ΕΝ ΤΟΥΤΩ ΝΙΚΑ ☦

ΤΟ ΖΗΤΗΜΑ ΤΟΥ ΚΑΘΑΡΤΗΡΙΟΥ (1ο Μέρος)

<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiJ_DuncVRqkG_7hb439CUv1Pe-Rrj1lEqVAJdK2sygWTZWOMSdCOiAuKBJRloM-jv5DTQZIjRpQkB-ZKt_ggm9lr9uE7mQJpFUfDfSa89ACymCVXHgoGcmmBUGiU2Svm7V-7ktjzvWrmgX3w1u0eLHESTI1Xblmxxbh6yBbOp6Xr06YwYK2VoIGq6O/s678/30.jpg" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" data-original-height="498" data-original-width="678" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiJ_DuncVRqkG_7hb439CUv1Pe-Rrj1lEqVAJdK2sygWTZWOMSdCOiAuKBJRloM-jv5DTQZIjRpQkB-ZKt_ggm9lr9uE7mQJpFUfDfSa89ACymCVXHgoGcmmBUGiU2Svm7V-7ktjzvWrmgX3w1u0eLHESTI1Xblmxxbh6yBbOp6Xr06YwYK2VoIGq6O/s1600/30.jpg" /></a></div> Ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία ἀποκλείει τήν ὕπαρξη μιᾶς τρίτης καταστάσεως, ὅπως πιστεύει ἡ Ρωμαιοκαθολική Ἐκκλησία, ἡ ὁποία τήν προσδιορίζει μέ τόν ὅρο «Καθαρτήριο», τό ὁποῖο στά ἐπίσημα κείμενά της εἶναι ἕνας διαφορετικός ἀπό τούς ἄλλους δύο τόπους, μέ χαρακτηριστικό του τή δραστηριότητα ἑνός πρόσκαιρου «καθαρτηρίου πυρός».<o:p></o:p>Ἡ ρωμαιοκαθολική θέση - Τό ρωμαιοκαθολικό δόγμα τοῦ ΚαθαρτηρίουΠερί τά τέλη τοῦ 1231 ἐντοπίζεται ἡ πρώτη διαμάχη περί Καθαρτηρίου μεταξύ ἑνός Ἕλληνα, τοῦ Γεωργίου Βαρδάνη, Ἐπισκόπου Κερκύρας, καί ἑνός Λατίνου, τοῦ ἀδελφοῦ Βαρθολομαίου, λεγάτου τοῦ Πάπα. Οἱ θέσεις τοῦ ρωμαιοκαθολικοῦ θεολόγου περί ὑπάρξεως ἑνός Καθαρτηρίου μεταφέρθηκαν ἀπό τόν Ἕλληνα Ἐπίσκοπο στόν Πατριάρχη Γερμανό Β΄, ὁ ὁποῖος καί τούς ἀναίρεσε σέ μία πραγματεία του<a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/11/1.html#_ftn1" name="_ftnref1" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;" title="">[1]</a>, ἐνῶ ἡ φήμη ὅτι οἱ Ὀρθόδοξοι ἀπέρριπταν τήν περί Καθαρτηρίου διδασκαλία διαδόθηκε στούς Ρωμαιοκαθολικούς<a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/11/1.html#_ftn2" name="_ftnref2" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;" title="">[2]</a>, οἱ ὁποῖοι συνέταξαν πραγματεῖες προκειμένου νά ἀντικρούσουν αὐτό τό «λάθος» τῶν «Ἑλλήνων». Μία πραγματεία δημοσιεύθηκε τό 1252 ἀπό Δομινικανούς ἀπό τό Πέραν τῆς Κωνσταντινουπόλεως, ὑπό τόν τίτλο Contra errores Graecorum<a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/11/1.html#_ftn3" name="_ftnref3" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;" title="">[3]</a>, ἐνέπνευσε δέ ἕνα ἔργο πού συνέταξε καί δημοσίευσε ὁ Θωμᾶς Ἀκινάτης μέ τόν ἴδιο τίτλο δέκα χρόνια ἀργότερα, τοῦ ὁποίου τό 69ο κεφάλαιο εἶναι καθ’ ὁλοκληρίαν ἀφιερωμένο στό ζήτημα τοῦ Καθαρτηρίου. Ἡ περί Καθαρτηρίου διδασκαλία διατυπώθηκε γιά πρώτη φορά σέ ἐπίσημο ἔγγραφο τῆς Καθολικῆς Ἐκκλησίας τό 1254. Πρόκειται γιά μία ἐπιστολή τοῦ Πάπα Ἰννοκεντίου Δ΄ πρός τόν λεγάτο του στήν Κύπρο, Odo, Καρδινάλιο τοῦ Τούσκουλου, ὅπου ἀναφέρονται τά ἀκόλουθα: «Λαμβάνοντας ὑπ’ ὄψιν ὅτι οἱ Ἕλληνες διαβεβαιοῦν ὅτι δέν βρίσκουν μεταξύ τῶν διδασκάλων τους κανένα ρητό καί κατηγορηματικό ὅρο πού νά περιγράφει αὐτόν τόν τόπο ἐξαγνισμοῦ, καθώς καί τό γεγονός ὅτι σύμφωνα μέ τίς παραδόσεις καί τίς ἀρχές τῶν ἁγίων Πατέρων, τό ὄνομα αὐτό εἶναι τό “Καθαρτήριο”, ἐπιθυμοῦμε ἡ ἔκφραση αὐτή νά χρησιμοποιηθεῖ στό μέλλον καί ἀπό αὐτούς. Γιατί σέ αὐτό τό προσωρινό πῦρ ἐξαγνίζονται ὄχι βέβαια τά ἐγκλήματα καί τά θανάσιμα ἁμαρτήματα, ἀλλά οἱ ἥσσονος σημασίας ἁμαρτίες, γιά τίς ὁποῖες δέν εἶχε μετανοήσει ὁ πιστός κατά τή διάρκεια τοῦ βίου του καί ἐπιβαρύνουν τήν ψυχή του μετά θάνατον»<a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/11/1.html#_ftn4" name="_ftnref4" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;" title="">[4]</a>. Στή Σύνοδο τῆς Λυῶνος (1274) ὁ Πάπας Κλήμης Δ΄ συνέταξε καί ὑπέβαλε πρός ἔγκριση στούς Ἕλληνες καί στόν ἑνωτικό αὐτοκράτορα Μιχαήλ Παλαιολόγο μία ὁμολογία πίστεως. Τό χωρίο ὅπου ἀναφέρεται τό Καθαρτήριο ἔχει ὡς ἀκολούθως: «[Ἡ τύχη τῶν νεκρῶν]. Ἐφόσον ἀπέθαναν ὄντως ἐν μετανοίᾳ καί μέ ἀγαθοεργίες πρίν νά ἀπολαύσουν τούς καρπούς τῆς μετανοίας τους γιά ὅ,τι διέπραξαν ἤ παρέλειψαν, οἱ ψυχές τους ἐξαγνίζονται μετά θάνατον μέ καθαρτήριες καί ἐξαγνιστικές ποινές, ὅπως ἐξήγησε ὁ ἀδελφός μας Ἰωάννης [Parastron]. Οἱ πρεσβεῖες τῶν ζώντων πιστῶν, ἤτοι ἡ εὐχαριστιακή θυσία, οἱ προσευχές, οἱ ἀγαθοεργίες καί ἄλλα ἔργα εὐσέβειας πού οἱ πιστοί κάνουν κατά τά εἰωθότα καί σύμφωνα μέ τούς θεσμούς τῆς Ἐκκλησίας, εἶναι χρήσιμες γιά νά ἀπαλύνουν τούς πόνους τῶν κεκοιμημένων. Οἱ ψυχές ἐκείνων πού, μετά τή λήψη τοῦ Ἁγίου Βαπτίσματος, δέν ὑπέπεσαν σέ καμία ἀπολύτως ἁμαρτία, οἱ ψυχές ἐπίσης ἐκείνων πού, ἀφοῦ προσβλήθηκαν ἀπό τό μίασμα τῆς ἁμαρτίας, ἐξαγνίστηκαν εἴτε ὅσο ἦσαν ἀκόμη στό σῶμα τους εἴτε ὅταν ἀποχωρίσθηκαν ἀπό αὐτό, ὅπως προαναφέρθηκε, γίνονται ἀμέσως δεκτές στόν οὐρανό. Οἱ ψυχές ὅμως ἐκείνων πού πεθαίνουν σέ κατάσταση θανάσιμης ἁμαρτίας ἤ μόνο μέ τό προπατορικό ἁμάρτημα κατέρχονται στήν Κόλαση, ὅπου ὑπόκεινται σέ ἀνάλογες ποινές»<a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/11/1.html#_ftn5" name="_ftnref5" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;" title="">[5]</a>. Εἶναι γνωστό, βεβαίως, ὅτι ἡ ὁμολογία πίστεως τῆς ἑνωτικῆς Συνόδου τῆς Λυῶνος, ἡ ὁποία ὑπεγράφη ἀπό τούς ἀντιπροσώπους τοῦ Βυζαντινοῦ Αὐτοκράτορα, ἀπερρίφθη λίγο μετά ἀπό τήν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία. Ὅπως καί νά ἔχει, διαπιστώνουμε ὅτι τό προαναφερθέν κείμενο εἶναι μετριοπαθές, ἀφοῦ δέν θέτει ἄμεσα οὔτε τό ζήτημα τοῦ Καθαρτηρίου ὡς τόπου, οὔτε τοῦ καθαρτηρίου πυρός ὡς ἔννοιας (δύο ἐπίμαχα ζητήματα), ἀλλά ἀναφέρεται ἁπλῶς στίς «καθαρτήριες καί ἐξαγνιστικές ποινές». Ἄλλωστε, δέν πρέπει νά λησμονοῦμε ὅτι ἐπρόκειτο γιά ἕνα κείμενο συμφωνίας, μέ σκοπό νά ὁδηγήσει σέ μία εὐρεία συμφωνία στόν κόλπο τῶν δύο Ἐκκλησιῶν. Παρόμοια μετριοπάθεια, γιά τούς ἴδιους λόγους, χαρακτηρίζει καί τήν ἀκόλουθη διατύπωση τῆς ἑνωτικῆς Συνόδου τῆς Φλωρεντίας (1439): «Οἱ ψυχές αὐτῶν πού μετανοοῦν ἀληθινά καί πεθαίνουν ἐν ἀγάπῃ Θεοῦ, πρίν λάβουν τούς ἄξιους καρπούς τῆς μετανοίας καί ἀποκαταστήσουν τά ἀδικήματα πού διέπραξαν διά πράξεων ἤ διά παραλείψεων, ἐξαγνίζονται μετά τόν θάνατό τους μέ καθαρτήριες τιμωρίες»<a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/11/1.html#_ftn6" name="_ftnref6" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;" title="">[6]</a>. Δεδομένου ὅτι ἡ Σύνοδος τῆς Φλωρεντίας συγκλήθηκε μέ σκοπό τήν ἐπανένωση τῆς