ΕΝ ΤΟΥΤΩ ΝΙΚΑ ☦

Ἡ δειλία.

<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEh3VXrdDrjClQEL2woC39C-piJhzEdLH3WsRNk1yhFvdYKBZkMWuE-Lt6XsKJIG4asOB-HMW0h5kRmQwAlVaUcfY7b5tm0lBJo9HYTVTC9lUquDlYOtic_rA5vQVDnLWkpd4hCtCrX6hngoX1hkURg-XzkIH7rSO8X3Ht_YTt0gPJM4xYfD821SB4ef/s660/agios-ISAAK-O-SYROS-21243213421341234124-660.jpg" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" data-original-height="380" data-original-width="660" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEh3VXrdDrjClQEL2woC39C-piJhzEdLH3WsRNk1yhFvdYKBZkMWuE-Lt6XsKJIG4asOB-HMW0h5kRmQwAlVaUcfY7b5tm0lBJo9HYTVTC9lUquDlYOtic_rA5vQVDnLWkpd4hCtCrX6hngoX1hkURg-XzkIH7rSO8X3Ht_YTt0gPJM4xYfD821SB4ef/s16000/agios-ISAAK-O-SYROS-21243213421341234124-660.jpg" /></a></div>  Ἡ δειλία.<o:p></o:p>Ἡ δειλία ἤ ὀλιγοψυχία συχνά θεωρεῖται μορφή τοῦ πάθους τοῦ φόβου<a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/blog-post_10.html#_ftn1" name="_ftnref1" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;" title="">[1]</a>, μέ τόν ὁποῖο ἔχει ὁρισμένα κοινά χαρακτηριστικά, όπως περιγράφηκαν παραπάνω. Διαθέτει ὅμως κάποια εἰδικά γνωρίσματα και συχνά θεωρεῖται ὅτι καταλαμβάνει ξεχωριστά σημαντική θέση. Το γεγονός αὐτό μᾶς ὑποχρεώνει να τῆς ἀφιερώσουμε ἐπιπλέον μερικές συμπληρωματικές παρατηρήσεις. Ὁ Ἅγιος Ἰωάννης Δαμασκηνός ὁρίζει τό πάθος τῆς δειλίας ὡς «φόβον μελλούσης ἐνεργείας»<a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/blog-post_10.html#_ftn2" name="_ftnref2" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;" title="">[2]</a>. Πρόκειται για στάση ἀδυναμίας καί ἔλλειψης θάρρους πρίν τήν ἐπιτέλεση ενός καθήκοντος. Εντούτοις ή δειλία [Σ.τ.μ.: Μέ τήν ἔννοια τῆς ὀλιγοψυχίας] διακρίνεται ἀπό τήν ἀνανδρία [Σ.τ.μ.: Ἡ δειλία ὡς ἔλλειψη γενναιότητας, θάρρους, ἀνδρείας]. Μάλλον κλίνει πρός τήν ἀτολμία [Σ.τ.μ.: Ισοδύναμα: συστολή]. Οἱ Πατέρες τή θεωροῦν ὡς νόσο: Ὁ Ωριγένης τήν τοποθετεῖ σέ ὁμάδα παθῶν, πού ὁ ἴδιος ὀνομάζει «νόσους τῆς ψυχῆς»<a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/blog-post_10.html#_ftn3" name="_ftnref3" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;" title="">[3]</a>, ἐνῶ ἕνα ἀπόφθεγμα αναφέρει: «Ἕνας ἀδελφός ἦλθε νά βρεῖ τόν Ἀββᾶ Βίκτωρα τόν ἡσυχαστή στη λαύρα τῆς Ἐλούσας, καί τοῦ λέγει: “Τί πρέπει να κάνω, Πάτερ, ὅταν βυθίζομαι στο πάθος τῆς δειλίας;” Καί ὁ Γέροντας ἀπάντησε: “Νόσος τῆς ψυχῆς εἶναι”<a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/blog-post_10.html#_ftn4" name="_ftnref4" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;" title="">[4]</a>. Ἡ δειλία εἶναι νόσος του θυμικού μέρους τῆς ψυχῆς. Ὁ Ἅγιος Κασσιανός διδάσκει ὅτι ἐάν ἡ ἁμαρτωλή λήμη προσβάλλει τό θυμικό, γεννᾶ [μεταξύ άλλων] τή δειλία<a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/blog-post_10.html#_ftn5" name="_ftnref5" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;" title="">[5]</a>. Το πάθος ἐξάλλου παρομοιάζεται ἀπό τούς Πατέρες μέ μορφή μανίας· για παράδειγμα ὁ Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος<a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/blog-post_10.html#_ftn6" name="_ftnref6" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;" title="">[6]</a> ἀποδέχεται τη διαπίστωση τοῦ Βιβλίου τῶν Παροιμιῶν (14,29): «ὁ ὀλιγόψυχος ἰσχυρῶς ἄφρων [ἐστί]». Ὅπως ὅλα τὰ ὑπόλοιπα πάθη, ἡ ὀλιγοψυχία ἀποκαλύπτει εἰδικότερα τόν παθολογικό χαρακτήρα της από το γεγονός ὅτι ἀποτελεῖ στάση πού ἀντίκειται στη φύση καί δέν ἀντιστοιχεῖ στη φυσιολογική κατάσταση στην οποία πλάστηκε ὁ ἄνθρωπος ἀπό τό Θεό. Διδάσκει σχετικά ὁ Ἀπόστολος Παῦλος: «Οὐ γάρ ἔδωκεν ἡμῖν ὁ Θεός Πνεῦμα δειλίας, αλλά δυνάμεως καί ἀγάπης καί σωφρονισμοῦ» (Β ́ Τιμ. 1,7), ὅτι ἡ δύναμη εἶναι εἰδικότερα ἡ ἀρετή, τῆς ὁποίας ἡ ἀπώλεια συνιστά τή δειλία. Ἡ ὀλιγοψυχία εἶναι ἡ ἄρνηση τῆς δύναμης· ἡ δύναμη συγκαταλέγεται μεταξύ τῶν κυρίων δωρεῶν τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, που συνιστοῦν τήν εἰκόνα τοῦ Θεοῦ καί καλοῦνται να φτάσουν στην τέλεια πραγμάτωσή τους μέσα ἀπό τήν ἀπόκτηση τῆς ἐν Χριστῷ ὁμοίωσης. Η δειλία/ὀλιγοψυχία ἐμφανίζεται στόν ἄνθρωπο ὡς συνέπεια τῆς ἁμαρτίας καί εἶναι ξένη πρός τήν ἀληθινή φύση του· νά γιατί ὁ Ἅγιος Βαρσανούφιος συμβουλεύει ἕνα ἀπό τά πνευματικά του τέκνα: «Εἰπέ τῇ μικροψυχία: "Αλλότριός σου εἰμί”»<a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/blog-post_10.html#_ftn7" name="_ftnref7" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;" title="">[7]</a>. Σε κάθε περίπτωση, ἡ δειλία, ὅπως καί ὁ φόβος, ἀποτελεῖ ἀπόδειξη τῆς ἀπώλειας πίστης”. Δειλός καί ὀλιγόψυχος ἀποδεικνύεται ἐκεῖνος, πού δέν ἐμπιστεύεται τή θεία βοήθεια καί τή δύναμη τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, οἱ ὁποῖες διαρκῶς ἐνισχύουν ὅποιους ἐπικαλοῦνται τό Θεό. Ὁ ἄνθρωπος, ὁ ἑνωμένος μέ τό Θεό, ὁ ἀποδέκτης τῆς θείας Χάρης, ὁ μέτοχος στη δύναμή Του δέν εἶναι δυνατόν νά φοβᾶται. Μέ τήν ἀπόλυτη πίστη στό Θεό, ἔχει τήν ἱκανότητα, σύμφωνα μέ τή διδασκαλία τοῦ Χριστοῦ, νά μετακινεῖ καί βουνά. Ὁ ἄνθρωπος πού φοβᾶται τη δράση συχνά κυριαρχεῖται ἀπό τή φαντασία του. Η σχέση ανάμεσα στόν δειλό καί τό φανταστικό ὑπογραμμίζεται ἀπό τούς Πατέρες, όπως και στην περίπτωση κάθε μορφής φόβου. Σ' ὅ,τι ἀφορᾶ τη δειλία, ἡ φαντασία παραμορφώνει την πραγματικότητα και παρουσιάζει τήν ἐνέργεια, για να πραγματοποιήσουμε κάτι ἀντικειμενικά εύκολο, ὡς δυσχερή, τρομερή ή αδύνατη. Το ύποχείριο τῆς δειλίας εἶναι θύμα απάτης καί παραίσθησης, ἀκόμη καί παραληρήματος, θα μπορούσαμε να πούμε. «Δειλία ἐστιν ἐκτροπή πίστεως, ὡς ἐπί προσδοκίᾳ ἀδοκήτων»<a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/blog-post_10.html#_ftn8" name="_ftnref8" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;" title="">[8]</a>, διαπιστώνει ὁ Ἅγιος Ἰωάννης τῆς Κλίμακος. Καί ὁ Ἀββᾶς Βίκτωρ, στη συνέχεια τῶν λόγων πού ἀναφέρθηκαν παραπάνω ὅπου ἀξιολογεῖ τή δειλία ὡς νόσο, λέγει ὅτι, ὅπως πραγματικά, ὅσοι ἔχουν ἀσθενικά μάτια, πιστεύουν ὅτι βλέπουν περισσότερο φῶς ὅταν ἀντέχουν [νά τό παρατηροῦν] ἐπί πολύ, ἐνῶ ὅσοι ἔχουν κανονική όραση πιστεύουν ὅτι βλέπουν λίγο φῶς (ὅταν ἀντέχουν νά τό παρατηροῦν), παρόμοια καί οἱ δειλοί ταράσσονται γρήγορα από μία μικρή δοκιμασία και φαντάζονται ὅτι εἶναι μεγάλη<a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/blog-post_10.html#_ftn9" name="_ftnref9" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;" title="">[9]</a>. Εἶναι δυνατόν ἡ δειλία νά ἐμφανίζεται ὡς παιδική διάθεση καί στάση, ἡ ὁποία στον ενήλικο σταθεροποιεῖται καί ἐκδηλώνεται ακανόνιστα καί ἀφύσικα· «νηπιῶδες ἦθος ἐν γηραλέα [...] ψυχῇ»<a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/blog-post_10.html#_ftn10" name="_ftnref10" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;" title="">[10]</a>, χαρακτηρίζει τή δειλία, ὁ Ἅγιος Ἰωάννης τῆς Κλίμακος. Συνδέεται κυρίως μέ τό πάθος τῆς κενοδοξίας<a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/blog-post_10.html#_ftn11" name="_ftnref11" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;" title="">[11]</a>, σε τέτοιο βαθμό, που μποροῦμε νά ἐπιβεβαιώσουμε ὅτι «πάντες οἱ δειλιῶντες κενόδοξοι»<a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/blog-post_10.html#_ftn12" name="_ftnref12" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;" title="">[12]</a>. Ἡ δειλία ἀποξενώνει τόν ἄνθρωπο, ασκώντας σ' αυτόν μιά εξουσιαστική κυριαρχία<a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/blog-post_10.html#_ftn13" name="_ftnref13" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;" title="">[13]</a>. Εἶναι ἰδιαίτερα επίφοβη, ἐπειδή σταματᾶ τό δυναμισμό του, αναστέλλει την δομή του γιά ἐπίτευξη τοῦ ἄριστου, ἐπιβραδύνει ἤ καί ἀκόμη παραλύει τή δραστηριότητά του, και σε πολλές περιστάσεις καταστέλλει τη λειτουργία τῶν δυνάμεών του. Τοῦτο εἶναι ἰδιαίτερα σοβαρό, ὅταν ἀφορᾶ στην πνευματική δραστηριότητα. Εἶναι προφανές ὅτι ὁ διάβολος ἔχει αυξημένο ενδιαφέρον νὰ ὑποδαυλίσει και να συντηρήσει το συγκεκριμένο πάθος, πού ταράσσει τήν ψυχή καί τήν ἐμποδίζει νά ἐπιτελέσει τό σκοπό γιά τόν ὁποῖο δημιουργήθηκε<a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/blog-post_10.html#_ftn14" name="_ftnref14" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;" title="">[14]</a>.

