχουν αναγεννηθεί από τον Θεό, περιστρέφοντας άστατα, σαν το σιτάρι μέσα στο κόσκινο, τους λογισμούς τους, προκαλώντας τους αίσθημα ανασφάλειας και παγιδεύοντας τους με κοσμικές απάτες, σαρκικές ηδονές, φόβους και συγχύσεις».<o:p></o:p>Να οι δικές σου παρατηρήσεις από μιαν  άλλη σκοπιά! Εσύ περιέγραψες τον τρόπο εξελίξεως των πραγμάτων• ο άγιος Μακάριος αποκάλυψε την αιτία και την προέλευσή τους. Είναι, όμως, αδύνατον ν’ ασχοληθεί κανείς μ’ αυτή την πλευρά του ζητήματος, αν δεν υιοθετήσει και την αντίστοιχη διαλεκτική μέθοδο.<o:p></o:p>Σου ζητάω, λοιπόν, ν’ αποδεχθείς την αντίληψη που εκφράζει ο άγιος Μακάριος, γιατί αγγίζει την ουσία του θέματος και θα σου χρησιμεύσει ως ανασχετικός παράγοντας απέναντι στη γοητεία της κοσμικής ζωής.<o:p></o:p>Για να μάθεις πιο πολλά, αλλά και για να εξοικειωθείς περισσότερο μ’ αυτή τη συλλογιστική μέθοδο, διάβασε, αν θέλεις, ολόκληρη την πέμπτη ομιλία του αγίου Μακαρίου.<o:p></o:p>Από την πλευρά μου θα ήθελα να προσθέσω τούτο μόνο: Το ασταμάτητο κυνηγητό και το ανικανοποίητο όλων απ’ όλα σχετίζεται μ’ εκείνο ακριβώς που σου έγραψα στο προηγούμενο γράμμα μου, ότι δηλαδή δεν μπορεί να ικανοποιηθεί μ’ έναν τέτοιο τρόπο ζωής κάθε πλευρά η ανάγκη της ανθρώπινης φύσεως.<o:p></o:p>Σου το εξηγώ με απλά λόγια: Μια ανικανοποίητη ανάγκη, λ.χ. η πείνα, απαιτεί ικανοποίηση, κι έτσι σπρώχνει τον άνθρωπο στην αναζήτηση τροφής. Όσο εκείνος κινείται μέσα σε πλαίσια όπου δεν είναι δυνατό να ικανοποιηθεί η πείνα του, αυτή δεν καταστέλλεται. Απεναντίας, μάλιστα, θεριεύει. Έτσι, όμως, ούτε και το κυνήγι της τροφής σταματάει.<o:p></o:p>Να, κάτι τέτοιο συμβαίνει και με τους ανθρώπους που ζουν μέσα στο πνεύμα του κόσμου τούτου. Ακατάπαυστα αναζητούν τροφή για την πεινασμένη τους ψυχή. Αλλά μάταια. Ο εχθρός τους έχει τυφλώσει, και δεν συναισθάνονται την πλάνη τους: Έχουν πάρει λάθος δρόμο, ακολουθούν λάθος κατεύθυνση. Έτσι βασανίζονται μέσα στ’ αδιέξοδα και πνίγονται μέσα στο σκοτάδι.<o:p></o:p>Κανένας δεν μπορεί να τους ανοίξει τα μάτια. Τρέχουν πέρα-δώθε σαν άγρια θηρία και βρυχώνται σαν τα λιοντάρια, που τριγυρνούν στη ζούγκλα αναζητώντας κάτι να καταβροχθίσουν.<o:p></o:p>Όσο για τις άλλες πλευρές της κοσμικής ζωής που ανέφερες, θα έλεγα πως είναι αναπόφευκτες. Πώς να το κάνουμε; Αυτή είναι η ζωή του μεταπτωτικού ανθρώπου, που χαρακτηρίζεται πρωταρχικά από την υπερηφάνεια, τον εγωισμό.<o:p></o:p>Ο κύριος στόχος και η βασική επιδίωξη του ανθρώπου είναι η ικανοποίηση του εγωισμού του, ενώ όλοι οι άλλοι και όλα τ’ άλλα αποτελούν όργανα και μέσα για την επίτευξη αυτού του στόχου. Έτσι ο καθένας προσπαθεί, έμμεσα ή άμεσα, να επιβάλει τις επιθυμίες του στους άλλους.<o:p></o:p>Είναι αυτό που πολύ σωστά αποκάλεσες “τυραννία”. Δεν έχει σημασία το πόσο έντεχνα καμουφλάρουμε τις επιθυμίες μας, γεγονός είναι ότι πίσω τους στέκει πάντα ο εγωισμός, που πασχίζει να μας μπλέξει στα θελήματα του ή να μας χρησιμοποιήσει ως όργανα του. Ο στόχος του είναι τούτος: Να μας εξαπατήσει, να μας παραπλανήσει. Και χρησιμοποιεί ένα απατηλό τέχνασμα: τη συγκάλυψη των σφαλμάτων, δηλαδή το κουκούλωμα τους, όπως θα λέγαμε, και όχι την επανόρθωση τους.<o:p></o:p>Γι’ αυτό ακριβώς, επειδή δεν διορθώνουμε αλλά κρύβουμε τον κακό εαυτό μας, δεν σταματάει ποτέ η ιδιοτελής χρησιμοποίηση του ανθρώπου από το συνάνθρωπο του. Και γι’ αυτό παρατηρείται αυτή η γενική ψυχρότητα, επειδή ο καθένας κλείνεται στο καβούκι του, φροντίζει για το συμφέρον του και δεν μπορεί να χαρίζει ζεστασιά, τη ζεστασιά της αληθινής, της ανυπόκριτης, της ανυστερόβουλης αγάπης.<o:p></o:p>Είναι αλήθεια, βέβαια, ότι θα συναντήσεις αρκετούς ευγενικούς ανθρώπους, ανθρώπους που καλοπιάνουν και κολακεύουν τους άλλους, αγγίζοντας τις καρδιές τους βαθιά και άμεσα. Πρόκειται για το τελευταίο υπόλειμμα ενός αισθήματος με το οποίο προικίστηκε ο άνθρωπος, του αισθήματος της συγγένειας και της ομοιότητας με τους συνανθρώπους του.<o:p></o:p>Κι αυτό ακόμα, όμως, συχνά μπαίνει αλίμονο! – στην υπηρεσία του εγωισμού, που το χρησιμοποιεί ως το πιο πρόσφορο και αποτελεσματικό μέσο πραγματοποιήσεως των επιδιώξεων του. Ξέρω έναν τέτοιον άνθρωπο. Καλύτερα να είναι κανείς απροκάλυπτα εγωιστής, παρά γλοιώδης κόλακας σαν κι αυτόν.<o:p></o:p>Λίγοι είναι σε θέση να αντιληφθούν τους κρυφούς σκοπούς αυτών των ανθρώπων. Σε ευεργετούν και σε εξυπηρετούν, αλλά για να σε υποχρεώσουν δέκα φορές περισσότερο. «Μα πως είναι δυνατόν;», θα απορήσεις. «Κάθε άνθρωπος αγωνίζεται να είναι έντιμος. Και όποιος δεν το κάνει, τον εαυτό του βλάπτει».<o:p></o:p>Πραγματικά, έτσι είναι. Μόνο που αυτή η εντιμότητα, αυτός ο καθωσπρεπισμός, είναι το προσωπείο του εγωισμού. Ο καθένας κοιτάει να μην κηλιδωθεί, να μην εκτεθεί. Και για το σκοπό αυτό επιτρέπονται οι πιο ανέντιμες πράξεις, ότι μπορεί ν’ αρπάξει και να κρύψει κανείς από τους άλλους.<o:p></o:p>Ίσως ακόμα θ’ ακούσεις, ή και έχεις ήδη ακούσει, να λένε για κάποιον πως είναι εγωιστής. Μη νομίσεις ότι εκείνοι που τον κατηγορούν δεν είναι. Απλά και μόνο καταδικάζουν όποιον δεν επιτρέπει στον εαυτό του να γίνει αντικείμενο εκμεταλλεύσεως ή να χρησιμοποιηθεί σαν άβουλο όργανο των εγωιστικών επιδιώξεων των κατηγόρων του. Οι τελευταίοι, συνεπώς είναι οι αληθινοί εγωιστές.<o:p></o:p>Έχω ακούσει κάτι τέτοιους να κατηγορούν και τους μοναχούς για εγωισμό. Λένε πως οι μοναχοί αφήνουν τον κόσμο από φιλαυτία. Ταλαίπωροι καλόγεροι! Νηστεύετε, αγρυπνείτε, δουλεύετε υπάκουα νύχτα-μέρα, κόβοντας το θέλημα σας και νεκρώνοντας κάθε γήινη φιλοδοξία, για να σας λένε από πάνω και εγωιστές! Αυτό φτάνει για να καταλάβεις, τι αξία έχουν οι κρίσεις και επικρίσεις των κοσμικών ανθρώπων. Θα το πω έξω από τα δόντια: Τολμάει ο γάιδαρος να πει τον πετεινό κεφάλα!<o:p></o:p>Ξαναδιαβάζοντας όσα έχω γράψει ως εδώ, διαπιστώνω πως ήμουν αυστηρός με την κοσμική ζωή. Ωστόσο, δεν παίρνω πίσω ούτε μια λέξη. Ίσως να μην έγραφα ότι έγραψα, αν δεν ήθελα να προσέξεις και ν’ αντιληφθείς πέρα για πέρα το σκοτάδι του κόσμου. Δεν είχα, πάντως, καμιά πρόθεση να σε επηρεάσω, αφού εσύ πρώτη έκανες παρόμοιες διαπιστώσεις.<o:p></o:p>Περιμένω, όμως, να ρωτήσεις: «Πώς ακριβώς, λοιπόν, πρέπει να είναι ένας άνθρωπος;”. Σ’ αυτό θα προσπαθήσουμε ν’ απαντήσουμε στη συνέχεια της αλληλογραφίας μας. Προς το παρόν σου λέω τούτο μόνο: Το να κρατηθείς μακριά από τον κόσμο είναι, βέβαια, αδύνατο. Αρνήσου όμως, όσο είναι δυνατό, να μπεις μέσα στον κυκεώνα της κοσμικής ζωής.<o:p></o:p>Και όταν παρά τη θέληση σου, σε κάποια περίπτωση αναγκαστείς, φέρσου σαν να μην ήσουν εκεί: Βλέπε δίχως να βλέπεις και άκου δίχως ν’ ακούς. Τα μάτια σου, δηλαδή, ας αδιαφορούν για ότι βλέπουν, και τ’ αυτιά σου ας μη δίνουν σημασία σ’ ότι ακούνε. Φαινομενικά να συμπεριφέρεσαι όπως και οι άλλοι. Να είσαι τίμια και ειλικρινής. Φύλαξε, όμως, την καρδιά σου από συμπάθειες και θέλγητρα. Προσοχή προπάντων σε τούτο; Φύλαξε την καρδιά σου!<o:p></o:p>Έτσι θα βρίσκεσαι στον κόσμο μόνο σωματικά, όχι και ψυχικά, εκπληρώνοντας την αποστολική παραγγελία : «… και όσοι ασχολούνται με τα εγκόσμια, ας ζουν σαν να μην ασχολούνται καθόλου μ’ αυτά» (Α΄ Κορ. 7:31). Θα βρίσκεσαι, δηλαδή, σε επαφή με τον κόσμο και͵ όποτε είναι ανάγκη, θα συμμετέχεις σε εκδηλώσεις της κοσμικής ζωής. Εφόσον, όμως, κρατάς την καρδιά σου σε απόσταση, δεν θα κάνεις κακή χρήση αυτής της ζωής.<o:p></o:p>Μ΄ άλλα λόγια, δεν θα συμμετέχεις στην κοσμική ζωή επειδή το επιθυμείς, αλλά μόνο επειδή θα σε υποχρεώνουν κάποιες αναπόφευκτες περιστάσεις.<o:p></o:p>Σε κούρασα με το γράμμα μου. Εσύ, όμως, με ανάγκασες να το κάνω. Σου ζητώ να ξαναδιαβάσεις προσεκτικά όσα έγραψα, προπάντων τις τελευταίες αράδες. </div></div>

ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή

...

Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (4)

<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgYrrB1HE23R8kjE-_CPWd43nEpTpwDoCDoVJnhiaKMLRN4AHNg1z_HUOn4P4gZijEnmCkUhhB9opWMFlN7m20F4UfgwNg5sKHXnReBFxVn8QPZRpphxn193n1ONvbTUzeqwk8PJKEYa2LKay-CYPRKRw8AUQflCELSeeJRm-ecFBxKKj9kMlfcXivJ/s300/images%20(1).jpg" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" data-original-height="300" data-original-width="168" height="640" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgYrrB1HE23R8kjE-_CPWd43nEpTpwDoCDoVJnhiaKMLRN4AHNg1z_HUOn4P4gZijEnmCkUhhB9opWMFlN7m20F4UfgwNg5sKHXnReBFxVn8QPZRpphxn193n1ONvbTUzeqwk8PJKEYa2LKay-CYPRKRw8AUQflCELSeeJRm-ecFBxKKj9kMlfcXivJ/w358-h640/images%20(1).jpg" width="358" /></a></div>Το γεγονός ότι ο άνθρωπος
είναι ελεύθερος δεν σημαίνει ότι ο ίδιος είναι η αιτία της σωτηρίας του, αλλά
ότι ο Θεός ο ίδιος δεν μπορεί να εξαναγκάσει την αγάπη του. Η πίστη λέει:
«Πρόσφερε τον πεπερασμένο σου εαυτό, για να λάβεις ως αντάλλαγμα τον Λόγο»· «δώσε
το αίμα σου και λάβε το Πνεύμα». Από την αρχή, η απάντηση βρίσκεται μέσα στην
εμπειρία της πίστεως· η απλή επίκληση του ονόματος του Θεού φέρνει παρόντα
Εκείνον που είναι άγνωστος και συγχρόνως γνωστός μέσα στο μυστήριο κάθε ημέρας. 
Οι «αποδείξεις» είναι ανεπαρκείς, διότι ο Θεός είναι το μόνο κριτήριο της δικής
Του Αλήθειας. Το αληθινό νόημα του οντολογικού επιχειρήματος είναι ότι, σε κάθε
σκέψη περί Θεού, ο ίδιος ο Θεός σκέπτεται τον εαυτό Του μέσω του ανθρώπινου
πνεύματος. Αυτό σημαίνει ότι δεν μπορεί κανείς να επινοήσει την πίστη, ότι η
προέλευσή της δεν είναι αυθαίρετη, αλλά ότι αποτελεί δώρο που ο Θεός προσφέρει
σε όλους, για να φανερώσει την απεραντοσύνη Του μέσα στην καρδιά του ανθρώπου.
Σύμφωνα με τους Πατέρες, το Άγιο Πνεύμα είναι ένα υποστατικό Δώρο, και αν
ζητούμε τον ερχομό του Πατέρα, δεν απορριπτόμαστε ποτέ, διότι μια άρνηση θα
αντέφασκε προς την ίδια τη φύση του Πνεύματος: «Ο Πατέρας θα δώσει σε εκείνον
που προσεύχεται το πλήρωμα του Αγίου Πνεύματος», λέει ο Κύριος.<o:p></o:p>

Η Βίβλος απαντά στη
διατύπωση του αθεϊσμού «αν υπάρχει ο Θεός, ο άνθρωπος δεν είναι ελεύθερος» με
τη διακήρυξη: «αν υπάρχει ο άνθρωπος, τότε ο Θεός δεν είναι πλέον ελεύθερος».
Και αν ο άνθρωπος μπορεί να πει «Όχι» στον Θεό, ο Θεός δεν μπορεί να πει «Όχι»
στον άνθρωπο, διότι — κατά τον απόστολο Παύλο — «εν αυτώ το ναι και εν αυτώ το
αμήν» (βλ. Β΄ Κορ. 1, 19-20). Είναι το «Ναι» της Διαθήκης, την οποία ο Χριστός
ανανεώνει επάνω στον Σταυρό. Έτσι, το «είμαι ελεύθερος» σημαίνει: «ο Θεός
υπάρχει». Ο ίδιος ο Θεός εγγυάται την ελευθερία της αμφιβολίας, ώστε να μη
βιάζει τις συνειδήσεις. 
Ο Θεός δημιούργησε τη «δευτερεύουσα ελευθερία» και αναλαμβάνει το ύψιστο ρίσκο
μιας αναδυόμενης ελευθερίας, ικανής να Τον νικήσει, να Τον οδηγήσει στον θάνατο
και στον άδη. Αφήνεται συνειδητά να θανατωθεί, για να χαρίσει στους φονείς Του
τη συγχώρηση και την ανάσταση. Η παντοδυναμία Του συνίσταται στο να κατοικεί
μέσα στην ανθρώπινη ελευθερία, με τίμημα την απόκρυψη της ίδιας Του της
προγνώσεως και με σκοπό να διαλέγεται με τον άλλον. Ο Θεός αγαπά τον άνθρωπο
μέχρι αυτό το άπειρο πάθος, που αναμένει μια ελεύθερη απάντηση, όπως και την
ελεύθερη δημιουργία μιας κοινωνίας υπάρξεως ανάμεσα στον Θεό και το παιδί Του.
Το πατερικό απόφθεγμα λέει: «Όλα είναι δυνατά στον Θεό, εκτός από το να
εξαναγκάσει τον άνθρωπο να Τον αγαπήσει». Η παντοδυναμία του Θεού Τον καθιστά
Ζωοποιό Σταυρό, ως τη μοναδική απάντηση στη δίκη που του ασκεί ο αθεϊσμός
εξαιτίας της ελευθερίας και του κακού. «Η Βασιλεία του Θεού είναι μέσα σας».
Αυτό σημαίνει ότι και η κόλαση βρίσκεται μέσα στους ανθρώπους, πράγμα που
εκφράζει με τον δικό του τρόπο και ο Μαρσέλ Ζουαντό: «Μόνος μου θα μπορούσα να
υψώσω εναντίον του Θεού μια αυτοκρατορία απέναντι στην οποία και ο ίδιος ο Θεός
θα ήταν ανίσχυρος: την κόλαση... Αν ο άνθρωπος δεν κατανοεί την κόλαση,
σημαίνει ότι δεν κατάλαβε τίποτε από την ίδια του την καρδιά...» Είναι η κόλαση
όλων των απελπισμένων, που εξερευνούν τα βάθη του Σατανά προβάλλοντας τις
βλασφημίες τους προς έναν άδειο ουρανό. Όμως ακόμη και η κολασμένη απελπισία
μαραίνεται ενώπιον του Χριστού, ο οποίος προσέλαβε προσωπικά τη σιωπή του Θεού:
«Θεέ μου, Θεέ μου, ινατί με εγκατέλιπες;» (Ματθ. 27, 46). Σε αυτό το επίπεδο
τοποθετείται η απαίτηση της κόλασης, η οποία προέρχεται από την ελευθερία του
ανθρώπου να αγαπήσει τον Θεό. Η ίδια αυτή ελευθερία γεννά και την κόλαση, διότι
μπορεί κανείς να πει: «να μη γίνει το θέλημά Σου», και ο ίδιος ο Θεός δεν έχει
τίποτε να αντιτάξει απέναντι σε μια τέτοια επιθυμία. 
Ο Θεός θέλει η ελευθερία να Τον απορρίψει να μην έχει όρια. Η μοίρα της
ανθρώπινης ελευθερίας εξαρτάται από αυτήν ακριβώς την ανασταλτική επιλογή. Αυτό
είναι, κατά κάποιον τρόπο, η κόλαση της θείας αγάπης, η ουράνια διάσταση της
κόλασης, το θείο όραμα του ανθρώπου βυθισμένου στο σκοτάδι των μοναξιών του. Η
«τρομοκρατική» και «σωφρονιστική» αντίληψη περί Θεού πρέπει επειγόντως να
διορθωθεί. Δεν είναι πλέον δυνατόν να πιστεύει κανείς σε έναν αμείλικτο και
απαθή Θεό. Το μόνο μήνυμα που μπορεί να αγγίξει τον σημερινό άθεο είναι το
μήνυμα του Χριστού που κατέρχεται στον άδη. Όσο βαθύτερη είναι η κόλαση μέσα
στην οποία βρίσκονται ήδη οι άνθρωποι, τόσο βαθύτερη θα είναι και η αναμονή του
Χριστού. Διότι ο Χριστός δεν ζητά από τον άνθρωπο ούτε αρετή, ούτε ηθικισμό,
ούτε τυφλή υποταγή, αλλά μια κραυγή αγάπης και εμπιστοσύνης που αναδύεται από
τα βάθη της κόλασης όπου βρίσκεται. Ο άνθρωπος δεν πρέπει να πέσει στην
απελπισία, αλλά στον Θεό, ο οποίος δεν απελπίζεται ποτέ. Ο άγιος Αντώνιος έλεγε
ότι, αν υπάρχει κόλαση, υπάρχει μόνο για τον ίδιο. Αυτό σημαίνει ότι η κόλαση
δεν είναι ποτέ «για τους άλλους» και, κατά συνέπεια, δεν μπορεί να αποτελεί
αντικείμενο θεωρητικού λόγου ή καταδίκης των συνανθρώπων μας.<o:p></o:p>