Ρωμαιοκαθολικῆς καί τῆς Ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας (καίτοι ἡ ὁμολογία πίστεως τῆς Συνόδου τελικά ἀπερρίφθη ἀπό τήν τελευταία), ἡ προαναφερθεῖσα διατύπωση προέκυψε μετά ἀπό ἔντονες συζητήσεις καί παρουσιάζει τή λατινική θέση μέ μετριοπαθῆ τρόπο. Ἡ διατύπωση τῆς Συνόδου τοῦ Τριδέντου (1563) εἶναι σαφέστερη: «Ἡ Καθολική Ἐκκλησία, διδαχθεῖσα ὑπό τοῦ Ἁγίου Πνεύματος καί ἀφορμώμενη ἀπό τήν Ἁγία Γραφή καί τήν ἀρχαία παράδοση τῶν Πατέρων, ἐδίδαξε στίς ἅγιες Συνόδους καί κατά τήν τελευταία Οἰκουμενική Σύνοδο<a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/11/1.html#_ftn7" name="_ftnref7" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;" title="">[7]</a> ὅτι ὑπάρχει Καθαρτήριο καί οἱ ψυχές πού κρατοῦνται ἐκεῖ βοηθοῦνται διά τῶν ἱκεσιῶν τῶν πιστῶν καί κυρίως διά τῆς θεαρέστου Θείας Λειτουργίας. Ἐπιπλέον, ἡ Ἁγία Σύνοδος προτρέπει τούς Ἐπισκόπους νά κάνουν ὅ,τι δυνατόν προκειμένου τό ὀρθό περί Καθαρτηρίου δόγμα, παραληφθέν ἀπό τούς ἁγίους Πατέρες καί τίς ἅγιες Συνόδους, νά καταστεῖ ἀντικείμενο πίστεως τῶν πιστῶν καί νά διαφυλαχθεῖ ἀπ’ αὐτούς, νά διδάσκεται καί νά κηρύσσεται παντοῦ»<a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/11/1.html#_ftn8" name="_ftnref8" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;" title="">[8]</a>. Τό πρόσφατο κείμενο τῆς Κατηχήσεως τῆς Καθολικῆς Ἐκκλησίας ἐπιβεβαιώνει ἐκ νέου τό δόγμα περί Καθαρτηρίου, ἀφοῦ τό παρουσιάζει ὡς ἕνα ἄρθρο τῆς ρωμαιοκαθολικῆς πίστεως, παραθέτοντας μάλιστα καί τούς ὁρισμούς αὐτοῦ<a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/11/1.html#_ftn9" name="_ftnref9" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;" title="">[9]</a>. Βεβαίως, οἱ ὁρισμοί αὐτοί δέν ἀναφέρονται ρητῶς στή φύση τοῦ Καθαρτηρίου, παρά τό γεγονός ὅτι στή Ρωμαιοκαθολική Ἐκκλησία εἶχε ἤδη ἀναπτυχθεῖ τόσο πρωτύτερα<a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/11/1.html#_ftn10" name="_ftnref10" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;" title="">[10]</a>, ὅσο καί μεταγενέστερα<a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/11/1.html#_ftn11" name="_ftnref11" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;" title="">[11]</a> μία διεξοδική θεολογία τῆς Ρωμαιοκαθολικῆς Ἐκκλησίας, ἡ ὁποία ἀσχολήθηκε ἐπισταμένως μέ αὐτούς. Ἄλλωστε, ἡ θεολογία αὐτή, ἡ ὁποία συνδυάζεται ἀπό μία σειρά ἀπεικονίσεων καί πρακτικῶν εὐσεβείας ἀναφορικά μέ τό Καθαρτήριο, χαρακτηρίζει περισσότερο τή συνείδηση τῶν ρωμαιοκαθολικῶν ἀπό τούς ὁρισμούς καθεαυτούς. Καί ἐνῶ οἱ ἀπεικονίσεις τοῦ Καθαρτηρίου, ἀπό τίς ὁποῖες ἡ Σύνοδος τοῦ Τριδέντου ὑπό τήν πίεση τῆς προτεσταντικῆς κριτικῆς ἀποστασιοποιήθηκε μερικῶς, τείνουν νά ἐξαφανισθοῦν, οἱ σχετικές πρακτικές εὑρίσκουν μεγάλη ἀπήχηση στούς κόλπους τῆς Ρωμαιοκαθολικῆς Ἐκκλησίας.<o:p></o:p><o:p> </o:p><o:p>(συνεχίζεται)</o:p><div><o:p> </o:p></div><o:p> </o:p><div style="background-color: white; color: #333333; font-family: Verdana, Geneva, sans-serif; font-size: 12px;"><hr size="1" width="33%" /><div id="ftn1"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/11/1.html#_ftnref1" name="_ftn1" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;" title="">[1]</a> ¹. Βλ. Ρ. RONCAGLIA, Georges Bardanes, métropolite de Corfou, et Barthélemy de l'ordre franciscain. Les discussions sur le Purgatoire (15 octobre – 17 novembre 1231). Étude critique avec texte inédit, Rome 1953.<o:p></o:p></div><div id="ftn2"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/11/1.html#_ftnref2" name="_ftn2" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;" title="">[2]</a> Ὅπως λίγους αἰῶνες πρωτύτερα εἶχε διαδοθεῖ ἡ φήμη ὅτι εἶχαν ἀπαλείψει τό «Filioque» ἀπό τό Σύμβολο τῆς Πίστεως!<o:p></o:p></div><div id="ftn3"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/11/1.html#_ftnref3" name="_ftn3" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;" title="">[3]</a> Βλ. Α. MICHEL, «Purgatoire», Dictionnaire de théologie catholique, t. 13, Paris 1936, col. 1247-1248.<o:p></o:p></div><div id="ftn4"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/11/1.html#_ftnref4" name="_ftn4" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;" title="">[4]</a> Denzinger, σ. 838. Πρβλ. MANSI XXII, 581-582.</div><div id="ftn5"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/11/1.html#_ftnref5" name="_ftn5" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;" title="">[5]</a>  Denzinger, σ. 856-858.<o:p></o:p></div><div id="ftn6"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/11/1.html#_ftnref6" name="_ftn6" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;" title="">[6]</a> Denzinger, σ. 1304.<o:p></o:p></div><div id="ftn7"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/11/1.html#_ftnref7" name="_ftn7" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;" title="">[7]</a> Βλ. Denzinger, σ. 1580: «Ἐάν κάποιος ὑποστηρίζει ὅτι, ἀφοῦ λάβει διά χάριτος τή δικαίωση, κάθε μετανοηθείς ἁμαρτωλός τυγχάνει ἀφέσεως ἁμαρτιῶν καί ἡ αἰωνία καταδίκη του αἴρεται, ἔτσι ὥστε νά μήν ἰσχύει πλέον ἡ ἔκτιση καμμίας πρόσκαιρης τιμωρίας, εἴτε στόν κόσμο αὐτόν εἴτε στόν μέλλοντα κόσμο καί στό Καθαρτήριο, πρίν νά ἀνοίξει ἡ εἴσοδος στό Βασίλειο τῶν οὐρανῶν, ἀνάθεμα».<o:p></o:p></div><div id="ftn8"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/11/1.html#_ftnref8" name="_ftn8" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;" title="">[8]</a> Denzinger, σ. 1820.<o:p></o:p></div><div id="ftn9"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/11/1.html#_ftnref9" name="_ftn9" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;" title="">[9]</a> Catéchisme de l'Église catholique, Cité du Vatican et Paris 1992, n° 1030-1032.<o:p></o:p></div><div id="ftn10"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/11/1.html#_ftnref10" name="_ftn10" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;" title="">[10]</a> Βλ. J. LE GOFF, La Naissance du Purgatoire, Paris 1981.<o:p></o:p></div><div id="ftn11"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/11/1.html#_ftnref11" name="_ftn11" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;" title="">[11]</a> Βλ. κυρίως Α. MICHEL, «Purgatoire», Dictionnaire de théologie catholique, 13-1, 1936, col. 2246-2261.</div></div>