<o:p> </o:p><div style="mso-element: footnote-list;">

<a href="#_ftnref1" name="_ftn1" style="mso-footnote-id: ftn1;" title="">[1]</a> ΙΩΑΝΝΗΣ ΔΑΜΑΣΚΗΝΟΣ, Ἔκθεσις ἀκριβής, 2, 15

</div>

<a href="#_ftnref2" name="_ftn2" style="mso-footnote-id: ftn2;" title="">[2]</a>  ΙΩΑΝΝΗΣ ΔΑΜΑΣΚΗΝΟΣ, Ἔκθεσις ἀκριβής,
2, 15.

</div>

<a href="#_ftnref3" name="_ftn3" style="mso-footnote-id: ftn3;" title="">[3]</a> ΩΡΙΓΕΝΗΣ, Αριθμοί ὁμιλία, 27, 12.

</div>

<a href="#_ftnref4" name="_ftn4" style="mso-footnote-id: ftn4;" title="">[4]</a> ΑΠΟΦΘΕΓΜΑΤΑ ΠΑΤΕΡΩΝ, J 750.

</div>

<a href="#_ftnref5" name="_ftn5" style="mso-footnote-id: ftn5;" title="">[5]</a> ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΣΣΙΑΝΟΣ, De
institutis coenobiorum, 24, 15. Βλέπε
ἀκόμη ΜΑΞΙΜΟΣ ΟΜΟΛΟΓΗΤΗΣ, Αγάπης ἑκατοντάς, 2, 70.

</div>

<a href="#_ftnref6" name="_ftn6" style="mso-footnote-id: ftn6;" title="">[6]</a>  ΙΩΑΝΝΗΣ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ, Ἑβραῖοι ὁμιλία,
22, 3.

</div>

<a href="#_ftnref7" name="_ftn7" style="mso-footnote-id: ftn7;" title="">[7]</a> ΙΩΑΝΝΗΣ ΣΙΝΑΪΤΗΣ, Κλίμαξ, 20, 1. 2.

</div>

<a href="#_ftnref8" name="_ftn8" style="mso-footnote-id: ftn8;" title="">[8]</a>  ΙΩΑΝΝΗΣ ΣΙΝΑΪΤΗΣ, Κλίμαξ, 20, 2.

</div>

<a href="#_ftnref9" name="_ftn9" style="mso-footnote-id: ftn9;" title="">[9]</a> ΑΠΟΦΘΕΓΜΑΤΑ ΠΑΤΕΡΩΝ, J 750.

</div>

<a href="#_ftnref10" name="_ftn10" style="mso-footnote-id: ftn10;" title="">[10]</a> ΙΩΑΝΝΗΣ ΣΙΝΑΪΤΗΣ, Κλίμαξ, 20, 2.

</div>

<a href="#_ftnref11" name="_ftn11" style="mso-footnote-id: ftn11;" title="">[11]</a> ΙΩΑΝΝΗΣ ΣΙΝΑΪΤΗΣ, Κλίμαξ, 20, 2.

</div>

<a href="#_ftnref12" name="_ftn12" style="mso-footnote-id: ftn12;" title="">[12]</a> ΙΩΑΝΝΗΣ ΣΙΝΑΪΤΗΣ, Κλίμαξ, 20, 6.

</div>

<a href="#_ftnref13" name="_ftn13" style="mso-footnote-id: ftn13;" title="">[13]</a> Πρβλ. ΙΩΑΝΝΗΣ ΣΙΝΑΪΤΗΣ, Κλίμαξ, 20, 1.

</div>

<a href="#_ftnref14" name="_ftn14" style="mso-footnote-id: ftn14;" title="">[14]</a> ΑΠΟΦΘΕΓΜΑΤΑ ΠΑΤΕΡΩΝ, Αλφαβητική συλλογή,
Θεοδώρα, 4. ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

</div>

</div><div style="text-align: center;"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2013/10/1.html" itemprop="url">Ο ΦΟΒΟΣ (1ο ΜΕΡΟΣ)</a></div><div style="text-align: center;"> </div><div style="text-align: center;"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2013/10/2_18.html" itemprop="url"></a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2013/10/2_18.html" itemprop="url">Ο ΦΟΒΟΣ (2ο ΜΕΡΟΣ)</a></div><div style="background-color: white; line-height: 21.8333px; text-align: center;"><div><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2013/10/3.html" itemprop="url" style="text-decoration-line: none;"> Ο ΦΟΒΟΣ (3ο ΜΕΡΟΣ)</a></div><div style="color: #333333;"> </div><div style="color: #333333;"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/03/1_1.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">Η ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΤΟΥ ΦΟΒΟΥ (1)</a></div><div style="color: #333333;"> </div><div style="color: #333333;"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/03/2_30.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">Η ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΤΟΥ ΦΟΒΟΥ (2)</a></div><div style="color: #333333;"> </div><div style="color: #333333;"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/04/3.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">Η ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΤΟΥ ΦΟΒΟΥ (3)</a></div><div style="color: #333333;"> </div><div style="color: #333333;"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/03/1_29.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">Η ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΤΗΣ ΛΥΠΗΣ (1)</a></div><div style="color: #333333;"> </div><div style="color: #333333;"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/04/2.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">Η ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΤΗΣ ΛΥΠΗΣ (2)</a></div><div style="color: #333333;"> </div><div style="color: #333333;"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/04/3_19.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">Η ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΤΗΣ ΛΥΠΗΣ (3)</a></div><div style="color: #333333;"> </div><div style="color: #333333;"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/05/4_0823024187.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">Η ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΤΗΣ ΛΥΠΗΣ (4)</a></div><div style="color: #333333;"> </div><div style="color: #333333;"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/03/33.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">Η ΕΠΑΝΑΦΟΡΑ ΕΙΣ ΤΗΝ (ΠΡΟ ΤΗΣ ΠΤΩΣΕΩΣ) ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΥΓΕΙΑ (33ο)</a></div><div style="color: #333333;"> </div></div><div class="separator" style="background-color: white; clear: both; color: #333333; text-align: center;"><div class="separator" style="clear: both;"><div style="line-height: 21.8333px;"><div class="MsoNormal" style="line-height: 19.2px;"><div><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2018/02/blog-post_84.html" itemprop="url" style="color: #999999; text-decoration-line: none;">ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΗΣ ΤΥΡΙΝΗΣ (ΤΥΡΟΦΑΓΟΥ): ''Η ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΠΤΩΣΗ''</a></div></div><div class="MsoNormal" style="line-height: 19.2px;"><div> <a href="https://entoytwnika.blogspot.com/2013/04/24.html" style="color: #999999; text-decoration-line: none;">ΤΑ ΦΑΡΜΑΚΑ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΜΑΣ (24ο ΜΕΡΟΣ</a>)</div></div></div></div></div>

Ἡ δειλία.

Ἡ δειλία. Ἡ δειλία ἤ ὀλιγοψυχία συχνά θεωρεῖται μορφή τοῦ πάθους τοῦ φόβου [1] , μέ τόν ὁποῖο ἔχει ὁρισμένα κοινά χαρακτηριστικά, όπως περ...

Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (8)

<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjqjDqbDP_rBj4ve-4wPJH0sObFAfzIS-Ey8lV8xVF4jxgagVtDNhcEtCOH5wsmOVEYkXSaVaTR9jep1-VO4fhytV2jCk85x3UzpgKk2ZhPf-lF8arP9jtj_T5hHNM8u4TamsRfOrQxXICnKdY3yq0H5frDgqCfucRuSP7PP15Tv7PwJW-Qyfz30Msh/s590/8875.jpg" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" data-original-height="579" data-original-width="590" height="393" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjqjDqbDP_rBj4ve-4wPJH0sObFAfzIS-Ey8lV8xVF4jxgagVtDNhcEtCOH5wsmOVEYkXSaVaTR9jep1-VO4fhytV2jCk85x3UzpgKk2ZhPf-lF8arP9jtj_T5hHNM8u4TamsRfOrQxXICnKdY3yq0H5frDgqCfucRuSP7PP15Tv7PwJW-Qyfz30Msh/w400-h393/8875.jpg" width="400" /></a></div> Ο νέος άνθρωπος<o:p></o:p>Σήμερα δεν πρόκειται πλέον για μια απλή
μεταρρύθμιση των δομών και των θεσμών, αλλά, πολύ απλά, για τη γέννηση ενός
νέου ανθρώπου, παντοδύναμου κυρίου της μοίρας του και της ιστορίας, που
γνωρίζει το νόημα ή  του παραλόγου και των δύο, αλλά αποφασισμένου να τα
αναλάβει. Μέσα σε μια τέτοια βαθιά ένταση, όταν ο άνθρωπος ωθεί την εξέγερσή
του έως την επιθυμία να ξαναδημιουργήσει τον εαυτό του, η αλήθεια του Θεού θα
μπορούσε ίσως να ακουσθεί καλύτερα από ποτέ. Η μετάδοση αυτής της αλήθειας
απαιτεί από τους μάρτυρές της δύο πράγματα: πρώτον, να δώσουν ατέλειωτη προσοχή
στον επαναστατημένο άνθρωπο και στην τραγική του μοναξιά (με σκοπό να αρχίσουν
μαζί του έναν αληθινό διάλογο)· έπειτα, να παρουσιάσουν την αλήθεια στη γλώσσα
και στο επίπεδο αυτού του ανθρώπου. Στην περίπτωση αυτή, ο Λόγος του Θεού, η εκ
νέου ανακάλυψη του ευαγγελικού κηρύγματος, θα είναι ασφαλώς αποτελεσματικότερος
από κάθε αφαίρεση, ιδίως όταν αυτή προέρχεται από κάποιο θεολογικό σύστημα. 
Ο επιστημονικός θετικισμός, ο υπαρξισμός, ο μαρξιστικός υλισμός ή απλώς η κοινή
λογική του ανθρώπου του δρόμου αναζητούν με πάθος τον «νέο άνθρωπο», τον ηγέτη,
τον ελευθερωτή που θα μπορούσε να κρατά στα χέρια του τη μοίρα του κόσμου και
να απαντήσει στο τι και στο πώς της ανθρώπινης ζωής. Είναι γνωστό το ευαγγελικό
ρητό: «εάν ένας τυφλός οδηγεί άλλον τυφλό, και οι δύο θα πέσουν στον λάκκο»,
πέρα από τον άνθρωπο. Πρέπει να δούμε με ειλικρίνεια αν οι σημερινές φιλοδοξίες
οδηγούν σε κάποια πραγματική πρόοδο και, αν ναι, προς ποια κατεύθυνση.<o:p></o:p> Η αποτυχία του άθεου ουμανισμού<o:p></o:p>