<o:p> </o:p>

<o:p> </o:p> <o:p> </o:p>

<o:p> </o:p><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;">ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ</div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"> </div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/blog-post_04.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (1)</a></div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"> </div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/2.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (2)</a></div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"> </div><div style="background-color: white; text-align: center;"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/3.html" itemprop="url">Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (3)</a></div>

Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (4)

Το γεγονός ότι ο άνθρωπος είναι ελεύθερος δεν σημαίνει ότι ο ίδιος είναι η αιτία της σωτηρίας του, αλλά ότι ο Θεός ο ίδιος δεν μπορεί να εξα...

Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (3)

<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEi57N1wtbqBcf0y72StUgLUYT1f0Tyuipe4EwwvGwJJJCJVKJ4YRhNW-EVVbvChaPUxEgzBAf1to181giu7NayIa253VecUjpZv-uPt5PQ8Paevy4n9_ui279g5GzE8ufl7ollfuanfOOwHyz-MNd1KtUdFPnyZIsa7VP585_Z1mxkXlYb8RWRHGqIM/s750/xristos-pantokrator-theos-timoria-750x470.jpg" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" data-original-height="470" data-original-width="750" height="402" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEi57N1wtbqBcf0y72StUgLUYT1f0Tyuipe4EwwvGwJJJCJVKJ4YRhNW-EVVbvChaPUxEgzBAf1to181giu7NayIa253VecUjpZv-uPt5PQ8Paevy4n9_ui279g5GzE8ufl7ollfuanfOOwHyz-MNd1KtUdFPnyZIsa7VP585_Z1mxkXlYb8RWRHGqIM/w640-h402/xristos-pantokrator-theos-timoria-750x470.jpg" width="640" /></a></div>  3. Οι ανεπάρκειες του ιστορικού
χριστιανισμού<o:p></o:p>

Οι θεολόγοι, υποστηρίζουν ότι η θεολογία των τελευταίων αιώνων έχασε
την αίσθηση του μυστηρίου, μεταβλήθηκε σε μια αφηρημένη θεωρητική ενασχόληση
περί Θεού και έπαψε να είναι ζωντανή σκέψη μέσα στον Θεό. Ο Μαρσέλ Μορέ το
εκφράζει με τον δικό του τρόπο: «Ο λόγος ανθρώπων που ξάπλωσαν, δεν ξέρω πώς,
αλλά πολύ άνετα πάνω στον Σταυρό, δεν μπορεί πλέον να έχει καμία απήχηση...» 
Σύμφωνα με την Προσευχή στην Ακρόπολη του Ρενάν, οι θρησκείες είναι
θνητές. Θα μπορούσε κανείς να προσθέσει ότι και τα θεολογικά συστήματα είναι
θνητά, και ακριβώς αυτό είναι το νόημα της φράσης που διατρέχει τον σύγχρονο
κόσμο: «Ο Θεός πέθανε». Πέθανε ο Θεός μιας ορισμένης θεολογίας· πρόκειται για
τον θάνατο μιας συνηθισμένης αντίληψης περί Θεού, ο οποίος νοείται ως σχεδόν
φυσικό αντικείμενο τοποθετημένο στην περιφέρεια του κοσμικού χώρου, μέσα σε μια
καθαρή εξωτερικότητα που Τον μεταβάλλει σε φοβερό Κυρίαρχο. 
Ο άγιος Κύριλλος Αλεξανδρείας αντικατέστησε την ελληνική διαλεκτική
«κύριος/δούλος» με τη διαλεκτική του Ευαγγελίου: «πατέρας/υιός». Ωστόσο, σε μια
έρευνα για τα σύγχρονα ιεραποστολικά προβλήματα, ο F. Boulard παραθέτει τη
μαρτυρία ενός ιερέα: 
«Οι χριστιανοί μου... θεωρούν τον Θεό ως έναν μακρινό Θεό, στον οποίο πρέπει να
υποτάσσεται κανείς όσο είναι δυνατόν, όχι τόσο από αγάπη προς Αυτόν όσο από
φόβο μήπως καταλήξει στην κόλαση. Ο Θεός δεν είναι ο Πατέρας... Όχι, ο Θεός
είναι εκείνος που έδωσε τις δέκα αρνητικές εντολές: Μην κάνεις. Συμπέρασμα: ο
Θεός είναι εκείνος που σε εμποδίζει να είσαι ευτυχισμένος». 
Σε μια άλλη έρευνα, δημοσιευμένη στο περιοδικό Réalités, ένας μηχανικός
δηλώνει: 
«Ο Θεός είναι θλιβερός· αντιπροσωπεύει όλα όσα δεν έχουμε το δικαίωμα να
κάνουμε. Κατοικεί σε εκείνα τα σκοτεινά μέρη όπου καίνε κεριά, όπου βλέπεις
ταλαιπωρημένες γυναίκες και ακούς τις απαγορεύσεις των Ιησουιτών...» 
Η εντελώς εσφαλμένη ιδέα που η ίδια η χριστιανοσύνη διαμόρφωσε για τον Θεό
ενίσχυσε σημαντικά την εξέγερση εκείνων που βρίσκονται έξω από την Εκκλησία. Η
εικόνα του Θεού ταυτίστηκε με την εικόνα του επίγειου βασιλιά και με τα
γνωρίσματά της: αξιοπρέπεια, μεγαλοπρέπεια, εξουσία. Κατά τον Μεσαίωνα, οι λαοί
συχνά προσηλυτίζονταν μαζικά, ως πολιτικές κοινότητες που υπάκουαν στις εντολές
των ηγεμόνων και στην αιχμή του ξίφους. Η ιδέα του Θεού έγινε εγγύηση του
κοινωνικοπολιτικού οικοδομήματος. Η απιστία του 17ου αιώνα εμφανίσθηκε ως
αντίδραση στο σκάνδαλο ενός επιβεβλημένου Θεού και μιας εξαναγκασμένης
θρησκείας. 
Στη σχολαστική θεολογία βλέπουμε πώς η απολιθωμένη θεία αιωνιότητα συνθλίβει το
μέλλον σαν ένα είδος υπερχρονικού γείσου. Οι φιλόσοφοι θέτουν ανησυχητικά
ερωτήματα: αν όλα είναι προορισμένα εκ των προτέρων, γιατί να προσεύχεται
κανείς και ποιο το νόημα να ζητά; Από τη στιγμή που η δωρεάν σωτηρία — αυτό το
θαυμαστό μυστήριο της Αγάπης του Θεού, το οποίο η Μεταρρύθμιση ανακαλύπτει στη
Βίβλο και στους Αγίους Πατέρες — εννοιολογήθηκε με όρους αιτιότητας,
μετατράπηκε δυστυχώς στην τρομερή διδασκαλία του διπλού προορισμού. Και αν
σήμερα επιχειρείται η διόρθωσή της, με τη θεωρία της σωτηρίας όλων και με την
ιδέα ότι ο ίδιος ο Θεός είναι ο μόνος υπεύθυνος, τότε δύσκολα μπορεί κανείς να
δει σε τι ακριβώς χρησιμεύει πλέον ο άνθρωπος... 
Κάθε παραγνώριση της ελευθερίας της επιλογής — εκείνο το compelle intrare
(«ανάγκασέ τους να εισέλθουν») του αγίου Αυγουστίνου — δικαιολογεί μοιραία την
Ιερά Εξέταση και την πολιτική του ξίφους. Έτσι λησμονούμε τον λόγο του αγίου
Ιωάννου του Χρυσοστόμου: «Εκείνος που σκοτώνει (ή εξαναγκάζει) έναν αιρετικό
διαπράττει αμάρτημα ασυγχώρητο». Αυτό είναι ο «εφιάλτης του εξαναγκασμένου
Αγαθού», και κάθε εξαναγκασμένο Αγαθό μετατρέπεται σε Κακό. 
Ο επίσημος χριστιανισμός εμφανίζεται ως θρησκεία του Νόμου και της Τιμωρίας,
που εκφράζεται μέσω απαγορεύσεων και κοινωνικών ταμπού. Οι κυριαρχικές του
εκφράσεις καταγγέλλονται από τον Φρόυντ με την ονομασία του «σαδιστικού
Πατέρα». Η ιουδαΐζουσα παλινδρόμηση λησμονεί την Αγία Τριάδα, δηλαδή τη
θυσιαστική πατρότητά της, η οποία δεν συνθλίβει αλλά γεννά την ελευθερία. Η
παλινδρόμηση αυτή συγχέει τον Θεό με τη μορφή ενός ζηλωτή Κριτή, ενός φοβερού
και τρομοκρατικού τιμωρού, που από την αιωνιότητα ετοιμάζει την κόλαση και τα
βασανιστήριά της. Δικαίως οι άνθρωποι φοβούνται μήπως αλλοτριωθούν· η
μετανοιολογική θεολογία, η θεολογία των απαγορεύσεων και της κολάσεως, δηλαδή η
«τρομοκρατική» θρησκεία, αποτελεί μία από τις αιτίες του σύγχρονου αθεϊσμού. 
Από την άλλη πλευρά, και εξαιτίας των επιστημονικών αντιλήψεων, ο Θεός
εξορίζεται στον ουρανό ακόμη και από τους ίδιους τους πιστούς κύκλους. Τον
μετατρέψαμε, σύμφωνα με την εικόνα του συνηθισμένου ανθρώπου, σε κορυφή
ηθικολογικής ανίας. Η αναγέννηση μέσα στο φως του Αναστημένου, η κρυστάλλωση
της νέας κτίσης, αντικαταστάθηκαν στην πορεία της ιστορίας από τον ιεραρχικό
θεσμό της Εκκλησίας, οικοδομημένο πάνω στον άξονα της υπακοής και της υποταγής,
και συνεπώς απογυμνωμένο από κάθε «γεγονός». Η κατάσταση αυτή είναι ακόμη
χειρότερη από τον «κλειστό κόσμο» για τον οποίο μιλά ο Μπερξόν. Εδώ έχουμε να
κάνουμε με τον «κλειστό κύκλο» της χριστιανικής μετριότητας.<o:p></o:p>