ΤΟ ΖΗΤΗΜΑ ΤΟΥ ΚΑΘΑΡΤΗΡΙΟΥ (1ο Μέρος)

Ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία ἀποκλείει τήν ὕπαρξη μιᾶς τρίτης καταστάσεως, ὅπως πιστεύει ἡ Ρωμαιοκαθολική Ἐκκλησία, ἡ ὁποία τήν προσδιορίζει μέ τόν ὅ...

Σπουδή στα 400 Κεφάλαια περί Αγάπης του Αγίου Μαξίμου - π. Νικόλαος Λουδοβίκος (3ο μέρος)

Λέει λοιπόν σ' αυτή την προοπτική ο Άγιος Μάξιμος…. Πόσο ανόητοι είναι οι Άγιοι όπως είναι ανόητος ο Θεός. Λυπάμαι που κηρύσσουμε έναν Θεό ανόητο. Θα μπορούσαμε να κηρύσσουμε έναν  Θεό παντοδύναμο, πολύ θυμωμένο που να δέρνει κανονικά μέρα νύχτα, όπως είναι ο Θεός στο Ισλάμ ας πούμε που είναι…. αν τολμήσεις να κουνηθείς έχεις πεθάνει, τελείωσες. Λέει λοιπόν εδώ: «αν τυχόν υβρισθείς ή εξουθενωθείς από κάποιον αδελφό, φυλάξου από τους λογισμούς της οργής, μήπως δια μέσου της λύπης, σε χωρίσουν από την αγάπη, και περιέλθεις σε κατάσταση μίσους». Το ακούσατε αυτό; Να το ξαναδιαβάσω; Αν τυχόν κάποιος σε βρίσει και σε εξουθενώσει να φυλαχτείς από τους λογισμούς της δίκαιης οργής! Δίκαια θυμώνεις ε; Γιατί με βρίζεις, γιατί με εξουθενώνεις;  «Μήπως τυχόν διαμέσου της λύπης σε χωρίσουν από την αγάπη και περιέλθεις σε κατάσταση μίσους», δηλαδή, ο χαμένος θα είσαι εσύ επειδή τον μισείς δίκαια! Καταλαβαίνετε τι λέω; Γιατί; Μα δεν είναι ο τρόπος του Θεού αυτός. Γι΄ αυτό χάνεις τον Θεό. Κερδίζεις σε δίκιο, έτσι δεν είναι; Σήμερα οι άνθρωποι από το δίκιο τους πεθαίνουν όλοι. Από πολύ δίκιο τραβάμε, ότι τραβάμε, καταλάβατε; Γιατί  από το δίκιο πας, και  για να αποκτήσεις το δίκιο σου, όπως  το νομίζεις, χωρίζεσαι από όλους και απ΄ όλα, και γίνεσαι χειρότερος και από αυτόν ο οποίος, ο καημένος ε;  Άλλο: «αυτός που απέκτησε με κόπο και σπουδή τους καρπούς της αγάπης», ακούστε: «δεν απομακρύνεται από αυτήν ακόμα και αν πάσχει μύρια κακά». Δηλαδή απέκτησα την αγάπη, σας αγαπώ τώρα, ό,τι και να μου κάνετε εγώ δεν μετακινούμαι από τη θέση της αγάπης. Επίσης γι' αυτό ο Στέφανος, ο μαθητής του Χριστού ο οποίος, όπως έκανε και ο Χριστός, ευχόταν υπέρ των φονέων του και ζητούσε από τον Χριστό να τους συγχωρέσει λόγω της άγνοιάς τους. Καταλαβαίνετε; Αυτό είναι ακατανόητον! Το καταλαβαίνετε εύκολα εσείς; Τι λέει εδώ; Να σε λιθοβολούν μέχρι θανάτου και εσύ να λες Θεέ μου συγχώρα τους και να μην μετακινήσαι από την αγάπη; Τι είναι αυτή η αγάπη; Είναι αιώνια ζωή. Να έχεις τον Θεό συνέχεια να ζεις σαν Θεός. Εκείνος o Στέφανος δεν ήταν βλάκας. Είχε πλήρη παρουσία του Θεού. Έβλεπε τον Θεό πρόσωπο προς πρόσωπο. Είχε συνεχή θεοπτία και όσο κράταγε την αγάπη αυτή, η θεοπτία αυτή συνεχιζόταν. Καταλαβαίνετε τι λέω ή όχι; Λοιπόν συγγνώμη που ρωτώ κάθε τόσο… «Εάν λοιπόν θέλεις να μην εκπέσεις από την κατά Θεόν αγάπη», συνεχίζει αυτός, απτόητος…. Το έδωσα αυτό το δώρο σε έναν επίσκοπο πριν από λίγες μέρες και μου λέει: «όχι πάτερ όχι αυτό το έργο σε παρακαλώ. Θα με εκτελέσει»λέει «ο Μάξιμος». Είναι σαν να σε εκτελεί. Σε φτάνει σε εξουθένωση. Σου λέει κοίταξε να δεις, έχεις να κάνεις πράγματα φοβερά τα οποία ο ναρκισσισμός σου λέει μην… έχει ανάψει το λαμπάκι της μηχανής και λέει ''μη παραπάνω, μη τα κάνεις αυτά'' ε; Τι λέει εδώ; «Εάν θέλεις να μην εκπέσεις από την αγάπη του Θεού μήτε τον αδερφό θα αφήσεις να κοιμηθεί θλιμμένος εναντίον σου, μήτε εσύ θα κοιμηθείς λυπούμενος υπ΄ αυτού». Λυπήθηκε ο αδερφός σου; «Μπορεί να έφταιγε αυτός που λυπήθηκε! Τόσα πριν μου συρε! Να κοιμηθεί σαν το ζώον και να μην σηκωθεί και το πρωί! Αυτός φταίει!».  Εδώ είναι το ζήτημα. Ότι εσύ; Που φταίει αυτός… αντί να πεις αυτός φταίει και φτου σου που φταίς εσύ, και καλά να πάθεις, τον αντιμετωπίζεις ως πάσχοντα! Είναι φοβερό αυτό το πράγμα και με πολύ αγάπη του λες κοίταξε αδελφέ συγγνώμη έγινα αιτία να ταραχθείς, ξέρω ότι έχω λάθη πάνω μου. Πού είναι; Αυτά είναι άγιες καταστάσεις. Καταρχήν αν το κάνεις αυτό μια φορά ο άλλος θα πέσει στα πόδια σου δεν υπάρχει περίπτωση. Θα τον έχεις μετά δικό σου συνέχεια. Λέω στα ζευγάρια καμιά φορά, αν ξέραμε πόσο εύκολο είναι να έχεις τον άλλον, και εμείς κάνουμε το αντίθετο ακριβώς βέβαια, και μάλιστα κρατούμε και μέρες… Ούτε ένα βράδυ, λέει, ούτε εσύ να κοιμηθείς λυπημένος! «Μα αφού με έβρισε, να κοιμηθώ λυπημένος; Σας παρακαλώ πολύ!».Τι φοβερό πράγμα να του δίνεις τόσο χώρο του άλλου. Του δίνεις χώρο να αναπνεύσει, να υπάρξει έτσι όπως είναι με το λάθος του, όπως αφήνει και εσένα ο Θεός να υπάρξεις με το λάθος σου αντί να σου πει: «έλα εδώ 60-70-80 χρόνια κάνεις σαχλαμάρες, πάρτη στο κεφάλι βαρέθηκα». Όχι, το αντίθετο κάνει και περιμένει άπαντας ανθρώπους εις επίγνωσιν αληθείας ελθείν, να  μετανιώσουν και να κάνουν…. Έτσι; Πήγαινε λοιπόν να συνδιαλλαγείς με τον αδερφό σου λοιπόν, και πρόσφερε στο Θεό, στο Χριστό, με καθαρή συνείδηση δια εκτενούς προσευχής, το δώρο της αγάπης. Δηλαδή κάντε το δώρο να αγαπάς και εσύ όπως θέλει αυτός να αγαπάς. Παρακάτω να συνεχίσω; Αντέχετε; Εγώ μετά βίας αντέχω ακόμα αλλά θα προχωρήσω. Συνεχίζω λοιπόν. «Εγώ σας λέω μη προβάλλετε αντίσταση στον πονηρό αλλά σε όποιον σε ραπίσει στο δεξί μάγουλο, στρέψτε το και στο άλλο» παραλαμβάνει τα λόγια του Χριστού, «και σε εκείνον που θέλει να σε δικάσει, να σου πάρει το χιτώνα άσε το και το πανωφόρι. Και εκείνον ο οποίος θέλει να σ' αγγαρέψει να πας ένα μίλι, πήγαινε μαζί του δύο». Έτσι δεν λέει, λέει κάποιος, και σχολιάζει. «Για εκείνον για ποιο λόγο τα λέει αυτά ο κύριος; Για να σε διαφυλάξει χωρίς οργή ταραχή και λύπη, και εκείνον να τον διδάξει με την ανεξικακία σου οδηγώντας αμφότερος ως αγαθώς στο ζυγό της αγάπης».Θέλει να σας μάθει να αγαπάτε. Θέλει να σας μάθει να αγαπάτε. Εσύ λοιπόν τρως το χαστούκι και λες χτύπα με και από εδώ. Άντε να σας δώσει και ένα δεύτερο. Τρίτο εγώ δεν έχω γνωρίζει άνθρωπο που να μπορεί και τρίτο να δώσει. Δύο μπορεί. Το τρίτο καταρρέει… Τι γίνεται εδώ; Σε φυλάει χωρίς ταραχή και λύπη. Τι ταραχή και λύπη δεν κατάλαβα; Ο αδελφός μου πάσχει, είναι άρρωστος, και εγώ θα ταραχτώ επειδή αυτός πάσχει; Επειδή αυτός είναι σε αυτή την κατάσταση εγώ θα ταραχτώ; Αφού αυτός είναι σε αυτή την κατάσταση, δεν είμαι εγώ. Θα μπορούσα να είμαι εγώ σε αυτή την κατάσταση, δεν δέρνω εγώ αυτή τη στιγμή, πολύ χειρότερο, εγώ δεν δέρνω, εγώ τις τρώω. Τι ωραία, υπέροχα, τι ευεργεσία να μην δέρνω εγώ αυτή τη στιγμή αλλά να δέρνει άλλος! Ξέρετε τι ευεργεσία είναι αυτή; Γιατί έχεις χάρη εκείνη τη στιγμή, γίνεσαι μάρτυρας στον Χριστό, έχεις πνεύμα Άγιο εκείνη τη στιγμή. Ότι να ζητήσεις, γίνεται από τον Θεό εκείνη τη στιγμή. Ξέρετε; όχι; καλά…  και εκεί να τον διδάξει με την ανεξικακία σου τον διδάσκει και τελικά και στους δυο μας μαθαίνει την αγάπη. Μαθαίνεις και εσύ πως είναι η αγάπη, η δωρεάν αγάπη, γιατί αυτή είναι αγάπη μόνο, και μαθαίνει και εκείνος πως είναι η αγάπη, η δωρεάν αγάπη, και δεν υπάρχει άλλη. Μέγας ο Μάξιμος και αυτά μην νομίζετε ότι τα είπε στο γραφείο του, γιατί αυτοί οι άνθρωποι τα ζήσανε αυτά, ειδικά ο Άγιος Μάξιμος φθονήθηκε πάρα πολύ. Πάρα πολύ. Και κυνηγήθηκε και μαρτύρησε από πολύ φθόνο και κακία ανθρώπων. Και πέθανε με κομμένο χέρι και κομμένη γλώσσα, συρώμενος 82 ετών στην εξορία. Καταλάβατε; «Μην ανέχεσαι τα σκάνδαλα που εγείρουν οι υπόνοιές σου» άλλο, «ή τα σκάνδαλα που σου μεταφέρουν άλλοι άνθρωποι εις βάρος τρίτων». Τι λες; Αυτά που μου λέει ο φίλος μου ο Σάκης. δεν θα τα δεχτώ για τον τάδε, τον Κίτσο που είναι ούτως ή άλλως στραβόξυλο και το ξέρω εγώ τι είναι. «Μην τα ανέχεσαι αυτά. Διότι εκείνοι που παραδέχονται τέτοια σκάνδαλα με οποιοδήποτε τρόπο, για όσα έγιναν είτε κατά προαίρεση είτε παρά προαίρεση, δεν γνωρίζουν την οδό της ειρήνης που οδηγεί τους εραστές της δια της αγάπης στην οδό του Θεού». Χάνεις την ειρήνη σου. Κατηγορείς τον άλλο εσωτερικά. Ναι ή όχι; Για να υπερασπιστείς τον φίλο σου που έχει δίκιο, «έχω ρε φίλε, άκουσε να δεις τι μου έκανε ο τάδε». Για να τον βοηθήσεις αυτόν τον φίλο, έτσι δεν είναι; ταυτίζεσαι μαζί του και καταριέσαι τον άλλον. Και πας και λες και σε τρίτον, ξέρεις τι είναι εκείνος ο τάδε. Μου είπε εμένα ο φίλος μου, «κείνο, κείνο, κείνο, κείνο, κείνο, κείνο, κείνο». Χάνεις την ειρήνη σου, είσαι συνεχώς θυμωμένος. Έχεις έναν εχθρό επιπλέον ή πολλούς εχθρός επιπλέον. Χάνεις και έπειτα το Πνεύμα το Άγιο. Δεν αναπαύεται ο Θεός σε εσένα διότι ο Θεός αυτόν ο οποίος, καλώς ή κακώς, δικαίως ή αδίκως κατηγορείται, τον  αγαπάει. Εσύ δεν τον αγαπάς. Άρα δεν αγαπάς και τον Θεό εκείνη την στιγμή. Ποιον αγαπάς; Κάποιον άλλον; «Δεν κατέκτησε ακόμα την τέλεια αγάπη εκείνους που μεταβάλλει τη γνώμη του για τους άλλους ανάλογα με τη συμπεριφορά τους». Έλεος! Άσε μας να ησυχάσουμε! «Ανάλογα με τη συμπεριφορά τους όποιος μεταβάλλει  την αγάπη του, αυτός δεν έχει αγάπη». Έρχεται ο άντρας σου εκεί, σου βάζει τις φωνές, σε κάνει και κομμάτια, και εσύ αλλάζεις στάσεις απέναντί του. Ε, δεν έχεις αγάπη. «Για παράδειγμα, αγαπώντας τον ένα ή μισώντας τον άλλο. Για τον ένα ή τον άλλο λόγο. Ή  τον  ίδιο  άνθρωπο  ακόμα.  Πότε  αγαπώντας  και  πότε  μισώντας  τον.  Μισώντας  τον  για διαφορετικούς λόγους».  Ναι ή όχι; ''Τώρα σ' αγαπώ. Τώρα είσαι μια χαρά''. Την άλλη μέρα ''φτου σου δεν ντρέπεσαι'' που χθες σ' αγαπούσα. Με ξεγέλασες. Είσαι απαίσιος. Να μετανοήσεις''. Ναι, αλλά αυτός μπορεί να μετανοήσει ή μπορεί να μην μετανοήσει. Εσύ δεν αγαπάς όμως. Εσύ αγαπάς το συμφέρον. Τον εαυτό σου αγαπάς, σε όλες τις περιπτώσεις. Ναι ή όχι; Τον εαυτό σου δεν αγαπάς; Όταν ένας κοντινός σου, σου κάνει αυτά που θέλεις, τον αγαπάς. Όταν κάνει κάτι άλλο, ''άλλαξε η συμπεριφορά του''. Γιατί είναι ταλαίπωρος, γιατί είναι πονεμένος, γιατί το προϊστάμενος τον έβρισε, γιατί, ξέρω εγώ, ανέβηκε το ζάχαρο, γιατί, ξέρω εγώ, κατέβηκε η πίεση. Πάντως, εσύ, τον πετάς στον καιάδα.