Περιορισμένη στα δικά της μέσα, η
ανθρώπινη φύση παραμένει ίδια μέσα στους αιώνες και αντιστέκεται σε κάθε
επιβεβλημένη πειθαρχία. «Όσο περισσότερο αλλάζουν τα πράγματα, τόσο περισσότερο
μένουν τα ίδια», λέει μια γαλλική παροιμία. Ακόμη χειρότερα, παρατηρούμε μια
φοβερή παλινδρόμηση προς τον simius sapiens — τον «σοφό πίθηκο» που κρατά στα
χέρια του την ατομική βόμβα· ένα είδος απρόβλεπτης ανθρωπολογικής μετάλλαξης
που εμφανίστηκε ξαφνικά. Ο «χορευτής θεός» του Νίτσε θα κινδύνευε να βαρεθεί
τρομερά βλέποντας αυτή την εκφυλιστική εξέλιξη προς τον homo stupidus που
θεωρητικολογούν οι δογματικοί. Με μεγάλη διαύγεια ο φιλόσοφος Μπερντιάεφ
διαπιστώνει αδιαμφισβήτητα ότι ο Θεός και το παιδί Του — ο άνθρωπος — είναι
αλληλένδετοι. «Εκεί όπου απουσιάζει ο Θεός, ούτε ο άνθρωπος υπάρχει»· αυτό θα
μπορούσε να είναι το σύνθημα της θρησκείας του ανθρώπου. 
Ο άνθρωπος εμφανίζεται πάντοτε ως διχασμένο ον, πληγωμένο από τα πάθη του,
ασυμφιλίωτο με το ίδιο του το πεπρωμένο και επομένως ανίκανο να δώσει νόημα
στον θάνατο. Ο ψαλμωδός το γνωρίζει πολύ καλά και απορεί που Εκείνος
εξακολουθεί να θυμάται ένα τόσο άθλιο πλάσμα. Δεν υπάρχει τρίτος δρόμος. Έξω
από αυτό το θείο Πρόσωπο, ο Χάιντεγκερ διακρίνει σε όλο της το βάθος τη τραγική
μοναξιά του ανθρώπου που είναι συντριμμένος από τις μέριμνες και τον θάνατο:
Sein zum Tode, «είναι-προς-θάνατον». Γι’ αυτό, αφού ξεπεράσει τον εαυτό του, ο
άνθρωπος γίνεται ένας «ανίσχυρος θεός». 
Παρά τις εγελιανές και μαρξιστικές προσπάθειες να καθοριστεί μια ιστορική
στιγμή για την εμφάνιση του «νέου ανθρώπου», η φαινομενολογία και ο υπαρξισμός
εξέφρασαν τις αμφιβολίες τους γι’ αυτόν τον άνθρωπο, περιγράφοντάς τον ως μια
συντριμμένη ύπαρξη που ζει μέσα σε ένα «κλειστό σύμπαν». Η τεράστια μάζα των
ανακαλύψεων τον καθιστά ανίκανο να οικοδομήσει μια ιεραρχία αξιών ή να βρει
κάποιο νόημα. Ένας πρωτοφανής πλούτος κατανάλωσης συνοδεύεται από μια
συντριπτική φτώχεια ηθικού και θρησκευτικού αισθήματος. Βρισκόμενος στην κορυφή
των πλούτων του, ο άνθρωπος δεν ξέρει πλέον προς τα πού να προσανατολιστεί και
πώς να συμπεριφερθεί. Όπως ένα κακομαθημένο παιδί, πνιγμένο στα δώρα και στα
αγαθά, γίνεται ιδιοκτήτης των ίδιων των πλούτων του. Όπως το αυτοκίνητο, κανένα
αντικείμενο δεν προορίζεται πλέον να διατηρηθεί, αλλά μόνο να αντικατασταθεί
από ένα καλύτερο. Τίποτε δεν διαρκεί. Τότε τίθεται το ερώτημα: γιατί έχω όλα
αυτά τα αγαθά και τι θα κάνω με αυτά; Ανήσυχος και ταραγμένος, ο άνθρωπος θέτει
ερωτήματα· ακόμη και για έναν άθεο, όπως ο Μερλώ-Ποντύ, «ο άνθρωπος είναι
καταδικασμένος στο νόημα» — πράγμα που σημαίνει ότι η ίδια του η αξιοπρέπεια
τον υποχρεώνει να βρει ένα νέο όραμα, δηλαδή ένα όραμα πλήρως στοχευμένο.<o:p></o:p> ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ<div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"> </div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/blog-post_04.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (1)</a></div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"> </div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/2.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (2)</a></div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"> </div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/3.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (3)</a></div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"> </div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/4.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (4)</a></div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"> </div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/5.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (5)</a></div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"> </div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/6.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (6)</a></div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"> </div><div style="background-color: white; text-align: center;"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/7.html" itemprop="url">Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (7)</a></div>

Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (8)

Ο νέος άνθρωπος Σήμερα δεν πρόκειται πλέον για μια απλή μεταρρύθμιση των δομών και των θεσμών, αλλά, πολύ απλά, για τη γέννηση ενός νέου ανθ...

M. Scott Peck: Φευγαλέες ματιές στο διάβολο: Προσωπικές μαρτυρίες ενός ψυχιάτρου για την κατάληψη, τον εξορκισμό και τη λύτρωση (4o μέρος)

<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhmcET97Rw363g5XBlMD0noVwQhNgR6KgqO-o-0gD0-aFPwLxg50EhprbHvkeaaRzFfGkZ_t0q6kxeDOaP5vxv1EGBn4r7Df22GBZMhSiopzoQq5p8w2ZTBcaREr9D50uOK13c4CpPiYtWiK6IpKVpwuKFYcHoLSMyivPgABn3dS5XSGqzVoLCs-cKp/s300/scott%20peck.jpg" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" data-original-height="300" data-original-width="277" height="300" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhmcET97Rw363g5XBlMD0noVwQhNgR6KgqO-o-0gD0-aFPwLxg50EhprbHvkeaaRzFfGkZ_t0q6kxeDOaP5vxv1EGBn4r7Df22GBZMhSiopzoQq5p8w2ZTBcaREr9D50uOK13c4CpPiYtWiK6IpKVpwuKFYcHoLSMyivPgABn3dS5XSGqzVoLCs-cKp/s1600/scott%20peck.jpg" width="277" /></a></div>Ως ψυχίατρος δεν ήμουν ακόμη σε καμία περίπτωση
έτοιμος να αποφανθώ ότι η Jersey ήταν δαιμονισμένη, αλλά με τον κατάλογο των
αντιφάσεων που ήδη παρουσίαζε απέναντι στην παραδοσιακή ψυχιατρική, βουνά είχαν
μετακινηθεί μέσα στο μυαλό μου.<o:p></o:p>

Ο Terry συμφώνησε ότι ήταν πιθανό είτε η Jersey είτε
οι υποτιθέμενοι δαίμονες να μας έπαιζαν, αλλά εξέφρασε την αμηχανία του ως προς
το πώς να προχωρήσουμε. Χωρίς καμία προηγούμενη εμπειρία σε τέτοια ζητήματα,
ήμουν εξίσου αμήχανος.
Προσευχόμενοι πλέον φωναχτά, είπαμε και
οι δύο στον Θεό τη σύγχυσή μας. Η μόνη απάντηση του Θεού ήταν ένα αίσθημα μέσα
μου που γινόταν ολοένα ισχυρότερο. Ήταν ένα αίσθημα παρόμοιο με ενοχή, και η
ενοχή αυτή ήταν συνυφασμένη με ένα αίσθημα ατελούς. Υπήρχε κάτι που είχα αφήσει
ανεκπλήρωτο. Καθώς σκεφτόμουν (ή προσευχόμουν), μου έγινε ολοένα σαφέστερο τι
ακριβώς ήταν — πώς η επίσκεψή μου ήταν προφανώς ελλιπής. 
«Ξέρεις, Terry», είπα, «ποτέ δεν έχω
φέρει τη Jersey αντιμέτωπη με τίποτε. Ήμουν πάντοτε ο συμπονετικός
ακροατής και ποτέ ο επικριτής της. Ήμουν ευγενικός, ευγενικός, ευγενικός. Μιλά
σαν να είναι μια στοργική μητέρα, αλλά το γεγονός είναι ότι συμπεριφέρεται
ολοένα και πιο εγωιστικά, σε σημείο που να είναι ένοχη παραμέλησης των παιδιών
της, αν όχι και κακοποίησης. Αναρωτιέμαι μήπως δεν είναι καιρός για λίγη
“σκληρή αγάπη”; Αλλά φοβάμαι να την αντιμετωπίσω μόνος. Πιστεύω πράγματι ότι
μπορεί να είναι δαιμονισμένη, αλλά αυτό είναι ένας εντελώς καινούργιος κόσμος
για μένα. Αυτό που θα με έκανε να νιώσω πολύ πιο άνετα — ναι, μου φαίνεται
απολύτως σωστό — θα ήταν αν μπορούσαμε να την αντιμετωπίσουμε μαζί. Θα ήσουν
διατεθειμένος να το κάνεις αυτό μαζί μου;» 
Ο Terry είπε πως θα το έκανε, παρόλο
που δεν έτρεφε πολλές ελπίδες. Ήταν κυρίως σαν μια χάρη που μου έκανε, αλλά η
εκτεταμένη ψυχιατρική του εκπαίδευση τον βοήθησε να αναγνωρίσει ότι ίσως υπήρχε
κάποιο νόημα σε αυτό. Συμφώνησε να περάσει το επόμενο απόγευμα στο ίδιο δωμάτιο
με τη Jersey και εμένα, χωρίς τους συνεργάτες του. Δεν θα ήταν ένα θρησκευτικό
γεγονός, όπως το αντιλαμβανόμασταν. Θα ήταν απλώς ένας χρόνος κατά τον οποίο θα
ήμασταν αυστηροί με τη Jersey.<o:p></o:p> <div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;">ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΑ ΑΡΘΡΑ</div><span style="background-attachment: initial; background-clip: initial; background-image: initial; background-origin: initial; background-position: initial; background-repeat: initial; background-size: initial; line-height: 18.4px;"><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/04/m-scott-peck-1o.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">M. Scott Peck: Φευγαλέες ματιές στο διάβολο: Προσωπικές μαρτυρίες ενός ψυχιάτρου για την κατάληψη, τον εξορκισμό και τη λύτρωση (1o μέρος)</a></div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/05/m-scott-peck-2o.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">M. Scott Peck: Φευγαλέες ματιές στο διάβολο: Προσωπικές μαρτυρίες ενός ψυχιάτρου για την κατάληψη, τον εξορκισμό και τη λύτρωση (2o μέρος)</a></div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"> </div><div style="background-color: white; text-align: center;"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/m-scott-peck-3o.html" itemprop="url"> M. Scott Peck: Φευγαλέες ματιές στο διάβολο: Προσωπικές μαρτυρίες ενός ψυχιάτρου για την κατάληψη, τον εξορκισμό και τη λύτρωση (3o μέρος)</a></div><div> </div>

M. Scott Peck: Φευγαλέες ματιές στο διάβολο: Προσωπικές μαρτυρίες ενός ψυχιάτρου για την κατάληψη, τον εξορκισμό και τη λύτρωση (4o μέρος)

Ως ψυχίατρος δεν ήμουν ακόμη σε καμία περίπτωση έτοιμος να αποφανθώ ότι η Jersey ήταν δαιμονισμένη, αλλά με τον κατάλογο των αντιφάσεων που ...

Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (7)

<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEir7UWdJZgv-BRdsWMWFnkp91eSJxFrLJVxq63Yl3aVJ0EFwBBVHsodt9xwXDVOKodws_q-hydIXfPH2fRj13W2jlyWFWpZEsLmh_VPQqbeDjdEmZtlRxMlVPTByDos0pWHxR2itnLsXBFZNQW6QhyvXqkEOW5Tsffy2Qb0YBH56SwTnG0mJyLSpXdi/s660/pentikosti-966x1024-1.jpg" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" data-original-height="380" data-original-width="660" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEir7UWdJZgv-BRdsWMWFnkp91eSJxFrLJVxq63Yl3aVJ0EFwBBVHsodt9xwXDVOKodws_q-hydIXfPH2fRj13W2jlyWFWpZEsLmh_VPQqbeDjdEmZtlRxMlVPTByDos0pWHxR2itnLsXBFZNQW6QhyvXqkEOW5Tsffy2Qb0YBH56SwTnG0mJyLSpXdi/s16000/pentikosti-966x1024-1.jpg" /></a></div>  Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΣΚΗΤΙΚΗΣ
ΖΩΗΣ<o:p></o:p>