<o:p> </o:p><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;">ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ</div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"> </div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/blog-post_04.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (1)</a></div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"> </div><div style="background-color: white; text-align: center;"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/2.html" itemprop="url">Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (2)</a></div>

Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (3)

3. Οι ανεπάρκειες του ιστορικού χριστιανισμού Οι θεολόγοι, υποστηρίζουν ότι η θεολογία των τελευταίων αιώνων έχασε την αίσθηση του μυστη...

M. Scott Peck: Φευγαλέες ματιές στο διάβολο: Προσωπικές μαρτυρίες ενός ψυχιάτρου για την κατάληψη, τον εξορκισμό και τη λύτρωση (3o μέρος)

<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjZXwTPJRz2WRUfNQWnnQApQYuai6mefKMhChnBK3YqzvVkTQizJs0n-UJPUYzGVsCkyfTUh9pQc25sKXKfvikj4cQ8BO5oEjmyY7VDipeUCdQm0yTCaEvdYoWYKG6bgwbZTqwp7WpD32HxxMTkN-zn6ExtLnf6c3Xs50-XcrWwpymSS79uZeOTSJJ6/s300/scott%20peck.jpg" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" data-original-height="300" data-original-width="277" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjZXwTPJRz2WRUfNQWnnQApQYuai6mefKMhChnBK3YqzvVkTQizJs0n-UJPUYzGVsCkyfTUh9pQc25sKXKfvikj4cQ8BO5oEjmyY7VDipeUCdQm0yTCaEvdYoWYKG6bgwbZTqwp7WpD32HxxMTkN-zn6ExtLnf6c3Xs50-XcrWwpymSS79uZeOTSJJ6/s16000/scott%20peck.jpg" /></a></div>  Μέρος Ι: Jersey<o:p></o:p>ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1<o:p></o:p>ΔΙΑΓΝΩΣΗ 
 