<div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"><div class="WordSection1" style="color: #333333; font-family: Verdana, Geneva, sans-serif; font-size: 12px; text-align: left;"><div class="WordSection1"><div class="WordSection1">(συνεχίζεται)</div><div class="WordSection2"> </div>ΑΠΟΜΑΓΝΗΤΟΦΩΝΗΣΗ ΑΡΧΕΙΟΥ,  ΠΛΗΚΤΡΟΛΟΓΗΣΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ<div style="text-align: right;"></div><div style="text-align: right;"><o:p></o:p><p class="MsoNormal" style="background-attachment: initial; background-clip: initial; background-image: initial; background-origin: initial; background-position: initial; background-repeat: initial; background-size: initial; text-align: center;">''ΙΣΤΟΛΟΓΙΟ ΕΝ ΤΟΥΤΩ ΝΙΚΑ''</div></div></div></div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"> </div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"> </div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"> </div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;">ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝA ΜΕΡH</div></div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/11/400-1.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">Σπουδή στα 400 Κεφάλαια περί Αγάπης του Αγίου Μαξίμου - π. Νικόλαος Λουδοβίκος (1ο μέρος)</a></div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"> </div><div style="background-color: white; text-align: center;"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/11/400-2.html" itemprop="url">Σπουδή στα 400 Κεφάλαια περί Αγάπης του Αγίου Μαξίμου - π. Νικόλαος Λουδοβίκος (2ο μέρος)</a></div>

Σπουδή στα 400 Κεφάλαια περί Αγάπης του Αγίου Μαξίμου - π. Νικόλαος Λουδοβίκος (3ο μέρος)

Λέει λοιπόν σ' αυτή την προοπτική ο Άγιος Μάξιμος…. Πόσο ανόητοι είναι οι Άγιοι όπως είναι ανόητος ο Θεός. Λυπάμαι που κηρύσσουμε έν...

Σπουδή στα 400 Κεφάλαια περί Αγάπης του Αγίου Μαξίμου - π. Νικόλαος Λουδοβίκος (2ο μέρος)