Από αρνητική σκοπιά και
αν την εξετάσουμε αυστηρά, η άσκηση είναι ο «αόρατος αγώνας», αδιάκοπος, χωρίς
ανάπαυση· από θετική σκοπιά και αν τη δούμε από ψηλά, είναι φωτισμός, απόκτηση
χαρισμάτων, μετάβαση στη χαρισματική κατάσταση. Κάθε ασκητής αρχίζει βλέποντας
τη δική του ανθρώπινη πραγματικότητα. «Γνώρισε τον εαυτό σου», διότι «κανείς
δεν μπορεί να γνωρίσει τον Θεό αν δεν γνώρισε πρώτα τον εαυτό του». «Εκείνος
που είδε την αμαρτία του είναι ανώτερος από εκείνον που είδε αγγέλους». Ο
ασκητής μοιάζει με δύτη που καταδύεται για να εξερευνήσει τα δικά του βάθη,
κατοικημένα από θηρία. Μετά από αυτή τη «στιγμιαία εικόνα» της ίδιας του της
αβύσσου, η ψυχή στρέφεται φυσικά προς το θείο έλεος: «Από την άβυσσο των
αμαρτιών μου καλώ την άβυσσο της χάριτός Σου». Η άνοδος είναι βαθμιαία και
βοηθεί τον άνθρωπο να ανέβει τη «σκάλα του Παραδείσου». Αυτό το κλίμα
ταπεινώσεως, που διαρκώς βαθαίνει, περιβάλλει ολόκληρη τη διάρκεια της
ασκητικής ζωής. Η προσοχή στρέφεται προς την πνευματική πηγή του κακού, η οποία
δεν προέρχεται από τη φύση, αλλά ενεργοποιείται μέσω του πνεύματος. Η άσκηση
αποβλέπει στην κυριαρχία επί του πνευματικού κόσμου και συνεπάγεται την
ασκητική αποκατάσταση της ύλης. Η σαρκική αμαρτία είναι αμαρτία του πνεύματος
εναντίον της σαρκός. Η ασκητική προσπάθεια μεταμορφώνει τα πάθη, κάνοντάς τα να
συγκλίνουν προς τη σιωπηλή αναμονή της στιγμής κατά την οποία ο Θεός θα δώσει
στην ψυχή θεία μορφή. Ο εξαγνισμένος έρως περνά μέσα από την πλήρη αποτίμηση
του εγωκεντρικού πνεύματος της ιδιοκτησίας και μεταβάλλεται σε απόλυτη αγάπη:
στη «αγαπητική ένταση» για την οποία μιλά ο άγιος Γρηγόριος Νύσσης: «Το να
βλέπεις τον Θεό σημαίνει να μη χορταίνεις ποτέ από την επιθυμία Του». Όταν η
ψυχή δεν είναι πλέον το κέντρο, περνώντας μέσα από μια πλήρη και ταπεινή
εκκένωση του εαυτού, «η γνώση γίνεται ενωτική αγάπη».<o:p></o:p>

Η ΜΥΣΤΙΚΗ ΑΝΑΒΑΣΗ<o:p></o:p>

Μέσω της μυστικής οδού,
τα τέκνα του Θεού φθάνουν στις κορυφές της ελευθερίας, η οποία όμως είναι
εσωτερικά δομημένη και στηριγμένη από τη βίωση του δόγματος μέσω της
Λειτουργίας και των Αγίων Μυστηρίων. Δεν υπάρχει μυστική ζωή έξω από την
Εκκλησία. Από την άλλη πλευρά, η μυστική αγάπη δεν μπορεί να «οργανωθεί», και η
μυστική ζωή — ως πεδίο της ασκήσεως — δεν στηρίζεται σε καμία τεχνική. Η καρδιά
ανοίγεται ανάλογα με τη δεκτικότητά της απέναντι στην ανθρώπινη πρόσληψη του
μυστηρίου της Ενανθρωπήσεως, της ενοικήσεως του Λόγου, όπως αυτή συντελείται
και παρατείνεται μέσω της Ευχαριστίας. Μόνον ο Θεός μπορεί να γνωρίσει τον Θεό,
και το Άγιο Πνεύμα είναι Εκείνο που μας ενώνει με τον Υιό και, μέσω Αυτού, με
τον Πατέρα. Σύμφωνα με τον άγιο Συμεών, η κορυφή της μυστικής ζωής είναι η
προσωπική συνάντηση με τον Χριστό, ο οποίος μιλά μέσα στις καρδιές μας διά του
Αγίου Πνεύματος. Τροφοδοτούμενη από τη λειτουργική πηγή, καθοδηγούμενη από το
δόγμα, νηφάλια και συνετή, η μυστική ζωή επιβάλλεται διά της τέλειας ισορροπίας
της. Ξεριζώνει την καλλιέργεια οπτικών ή αισθητικών
φαινομένων και αποκλείει κάθε περιέργεια. Ακόμη και η έκσταση δεν είναι
προνόμιο των τελείων, αλλά μπορεί να δοθεί και σε αρχαρίους. «Αν δείτε κάποιον
νέο να ανεβαίνει στον ουρανό με τη δική του θέληση, τραβήξτε τον από το πόδι
και φέρτε τον κάτω στη γη, γιατί αυτό δεν τον ωφελεί σε τίποτε». 
Η θαυματουργία — η φήμη των θαυμάτων — αποτελεί περισσότερο πρόβλημα για τον
«ψυχικό» άνθρωπο παρά μέλημα για τον πνευματικό. «Μην πιέζεις τον εαυτό σου να
δεις κατά την προσευχή κάποια εικόνα ή μορφή· να είσαι ασώματος ενώπιον του
Ασωμάτου», συμβουλεύει ο άγιος Νείλος ο Σιναΐτης. Οι εμφανίσεις είναι σπάνιες
και έρχονται ως κατάσταση χάριτος που νικά την ενστικτώδη αντίσταση των
μυστικών. Η θέα του ακτίστου φωτός, η λαμπρότητα του σώματος και η ελαφρότητά
του έως σχεδόν τη μετέωρη ανύψωση δεν συμβιβάζονται ούτε με ανοικτές πληγές
ούτε με άλλη μορφή οδύνης. Η Ανατολή προσκυνεί τον Σταυρό όχι ως όργανο
εκτελέσεως, αλλά ως δέντρο της ζωής που φυτεύεται εκ νέου στο κέντρο του
κόσμου. Ως σημείο νίκης, ο Σταυρός ανακεφαλαιώνει τον κόσμο στις αγκάλες του
και συντρίβει τις πύλες του άδη. Είναι η εμπειρία του Μεταμορφωμένου και
Αναστάντος, που φέρνει στην ψυχή μια πασχάλια αφύπνιση χαράς. Αυτή είναι η
μυστική εμπειρία του σφραγισμένου και κατόπιν ανοιγμένου τάφου, από τον οποίο
αναβλύζει η αιώνια ζωή. Η Ανατολή δεν γνωρίζει εξομολογητικές αυτοβιογραφίες
ούτε μαρτυρίες αγίων γραμμένες σε πρώτο πρόσωπο. Η γλώσσα των μυστικών — όσο
μας έχουν διασωθεί τα συγγράμματά τους — διαφέρει από εκείνη των θεολόγων.
Ομιλούν με όρους μιας βαθιά παράδοξης εμπειρίας κοινωνίας και αγάπης. Η μυστική
ζωή είναι κατ’ ουσίαν ζωή θεώσεως, και στην Ανατολή η θέωση δεν είναι πρωτίστως
δύναμη, αλλά ανάδυση της «καινής κτίσεως». Η μυστική κατάσταση μαρτυρεί την
υπέρβαση της κτιστής συνθήκης. Ο Θεός είναι στον άνθρωπο πιο κοντά απ’ όσο
μπορεί ο άνθρωπος να είναι στον εαυτό του, έτσι ώστε η υπερφυσική ζωή μέσα στη
θεότητα να είναι γι’ αυτόν πιο φυσική ακόμη και από την ανθρώπινη ζωή. Σε κάθε
βαπτισμένο άνθρωπο ο Χριστός αποτελεί εσωτερική παρουσία. Αυτή είναι η
αντινομική εμπειρία του μηδενός και του Απολύτου· χωρίς να καταργείται το
οντολογικό χάσμα, ο Θεός το γεμίζει με την παρουσία Του. Ένα ον προέρχεται από
το μηδέν και ζει μετέχοντας στους όρους της θείας ζωής: «Είμαι άνθρωπος κατά
φύσιν, αλλά Θεός κατά χάριν». Ο Θεός υπερβαίνει την ίδια Του την
υπερβατικότητα: «Έρχεται ξαφνικά και, χωρίς να συγχέεται, βυθίζεται μέσα μου...
Τα χέρια μου είναι τα χέρια ενός ζητιάνου, αλλά κινούμαι και βλέπω ότι ο
Χριστός είναι ολόκληρος μέσα τους», λέγει ο άγιος Συμεών. Αυτή η κάθοδος είναι
η παρουσία του Χριστού στην ψυχή, η διαμόρφωση της μορφής Του μέσα της. Ο άγιος
Ιωάννης ο Δαμασκηνός ονομάζει αυτό το γεγονός «επιστροφή της αντίθετης προς τη
φύση καταστάσεως στη μήτρα της φύσεως». 
Από ψηλά ιδωμένος, ένας άγιος είναι ήδη πλασμένος από φως. Χωρίς να επιδιώκει
να αντιγράψει τον Χριστό, Τον ακολουθεί μέχρι η εικόνα Του να αποτυπωθεί στην
ψυχή του: «Η καθαρότητα της καρδιάς μετριέται από την αγάπη προς τους αδύναμους
που σκοντάφτουν». Η ψυχή πλαταίνει και ολοκληρώνεται ως κοσμική αγάπη·
αναλαμβάνει το παγκόσμιο κακό, διασχίζει την αγωνία της Γεθσημανής και υψώνεται
προς μια άλλη όραση, η οποία την απογυμνώνει από κάθε κρίση: «Ο καθαρός βλέπει
την ψυχή του πλησίον του». Η όραση ενώνει τα όμοια: «Όταν κάποιος βλέπει όλους
τους ανθρώπους αγαθούς και κανέναν ακάθαρτο, τότε μπορεί να πει ότι είναι
καθαρός στην καρδιά... Αν δεις τον αδελφό σου να αμαρτάνει, σκέπασέ τον με τον
μανδύα της αγάπης σου». Μια τέτοια αγάπη είναι δημιουργική, διότι «μεταμορφώνει
την ίδια τη φύση των πραγμάτων». Εδώ πλέον δεν πρόκειται για μετάβαση από τα
πάθη στην απάθεια ή από την αμαρτία στη χάρη, αλλά για μετάβαση από τον φόβο
στην αγάπη: «Ο τέλειος απορρίπτει τον φόβο, περιφρονεί τις ανταμοιβές και αγαπά
με όλη του την καρδιά». Η ψυχή ανυψώνεται πάνω από κάθε συγκεκριμένο σημείο και
εξέρχεται από όλες τις παραστάσεις και εικόνες. Η πολλαπλότητα αντικαθίσταται
από την απλή ενότητα. Η ψυχή — εικόνα και καθρέφτης του θείου — γίνεται
κατοικητήριο του Θεού. Η μυστική αρπαγή την κατευθύνει προς τη Βασιλεία: «Αν
χαρακτηριστικό της σοφίας είναι η ικανότητα να γνωρίζει κανείς τις
πραγματικότητες, κανείς δεν θα είναι σοφός αν δεν στρέφει το βλέμμα του προς τα
μέλλοντα». «Στον μέλλοντα αιώνα — λέγει ο άγιος Ισαάκ — ο πνευματικός άνθρωπος
θα λάβει τη χάρη που του ταιριάζει». Αυτή είναι η εικονική όραση της «Θείας
Λειτουργίας». Το «απολωλός πρόβατο» — η ανθρωπότητα — εισέρχεται στη χορεία των
αγγέλων και στέκεται ενώπιον του μυστικού Αρνίου της Αποκαλύψεως, το οποίο
περιβάλλεται από τον τριπλό ουρανό των σφαιρών. Η βασιλική πορφύρα του Πάθους
απλώνεται πάνω στο λευκό της ουράνιας δόξας, λουσμένη στη λαμπρότητα του
αβασίλευτου μεσημεριού· είναι το εικονογραφικό χρώμα της θείας αγάπης
ενδεδυμένης ανθρώπινα ενδύματα. Είναι η αποκατάσταση του ανθρώπου στην ουράνια
αξιοπρέπειά του. 
Κατά τη στιγμή της Αναλήψεως του Χριστού, οι άγγελοι είχαν ήδη αναφωνήσει: «Τίς
ἐστιν οὗτος ὁ Βασιλεὺς τῆς δόξης;» Τώρα όμως οι άγγελοι ζουν τον θαυμασμό που
γεννά το έσχατο μυστήριο: το απολωλός πρόβατο γίνεται ένα με τον Ποιμένα. 
Το Άσμα Ασμάτων εξυμνεί τον γάμο του Λόγου με τη νύφη Του. Η αγάπη είναι ο
μαγνήτης που έλκει ολοένα πιο ισχυρά την ψυχή, η οποία καταρρέει μέσα στο
φωτεινό σκοτάδι του Κυρίου. Φωτεινό σκοτάδι, νηφάλια μέθη, πηγή ζώντος ύδατος,
ακίνητη κίνηση: πώς μπορούν οι λέξεις να εκφράσουν μια τέτοια πραγματικότητα; «Σε
έκανα ωραία ερχόμενη μέσα στο Φως Μου· η εγγύτητά Μου σε έκανε μέτοχο της
ωραιότητάς Μου... Μπαίνοντας στο φως, η ψυχή γίνεται φως». Σε αυτό το επίπεδο
δεν πρόκειται πλέον να μάθει κανείς κάτι για τον Θεό, αλλά να Τον δεχθεί,
βυθιζόμενος μέσα Του. Η «γνώση που μεταβλήθηκε σε αγάπη» είναι απολύτως
ευχαριστιακής φύσεως: «Μετά το Πάθος, ο οίνος που ευφραίνει την καρδιά
ονομάζεται αίμα της αμπέλου» και «η μυστική ζωή προκαλεί τη μέθη της
διαύγειας». «Ο Θεός είναι η αγάπη που στέλνει τον Μονογενή Υιό Του σαν βέλος με
αιχμή βρεγμένη στο Άγιο Πνεύμα· η αιχμή είναι η πίστη που εισάγει στην ψυχή όχι
μόνο το βέλος αλλά και τον Τοξότη». Η ψυχή, μεταμορφωμένη σε πτηνό του φωτός,
ανέρχεται αδιάκοπα. Κάθε απόκτηση γίνεται μια νέα αρχή. «Αφού πατήσει το πόδι
της στη σκάλα του Θεού, η ψυχή ανεβαίνει αδιάκοπα, διότι κάθε βαθμίδα ανοίγει
ένα άλλο άπειρο». Αυτή είναι η κλίμακα του Ιακώβ. Ο άνθρωπος συναντάται «όχι
μόνο από αγγέλους, αλλά από τον ίδιο τον Βασιλέα των αγγέλων». «Πώς όμως να
εκφράσει κανείς το ανέκφραστο; Εκείνα που ο οφθαλμός δεν είδε, που το αυτί δεν
άκουσε, που δεν ανέβηκαν στην καρδιά του ανθρώπου — πώς θα μπορούσαν να ειπωθούν
με λόγια;» Κάθε κίνηση σβήνει και ακόμη και η ίδια η προσευχή αλλάζει φύση: «Η
ψυχή προσεύχεται έξω από την προσευχή». Είναι η ησυχία, η γαλήνη του πνεύματος,
η ανάπαυση που βρίσκεται πάνω από κάθε προσευχή, η ειρήνη που υπερβαίνει κάθε
κατανόηση. Είναι η αιωνιοποίηση της συναντήσεως «πρόσωπο προς πρόσωπο», όταν,
σύμφωνα με τον ωραίο λόγο του αγίου Ιωάννου του Δαμασκηνού, «ο Θεός έρχεται
μέσα στην ψυχή και η ψυχή μεταναστεύει μέσα στον Θεό». 
Ο ανατολικός αποφατισμός ομολογεί το Άγιο Πνεύμα ως Πρόσωπο που παραμένει
μυστηριώδες, αλλά που φανερώνει τα θεία πράγματα και πραγματοποιεί ολόκληρη την
πνευματική ζωή. Πάντοτε φωτεινή, αυτή η ζωή εμβαθύνει την πνευματική γνώση, την
οποία ο άγιος Ισαάκ ο Σύρος ονομάζει «αίσθηση της αιώνιας ζωής» και «διαίσθηση των
κρυμμένων πραγματικοτήτων». Η πνευματική ζωή τελειοποιείται διά της θεωρίας και
της συμμετοχής στο φως της Αγίας Τριάδος, που φανερώνεται μέσα από την
υποστατική θέα του μεταμορφωμένου Χριστού· μια θέα που είναι ήδη από εδώ
προσβάσιμη στους αγίους, οι οποίοι καλούνται στο ατέλειωτο συμπόσιο της
συναντήσεως. Οι αποκαλύψεις κατά την πορεία της αναβάσεως φαίνονται ταυτόχρονα
σκοτεινές και φωτεινές. Στην αιωνιότητα και πέρα από αυτήν, οι αστραπές
σκοτεινιάζουν όσο αυξάνει το φως των ανωτέρων βαθμίδων. Το ίδιο μυστήριο
αποκαλύπτεται αδιάκοπα, αλλά συγχρόνως φανερώνεται προοδευτικά· κάθε σημείο
αφίξεως γίνεται στην πραγματικότητα ένα σημείο αναχωρήσεως. Όμως το ανθρώπινο
υποκείμενο δεν είναι πλέον το ίδιο. Η εσωτερίκευση ξανανακαλύπτει τον κόσμο —
χορδή δοξολογίας που βαθαίνει μέσα στην ψυχή — μέσα σε μια ολοένα πληρέστερη
σιωπή του Θεού. Κάθε μεταμόρφωση του ανθρώπου είναι μια είσοδος στην
απειρότητα. Όλα είναι νέα, μοναδικά, ανεπανάληπτα, δεκτά ως γλυκιά χάρη που
ανανεώνει τη χαρά του Πάσχα.<o:p></o:p>