«Τους λυπάμαι.»<o:p></o:p> 
Η Jersey Babcock ανήκε σε δύο ισχυρές, δεμένες οικογένειες που ζούσαν στην ίδια
πόλη των νοτιοδυτικών Ηνωμένων Πολιτειών. Στα είκοσί της παντρεύτηκε τον Peter
Babcock και πολύ γρήγορα απέκτησαν δύο κόρες. Τα αρκετά αδέλφια του Peter είχαν
μεταναστεύσει αλλού, αλλά συνήθως επέστρεφαν για οικογενειακές συγκεντρώσεις. Η
οικογένεια Babcock δεν ήταν ακριβώς άθεη, αλλά σίγουρα αγνωστικιστική και σαφώς
κοσμική. 
Οι γονείς της Jersey, οι Lewis, και τα αδέλφια της ήταν ενεργοί χριστιανοί,
αλλά ο δικός τους χριστιανισμός ήταν χαλαρός, ασαφής και ανεκτικός. Το άρρητο
μότο τους έμοιαζε να είναι: «Ζήσε και άσε τους άλλους να ζουν.» Η θεολογία τους
κάλυπτε όλο το φάσμα. Ακόμη κι αν τα συστήματα πεποιθήσεών τους ήταν νεφελώδη,
ήταν φανερό ότι αγαπούσαν βαθιά ο ένας τον άλλον. Οι Lewis ήταν κάπως πιο ψυχολογικά εξοικειωμένοι από
τους περισσότερους, επειδή είχαν οικογενειακό ψυχίατρο, τον Dr. Philip
Lieberman. Τα περισσότερα μέλη της οικογένειας Lewis είχαν χρησιμοποιήσει τις
υπηρεσίες του κάποια στιγμή — με εξαίρεση τη Jersey, μέχρι την ημέρα πριν
αρχίσει αυτή η ιστορία. Μέχρι τότε, απ’ όσο γνώριζε κανείς, η Jersey ήταν
ψυχικά σταθερή. Ήταν πολύ στοργική μητέρα για τις μικρές της κόρες. Αν είχε κάποια
ιδιαίτερη ενασχόληση, αυτή ήταν το ενδιαφέρον της για κάθε λογής εκδοχές
πνευματισμού τύπου New Age. Περνούσε τον περισσότερο ελεύθερο χρόνο της
επισκεπτόμενη τους πολυάριθμους μέντιουμ της πόλης της. Το ενδιαφέρον αυτό για τον πνευματισμό — ακόμη και για τον αποκρυφισμό — δεν
ήταν κάτι καινούργιο. Η μητέρα της θυμόταν τη Jersey να διαβάζει όλα τα έργα
του Edgar Cayce όταν ήταν δώδεκα ετών. Την πρώτη ημέρα της ιστορίας, η Jersey, τώρα είκοσι πέντε ετών, πήγε να δει για
πρώτη φορά τον Dr. Lieberman, έχοντας κλείσει ραντεβού μία εβδομάδα νωρίτερα.
Ήταν ξεκάθαρη ως προς τον λόγο που βρισκόταν εκεί. Σχεδόν τα πρώτα της λόγια
ήταν: «Είμαι δαιμονισμένη.» Ο Dr. Lieberman κατάφερε να διατηρήσει την ψυχραιμία του και τη ρώτησε τι
εννοούσε, αλλά έβγαλε ελάχιστο νόημα από τις απαντήσεις της. Της πρότεινε ότι
ίσως θα τη βοηθούσε να πάρει Thorazine, το οποίο μπορούσε να της
συνταγογραφήσει. Εκείνη αρνήθηκε αυτό — ή οποιοδήποτε φάρμακο. Ο Dr. Lieberman στράφηκε τότε στην προσπάθεια οικοδόμησης θεραπευτικής σχέσης
μαζί της. Η Jersey ήρθε σε ακόμη δύο συνεδρίες, αλλά κατόπιν σταμάτησε. Ο Dr.
Lieberman δεν είχε καταφέρει να την εμπλέξει σε θεραπεία. Το επόμενο εξωτερικό γεγονός της ιστορίας συνέβη έξι μήνες αργότερα. Στις δύο
το πρωί, η Jersey ξύπνησε από έναν τρομακτικό εφιάλτη. Ο Peter προσπάθησε να
την παρηγορήσει, αλλά η Jersey επέμεινε να τηλεφωνήσει στη μητέρα της. Η μητέρα της και ο πατριός της ήρθαν
αμέσως, και τότε η Jersey τους είπε σε όλους ότι ήταν δαιμονισμένη. Η αντίδραση της οικογένειας
ήταν να της ζητήσουν να επιστρέψει στον Dr. Lieberman. Εκείνη συμφώνησε. Για
άλλη μια φορά αρνήθηκε την πρόταση του για φαρμακευτική αγωγή, και για άλλη μια
φορά εκείνος δεν κατάφερε να την εμπλέξει σε θεραπεία. Η κυρία Lewis ανησυχούσε ιδιαίτερα: είχε παρατηρήσει
ότι η Jersey δεν φρόντιζε πλέον τις μικρές της κόρες όπως πριν. Έδειχνε
ευερέθιστη απέναντί τους και ζητούσε ολοένα περισσότερες μπέιμπι σίτερ ώστε να
μπορεί να παρακολουθεί συναντήσεις μέντιουμ. Σκεπτόμενη ότι ίσως όφειλε να πάρει στα σοβαρά την
αυτοδιάγνωση της κόρης της, η κυρία Lewis αναρωτιόταν πού θα μπορούσε να
απευθυνθεί. Παρότι δεν είχε καμία προηγούμενη σχέση
με την Καθολική Εκκλησία, σκέφτηκε ότι το ζήτημα της δαιμονοκατοχής πιθανότατα
αποτελούσε περισσότερο καθολική παρά προτεσταντική υπόθεση. Τηλεφώνησε στη
μεγαλύτερη κοντινή καθολική ενορία και εξήγησε την κατάσταση. Μερικές ημέρες
αργότερα, η εκκλησία έστειλε έναν νεαρό ιερέα να μιλήσει με τη Jersey. Αργότερα θα μου έλεγε ότι η Jersey τού
είπε κάτι φρικτό — δεν μπορούσε να θυμηθεί τι — και δεν είχε καμία άλλη
ανάμνηση από την επίσκεψη. Παρ’ όλα αυτά, παρέπεμψε τη Jersey στον επισκοπικό
εξορκιστή, με τη σύσταση η περίπτωσή της να ληφθεί σοβαρά υπόψη.  Ο επισκοπικός εξορκιστής, ο
πατέρας Terry O’Connor, και ο βοηθός του ήρθαν μία εβδομάδα αργότερα να επισκεφθούν
τη Jersey. Αφού πέρασαν τέσσερις ολόκληρες ώρες μαζί της και συνεννοήθηκαν
σύντομα μεταξύ τους, είπαν στην κυρία Lewis ότι πίστευαν πράγματι πως η Jersey
ήταν δαιμονισμένη, αλλά ότι δεν ήταν ακόμη ψυχολογικά έτοιμη για εξορκισμό και
ότι θα έπρεπε πρώτα να λάβει ψυχοθεραπεία προτού τη δουν ξανά. Εύλογα, η κυρία Lewis δυσαρεστήθηκε με
αυτή τη σύσταση. Έθετε τη Jersey σε μια κλασική κατάσταση Catch-22: της
συνέστηναν να εμπλακεί σε ψυχοθεραπεία, ενώ σε δύο προηγούμενες περιπτώσεις
είχε αποτύχει να καταστεί θεραπευτικά συνεργάσιμη. Η κυρία Lewis εκμυστηρεύθηκε
το δίλημμά της σε μια καθολική φίλη, η οποία είχε τύχει να διαβάσει το βιβλίο
του Malachi Martin Hostage to the Devil και της πρότεινε να το διαβάσει. Η
κυρία Lewis το έκανε αμέσως και στη συνέχεια, με την ίδια ταχύτητα, έγραψε στον
Malachi Martin ζητώντας βοήθεια. Ο Malachi με ρώτησε αν θα πετούσα προς τα Νοτιοδυτικά για να αξιολογήσω την
περίπτωση. Απάντησα πως ναι, και με παρέπεμψε στην κυρία Lewis για να γίνουν οι
αναγκαίες συνεννοήσεις.  Όταν έφτασα για πρώτη φορά, μίλησα με την κυρία Lewis για να σχηματίσω εικόνα
της οικογενειακής διάρθρωσης. Αυτό που νόμιζα ότι θα ήταν μια σύντομη περιγραφή
αποδείχθηκε τόσο περίπλοκο όσο οποιαδήποτε είχα συναντήσει ποτέ. Η κυρία Lewis
είχε παντρευτεί τέσσερις φορές, και τα πέντε παιδιά της είχαν τρεις
διαφορετικούς πατέρες. Η Jersey ήταν το δεύτερο παιδί. Η κυρία Lewis ήταν παντρεμένη με τον πρώτο της σύζυγο,
τον Sean Flannigan, πωλητή σκαφών, επί έξι χρόνια. Τον χώρισε εξαιτίας του
αλκοολισμού του, όταν η Jersey ήταν μόλις ενός έτους και ο αδελφός της πέντε.
Μερικά χρόνια αργότερα ο Flannigan πέθανε σε σχετικά νεαρή ηλικία από τις
συνέπειες του αλκοολισμού του. Η κυρία Lewis ξαναπαντρεύτηκε γρήγορα έναν οικονομικά
ανεξάρτητο κληρικό, τον Caleb Lewis, με τον οποίο απέκτησε μία κόρη και έναν
γιο. Η Jersey και ο αδελφός της πήραν το επώνυμο του νέου πατριού τους. Η
Jersey δεν είχε καμία ανάμνηση από τον βιολογικό της πατέρα. Πάντοτε θεωρούσε
τον εαυτό της Lewis και αναφερόταν στον πατριό της ως πατέρα της. Βαριεστημένος από το να είναι ιερέας, ο Caleb αποφάσισε να γίνει ψυχολόγος.
Αφού απέκτησε διδακτορικό στην ψυχολογία, ανέπτυξε σύντομα μια ακμάζουσα
ψυχοθεραπευτική πρακτική μέσα από το σπίτι του. Καθ’ όλη τη διάρκεια της
ύστερης παιδικής ηλικίας και της πρώιμης εφηβείας της, η Jersey θυμόταν τη
συνεχή ροή ασθενών που έμπαιναν και έβγαιναν από το σπίτι. Όταν ασκούσε το επάγγελμά του, φορούσε πάντοτε μια
μακριά, καλοσιδερωμένη λευκή ποδιά — παραδοσιακή για τους ιατρούς, αλλά
εξαιρετικά σπάνια για ψυχολόγους. Οι ασθενείς του τον αποκαλούσαν με σεβασμό
«Dr. Lewis». Ο Caleb Lewis πέθανε ξαφνικά από καρδιακή προσβολή
όταν η Jersey ήταν δεκαπέντε ετών. Η Jersey τον πένθησε βαθιά.  Δεκαοκτώ μήνες μετά τον θάνατο του δεύτερου συζύγου
της, η κυρία Lewis παντρεύτηκε ξανά έναν άλλον οικονομικά ανεξάρτητο άνδρα,
έναν μετρίως επιτυχημένο ζωγράφο. Έναν χρόνο αργότερα υιοθέτησαν ένα αγόρι δύο
ετών. Έναν ακόμη χρόνο μετά, ο καλλιτέχνης εγκατέλειψε την κυρία Lewis και το
παιδί τους για μια άλλη γυναίκα. Η κυρία Lewis κινήθηκε γρήγορα δικαστικά για διαζύγιο
και έλαβε μια ικανοποιητική οικονομική αποζημίωση χωρίς διατροφή. Τα επόμενα
λίγα χρόνια άκουγε φήμες ότι εκείνος ήταν αμφιφυλόφιλος και επιδεικτικά
ελευθεριάζων. Την εποχή που τη γνώρισα, η κυρία Lewis δεν είχε ιδέα πού ζούσε. Δύο χρόνια μετά από αυτό το διαζύγιο, η κυρία Lewis παντρεύτηκε τον τέταρτο
σύζυγό της, έναν μηχανικό ονόματι Harry Anderson, αλλά διατήρησε το επώνυμο του
δεύτερου συζύγου της, με τον οποίο είχε τον μακροβιότερο γάμο. Ο Harry είχε υπάρξει ένας ασυνήθιστα καλός πατριός και