<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhZkJZf49rzhLSQac6-ZrAK2Ud0ifrbibMCDZnXrjFdj3KvH5abeq-U3Yxq1Gz5YCx3FHh57VWNYymZF1XUWLrzwxKMSiW96BpL2f17CT6LmNlWABrhKlZLeu-ZLm4DuhBkvinqDpeagx8ti3JwyoS4l6oE56gk-HhAACaUppIob9M3zTUHIuFjdybs/s1397/DSC1081.jpg" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" data-original-height="1397" data-original-width="659" height="640" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhZkJZf49rzhLSQac6-ZrAK2Ud0ifrbibMCDZnXrjFdj3KvH5abeq-U3Yxq1Gz5YCx3FHh57VWNYymZF1XUWLrzwxKMSiW96BpL2f17CT6LmNlWABrhKlZLeu-ZLm4DuhBkvinqDpeagx8ti3JwyoS4l6oE56gk-HhAACaUppIob9M3zTUHIuFjdybs/w302-h640/DSC1081.jpg" width="302" /></a></div>  <div style="text-align: justify;"><div style="background-color: white; color: #333333; font-family: Verdana, Geneva, sans-serif;">Παρακάτω. «Εάν έχεις αποφασίσει να συγκατοικείς μαζί με πνευματικούς αδερφούς να αποταχθείς το θέλημά σου, μόλις κιόλας περάσεις το κατώφλι της εισόδου. Διότι δεν  θα διηγηθείς να ειρηνεύσεις με έναν τρόπο, ούτε με τον Θεό, ούτε με  τους  αδερφούς,  με  τους οποίους θα συγκατοικείς».</div><div style="background-color: white; color: #333333; font-family: "Segoe UI", "sans-serif";">Δηλαδή, προχωρώ σε μια καθαρή αγάπη του Θεού. Αυτός είναι ο δρόμος για να έχω αγάπη. Είναι σαφές αυτό; Προχωρώ απεκδυόμενος τη δική μου συγκέντρωση στον εαυτό και στις φιλοδοξίες του και στις επιθυμίες του και σε όλα αυτά τα οποία... Δηλαδή, όλα αυτά να τα βάλω σε δεύτερη μοίρα, αυτό θέλω να πω. Καταλαβαίνετε; Δεν μπορείς να λες σκοπός της ζωής μου είναι να αποκτήσω περιουσία, πρώτος σκοπός, και μετά να έχω και μια σχέση με τον Θεό. Όχι. Αυτό θα σε οδηγήσει σε απομάκρυνση από τον Θεό. Αντιθέτως, εάν πεις ότι ναι καλό είναι να δραστηριοποιούμαι, να έχω μια περιουσία, να έχω μια δραστηριότητα κλπ., αλλά αυτό το πράγμα να γίνει για να γνωρίσω βαθύτερα τον ευεργέτη μου. Τον Θεό. Τότε τι κάνει ο Θεός; Και αυτό που κάνει σε ευλογεί και σε φέρνει και στη δική του γνώση. Όταν σε φέρνει στη δική του γνώση, εισάγεσαι σε αυτήν την υπέροχη κατάσταση που λέγεται ευγνωμοσύνη, και την οποία είπαμε ότι ο ακατέργαστος άνθρωπος την διώχνει από πάνω, δεν την θέλει, δεν την καταλαβαίνει. Αρχίζει λοιπόν αυτή η ευγνωμοσύνη να μας καταλάμπει και να καταλαβαίνουμε κάτι το οποίο είναι φοβερό. Τι δηλαδή; Ότι ο Θεός απέναντί μας στέκεται με τεράστια ανιδιοτέλεια. Καταλάβατε; Ότι στην ουσία εντελώς δωρεάν μας αγαπά και εντελώς δωρεάν μας αποκαθιστά και εντελώς δωρεάν μας προσφέρει τον ίδιο τον εαυτό Του στην αιώνια ζωή. Αυτή η μεγάλη δωρεά μας βγάζει έξω από τον εαυτό μας. Έξω από την φρονιμάδα μας. Έξω από την φιλαυτία μας τελικά. Και αρχίζουμε να αγαπούμε τον Θεό αυτόν. Και όταν αρχίσουμε να αγαπούμε τον Θεό αυτόν, τι γίνεται; Κάτι πολύ απλό. Να βλέπουμε πώς είναι, «φτιαγμένος», θα το πω έτσι. Πώς είναι, πώς δρά. Δεν καταλαβαίνουμε την ουσία του ποτέ, καταλαβαίνουμε όμως τον τρόπο του, και βλέπουμε ότι ο τρόπος του αυτός είναι η καθαρή, όπως είπα, άνευ όρων και ορίων αγάπη. Και παρατηρούμε σιγά σιγά ότι δεν αγαπάει μόνο εμένα, αλλά και άλλα όντα τα οποία αγαπάω. Και από ευγνωμοσύνη, έτσι, αρχίζω κι εγώ σιγά σιγά να ασκούμαι στην αγάπη. Έτσι; Είναι σαφές όλο αυτό που λέω. Κάνω άσκηση. Γιατί; Γιατί από ευγνωμοσύνη, έτσι, θέλω να του δώσω μια ικανοποίηση. Ποια είναι η ικανοποίηση; Να συνεργήσω σε αυτή την αγάπη που έχει για τη δημιουργία ολόκληρη. Να τον βοηθήσω να αγαπάει. Να γίνω ένα όργανο κι εγώ της αγάπης του. Ναι ή όχι;</div><div style="background-color: white; color: #333333; font-family: Verdana, Geneva, sans-serif;">Ένας που ευεργετεί και βοηθάει έναν φτωχό και βοηθάει, λέει σε άλλο σημείο, τους αγαπάει, λέει, με την αγάπη αυτή του Θεού, δεν μπορεί να μαζεύει καν χρήματα. Αλλοίμονό μας! Κι αυτά κοιτάει να τα μαζεύει για να τα δίνει στους άλλους. Δεν ζει πια για τον εαυτό του. Αυτό είναι ολο το μυστικό για να αγαπάς. Να μη ζεις για τον εαυτό σου. Να μη ζεις λατρεύοντας τον εαυτό σου. Να μη ζεις δοξάζοντας τον εαυτό σου. Απασχολούμενος με τον εαυτό σου και ψάχνοντας για το συμφέρον σου, το δικό σου συμφέρον. «Μηδείς ζητήτω τα του εαυτού», λέει ο Απόστολος Παύλος, κι εδώ είναι ένα σχόλιο, «αλλά τα του ετέρου έκαστος». Ο καθένας θα ψάχνει να βρει το συμφέρον του άλλου. Προσέξτε! Ο Χριστιανισμός είναι τεράστιο πράγμα. Είναι πέρα από τα όρια της ανθρώπινης φρόνησης. Καμιά φιλοσοφία και καμιά ψυχολογία δεν μπόρεσε να φτάσει τόσο μακριά και κυρίως δεν μπόρεσε να μας δώσει την μέθοδο για να το κάνουμε αυτό. Όλα αυτά συνοδεύονται και με τη μέθοδο και το βιβλίο αυτό, το έργο αυτό, που περιγράφει εκτενώς τη μέθοδο αυτή. Δεν έχουμε χρόνο, θα έπρεπε να έχουμε ώρες πολλές, να δείτε πώς στήνει ολόκληρη την ασκητική πάνω στην ευγνωσία αυτή. Και σου λέει, κοίταξε να δεις, έχεις θυμό; Έτσι; Δες, ξέρω εγώ, την αοργησία του Θεού, το πώς μακροθυμεί ο Θεός; Ναι ή όχι; Στους ανθρώπους και αρχίζει ο θυμός αυτός.. Στάσου! Όταν εγώ εξομολογούμαι 300 φορές τα ίδια αμαρτήματα και ο Θεός με συγχωρεί και νιώθω ελεύθερος και κοινωνώ, εγώ θα τολμήσω να πω στον άλλον ότι δεν σας συγχωρώ; Που μου ζητάει και συγγνώμη γονυπετής; Καταλάβατε; Αρχίζει μια αναλογική μετοχή στις αρετές οι οποίες είναι τρόποι του Θεού μέσα στον κόσμο. Βλέπετε πόσο ελεήμων είναι; Βρέχει επί δικαίους και αδίκους, αμαρτωλούς, πονηρούς, και  εγώ, έρχεται κάποιος μου λέει, δεν έχω να φάω και του λέω, στάσου, εσύ…. Εγώ έχω να φάω για 120 ημέρες την εκατοστή πρώτη ή εικοστή πρώτη θα έχω όμως; Αν δεν έχω, ε, άρα δεν σου δίνω.  