<o:p> </o:p><o:p> </o:p>ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ<div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"> </div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/blog-post_04.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (1)</a></div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"> </div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/2.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (2)</a></div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"> </div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/3.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (3)</a></div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"> </div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/4.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (4)</a></div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"> </div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/5.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (5)</a></div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"> </div><div style="background-color: white; text-align: center;"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/6.html" itemprop="url">Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (6)</a></div>

Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (7)

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΣΚΗΤΙΚΗΣ ΖΩΗΣ Από αρνητική σκοπιά και αν την εξετάσουμε αυστηρά, η άσκηση είναι ο «αόρατος αγώνας», αδιάκοπος, χωρίς ανάπαυ...

Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (6)

<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjsuke6L7gifF9RM3zvYdaysAAvoGudCp_vxOHJjJPYQyuZLSch5MFt8kBXEXsLmy1lpYFBeZWPYHGFvdu2XZosew8Bl0paMyAWhDw8dR7h6Yw7RbJ7t7SIPTYO-mX6DmF8m7FvxjAhomgAfdBVDyjqg6qWt8V-nfid25_v4-WPy7nyhvtoUf0DAmOv/s277/images2.jpg" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" data-original-height="156" data-original-width="277" height="360" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjsuke6L7gifF9RM3zvYdaysAAvoGudCp_vxOHJjJPYQyuZLSch5MFt8kBXEXsLmy1lpYFBeZWPYHGFvdu2XZosew8Bl0paMyAWhDw8dR7h6Yw7RbJ7t7SIPTYO-mX6DmF8m7FvxjAhomgAfdBVDyjqg6qWt8V-nfid25_v4-WPy7nyhvtoUf0DAmOv/w640-h360/images2.jpg" width="640" /></a></div>  Μυστική Εμπειρία<o:p></o:p>

Η λέξη «μυστικός»
συγγενεύει με τη βιβλική έννοια του μυστηρίου και δηλώνει τον οικείο δεσμό
ανάμεσα στον Θεό και τον άνθρωπο, δηλαδή την κοινωνία τους με νυμφικό
χαρακτήρα. Αυτή η τελική ένωση αποτελεί το μυστήριο της θείας Σοφίας, το νόημα
του σχεδίου Του σχετικά με τον αιώνιο προορισμό του ανθρώπου. Ένα νόημα που
ούτε οι άγγελοι γνωρίζουν, αλλά το οποίο ο Θεός αποκαλύπτει στους αγίους. Αυτή
είναι «το μυστήριον το από των αιώνων αποκεκρυμμένον», δηλαδή η αγάπη Του που
φανερώθηκε διά του Χριστού και τελειώνεται μέσα στην Εκκλησία κατά τη διάρκεια
της ιστορίας. 
Η ανατολική παράδοση ουδέποτε διέκρινε με απόλυτη σαφήνεια τη μυστική ζωή από
τη θεολογία, ούτε την προσωπική εμπειρία των θείων Μυστηρίων από το δόγμα που
ομολογεί η Εκκλησία. Δεν γνώρισε ούτε διαζύγιο μεταξύ θεολογίας και πνευματικότητας
ούτε κάποια devotio moderna. Αν η μυστική εμπειρία βιώνει το περιεχόμενο της
κοινής πίστεως, η θεολογία το οργανώνει και το συστηματοποιεί. Έτσι, η ζωή κάθε
πιστού διαμορφώνεται από το δογματικό περιεχόμενο της λατρείας, ενώ η
διδασκαλία εκφράζει την εσωτερική εμπειρία της Αλήθειας που αποκαλύπτεται και
προσφέρεται σε όλους. Η θεολογία είναι μυστική και η μυστική ζωή είναι θεολογική· αποτελεί την κορυφή
της θεολογίας, τη θεολογία κατ’ εξοχήν, δηλαδή τη θεωρία της Αγίας Τριάδος εν
Πνεύματι. Η θεολογία και η ζωή γίνονται τόσο περισσότερο μυστικές όσο
περισσότερο είναι συγκεκριμένες, διότι τα μυστήρια, που από τη φύση τους είναι
μυστικά, αποτελούν τις πιο συγκεκριμένες πράξεις που μπορούν να υπάρξουν. Γι’
αυτό οι Σύνοδοι ορίζουν τα δόγματα ως λειτουργικές διατυπώσεις που συγκροτούν
μια ζωντανή δοξολογία, βιωμένη και διακηρυσσόμενη μέσα στη λατρεία. Ο Ευάγριος
εκφράζει θαυμάσια αυτή την ενότητα:<o:p></o:p>

Ήδη από τον 4ο αιώνα οι
Πατέρες ταυτίζουν το μυστήριο της σωτηρίας με την ουσία των ιερών Μυστηρίων.
Αυτό εξηγεί γιατί ο Άγιος Κύριλλος Ιεροσολύμων ονόμασε τα κηρύγματά του Μυσταγωγικές
Κατηχήσεις, γιατί ο Άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής έδωσε στις μελέτες του περί της
θείας Λειτουργίας τον τίτλο Μυσταγωγία, και γιατί ο Ψευδο-Διονύσιος συγκέντρωσε
τα συγγράμματά του υπό τον τίτλο Μυστική Θεολογία. 
Ο Νικόλαος Καβάσιλας συνεχίζει αυτή την παράδοση, ονομάζοντας το έργο του περί
των ιερών Μυστηρίων Η εν Χριστώ ζωή. Πράγματι, η μυστική ζωή είναι εξαρχής
προσανατολισμένη στον λόγο του Αποστόλου Παύλου:<o:p></o:p>