για τα πέντε παιδιά της όλα αυτά τα χρόνια, είπε η κυρία Lewis, σημειώνοντας
ότι η Jersey τον λάτρευε. Είχα επίσης την εντύπωση ότι ήταν το πιο βαθιά
θρησκευόμενο πρόσωπο της οικογένειας, ένας άνθρωπος που πήγαινε στην εκκλησία
κάθε Κυριακή χωρίς εξαίρεση. Κατά καιρούς, η κυρία Lewis τον συνόδευε. Ήταν
προφανές για μένα ότι ο γάμος τους ήταν καλός και σταθερός. Μου πήρε μία ώρα να συγκεντρώσω το περίπλοκο οικογενειακό ιστορικό της Jersey.
Οι ψυχίατροι δεν είναι άτρωτοι στις προκαταλήψεις. Αρχικά φαντάστηκα ότι η
κυρία Lewis ίσως είχε κάποιο πρόβλημα προσωπικότητας που θα εξηγούσε τους
πολλούς γάμους της. Δεν βρήκα όμως κάτι τέτοιο. Αντιθέτως, στο τέλος της ώρας
κατέληξα στο συμπέρασμα ότι επρόκειτο για μια αξιοσημείωτα δυνατή γυναίκα,
ικανή τόσο για σταθερότητα όσο και για ευελιξία, ανάλογα με τις περιστάσεις.
Την έκρινα ως μια εξαιρετική μητέρα που αγαπούσε βαθιά όλα της τα παιδιά —
κρίση που θα επιβεβαιωνόταν τους επόμενους μήνες. Στη συνέχεια πέρασα σχεδόν μισή ώρα με τον σύζυγο της
Jersey, τον Peter Babcock. Επιτυχημένο διοικητικό στέλεχος στα τέλη της τρίτης
δεκαετίας της ζωής του, μου φάνηκε κι αυτός δυνατός χαρακτήρας, ειλικρινά
ανήσυχος για τη νεαρή σύζυγό του και τις μικρές τους κόρες. Ίσως κάπως
υπερβολικά δυναμικός — μου έδωσε την εντύπωση ανθρώπου υπερ-ελεγκτικού. Αν όμως
ήταν έτσι με τη Jersey, εκείνη δεν φαινόταν να ενοχλείται — τουλάχιστον
επιφανειακά. Κουρασμένος από την πτήση μου, περίμενα μέχρι το επόμενο πρωί για να μιλήσω με
την ίδια τη Jersey. Το κύριο επίκεντρο της συζήτησής μας ήταν η εμπειρία
της με ποικίλους δαίμονες που της μιλούσαν, τόσο στα όνειρά της όσο και όταν
ήταν ξύπνια. Τα ονόματα αυτών των δαιμόνων έμοιαζαν να αλλάζουν διαρκώς, σαν να
τα επινοούσε εκείνη τη στιγμή. Μόνο ένας φαινόταν σταθερός — μια οντότητα που
αποκαλούσε Lord Josiah. Επιφανειακά, βρήκα τη Jersey ευχάριστη και ζωηρή, αλλά
ήταν προφανές ότι επρόκειτο για μια νεαρή γυναίκα με ψυχιατρικές δυσκολίες.
Ήταν ελαφρώς φιρτ-αριστική, αξιοσημείωτα αφελής και κάπως υπερδραματική —
στοιχεία που θα μπορούσαν να υποδηλώνουν διάγνωση υστερίας. Αλλά ήταν επίσης
πιεσμένη, μιλούσε γρήγορα με αυτό που εμείς οι ψυχίατροι αποκαλούμε «φυγή
ιδεών», κάτι που παρέπεμπε σε πιθανή σχιζοφρενική κατάσταση — μόνο που δεν είχε
καμία από τη συναισθηματική αποπλάτυνση που χαρακτηρίζει τη σχιζοφρένεια. Αν πάρεις λίγη υστερία και προσθέσεις μια απλή υπόνοια σχιζοφρένειας, αυτό που
προκύπτει στην ψυχιατρική είναι μια ασαφής αλλά ευρέως αναγνωρισμένη και
συνηθισμένη κατάσταση που ονομάζεται οριακή διαταραχή προσωπικότητας
(borderline personality disorder). Έτσι, μετά από τέσσερις αρκετά φιλικές ώρες μαζί της, είχα ήδη διαγνώσει τη
Jersey ως οριακή προσωπικότητα και βρισκόμουν στη διαδικασία να «μαζεύω νοερά
τις βαλίτσες μου» και να χαράζω μια τρίτη εγκοπή στη λαβή του επιστημονικού μου
πιστολιού, όταν η Jersey τίναξε όλη την υπόθεση στον αέρα με μία μόνο φράση. Αναφερόμενη στους δαίμονές
της, είπε: «Τους λυπάμαι.» «Τους λυπάσαι;» επανέλαβα
μπερδεμένος. «Ναι», απάντησε, «είναι
πραγματικά μάλλον αδύναμα και αξιολύπητα πλάσματα.» Ο λόγος που αυτό με σταμάτησε κυριολεκτικά ήταν ότι δεν ταίριαζε με την κλασική
ψυχοπαθολογία. Μου φαινόταν ότι αν μια νεαρή γυναίκα — ιδίως κάπως υστερική —
είχε ανάγκη να επινοήσει δαίμονες, θα δημιουργούσε μεγάλους, ισχυρούς,
τριχωτούς δαίμονες, όχι αδύναμους και αξιολύπητους. Έτσι, «ξεπακετάρισα» νοερά τις βαλίτσες μου για να εμβαθύνω περισσότερο. «Θα μπορούσα να μιλήσω με τους δαίμονές σου;» ρώτησα.\ «Ω, όχι», απάντησε η Jersey. «Θα φοβούνταν πάρα πολύ για να το κάνουν.» Βρισκόμουν ήδη σε εντελώς αχαρτογράφητα νερά, οπότε γιατί να μη συνεχίσω να
κωπηλατώ; «Ίσως να μιλούσαν μαζί μου υπό ύπνωση», είπα. «Πώς θα
ένιωθες αν σε ύπνωτιζα, Jersey;» «Αυτό θα είχε πλάκα», απάντησε η Jersey με τον παιδικό
της τρόπο, περισσότερο σαν δωδεκάχρονο κορίτσι παρά σαν εικοσιεξάχρονη μητέρα
δύο παιδιών. «Δεν έχω υπνωτιστεί ποτέ. Ακούγεται ενδιαφέρον. Πώς γίνεται;» Της εξήγησα τις συνήθεις τεχνικές πρόκλησης ύπνωσης και συμφώνησε πρόθυμα σε
μια συνεδρία. Αποδείχθηκε ασυνήθιστα καλή υπνωτική ασθενής και μέσα σε λίγα
λεπτά βρισκόταν σε βαθιά ύπνωση. Την ρώτησα τότε ξανά αν μπορούσα να μιλήσω με τους δαίμονές της. Αυτή τη φορά η Jersey είπε: «Λοιπόν,
είναι πάρα πολλοί, αλλά υπάρχουν τουλάχιστον μερικοί εδώ μέσα που θέλουν
πραγματικά να σας μιλήσουν.» «Ας προχωρήσουν», τους ενθάρρυνα. Δεν μπορώ τώρα, περισσότερο από είκοσι χρόνια μετά, να
θυμηθώ τα ονόματά τους — και δεν έχει σημασία άλλωστε, όπως θα δούμε αργότερα.
Ήταν και οι δύο θηλυκές και πράγματι ακούγονταν αδύναμες και αξιολύπητες.
Καθεμιά παραδεχόταν ότι έκανε πράγματα για να τρομάξει ή αλλιώς να βλάψει τη
Jersey, αλλά καθεμιά υποστήριζε ότι, αν δεν το έκανε, ο «εργοδότης» τους θα τις
έβλαπτε. Άρχισαν να κλαψουρίζουν για την κατάστασή τους και,
μιλώντας τώρα μαζί, ρώτησαν: «Μπορείτε να μας βοηθήσετε, Dr. Peck; Δεν θα
προσπαθήσετε να μας βοηθήσετε;» Θυμάμαι καθαρά ότι ένιωσα σαν την Αλίκη στη Χώρα των
Θαυμάτων, μιλώντας σε αυτούς τους υποτιθέμενους δαίμονες με τη Jersey υπό
ύπνωση. Κατά μία έννοια, ήξερα πώς να τους βοηθήσω. Ένα μέρος μου ένιωθε την παρόρμηση
να πει: «Όπως πάντα, η σωτηρία σας βρίσκεται στο να πάτε στον σταυρό αρνούμενοι
να βλάψετε τη Jersey. Ναι, τότε ίσως πληγωθείτε, αλλά θα είστε ελεύθερες — και
είναι προφανώς ο μόνος τρόπος να τελειώσει αυτό το ανόητο παιχνίδι.» Ευτυχώς, μέσα από τη σύγχυση των σκέψεών μου, η ήσυχη
εσωτερική μου φωνή μου είπε ότι οι υποτιθέμενοι δαίμονες χρησιμοποιούσαν την
τάση μου για ψυχαναγκαστική βοήθεια για να με παρασύρουν σε έναν χώρο που δεν
μου ανήκε. Απλώς τους είπα ότι έπρεπε να τους αφήσω και προχώρησα
στο να βγάλω τη Jersey από την ύπνωση.  Μετά, ήταν πιο διαυγής και πιο ώριμη απ’ ό,τι σε
οποιαδήποτε στιγμή μαζί μου μέσα στην ημέρα. Η Jersey είχε δείξει κάπως
σχιζοφρενική, και ένας από τους λόγους που δίσταζα να τη υπνωτίσω ήταν ότι οι
σχιζοφρενείς τείνουν να αποδιοργανώνονται περισσότερο μετά την ύπνωση. Κι όμως,
η Jersey είχε γίνει πιο οργανωμένη. Η νοοτροπία μου άρχιζε να αλλάζει. Το δίλημμα για το οποίο παραπονιούνταν οι υποτιθέμενοι
δαίμονες — ότι θα πληγώνονταν αν δεν πλήγωναν τη Jersey — ταίριαζε με όσα λίγα
γνώριζα για τη δαιμονολογία. Η δαιμονική ιεραρχία είναι τόσο αυστηρή και
ανελέητη ώστε οι κατώτεροι δαίμονες φαίνεται να έχουν ελάχιστη ελευθερία. Κι
όμως, απ’ όσο μπορούσα να διαπιστώσω, η Jersey δεν είχε καμία γνώση
δαιμονολογίας. Σε αυτό το σημείο, το μόνο που μπορούσα να κάνω ήταν
να πω σε εκείνη και στην οικογένειά της ότι ήμουν πολύ αβέβαιος για την υπόθεση
και ότι, αφού επέστρεφα σπίτι, θα ερχόμουν σε περαιτέρω επικοινωνία με τον
Malachi Martin και πιθανώς και με τον Dr. Lieberman και τον πατέρα O’Connor.
Έπειτα θα επικοινωνούσα ξανά μαζί τους. Καθώς πετούσα πίσω εκείνο το βράδυ, τρία πράγματα μου
ήρθαν στο μυαλό. Το πρώτο ήταν η έκφραση «καημένος διάβολος», θυμούμενος πώς οι υποτιθέμενοι
δαίμονες είχαν κλαψουρίσει υπό ύπνωση για τη μοίρα τους. Για πρώτη φορά, η
φράση αυτή απέκτησε για μένα νόημα.  Το δεύτερο, θυμούμενος πώς η Jersey έμοιαζε περισσότερο — και όχι λιγότερο —
λογική αφού είχα ακούσει τους υποτιθέμενους δαίμονές της, ήταν η έκφραση «δώσε
και στον διάβολο το δίκιο του». Ίσως το ότι το έκανα αυτό για λίγο είχε επιτρέψει
στον διάβολο να παραμερίσει κάπως. Τέλος, θυμήθηκα μια σύντομη παράγραφο από το Hostage to the Devil όπου ο
Malachi σημείωνε ότι ένα ασυνήθιστα μεγάλο ποσοστό — όχι όλοι αλλά πολλοί —
δαιμονισμένων ανθρώπων είχαν ελαφρώς παράξενα πρόσωπα, στα οποία το δέρμα
φαινόταν τεντωμένο ώστε να είναι λείο και σχετικά χωρίς ρυτίδες. Καταράστηκα τον εαυτό μου που δεν το είχα προσέξει
τότε, αλλά η Jersey είχε ακριβώς ένα τέτοιο πρόσωπο. Όταν
ξεκίνησε εκείνη η ημέρα, δεν πίστευα ότι υπήρχε κάτι όπως η δαιμονοκατοχή.
 