Δεν είναι τυχαίο ότι αυτοί που έχουν συνήθως δεν δίνουν. Γιατί; Διότι έχουνε κλειστεί στη φιλαυτία τους υπερβολικά και φοβούνται τα πάντα. Ξέρω ανθρώπους οι οποίοι, μπορεί και εσείς να ξέρετε, έχουν χρήματα πολλά και απ' την τρομάρα τους την πολύ μη τα χάσουνε ζούνε με χάπια. Κοιμούνται με χάπια. Ξυπνούν με χάπια. Δραστηριοποιούνται με χάπια. Ανασταίνονται με χάπια. Καταστέλλονται με χάπια. Και όλα αυτά, διότι το κλείσιμο στον εαυτό, αυτή η φοβερή φιλαυτία, πολύ φυσιολογικά μας μεταφέρει πίσω σ' αυτό που είμαστε από μόνοι μας. Τι είμαστε από μόνοι μας; Ξέρετε τι είμαστε; Τι είμαστε; πρώην μηδέν. Το μηδέν δεν είμαστε όλοι. Έφτιαξε κανένας τον εαυτό του από εδώ μέσα για να ξέρω; Με κοιτάτε απορημένοι μερικοί σαν να λέω τίποτα…</div><div style="background-color: white; color: #333333; font-family: "Segoe UI", "sans-serif";">Έφτιαξε κανένας τον εαυτό του από εδώ μέσα; Μόνος του; Ήξερε κανένας; Υπήρχε πιθανότητα να πούμε ότι, κοίταξε, αυτό το πλάσμα θα γεννηθεί την τάδε μέρα και την τάδε ώρα. Ήρθε ο πατέρας και η μάνα του. Ναι ή όχι; Και χωρίς κανείς να το περιμένει και χωρίς κανείς να το ξέρει και χωρίς να το φαντάζεται κανείς ξαφνικά έγινε μια σύλληψη. Και λένε οι πατέρες και ο Άγιος Μάξιμος ότι συγκαταβάλλει ο Θεός την ψυχή εκείνη τη στιγμή. Μετέχει στη σύλληψη ο Θεός. Μετέχει στη σύλληψη του ανθρώπου. Και φαίνεται στον κόσμο ένα όνομα το οποίο προαιωνίως το σκέφτηκε. Δεν το σκέφτηκε εκείνη τη στιγμή. Ο άνθρωπος είναι λέει άναρχος και ατελεύτητος λέει ο Άγιος Μάξιμος. Άναρχος. Λέει προαιωνιώς ο Θεός ήθελε η Γιαννούλα να έρθει στη ζωή αυτήν να την ευεργετήσει. Και άμα έχει έρθει στη ζωή αυτή δεν έχει τέλος στη ζωή αυτή. Ατελεύτητος. Ξέρετε για τι πράγματα μιλάμε τώρα; Λοιπόν, αυτό το τεράστιο έλεος λοιπόν, και στέκεται ο άλλος απέναντι και μου λέει «συγνώμη». Και λες στον άνδρα σου: «δεν σε συγχωρώ! Είσαι ασυγχώρητος! Το ξανάκανες το ίδιο αυτό άλλες δύο φορές». Μα εσύ το έκανες πεντακόσιες χιλιάδες φορές ενώπιον του Θεού!</div><div style="background-color: white; color: #333333; font-family: "Segoe UI", "sans-serif";">Ο άνθρωπος ο οποίος είναι εν μετανοία, αυτό λέει ο Άγιος Μάξιμος εδώ, με πολλούς τρόπους, μόνον αυτός μπορεί να καταλάβει και να αγαπήσει. Γιατί μόνον αυτός ξέρει το έλεος του Θεού και ξέρει ότι ο Θεός είναι από την φύση Του έλεος και ξέρει ότι αυτό το έλεος είναι τεράστιο και δεν έχει αρχή και τέλος. Και δεν είναι ότι σου το λέει εσένα κάντο, το κάνει ο ίδιος. Όταν σου λέει, τι σου λέει; Πόσες φορές θα συγχωρώ την ημέρα; Εβδομηκοντάκις επτά. Εβδομήντα επί επτά πόσο κάνει; Τετρακόσιες ενενήντα φορές. Πεντακόσιες φορές την ημέρα. Να συγχωρώ πεντακόσιες φορές την ημέρα. Γιατί το κάνει αυτό; Γιατί συγχωρεί ο ίδιος πέντε χιλιάδες φορές την ημέρα. Καταλάβατε; Όλα αυτά τα οποία σου προτείνει να κάνεις ακόμα και αυτό  που φαίνεται δύσκολα που σου λέει: «ή τις έρχεται προς με και ου μισεί». Όποιος έρχεται σε μένα και δεν μισεί τη μάνα του και τον πατέρα του και τα παιδιά του και τον εαυτό του ακόμα δεν μπορεί να είναι άξιός μου. Έχει το θάρρος να σου το πει γιατί το κάνει ο ίδιος. Τι κάνει ο Χριστός; Δεν θεώρησε έπαρση να είναι ο Θεός. Αλλά τι έκανε λέει; «εαυτόν εκένωσε μορφήν δούλου λαβών, εν ομοιώματι ανθρώπων γενόμενος, και σχήματι ευρεθείς ως άνθρωπος εταπείνωσεν εαυτόν γενόμενος υπήκοος μέχρι θανάτου, θανάτου δε σταυρού.» Έτσι δεν λέει; Δηλαδή αν αυτός κάνει την τρομακτική αυτή κίνηση από το παν Είναι, το οποίο Είναι, να γίνει ένα τίποτα και να σταυρώνεται και να αγνοείται από τον κόσμο, και σήμερα να αγνοείται… Πάτε έξω και πέστε: «Χριστός» ας πούμε. Α καημένος και αυτός. Έτσι δεν είναι; Ένας προφήτης κι αυτός πήγε χαμένος. Ναι ή όχι; Ποιος εκτιμά το τεράστιο έργο του Χριστού που είναι να σου δώσει ακριβώς αυτό που θέλει ο Θεός για πάντοτε να σου δώσει, δηλαδή το να είσαι ατελεύτητος και εν μετοχή Θεού. Να είσαι μετοχή. Θα μπορούσε να είναι μια πράξη γνώμης. Άντε δεν βαριέστε ζώα είστε, ζωάκια είστε, δεν με ενδιαφέρετε καθόλου και σας συγχωρώ και ούτε να ξέρω για εσάς. Θα μπορούσε να είναι αυτή η συμπεριφορά του Θεού. Το αντίθετο βλέπετε. Σε εκτιμάει απίστευτα πολύ, ενώ είσαι ασήμαντος και κακούλης αρκετά, και σου λέει λοιπόν εγώ σου δίνω μετοχή σε εμένα. Αυτό είναι η ενσάρκωση. Ο Θεός παίρνει την ανθρώπινη φύση. Ό,τι έχει ο Θεός το δίνει στον άνθρωπο και ό,τι έχει ο άνθρωπος μπαίνει μέσα στον Θεό. Αυτό το πράγμα είναι ο Χριστός. Και σου λέει θα κοινωνείς τώρα σώμα και αίμα Χριστού το οποίο σώμα και αίμα είναι ενωμένο με τη θεότητα. Κοινωνείς με τη θεότητα και όσο μπορείς προχώρα το αυτό και όσο μπορείς να φτάσεις. Έχεις λοιπόν αυτόν τον Θεό, και εγώ απέναντί σου, και λες εσύ δεν σε συγχωρώ, εκείνος είναι ανάποδος ο άλλος ο τρίτος, ο πέμπτος, ο δέκατος και τους θάβουμε όλους και τελειώσαμε. Και μετά λέμε Θεέ μου τώρα βοήθα και εμένα εσύ. Και πήγαινέ με, δώσε μου αυτό το οποίο επιθυμώ, αυτό το οποίο θέλω, αυτά τα οποίο τέλος πάντων νομίζω εγώ ότι μου αξίζουν, έτσι;</div><div style="background-color: white; color: #333333; font-family: "Segoe UI", "sans-serif";"> </div><div style="background-color: white; color: #333333; font-family: "Segoe UI", "sans-serif";"> </div><div style="background-color: white; color: #333333; font-family: "Segoe UI", "sans-serif";"><div class="WordSection1" style="font-family: Verdana, Geneva, sans-serif; font-size: 12px; text-align: left;">(συνεχίζεται)</div><div class="WordSection2" style="font-family: Verdana, Geneva, sans-serif; font-size: 12px; text-align: left;"> </div>ΑΠΟΜΑΓΝΗΤΟΦΩΝΗΣΗ ΑΡΧΕΙΟΥ,  ΠΛΗΚΤΡΟΛΟΓΗΣΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ<div style="font-family: Verdana, Geneva, sans-serif; font-size: 12px; text-align: right;"></div><div style="font-family: Verdana, Geneva, sans-serif; font-size: 12px; text-align: right;"><o:p></o:p><p class="MsoNormal" style="background-attachment: initial; background-clip: initial; background-image: initial; background-origin: initial; background-position: initial; background-repeat: initial; background-size: initial; text-align: center;">''ΙΣΤΟΛΟΓΙΟ ΕΝ ΤΟΥΤΩ ΝΙΚΑ''</div></div><div style="background-color: white; color: #333333; font-family: "Segoe UI", "sans-serif"; font-size: 12pt;"> </div></div><div style="font-family: "Segoe UI", "sans-serif"; font-size: 12pt; text-align: justify;"> </div>
<div style="text-align: center;"> </div><div style="text-align: center;"> </div><div style="text-align: center;">ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΟ ΜΕΡΟΣ</div><div style="text-align: center;"> </div><div style="text-align: center;"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/11/400-1.html" itemprop="url">Σπουδή στα 400 Κεφάλαια περί Αγάπης του Αγίου Μαξίμου - π. Νικόλαος Λουδοβίκος (1ο μέρος)</a></div>