διότι, σύμφωνα με τον
Κάλλιστο, το σπουδαιότερο γεγονός που λαμβάνει χώρα μεταξύ του Θεού και της
ανθρώπινης ψυχής είναι να αγαπά και να αγαπιέται. «Ο θείος έρως», λέγει ο Άγιος
Μακάριος, «έκανε τον Θεό να κατέβει στη γη και να εγκαταλείψει τα ύψη της
σιωπής». 
Η θεία και η ανθρώπινη επιθυμία συναντώνται και εκπληρώνονται στον ιστορικό
Χριστό, μέσα στον οποίο ο Θεός και ο άνθρωπος ατενίζουν ο ένας τον άλλον σαν σε
καθρέπτη και αναγνωρίζονται αμοιβαία, «διότι η αγάπη προς τον Θεό και η αγάπη
προς τον άνθρωπο είναι οι δύο όψεις μιας ολοκληρωμένης αγάπης». Κατά τον Άγιο
Γρηγόριο Νύσσης, ο έρως απογυμνώνεται από κάθε εγωκεντρική κτητικότητα και
λιώνει μέσα στην «αγαπητική ένταση». Ο φιλάνθρωπος Θεός, από την πλευρά Του,
ζητεί να αγαπηθεί για τον ίδιο τον εαυτό Του. Έτσι, η «μυστική ζωή» ταυτίζεται
με τη «χριστιανική ζωή», από τη στιγμή που αυτή γίνεται βίωμα της αγάπης του
Θεού, η οποία καταλαμβάνει τον άνθρωπο και της οποίας ο άνθρωπος έχει πλήρη
συνείδηση. Πρέπει να υπογραμμιστεί ο υπαρξιακός χαρακτήρας της πίστεως. Για τον
Άγιο Γρηγόριο Νύσσης, όποιος δεν κινείται από το Άγιο Πνεύμα δεν είναι
πραγματικά ανθρώπινο ον, όπως και για τον Άγιο Συμεών τον Νέο Θεολόγο εκείνος
που δεν έχει συνείδηση ότι «ενεδύθη τον Χριστόν» χάνει τη χάρη του Βαπτίσματος. 
Η τιμή των μαρτύρων τους παρουσιάζει ως ανθρώπους πλήρεις από την παρουσία του
Χριστού και διαμορφωμένους κατά το πρότυπο του Αναστημένου Χριστού. Η ασκητική
κάθαρση ανάγεται έτσι στη μεγαλειώδη στιγμή της ολοκληρωτικής αυτοπροσφοράς. Οι
ασκητές είναι οι άμεσοι διάδοχοι των μαρτύρων, διότι σε αυτούς εκείνη η στιγμή
παρατείνεται μέσω της ασκήσεως σε ολόκληρη τη ζωή τους. Ο Σταυρός προηγείται
της αστραπιαίας λαμπρότητας της Αναστάσεως. Ωστόσο, αν κάθε μυστικός είναι
ασκητής, δεν είναι κάθε ασκητής «μυστικός» με τη στενή έννοια του ανθρώπου που
έχει κατακλυστεί από τη χάρη. Γι’ αυτό η άσκηση δεν αποτελεί ποτέ σκοπό καθ’
εαυτόν, αλλά μόνο μέσο για την επίτευξη, με τη βοήθεια του Κυρίου, της νυμφικής
ενώσεως μεταξύ του Θεού και της ανθρώπινης ψυχής. Αυτό το ύψιστο στάδιο της
μυστικής εμπειρίας εξαρτάται αποκλειστικά από τη χάρη του Θεού. Το μόνο που
μπορεί να κάνει ο άνθρωπος είναι να καταστήσει τον εαυτό του «τόπο του Θεού»,
θεοφανικό τόπο της παρουσίας Του. Δεν υπάρχει καμία τεχνική που να καθιστά κάποιον
κύριο αυτής της εμπειρίας. Η ανώτερη μέθοδος καλλιεργεί τη σιωπηλή εσωτερική
συγκέντρωση, την ησυχία· και τότε ο άνθρωπος, φθάνοντας στο ύψος της
προσευχητικής ταπεινώσεως —η οποία είναι «ο τρόμος της καρδιάς μπροστά στις
πύλες της Βασιλείας»— πέφτει ενώπιον αυτών των πυλών, τις οποίες όμως μόνο η
ελεύθερη βούληση του Θεού μπορεί να ανοίξει. 
Η Κλίμακα του Αγίου Ιωάννου του Σιναΐτου διδάσκει ότι η τέλεια αγάπη δεν
εμφανίζεται στην αρχή αλλά στο τέλος της ενώσεως με τον Θεό. Ο βιβλικός Θεός μας αγαπά με ζηλωτική αγάπη και μας θέλει ολοκληρωτικά δικούς Του· η καθολική
αγάπη φθάνει στην πλήρη πραγμάτωσή της όταν ο Θεός γίνει «τὰ πάντα ἐν πᾶσι». Ενώ ο Άγιος Ιωάννης λέγει: «ὅμοιοι αὐτῷ ἐσόμεθα» (Α΄ Ιω. 3,2), ο Άγιος Παύλος
μιλά στον ενεστώτα χρόνο:<o:p></o:p>

«Ἡμεῖς δὲ πάντες, ἀνακεκαλυμμένῳ
προσώπῳ τὴν δόξαν Κυρίου κατοπτριζόμενοι, τὴν αὐτὴν εἰκόνα μεταμορφούμεθα ἀπὸ
δόξης εἰς δόξαν...» (Β΄ Κορ. 3,18).<o:p></o:p>

Με πρόσωπο ακάλυπτο, όπως
ο Μωυσής, οι χριστιανοί αντανακλούν τη δόξα του Χριστού. Η θέα του Θεού μέσα
στον Χριστό τους καθιστά όμοιους με τον Θεό. Έτσι, η χριστιανική ζωή
προϋποθέτει τη χάρη μιας θεωρίας του Θεού, η οποία, έστω και λυκόφωτη ακόμη,
μεταμορφώνει τον άνθρωπο κατά την εικόνα του Κυρίου. Χάρη σε αυτήν μπορεί να
πιστεύει, να γνωρίζει και να ενώνεται μαζί Του, μεταπλασσόμενος σύμφωνα με την
εικόνα και την ομοίωση του Θεού.<o:p></o:p>

<o:p> </o:p>

<o:p> </o:p>ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ<div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"> </div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/blog-post_04.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (1)</a></div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"> </div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/2.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (2)</a></div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"> </div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/3.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (3)</a></div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"> </div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/4.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (4)</a></div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"> </div><div style="background-color: white; text-align: center;"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/5.html" itemprop="url">Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (5)</a></div>

Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (6)

Μυστική Εμπειρία Η λέξη «μυστικός» συγγενεύει με τη βιβλική έννοια του μυστηρίου και δηλώνει τον οικείο δεσμό ανάμεσα στον Θεό και τον ά...

ΚΥΡΙΑΚΗ Α΄ ΜΑΤΘΑΙΟΥ (ΑΓΙΩΝ ΠΑΝΤΩΝ)