 <div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;">ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΑ ΑΡΘΡΑ</div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/04/m-scott-peck-1o.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">M. Scott Peck: Φευγαλέες ματιές στο διάβολο: Προσωπικές μαρτυρίες ενός ψυχιάτρου για την κατάληψη, τον εξορκισμό και τη λύτρωση (1o μέρος)</a></div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"> </div><div style="background-color: white; text-align: center;"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/05/m-scott-peck-2o.html" itemprop="url">M. Scott Peck: Φευγαλέες ματιές στο διάβολο: Προσωπικές μαρτυρίες ενός ψυχιάτρου για την κατάληψη, τον εξορκισμό και τη λύτρωση (2o μέρος)</a></div><div> </div>

M. Scott Peck: Φευγαλέες ματιές στο διάβολο: Προσωπικές μαρτυρίες ενός ψυχιάτρου για την κατάληψη, τον εξορκισμό και τη λύτρωση (3o μέρος)

Μέρος Ι: Jersey ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΔΙΑΓΝΩΣΗ «Τους λυπάμαι.» Η Jersey Babcock ανήκε σε δύο ισχυρές, δεμένες οικογένειες που ζούσαν στην ίδια πόλ...

Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (2)

<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjHy2B0CaQMvzmq2MarsR2rHufGkj8zfS0o1sH-qWXecMcdZHdY7kSQ0mGAsXi4o96aAGm0b6yaRVxHwcv0xLi4FR2mYQCrCbpmWW3kGEcwv6us-xUoc5MaHrkiejldiaWzNL67gBFppeNu3FNVbH6LDZjSFMbva4t-CNrGDdpXXAQN-_4gc2oxlI6t/s600/%CE%91%CE%B8%CE%B5%CE%AF%CE%B1.jpg" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" data-original-height="316" data-original-width="600" height="338" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjHy2B0CaQMvzmq2MarsR2rHufGkj8zfS0o1sH-qWXecMcdZHdY7kSQ0mGAsXi4o96aAGm0b6yaRVxHwcv0xLi4FR2mYQCrCbpmWW3kGEcwv6us-xUoc5MaHrkiejldiaWzNL67gBFppeNu3FNVbH6LDZjSFMbva4t-CNrGDdpXXAQN-_4gc2oxlI6t/w640-h338/%CE%91%CE%B8%CE%B5%CE%AF%CE%B1.jpg" width="640" /></a></div>  2. Οι ανεπάρκειες του
αθεϊσμού<o:p></o:p>