Σπουδή στα 400 Κεφάλαια περί Αγάπης του Αγίου Μαξίμου - π. Νικόλαος Λουδοβίκος (2ο μέρος)

Παρακάτω. «Εάν έχεις αποφασίσει να συγκατοικείς μαζί με πνευματικούς αδερφούς να αποταχθείς το θέλημά σου, μόλις κιόλας περάσεις το κατώφλ...

ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή [27]

<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhNqwZFS2Vg0z9lNA-wLK8O61hCYIL1GlucGwnwasoiL_bGax6CKifeX65Fu9zQ91HG2qn8LLNVBxO-WIfVhPf07AM4Px0onyk0a8d7O-SZ1vMBoyIxpXrhWCEhuMDMj7QLwVqxGYa4FYo3_ge1nbBlhjzE4On_MtMfFC8p4NB7N3osT1QVseAfWFLh/s450/osiostheophanis.jpg" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" data-original-height="450" data-original-width="340" height="400" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhNqwZFS2Vg0z9lNA-wLK8O61hCYIL1GlucGwnwasoiL_bGax6CKifeX65Fu9zQ91HG2qn8LLNVBxO-WIfVhPf07AM4Px0onyk0a8d7O-SZ1vMBoyIxpXrhWCEhuMDMj7QLwVqxGYa4FYo3_ge1nbBlhjzE4On_MtMfFC8p4NB7N3osT1QVseAfWFLh/w303-h400/osiostheophanis.jpg" width="303" /></a></div>  31. Ο φόβος του Θεού.
Μελέτη και προσευχή. Ο μετεωρισμός του νου. Αδιάλειπτη μνήμη του Θεού και του
θανάτου. Αυτομεμψία<o:p></o:p>