Ποιός 
εἶναι ὁ ἅγιος;
Ἔχει 
ὀρθά τονιστεῖ ὅτι ἡ σχέση τῆς ἑορτῆς τῆς Πεντηκοστῆς μέ τήν ἑορτή τῶν ῾Αγίων 
Πάντων στήν ᾽Εκκλησία μας ἀποτελεῖ σχέση αἰτίου καί αἰτιατοῦ, δηλαδή ἐκεῖνο πού 
δημιουργεῖ τό γεγονός τῆς ἁγιότητας εἶναι τό Πανάγιον Πνεῦμα, τό Ὁποῖο ἀπέστειλε 
ὁ Υἱός καί Λόγος τοῦ Θεοῦ, ὁ Κύριος ᾽Ιησοῦς Χριστός, μετά τήν ἔνδοξη ἀνάληψή Του 
εἰς τούς οὐρανούς, τήν ἡμέρα τῆς Πεντηκοστῆς. Οἱ ἅγιοι δηλαδή συνιστοῦν τά ἔργα 
τοῦ ῾Αγίου Πνεύματος και  φανερώνουν τή Βασιλεία τοῦ Θεοῦ στόν 
κόσμο, ἀποτελώντας τήν προέκταση τοῦ ἴδιου τοῦ Κυρίου μέσα στό πλαίσια τοῦ ἐδῶ 
καί τοῦ τώρα. Εἶναι οἱ ῾ἐν σαρκί περιπολοῦντες Θεοί᾽, κατά γνωστή ἔκφραση 
ἐκκλησιαστικοῦ Πατέρα. Ἡ ἑορτή τῶν ἁγίων Πάντων λοιπόν θέτει κάθε φορά αὐτό τό 
ἐρώτημα, μέ τό ὁποῖο καλεῖται νά ἀναμετρᾶται διαρκῶς ὁ συνειδητός χριστιανός: 
«Ποιός εἶναι ὁ ἅγιος;» γιά τόν ὁποῖο καθημερινῶς μιλάει ἡ Ἐκκλησία.  
Κατά 
πρῶτον θά πρέπει νά ὑπερβοῦμε τήν ἁπλή ἀντίληψη ἀρκετῶν χριστιανῶν, πού τήν 
ἁγιότητα τήν ἐξαρτοῦν ἀπό συνθῆκες μόνον τοπικές, δηλαδή ὅτι ἕνα συγκεκριμένο 
πλαίσιο ζωῆς ὁδηγεῖ καί στήν ἁγιότητα, εἴτε μέ τήν ἔννοια ὅτι ἅγιος γίνεται 
ἐκεῖνος πού ἀπομακρύνεται ἀπό τόν κόσμο, σάν ἕνα εἶδος ὑπερανθρώπου ἀσκητῆ, εἴτε 
μέ τήν ἔννοια ἐκείνου πού ἀγωνίζεται μέσα στόν κόσμο, σάν ἕνα εἶδος κοινωνικοῦ 
ἐργάτη. Ὁ ἅγιος εἶναι πέρα ἀπό τέτοιες ἁπλουστεύσεις καί «ἀγκυλώσεις». Ὅπως τό 
ὑπονοήσαμε καί παραπάνω, ἅγιος εἶναι ἁπλῶς ὁ συνεπής πιστός˙ αὐτός πού 
προσπαθεῖ νά ζεῖ σωστά ὡς μέλος τῆς ᾽Εκκλησίας, κρατώντας ἀνοιχτή τή θύρα τῆς 
ψυχῆς του ἀπέναντι στόν Θεό καί τόν συνάνθρωπο. Κι αὐτό μπορεῖ νά γίνει εἴτε ἀπό 
τόν μοναχό στό  μοναστήρι εἴτε ἀπό τόν ζῶντα στόν κόσμο, διότι 
ἀκριβῶς τό ζητούμενο εἶναι ἡ διακράτηση τοῦ Πνεύματος τοῦ Θεοῦ πού ὁ ἄνθρωπος 
παίρνει μέ τήν εἴσοδό του στήν ᾽Εκκλησία διά τοῦ ἁγίου βαπτίσματος καί τοῦ ἁγίου 
χρίσματος καί ὄχι ὁ τόπος στόν ὁποῖο κάποιος θά ἐπιλέξει νά μείνει.
 Ὁ 
πιστός λοιπόν χριστιανός, πού λειτουργεῖται καί λειτουργεῖ στό σῶμα τῆς 
᾽Εκκλησίας, εἶναι ὁ ἅγιος. Γι᾽ αὐτό καί στούς πρώτους χριστιανικούς αἰῶνες ἡ 
λέξη ἅγιος ἦταν ἡ φυσιολογική προσφώνηση γιά τούς χριστιανούς. Καί τί σημαίνει 
χριστιανός; Μᾶς τό λέει ἐπιγραμματικά ὁ ἅγιος ᾽Ιωάννης τῆς Κλίμακος 
«Χριστιανός ἐστι μίμημα Χριστοῦ κατά τό δυνατόν ἀνθρώπῳ». Χριστιανός 
εἶναι ὅποιος «μιμεῖται» τόν Χριστό, μέσα στά πλαίσια τῶν ἀνθρωπίνων δυνατοτήτων. 
Συνεπῶς ἅγιος εἶναι καί γίνεται κάθε χριστιανός πού βαδίζει πάνω στά χνάρια 
τῆς ζωῆς τοῦ Χριστοῦ, αὐτός πού ἀκολουθεῖ τόν Χριστό, ὅπως διαρκῶς τό 
ζητοῦσε ὁ ῎Ιδιος – «ἀκολούθει μοι» (Ματθ. 8, 22 κ.ἀ.) ἦταν πάντοτε ἡ 
κλήση Του πρός κάθε μαθητή Του – κι ὅπως προέτρεπαν στή συνέχεια καί οἱ μαθητές 
τοῦ Χριστοῦ ὅλους τούς ἀνθρώπους: «ἐν Αὐτῷ περιπατεῖτε» (Κολ. 2, 6). Τό 
ἴδιο δέν λέει καί τό σημερινό εὐαγγελικό ἀνάγνωσμα γιά τούς ἁγίους 
ἀποστόλους; «ἰδού ἡμεῖς ἀφήκαμεν πάντα καί ἠκολουθήσαμέν σοι» (Ματθ. 19, 
27).
Ἡ 
ἀκολουθία αὐτή τοῦ Χριστοῦ δημιουργεῖ σχέση φιλίας καί ἀγάπης ἀνάμεσα στόν 
Χριστό καί τούς πιστούς καί ἐξηγεῖ, ἀφενός τή δύναμη τήν ὁποία ἔχουν στόν κόσμο, 
δύναμη στήν πραγματικότητα τοῦ Θεοῦ πού ἐνεργεῖ μέσω αὐτῶν, καί, ἀφετέρου τήν 
τιμή τήν ὁποία ἀπολαμβάνουν στήν ᾽Εκκλησία μας, ὡς φίλοι τοῦ Κυρίου κατά τήν 
ὑπόσχεσή Του. «Ὑμεῖς φίλοί μου ἐστέ, ἐάν ποιῆτε ὅσα ἐντέλλομαι ὑμῖν» 
(Ἰωάν. 15, 14). Ἀπό τήν ἄποψη αὐτή ὁ ἅγιος δέν εἶναι μία αὐτονομημένη καί 
ἀτομοκεντρική ὕπαρξη. ᾽Αντιθέτως, εἶναι ὁ πλήρως ἐξαρτημένος ἀπό τόν Θεό, αὐτός 
πού ἀναφέρει «ἑαυτόν καί ἀλλήλους καί πᾶσαν τήν ζωήν αὐτοῦ Χριστῷ τῷ 
Θεῷ», γινόμενος γι’ αυτό «ἐνεργούμενο» τοῦ Πνεύματος τοῦ Θεοῦ. Κι ἀνάλογα 
μάλιστα πρός τή δεκτικότητά του στό Πανάγιον Πνεῦμα, δηλαδή ἀνάλογα πρός τόν 
βαθμό τῆς ἀγάπης καί τῆς ταπεινώσεώς του, λαμβάνει περισσότερη ἤ λιγότερη χάρη, 
πού θά πεῖ ὅτι στήν ἁγιότητα ἔχουμε διαβαθμίσεις – δέν εἶναι ὅλοι οἱ ἅγιοι στό 
ἴδιο πνευματικό ὕψος. «Ἀστήρ ἀστέρος διαφέρει» (Α´ Κορ. 15, 41) βεβαιώνει 
ὁ ἀπόστολος, γι’ αὐτό ὅπως πολύ ὀρθά ἔχει εἰπωθεῖ  «ὑπάρχει ἅγιος 
μέ ἄλφα μικρό καί ῞Αγιος μέ ἄλφα κεφαλαῖο».
Ἰδίως, 
τό θέμα τῆς ταπεινώσεως θεωρεῖται τό κρισιμότερο ἐξ ὅλων.  Διότι 
ὅσο πιό μεγάλη εἶναι ἡ ταπείνωση, τόσο μεγαλύτερος εἶναι ὁ χῶρος πού ἀνοίγεται 
στήν καρδιά τοῦ πιστοῦ γιά τή λήψη τοῦ ἁγίου Πνεύματος. «Ὁ Θεός 
ὑπερηφάνοις ἀντιτάσσεται, ταπεινοῖς δέ δίδωσι χάριν᾽ (Α´Πέτρ. 5,5). 
Κι εἶναι εὐνόητο: ἡ ἀνυπαρξία τῆς ταπείνωσης δηλώνει τήν ὑπερηφάνεια καί τόν 
ἐγωϊσμό τοῦ ἀνθρώπου, ἄρα καί τήν ἔλλειψη στήν καρδιά του χώρου γιά τόν Θεό. Τό 
ἀνθρώπινο ἐγώ εἶναι ἀδηφάγο καί κυριαρχικό. Ποῦ νά σταθεῖ λοιπόν ἐκεῖ ὁ Θεός; 
Ὁπότε ἡ ταπείνωση, ὡς ἀγώνας ἐξαλείψεως τοῦ ἐγωϊσμοῦ καί δημιουργίας συνθηκῶν 
ἀγάπης, «συντονίζει» τόν ἄνθρωπο μέ τόν Θεό, φανερώνοντας ἔτσι καί τόν βαθμό 
καθάρσεως τῆς καρδιᾶς του, γι᾽ αὐτό καί ἡ ταπείνωση θεωρεῖται κατά τούς ἁγίους 
μας καί τό κριτήριο γιά τή γνησιότητα τῆς πίστεως στόν Θεό καί τῆς ἀγάπης πρός 
τόν συνάνθρωπο, τό κριτήριο τελικῶς τῆς ἁγιότητος.
 «Κάποτε – 
μᾶς διηγεῖται ἡ ἀσκητική παράδοση τῆς ᾽Εκκλησίας - ἐπισκέφθηκαν τόν ἅγιο 
᾽Αντώνιο ὁρισμένοι μοναχοί. Εἶχαν μεταξύ τους καί ἕναν νεαρό μοναχό, πού τόν 
ἐπαίνεσαν ὡς καλό ἀδελφό. Ὁ ᾽Αντώνιος τόν πρόσβαλε ἐπίτηδες καί διαπίστωσε ὅτι 
ἐκεῖνος ἀντέδρασε καί ἄρχισε τίς δικαιολογίες. Τότε ὁ ᾽Αντώνιος τόν συμβούλευσε 
νά προσέχει, γιατί ἐξωτερικά μέν φαίνεται ὡς ὡραία πόλη, πού ὅμως τή λυμαίνονται 
ἀπό πίσω ληστές». Οἱ δικαιολογίες δηλαδή τοῦ νεαροῦ μοναχοῦ ἦταν καίριο 
σημάδι γιά τόν ὅσιο ὅτι αὐτός δούλευε ἀκόμη στόν ἐγωϊσμό του, ἀφοῦ εἶναι γνωστό 
ὅτι ὁ ταπεινός ἄνθρωπος ἀποφεύγει ἐν γένει τίς δικαιολογίες, συχνά κι ἄν ἀκόμη 
ἔχει δίκιο.
 ῞Αγιος 
λοιπόν δέν εἶναι τόσο ὁ ἐνάρετος, ὅσο ὁ ταπεινός. ᾽Αρετή χωρίς ταπείνωση δέν 
σημαίνει τίποτε. «᾽Απούσης ταπεινοφροσύνης πάντα τά ἡμέτερα ἕωλα» 
σημειώνει καί πάλι ὁ τῆς Κλίμακος ἅγιος. ᾽Ενάρετοι μπορεῖ νά βρεθοῦν σέ πολλούς 
χώρους, ἀκόμη καί ἐξωχριστιανικούς, μά ταπεινοί μόνο στό χῶρο τοῦ χριστιανισμοῦ 
καί μάλιστα στήν ᾽Ορθόδοξη ᾽Εκκλησία. Βεβαίως, ὁ ταπεινός εἶναι γεμᾶτος ἀπό 
ἀρετές, γιά τίς ὁποῖες ὅμως δέν καυχιέται, γιατί τίς ἀνάγει στόν χορηγό αὐτῶν, 
τόν ἴδιο τόν Θεό. Ἡ ἀρετή δηλαδή εἶναι καρπός τῆς χάρης τοῦ Θεοῦ καί ὄχι μίας 
δικῆς του αὐτονομημένης προσπάθειας.
Μετά 
τά παραπάνω εἶναι πασιφανές ὅτι δέν ὑπάρχει ἰδιαίτερη ὁμάδα ἀνθρώπων, γιά τήν 
ὁποία καί μόνο νά θεωρεῖται προνόμιο ἡ ἁγιότητα. Τό νά γίνουμε ἅγιοι εἶναι 
ἐντολή καί προτροπή τοῦ Κυρίου γιά ὅλους μας. «῞Αγιοι γίνεσθε, ὅτι ἐγώ ἅγιός 
εἰμι» (Α´ Πέτρ. 1,16). ῾Ο εἰκονισμός τοῦ Θεοῦ στόν ἄνθρωπο εἶναι ἡ θεολογική 
βάση γι᾽ αὐτόν τόν κοινό κλῆρο. «῞Α λέγω ὑμῖν, πᾶσι λέγω» (Μάρκ. 13, 37) 
βεβαίωνε ὁ Κύριος τούς μαθητές Του. ῞Ολοι λοιπόν εἴμαστε κλημένοι στήν ἁγιότητα. 
Οἱ ἀποστροφές: «Αὐτά εἶναι γιά τούς καλόγερους καί τούς παπάδες» ἤ «ἅγιοι θά 
γίνουμε;» εἶναι διαστροφές καί δείχνουν, τό λιγότερο, ἀνευθυνότητα καί ἄγνοια 
τῆς Γραφῆς καί τῆς Παράδοσης τῆς ᾽Εκκλησίας μας. Κι εἶναι ἀλήθεια ὅτι σέ κάθε 
ἐποχή, ὅπως καί στή δική μας, ὑπάρχουν πολλοί ἅγιοι, ὄχι μόνον οἱ γνωστοί καί 
ἀναγνωρισμένοι, ἀλλά καί οἱ ἀφανεῖς πού τούς γνωρίζει μόνον ὁ Θεός. Διότι ἡ 
ἀγιότητα δέν εἶναι προϊόν πρός διαφήμιση. ΠΗΓΗ: <a href="https://pgdorbas.blogspot.com/2026/06/blog-post_06.html">https://pgdorbas.blogspot.com/2026/06/blog-post_06.html</a></div>

ΚΥΡΙΑΚΗ Α΄ ΜΑΤΘΑΙΟΥ (ΑΓΙΩΝ ΠΑΝΤΩΝ)

Ποιός εἶναι ὁ ἅγιος ; Ἔχει ὀρθά τονιστεῖ ὅτι ἡ σχέση τῆς ἑορτῆς τῆς Πεντηκοστῆς μέ τήν ἑορτή τῶν ῾Αγίων Πάντων στήν ᾽Εκκλησία μας ἀ...

Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (5)