Ο αθεϊσμός προβάλλει ένα
κλασικό επιχείρημα: η γνώση του Θεού προϋποθέτει το χάρισμα της πίστεως, το
οποίο κανένας άθεος δεν έλαβε. Όμως, ο λόγος του Ευαγγελίου σύμφωνα με τον
οποίο το φως του Χριστού «φωτίζει πάντα άνθρωπον ερχόμενον εις τον κόσμον» (Ιω.
1, 9) απαντά σε αυτή την ένσταση, δείχνοντάς μας ότι η απλή άρνηση να αποδοθεί
στη λογική η αποκλειστική εξουσία πάνω σε κάθε γνώση δημιουργεί στο ανθρώπινο
πνεύμα ένα άνοιγμα ικανό να προαισθανθεί, τουλάχιστον, το μυστήριο της
«ετερότητας» του Θεού. Κατά τον Πασκάλ, η διατάραξη της ισορροπίας προέρχεται
από «δύο υπερβολές: να αποκλείει κανείς τη λογική ή να μην παραδέχεται παρά
μόνο τη λογική», ενώ ο Τσέστερτον σημειώνει στο ''Η Σφαίρα και ο Σταυρός'' ότι «ο
τρελός έχει χάσει τα πάντα, εκτός από τη λογική». Αν διατηρήσουμε μόνο τη
λογική, απορρίπτοντας τη διαίσθηση, τη φαντασία και την υπερσυνείδητη θεωρητική
γνώση, τοποθετούμαστε μονομερώς στο αντικειμενοποιημένο επίπεδο των εννοιών.
Μια τέτοια εγκεφαλική αφαίρεση δεν θα αγγίξει ποτέ τη σφαίρα του Υπερβατικού,
του Ζώντος Όντος που είναι ο Θεός. Το πολύ να αρνηθεί μια θεολογική διδασκαλία,
ένα φιλοσοφικό σύστημα, μια έννοια — πράγματα χωρίς ιδιαίτερη σημασία, αφού
βρίσκονται πριν από το θείο μυστήριο. 
Ο συγκεκριμένος, άμορφος αλλά πρακτικός αθεϊσμός δεν διαθέτει δικό του
μεταφυσικό περιεχόμενο και δεν προσφέρει επαρκώς καμία δημιουργική εξήγηση για
την ύπαρξη. Γι’ αυτό ο ακαδημαϊκός αθεϊσμός δεν βρίσκεται στο τέλος ενός
στοχασμού, αλλά μόνο στην αρχή του, υπό τη μορφή μιας δωρεάν διαβεβαίωσης. Η
φιλοσοφική αμφισβήτηση έρχεται μόνο εκ των υστέρων, για να δικαιολογήσει τις
θέσεις του ή να επικαλεσθεί κάποιο άλλοθι. 
Μέσα σε ένα τέτοιο περιβάλλον, η αρχέγονη αγωνία μπροστά στον θάνατο δεν λέει
πλέον πολλά στον άνθρωπο, αφού εκείνος ασχολείται περισσότερο με πολιτικά και
οικονομικά προβλήματα. Ο Πρενάν έγραφε: «Μου συνέβη συχνά να βρεθώ σε άμεσο κίνδυνο θανάτου χωρίς να σκεφτώ ούτε για μια στιγμή την αθανασία της ψυχής».Πρόκειται για ζήτημα ιδιοσυγκρασίας, το οποίο όμως αντανακλά συγχρόνως μια
πλήρως εκκοσμικευμένη νοοτροπία. 
Απλουστευμένος κατ’ αυτόν τον τρόπο, απαλλαγμένος από κάθε μεταφυσική αναζήτηση
και κατεβασμένος στο επίπεδο των μαζών, ο επιστημονιστικός αθεϊσμός προσπαθεί
να εξηγήσει τον κόσμο χωρίς τη βοήθεια οποιασδήποτε θεότητας.
Αποκρυπτογραφώντας τα μυστικά της φύσεως, ο άνθρωπος δεν αποδεικνύει με κανέναν
τρόπο ότι ο Θεός δεν υπάρχει· απλώς παύει να αισθάνεται την ανάγκη του Θεού. 
Η ηθική εγείρει εδώ μια ορισμένη δυσκολία. Πρόκειται για το πρόβλημα του ηθικού
θεμελίου και των επιταγών του. Πρόκειται επίσης, σύμφωνα με την ψυχολογία του
βάθους, για την αντίσταση του υποσυνειδήτου απέναντι στην τάξη της βουλήσεως,
γεγονός που ο Απόστολος Παύλος εξέφρασε με τον δικό του τρόπο γράφοντας: «Ου
γαρ ο θέλω ποιώ αγαθόν, αλλ’ ο ου θέλω κακόν τούτο πράσσω». Κατά τον Ζίμελ, ο
νομικιστικός ηθικισμός του Καντ, δηλαδή η αποτυχία της αυτόνομης ηθικής, είναι
εκείνος που προετοίμασε τον αμοραλισμό του Νίτσε. Ομοίως, η βαθιά πικρία των
τελευταίων έργων του Φρόυντ μαρτυρεί την κατάρρευση της ανθρωπιστικής του
ουτοπίας. Στην Κριτική του Διαλεκτικού Λόγου, ο Σαρτρ δηλώνει: «Δεν κατέληξα
πουθενά, επειδή η σκέψη μου δεν μου επιτρέπει να οικοδομήσω τίποτε...». 
Μετά την αποτυχία της στο υποκειμενικό επίπεδο, το ηθικό πρόβλημα μετατοπίζεται
προς μια κοινωνική διατύπωση. Η θέση του Φόιερμπαχ (homo homini deus est) θέλει
να πει ότι, ακόμη κι αν ο άνθρωπος δεν είναι παρά ένα άτομο, το σύνολο της
ανθρωπότητας είναι θεϊκό. Παρομοίως, για τον Φρανσίς Ζανσόν, ο άνθρωπος είναι
ένα τίποτε, αλλά το όλον είναι τα πάντα. Ωστόσο, αν το άτομο είναι ένα μηδέν,
τότε το άθροισμα των ατόμων δεν είναι μάλλον ένα Μηδέν με κεφαλαίο γράμμα παρά
μια θεϊκή ολότητα; 
Ο κλειστός κύκλος της ανθρώπινης καταστάσεως υπερβαίνεται μόνο από την καθαρά
«μυστικιστική» σύλληψη του μαρξισμού και της υποκατάστατης θρησκείας του, η
οποία καλείται να αντικαταστήσει την αθρησκεία. Σύμφωνα με αυτή τη διδασκαλία, ο
μαχητικός αθεϊσμός αποτελεί απλώς το προκαταρκτικό στάδιο του αγώνα, ενώ «ο
ολοκληρωμένος σοσιαλισμός δεν θα έχει πλέον ανάγκη να αρνείται τον Θεό», διότι
θα βρίσκεται πέρα από τον αντιθεϊσμό. Θα καταργήσει ακόμη και τις συνθήκες που
επέτρεψαν την πρόσβαση σε αυτή την κατάσταση πληρότητας και μαζί με αυτές κάθε
διαλεκτική επιστροφή και, συνεπώς, κάθε ενδεχόμενη επαλήθευση του ίδιου του
θεμελίου του. Όπως ο Θεός, έτσι και ο απόλυτος άνθρωπος δεν θα είναι πλέον
ικανός να θέτει ερωτήματα σχετικά με τη δική του πραγματικότητα. 
Έτσι, αν στον μαρξισμό η άρνηση του Θεού είναι σε κάποια στιγμή χρήσιμη για τη
διαμόρφωση της επαναστατικής συνείδησης των προλεταρίων, σε όλο τον υπόλοιπο
χρόνο δεν μπορεί να είναι έγκυρη αυτή καθεαυτή. Το χάσμα ανάμεσα στην αρχή και
την πραγματικότητα καθιστά αδύνατη την αμοιβαία κυκλοφορία τους, και αυτή η
κραυγαλέα έλλειψη αληθινής διαλεκτικής στερεί από τη μαρξιστική απόδειξη κάθε
δύναμη φιλοσοφικής πειθούς. Ο μαρξισμός λύνει το πρόβλημα του Θεού χωρίς καν να
το έχει θέσει ορθά και το αντικαθιστά με το δικό του σύμβολο πίστεως: «Πιστεύω
στην αυτάρκη, άπειρη, αγέννητη ύλη, που διαπερνάται από μια αιώνια κίνηση».
Όμως η έννοια της αυτοκίνησης είναι, από φιλοσοφική άποψη, μία από τις
μεγαλύτερες παραδοξότητες. 
Βρισκόμενοι στην κορυφή της απλοϊκής αισιοδοξίας τους, οι δογματικοί θεωρητικοί
δεν θέλουν να γνωρίζουν σε ποιο βαθμό ο αθεϊσμός είναι δύσκολος, τραγικός και
ασυνεπής. Ο Πεγκύ το διατυπώνει ως εξής: «Πράγματι, χρειάζεται να εξαναγκάζεις
τον εαυτό σου για να μην πιστεύεις...». Μόνο μια συστηματική απομυθοποίηση του
αθεϊσμού θα μπορούσε να κλονίσει τη βεβαιότητα περί της ανυπαρξίας του Θεού. 
Η υπαρξιστική φιλοσοφία φαίνεται περισσότερο νοσταλγική παρά επιθετική. «Ο
άνθρωπος είναι ένας ανίσχυρος θεός», λέει ο Χάιντεγκερ. Ο καντιανός
αυστηρισμός, «σαρτρισμός*», διαστρέφει το οντολογικό επιχείρημα με μια
ανάλογη αποτυχία: ο Θεός αντιφάσκει προς το απόλυτο της ηθικής απαίτησης, άρα ο
Θεός δεν μπορεί να υπάρχει. 
Κάθε αθεϊσμός που δεν υπακούει στον δικό του εσωτερικό νόμο, δηλαδή στην
απουσία απόλυτης βεβαιότητας, μετατρέπεται — ελλείψει του Απολύτου που ο ίδιος
αρνήθηκε — σε μια αθέμιτη άρνηση. Για να υπερβεί αυτή την αδυναμία,
κατασκευάζει τον δικό του μύθο. Η εσωτερική του λογική τον οδηγεί στον μαχητικό
αντιθεϊσμό, ο οποίος μαρτυρεί μια καθαρά παθολογική παθητική κατάσταση. Η
Βίβλος προσφέρει μια διαυγή οπτική, δείχνοντας ότι δεν είναι η θρησκεία αλλά,
αντιθέτως, ο αθεϊσμός που προκαλεί την αλλοτρίωση του ανθρώπινου πνεύματος.
Σύμφωνα με την ετυμολογία της εβραϊκής λέξεως, το «να μην πιστεύει κανείς»
σημαίνει να μην λέει στον Θεό «αμήν», δηλαδή να αρνείται την ύπαρξή Του. 
Ιδού μια ιατρική διάγνωση: «Είπεν άφρων εν τη καρδία αυτού· ουκ έστι Θεός»
(Ψαλμ. 13, 1)· ή, όπως λέει ο άγιος Αυγουστίνος, «ο αθεϊσμός είναι η
παραφροσύνη μιας μειονότητας». Από τότε και έπειτα, επιβλήθηκε μπροστά μας με
τη μαζικότητα της ποσότητάς του. Αν, για τους ψυχολόγους, η τρέλα είναι η
απώλεια της λειτουργίας της Πραγματικότητας, τότε ο αθεϊσμός είναι η
κατηγορηματική απώλεια της λειτουργίας της υπερβατικής Πραγματικότητας. 
Κατά τον απόστολο Ιάκωβο, «και τα δαιμόνια πιστεύουσι και φρίσσουσιν» (Ιακ. 2,
19). Τρέμουν επειδή έχουν την εντύπωση ότι αντιτίθενται στον Θεό. Στην
πραγματικότητα, δεν αντιτίθενται στον Θεό αλλά σε ένα αντικείμενο της φαντασίας
τους, διότι ο Θεός δεν θα μπορούσε να γίνει γνωστός ως εχθρός ή αντίπαλος. Η
προσευχή του Μανασσή λέει ότι «ο Θεός έχει σφραγίσει την άβυσσο των δαιμόνων»,
επειδή αυτοί είναι κλεισμένοι στο χάος της απουσίας του Θεού. Και ο άνθρωπος
μπορεί να κλειστεί μόνος του στην απουσία του Υπερβατικού, ενώ το τραγικό κενό
της καρδιάς του τον βυθίζει σε μια ολοένα πιο βίαιη και παράλογη άρνηση του
Θεού.<o:p></o:p> <div style="font-family: arial; text-align: justify;">* Σαρτρισμός: <span data-copy-service-computed-style="font-family: "Google Sans", Arial, sans-serif; font-size: 16px; font-weight: 400; margin: 0px; text-decoration: none solid rgb(10, 10, 10); border-bottom: 0px none rgb(10, 10, 10);" data-subtree="aimfl,mfl" style="border-bottom: 0px none rgb(10, 10, 10); margin: 0px; text-decoration-color: rgb(10, 10, 10); text-decoration-style: solid;">Ο όρος <span class="Yjhzub" data-copy-service-computed-style="font-family: "Google Sans", Arial, sans-serif; font-size: 16px; font-weight: 600; margin: 0px; text-decoration: none solid rgb(10, 10, 10); border-bottom: 0px none rgb(10, 10, 10);" data-sfc-cb="" data-sfc-root="c" jsaction="" jscontroller="zYmgkd#vvzi1e" jsuid="MrKwkb_f" style="border-bottom: 0px none rgb(10, 10, 10); margin: 0px; text-decoration-color: rgb(10, 10, 10); text-decoration-style: solid;">«sartrizat» (ή σαρτρισμός) αναφέρεται στη διήθηση ή προσαρμογή των ιδεών του Γάλλου φιλοσόφου Ζαν-Πολ Σαρτρ σε άλλα φιλοσοφικά, θεολογικά ή πολιτικά ρεύματα.</div><div style="font-family: arial; text-align: justify;"> </div><div style="font-family: arial; text-align: justify;"> </div><div style="font-family: arial; text-align: justify;"> </div><div style="text-align: center;"> </div><div style="text-align: center;">ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ</div><div style="text-align: center;"> </div><div style="text-align: center;"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/blog-post_04.html" itemprop="url">Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (1)</a></div>

Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (2)

2. Οι ανεπάρκειες του αθεϊσμού Ο αθεϊσμός προβάλλει ένα κλασικό επιχείρημα: η γνώση του Θεού προϋποθέτει το χάρισμα της πίστεως, το οποί...

ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή

Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (4)

Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (3)

M. Scott Peck: Φευγαλέες ματιές στο διάβολο: Προσωπικές μαρτυρίες ενός ψυχιάτρου για την κατάληψη, τον εξορκισμό και τη λύτρωση (3o μέρος)

Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (2)

ΕΝ ΤΟΥΤΩ ΝΙΚΑ

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΣΜΟΣ

ΒΙΝΤΕΟ

ΕΙΔΗΣΕΙΣ

ΔΙΑΦΟΡΑ ΑΡΘΡΑ

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ

ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΑ

ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ

ΑΝΤΙΑΙΡΕΤΙΚΑ

ΠΑΛΑΙΟΗΜΕΡΟΛΟΓΙΤΕΣ

ΕΣΧΑΤΟΛΟΓΙΚΑ

ΠΑΤΡΙΑ

ΠΑΤΡΙΔΑ