<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEidNRDoI5OQLOXr5LmIPF6AS8-rY26HHUsbxsonjFqTAJv4pBdsm8f8D5Df9x4XFtg8cf-bxC5Y-_1tzO3G-keY0TzQX8bZCUgvFGi5JIFphfYliS9K0BDhfwySbBwrnd0mW7Jd253YrKMsD83ngLuLkTh75FTejMWDLw_W_KioPdw4RuK-LrpOQueZ/s641/Prayer-of-Saint-John-Chrysostom-Greek-1.jpg" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" data-original-height="641" data-original-width="416" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEidNRDoI5OQLOXr5LmIPF6AS8-rY26HHUsbxsonjFqTAJv4pBdsm8f8D5Df9x4XFtg8cf-bxC5Y-_1tzO3G-keY0TzQX8bZCUgvFGi5JIFphfYliS9K0BDhfwySbBwrnd0mW7Jd253YrKMsD83ngLuLkTh75FTejMWDLw_W_KioPdw4RuK-LrpOQueZ/s16000/Prayer-of-Saint-John-Chrysostom-Greek-1.jpg" /></a></div>  Η αδυναμία ενός
παντοδύναμου Θεού<o:p></o:p>Η ιδέα ενός παντοδύναμου
Θεού περιορίζεται από τις ατέλειες κάθε προκατασκευασμένου σχήματος. Το κακό
γίνεται ένα είδος σκιάς που ενισχύει το φως, ένα αναπόφευκτο ελάττωμα της
δημιουργίας, το οποίο ο Θεός ανέχεται χωρίς να αναγνωρίζει τον εαυτό Του ως
υπεύθυνο γι’ αυτό... 
Η περικοπή της προς Φιλιππησίους επιστολής (2, 6-11) αποτελεί το κλειδί για την
κατανόηση της αληθινής αλλοτρίωσης του Θεού από τον ίδιο Του τον εαυτό: 
«Αλλ’ εαυτόν εκένωσε μορφήν δούλου λαβών... γενόμενος υπήκοος μέχρι θανάτου,
θανάτου δε σταυρού». Η θεία παντοδυναμία «κενώνεται» εκουσίως, παραιτείται από
κάθε δύναμη, αλλά κυρίως από τη βούληση για δύναμη. Το «ήλθα για να σας
διακονήσω» εκφράζει μια ριζική ετερότητα σε σχέση με τις ανθρώπινες αντιλήψεις.
Ο Θεός είναι πολύ περισσότερο από Αλήθεια, διότι με την Ενανθρώπηση γίνεται
Άλλος, εκκενώνοντας τον εαυτό Του. 
Η παντοδυναμία εκείνου του manikos eros — του «παράφορου» ή «τρελού έρωτα» του
Θεού — δεν αρκείται μόνο να καταστρέψει το κακό και τον θάνατο, αλλά, ακόμη
περισσότερο, τα προσλαμβάνει: «θανάτω θάνατον πατήσας». Το φως Του αναβλύζει
από μια Αλήθεια σταυρωμένη και αναστημένη. 
Μπροστά στον πόνο των αθώων, των παιδιών που γεννιούνται με βαριές αναπηρίες,
των παράλογων δυστυχημάτων, μόνο μέσα σε αυτό το πλαίσιο μπορεί να αποδοθεί
στον Θεό η υπερπαράδοξη έννοια μιας ανίκητης αδυναμίας. Η μόνη επαρκής απάντηση
είναι να πούμε ότι «ο Θεός είναι αδύναμος», ότι δεν μπορεί παρά να υποφέρει
μαζί μας και ότι ο πόνος είναι «ο άρτος που ο Θεός μοιράζεται με τους
ανθρώπους». Αδύναμος βεβαίως, όχι ως προς την τυπική παντοδυναμία Του, αλλά ως
προς την Αγάπη, για χάρη της οποίας παραιτείται ελεύθερα από τη δύναμή Του.
Αυτή η αδυναμία εκφράζει, κατά τον Νικόλαο Καβάσιλα, την «τρελή αγάπη του Θεού
για τον άνθρωπο». 
Ο φοβερός και απαθής Θεός ορισμένων θεολόγων, χαμένων μέσα στις έννοιες της
Παλαιάς Διαθήκης, αποδεικνύεται στην πραγματικότητα Πατέρας που υποφέρει: 
«Ο Πατέρας είναι η Αγάπη που σταυρώνει, ο Υιός είναι η σταυρωμένη Αγάπη, το
Άγιο Πνεύμα είναι η ανίκητη δύναμη του Σταυρού». Μυστήριο της σταυρωμένης
Αγάπης, λουσμένο στο φως του πασχαλινού πρωινού· «αδυναμία» που θριαμβεύει επί
του θανάτου και του άδη.  
Το μυστήριο αυτό είχε ήδη προαισθανθεί το μυστικό ρεύμα της ιουδαϊκής σκέψεως.
Ο ραββίνος Μπαρούχ προσπαθεί να δείξει ότι ο Θεός είναι σύντροφος της εξορίας,
ένας εγκαταλελειμμένος μοναχικός, ένας άγνωστος ξένος ανάμεσα στους ανθρώπους.
Μια ημέρα, ο εγγονός του έπαιζε κρυφτό με ένα άλλο παιδί. Κρύφτηκε, αλλά το
άλλο παιδί δεν θέλησε να τον ψάξει και έφυγε. Το παιδί, κλαίγοντας, πήγε να
παραπονεθεί στον παππού του. Τότε ο ραββίνος Μπαρούχ αναφώνησε, με δάκρυα και ο
ίδιος στα μάτια: «Το ίδιο λέει και ο Θεός: Εγώ κρύβομαι, αλλά κανείς δεν
έρχεται να Με αναζητήσει...» 
Ή ένα άλλο, εξίσου συγκλονιστικό ρητό: «Το θείο έλεος είναι η μετάνοια του
Θεού». Με αυτήν την έννοια μπορεί να γίνει λόγος για την «αδυναμία» του
Θεού. 
Ένας άγιος είπε κάποτε σε ένα παιδί: «Βλέπεις, αν μπορούσες να παίξεις με
τον Θεό, αυτό θα ήταν το πιο θαυμαστό πράγμα που έγινε ποτέ. Όλοι Τον παίρνουν
τόσο σοβαρά, ώστε μας φαίνεται πως κοντά Του πεθαίνεις από ανία... Παίξε με τον
Θεό, παιδί μου. Είναι ο ύψιστος σύντροφος του παιχνιδιού...» 
Η αδυναμία του Θεού αντιστοιχεί στην ανθρώπινη αδυναμία. Ο άγιος Παΐσιος ο
Μέγας προσευχόταν για τον μαθητή του, ο οποίος είχε αρνηθεί τον Χριστό. Ο
Κύριος τού εμφανίσθηκε και του είπε: «Δεν γνωρίζεις ότι εκείνος Με
αρνήθηκε;» Καθώς όμως ο άγιος σπλαχνιζόταν ακόμη περισσότερο και
προσευχόταν θερμότερα για τον μαθητή του, ο Κύριος τού είπε: «Παΐσιε,
έγινες ένα μαζί Μου εξαιτίας της αγάπης που έχεις...» 
 
 
<o:p></o:p>Το μυστήριο της σιωπής<o:p></o:p>

Τι μπορείς να πεις σε
έναν άθεο που ζητά αποδείξεις; Ένα μόνο πράγμα: μόλις ο άνθρωπος εισέλθει στον
εαυτό του, ανακαλύπτει ξανά την αληθινή σιωπή και αισθάνεται μια προσμονή που
έρχεται από τον «Πατέρα, ο βλέπων εν τω κρυπτώ» (Ματθ. 6, 6). Ο Πατέρας μιλά
μέσω του Υιού, μέσω του Λόγου. Αυτός ο Λόγος δεν κατακλύζει τον άνθρωπο, αλλά
απλώς μαρτυρεί την εγγύτητά Του: «Ιδού έστηκα επί την θύραν και κρούω»
(Αποκ. 3, 20). 
Εδώ έχουμε κάτι απείρως μεγαλύτερο από κάθε απόδειξη: μια εκκωφαντική
βεβαιότητα, μια ακλόνητη σιγουριά. Ο Θεός υπάρχει, είναι παρών· «ο φίλος
του Νυμφίου ακούει τη φωνή Του και η χαρά του είναι μεγάλη». Ο Ιησούς
ζητεί από τους μαθητές Του να χαίρονται δεχόμενοι αυτή τη μεγάλη χαρά, της
οποίας οι λόγοι βρίσκονται πέρα από τον άνθρωπο, επειδή ανήκουν στην
αντικειμενική ύπαρξη του Θεού, δηλαδή στην τριαδική μακαριότητα. Ο Θεός λέει: «Αγάπη
αιωνία ηγάπησά σε» (Ιερ. 31, 3), και: «ως χαίρει νυμφίος επί νύμφη,
ούτως χαρήσεται επί σοι ο Θεός σου» (Ησ. 62, 5). 
Η σιωπή είναι η περίοδος της αναμονής πριν από τα Χριστούγεννα, χρόνος
προσδοκίας «ενώ είναι ακόμη νύχτα», επαγρύπνηση για το απρόσμενο· διότι, όπως
λέει ο Ηράκλειτος: «Αν δεν ελπίζεις, δεν θα συναντήσεις το
ανέλπιστο». Όταν λείπει η ελπίδα, το στόμα αποκτά τη γεύση του μηδενός·
όμως η απόγνωση βρίσκεται ήδη στο κατώφλι της ελπίδας. Φαίνεται ότι ο Χριστός
είπε σε έναν σύγχρονο γέροντα: «Κράτα τον νου σου στον άδη και μην
απελπίζεσαι». Μόνον η σιωπή μπορεί να μας κάνει να κατανοήσουμε τον λόγο
του Αγίου Μαξίμου του Ομολογητού: «Η αγάπη του Θεού και η αγάπη του
ανθρώπου είναι οι δύο όψεις μιας ολοκληρωμένης αγάπης». Η σιωπή σκεπάζει
τη γη της ειρήνης με έναν αμέτρητο ψίθυρο: «Δέξου με λοιπόν, Κύριε, γιατί
όλα είναι δικά Σου, αρχίζοντας από εμένα». 
Ο άγιος Σεραφείμ του Σάρωφ λύνει το δίλημμα ανάμεσα στον ενεργητικό και τον
θεωρητικό βίο λέγοντας: «Απόκτησε εσωτερική ειρήνη και ησυχία, και τότε
πλήθη ανθρώπων θα σωθούν μαζί σου». Οι Πατέρες λέγουν ότι ο Θεός
δημιούργησε τους αγγέλους «εν σιωπή». Γι’ αυτό ο Θεός καθοδηγεί τους σιωπηλούς,
ενώ οι άγγελοι γελούν με όσους ταράζονται αδιάκοπα. «Κύριος πολεμήσει υπέρ
υμών, υμείς δε σιωπήσετε» (Έξ. 14, 14). Μια ιδιαίτερη σιωπή, η οποία είναι
και αυτή ένας αγώνας για την καθαρότητα και τη διαφάνεια εκείνων των καρδιών
που είναι ικανές να γνωρίσουν και να χαρούν τη νίκη του Θεού. «Και έκλεισε
Κύριος ο Θεός την κιβωτόν έξωθεν του Νώε» (βλ. Γεν. 7, 16), ώστε η ησυχία του
να τον προετοιμάσει για τη σύναψη της Διαθήκης. Το ίδιο συνέβη και με τον
Ιωνά ή τον Ιώβ, των οποίων ο Κύριος «σκέπασε τα χείλη» (Ιώβ 40, 4), ώστε να
δεχθούν πιο άξια το Ρήμα, τον ζωοποιό Λόγο. 
Στην Αποκάλυψη (8, 1) παρουσιάζεται η σιωπή όλων των ουρανίων Δυνάμεων ενώπιον
των εσχάτων αποκαλύψεων. Όταν ο Ζαχαρίας έχασε τη φωνή του και έγινε σιωπηλός,
όλος ο λαός κατάλαβε ότι ο Θεός του είχε εμφανισθεί (Λουκ. 1, 20-22). 
Ο Ιππόλυτος Ρώμης, περιγράφοντας τη χειροτονία, αναφέρει ότι κατά την «επίθεση
των χειρών» ζητείται από όλους να σιωπούν, propter descensum Spiritus
(«εξαιτίας της καθόδου του Πνεύματος»). Τη στιγμή της καθόδου του Αγίου
Πνεύματος, όλοι σιωπούν. 
Μια μεγάλη σιωπή περιβάλλει τον κόσμο τη Μεγάλη Παρασκευή. Αφού αναγγέλλεται ο
θάνατος του Θεού, ο κόσμος μοιάζει να βυθίζεται στη σιωπή του Μεγάλου Σαββάτου. 
Κατά τους Πατέρες, πριν λάβεις τις διδασκαλίες του Λόγου, πρέπει να μάθεις να
ακούς τη σιωπή Του, την οποία ο Ισαάκ ο Σύρος ονομάζει «γλώσσα του μέλλοντος
αιώνος». Εδώ η σιωπή σε καθιστά εσωτερικά μέτοχο του Λόγου. Μια μετοχή που ο
άνθρωπος δεν μπορεί να ζήσει παρά μόνο σιωπώντας. Μέσα σε μια τέτοια σιωπή
και στη βασιλική ελευθερία του πνεύματός του, ο άνθρωπος καλείται να απαντήσει
στο στοιχειώδες ερώτημα: ποιος είναι ο Θεός; Και τότε ο Γρηγόριος Νύσσης
ψιθυρίζει μόλις ακουστά: «Εσύ, η αγάπη της ψυχής μου...».<o:p></o:p>

<o:p> </o:p><o:p> </o:p>ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ<div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"> </div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/blog-post_04.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (1)</a></div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"> </div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/2.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (2)</a></div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"> </div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/3.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (3)</a></div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"> </div><div style="background-color: white; text-align: center;"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/4.html" itemprop="url">Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (4)</a></div>

<o:p> </o:p>

Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (5)

Η αδυναμία ενός παντοδύναμου Θεού Η ιδέα ενός παντοδύναμου Θεού περιορίζεται από τις ατέλειες κάθε προκατασκευασμένου σχήματος. Το κακό γί...

Ἡ δειλία.

Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (8)

M. Scott Peck: Φευγαλέες ματιές στο διάβολο: Προσωπικές μαρτυρίες ενός ψυχιάτρου για την κατάληψη, τον εξορκισμό και τη λύτρωση (4o μέρος)

Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (7)

Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (6)

ΚΥΡΙΑΚΗ Α΄ ΜΑΤΘΑΙΟΥ (ΑΓΙΩΝ ΠΑΝΤΩΝ)

Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (5)

ΕΝ ΤΟΥΤΩ ΝΙΚΑ

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΣΜΟΣ

ΒΙΝΤΕΟ

ΕΙΔΗΣΕΙΣ

ΔΙΑΦΟΡΑ ΑΡΘΡΑ

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ

ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΑ

ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ

ΑΝΤΙΑΙΡΕΤΙΚΑ

ΠΑΛΑΙΟΗΜΕΡΟΛΟΓΙΤΕΣ

ΕΣΧΑΤΟΛΟΓΙΚΑ

ΠΑΤΡΙΑ

ΠΑΤΡΙΔΑ