Δόξα τω Θεώ! Γράφεις ότι
ποθείς ζωηρά να πλησιάσεις πιο κοντά στον Κύριο. Εκείνος ας ευλογήσει τον πόθο
σου! Όλα μου τα γράμματα δεν είχαν άλλο σκοπό, παρά να σου εμπνεύσουν αυτόν τον
πόθο. Εύχομαι ν’ ανάψει ο φόβος του Θεού μέσα σου. 
Η
ύπαρξη θείου φόβου φανερώνει ότι το πνεύμα είναι ζωντανό και ότι η θεία χάρη
ενεργεί στην ψυχή. Η πρώτη εκδήλωση του πνεύματος είναι η γνώση του Θεού και ο
φόβος του Θεού και το πρώτο δώρο της θείας χάριτος είναι ο φόβος του Θεού. 
Αυτός ο φόβος είναι η αρχή, η συνέχεια και το τέρμα του δρόμου προς τη σωτηρία.
Όποιος έχει ζωντανό και ενεργό φόβο Θεού, είναι πάντα γεμάτος με πνευματική
δύναμη, μια δύναμη που, αφενός, κινεί την ψυχή σε θεάρεστες πράξεις και,
αφετέρου, τη φυλάει σαν φρουρός ατρόμητος από τις επιθέσεις των δαιμόνων και
από τις πτώσεις στην αμαρτία. 
Εύχομαι,
με τη βοήθεια του Κυρίου, ν’ ανάψεις και να διατηρήσεις μέσα σου ζωηρό το
πνεύμα του θείου φόβου. 
Κάθε πρωί, λες, μετά την προσευχή, αφιερώνεις λίγο χρόνο στη μελέτη πνευματικών
βιβλίων. Πολύ καλά κάνεις. Αλλά ποιος από τους δικούς σου είναι που δυσφορεί
γι’ αυτό; Η δυσφορία του θα ήταν δικαιολογημένη, αν δεν έκανες όλη μέρα τίποτ’
άλλο παρά να μελετάς και να προσεύχεσαι. 
Λίγη
προσευχή, όμως, και λίγη μελέτη κάθε άλλο παρά άτοπες είναι. Όλοι οι πιστοί και
ευσεβείς άνθρωποι, πιστεύω και οι γονείς σου, το ίδιο κάνουν. 
Η μελέτη, μετά την προσευχή, τρέφει την ψυχή και της δίνει δύναμη για ολόκληρη
τη μέρα. Οι γιατροί λένε ότι δεν πρέπει να φεύγουμε από το σπίτι με άδειο
στομάχι. Αν λοιπόν το σώμα, που εργάζεται για τη συντήρηση του, πρέπει να
τρέφεται, δεν πρέπει να τρέφεται και η ψυχή, που εργάζεται για τη σωτηρία της; 
Τροφή της ψυχής είναι η προσευχή και η μελέτη. Μ΄ αυτές ενισχύεται και
δυναμώνει, πριν ξεκινήσει για την εργασία της ημέρας. 
Σε συμβουλεύω να πάρεις ένα σημειωματάριο και να καταγράφεις σ’ αυτό τις
σκέψεις που σχηματίζονται στο νου σου καθώς διαβάζεις το Ευαγγέλιο ή άλλα
βιβλία, ως εξής: «Ο Κύριος λέει αυτό κι αυτό στο Ευαγγέλιο. Άρα πρέπει να
ενεργούμε μ’ αυτόν και μ’ αυτόν τον τρόπο. Από μένα η ευαγγελική εντολή μπορεί
να εφαρμοστεί στην τάδε και στη δείνα περίπτωση. Θα ενεργήσω λοιπόν έτσι, και ο
Θεός θα με βοηθήσει». Η τήρηση τέτοιων σημειώσεων απαιτεί λίγο κόπο αλλά
αποφέρει μεγάλη ωφέλεια, που σύντομα θα τη διαπιστώσεις: Η σκέψη σου θα
καθαρίσει, θα λαμπικαριστεί, θα φωτιστεί. Το Άγιο Πνεύμα, που βρίσκεται στις
θείες Γραφές, θα μπει στην καρδιά σου και θα τη θεραπεύσει. Να βάλσαμο για τις
πληγές! 
Τι
μπορεί να γίνει με τους λογισμούς, που τρέχουν εδώ κι εκεί την ώρα της
προσευχής και της μελέτης; Κανένας μας δεν είναι απαλλαγμένος απ’ αυτόν το
διασκορπισμό ή ρεμβασμό ή μετεωρισμό του νου, όπως λέγεται. Ωστόσο, μολονότι
άτοπος, ο μετεωρισμός δεν αποτελεί αμάρτημα. Αμαρτάνουμε, όταν θεληματικά
δεχόμαστε τους λογισμούς και τους αναπτύσσουμε μέσα μας. Όταν όμως, αυτοί
κινούνται ανεξέλεγκτα, δίχως τη δική μας συνειδητή συνεργασία, δεν φταίμε σε
τίποτα. Φτάνει, όταν παρατηρούμε τέτοιους αδέσποτους λογισμούς, να μην τους
ακολουθούμε. Τι θα κάνεις, λοιπόν; Μόλις συνειδητοποιείς πως ο νους σου έχει
ξεφύγει από τα λόγια της προσευχής ή τα νοήματα του βιβλίου που διαβάζεις,
φέρνε τον αμέσως πίσω. 
Όσο πιο θερμή γίνεται η προσευχή, τόσο ελαττώνεται ο μετεωρισμός του νου.
Προσπάθησε, λοιπόν, να προσεύχεσαι με θέρμη. Απαιτείται γι’ αυτό προθέρμανση
της ψυχής με περισυλλογή και με μετάνοιες. Μάθε να προσεύχεσαι με τον δικό σου
τρόπο. 
Στη
βραδινή προσευχή μας, π.χ., τι λέμε; Ευχαριστούμε τον Θεό για την ημέρα που
πέρασε και για καθετί καλό ή κακό που μας βρήκε μετανοούμε για τα σφάλματα που
διαπράξαμε και υποσχόμαστε να τα επανορθώσουμε• τέλος, παρακαλούμε τον Κύριο να
μας προστατεύει στη διάρκεια του ύπνου. Όλα αυτά, λοιπόν, να τα λες στον Θεό με
το νου και την καρδιά σου. 
Στην ορθρινή προσευχή, πάλι, τι λέμε; Ευχαριστούμε τον Κύριο για τον ευεργετικό
ύπνο και την αφύπνιση μας• ζητάμε τη βοήθειά του για τα έργα της ημέρας• και
τον βεβαιώνουμε πως όλα θα τα κάνουμε για τη δόξα του. Και αυτά να του τα λες
με το νου και την καρδιά σου. 
Στην
προσευχή, τόσο το πρωί όσο και το βράδυ, να αναφέρεις τις ανάγκες σου,
εσωτερικές και εξωτερικές, λέγοντας στον Κύριο σαν παιδί: «Δες, Κύριε, την
ασθένεια και την αδυναμία μου! Βοήθησε με και θεράπευσε με!”. Έτσι να
προσεύχεσαι, δοξολογώντας, ευχαριστώντας και ικετεύοντας τον Θεό με δικά σου
λόγια, μετά τις προσευχές που διαβάζεις από το Προσευχητάρι. 
Τις προσευχές αυτές, που περιέχονται στο Προσευχητάρι, σε συμβουλεύω να τις
μελετάς με προσοχή κάπου-κάπου, στον ελεύθερο χρόνο σου, επιδιώκοντας την
πληρέστερη και σαφέστερη δυνατή κατανόηση τους. 
Από
την προσεκτική αυτή μελέτη θα γεννιούνται στο νου σου ιερές σκέψεις και στην
καρδιά σου άγια συναισθήματα, που θα αναζωογονούνται την ώρα της προσευχής,
συγκρατώντας την προσοχή σου και θερμαίνοντας την καρδιά σου. Ποτέ μη διαβάζεις
βιαστικά μια προσευχή. Και κάτι άλλο: Προσπάθησε να μάθεις απ’ έξω τις
προσευχές, που διαβάζεις από το Προσευχητάρι. Έτσι θα προσεύχεσαι πιο
αδιατάρακτα. 
Μάθε να σκέφτεσαι τον Θεό όχι μόνο στις ώρες της προσευχής, μα κάθε ώρα και
κάθε στιγμή, αφού Εκείνος βρίσκεται παντού. Από τη διαρκή μνήμη του Θεού θα
πλημμυρίσει την καρδιά σου μια ανέκφραστη ειρήνη, που θα σου δίνει δύναμη για
την εκτέλεση των καθημερινών έργων σου. Έτσι θα εκπληρωθεί και η επιθυμία σου
να πλησιάσεις τον Θεό. Όπως ο άνθρωπος που στέκεται κάτω από τον ήλιο είναι
θερμός, έτσι κι εκείνος που θυμάται πάντα τον Θεό. 
Στη μνήμη του Θεού πρόσθεσε τη μνήμη του θανάτου και της αιωνιότητας, της
αιώνιας μακαριότητας ή της αιώνιας τιμωρίας. Αυτές οι δυο μνήμες μας αποτρέπουν
από κάθε κακό και μας καθοδηγούν σε κάθε καλό. Μερικοί νομίζουν σφαλερά πως η
μνήμη του θανάτου δηλητηριάζει τη ζωή. Δεν τη δηλητηριάζει.  Απεναντίας, μας διδάσκει να είμαστε
προσεκτικοί και να απέχουμε απ’ όλα όσα πραγματικά δηλητηριάζουν τη ζωή την
αληθινή ζωή! Αν θυμόμασταν περισσότερο το θάνατο, θα υπήρχε λιγότερη σύγχυση
στη ζωή μας, τόσο την προσωπική όσο και την Κοινωνική. 
Κατηγορείς τον εαυτό σου για υπερηφάνεια. Είναι πολύ καλό που τον κατηγορείς.
Αυτό, όμως, δεν φτάνει. Να είσαι πάντα σε επιφυλακή. Και μόλις βλέπεις την
υπερηφάνεια να σηκώνει κεφάλι, τσεκούρωνε την! Εκείνη θέλει να κάνει τα πάντα
για τον εαυτούλη της.  Εσύ, όμως,
οφείλεις να κάνεις τα πάντα για τη δόξα του Θεού και για το καλό των
συνανθρώπων σου, χωρίς να λογαριάζεις και χωρίς να λυπάσαι τον εαυτό σου. 
Οι υπερήφανοι εξωτερικά κάνουν σχεδόν όλα όσα κι εκείνοι που δεν είναι
υπερήφανοι, εσωτερικά όμως έχουν διαφορετική κατεύθυνση και διαφορετικές
επιδιώξεις. Για ν’ αποκτήσουμε λοιπόν ταπείνωση, ας μάθουμε να δίνουμε άλλη
κατεύθυνση στις επιδιώξεις μας, στρέφοντας τες από την υπερηφάνεια στην
αυτομεμψία, και να προσαρμόζουμε όλες τις ενέργειες μας στη νέα εσωτερική
κατάσταση. 
Θέλεις να σε μαλώνω δίχως λύπηση. Δεν θα βγει τίποτε απ’ αυτό. Για μένα είσαι
ενάρετη και αγνή. Δεν έχω παρά να εύχομαι: Ο Κύριος ας σε φυλάξει, ώστε να
μείνεις όπως νομίζω ότι είσαι κι αν δεν είσαι πραγματικά έτσι, ας ευδοκήσει να
σε κάνει.<o:p></o:p> ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ <a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/blog-post_06.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/2_01364950000.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή (2)</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/6_01105308244.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;"> ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή (3)</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/4_0737933138.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή (4)</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/5_01977378010.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;"> ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή (5)</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/6_077107272.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή (6)</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/7_01053533565.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή (7)</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/07/8.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή [8]</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/08/9.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή [9]</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/08/10.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή [10]</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/08/11_01813391441.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή [11]</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/09/12.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή [12]</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/09/13.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή [13]</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/09/14.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;"> ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή [14]</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/09/15.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή [15]</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/09/16.html" itemprop="url" style="color: #222222; text-decoration-line: none;">ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή [16]</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/09/17.html" itemprop="url" style="color: #222222; text-decoration-line: none;"> ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή [17]</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/09/18.html" itemprop="url" style="color: #222222; text-decoration-line: none;"> ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή [18]</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/09/19.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;"> ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή [19]</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/10/20.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;"> ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή [20]</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/10/21.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή [21]</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/10/22.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή [22]</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/10/27.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;"> ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή [23]</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/10/24.html" itemprop="url" style="color: #222222; text-decoration-line: none;">ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή [24]</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/10/25.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή [25]</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/10/26.html" itemprop="url">ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή [26]</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/blog-post_12.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">«Εσύ περιέγραψες τον τρόπο εξελίξεως των πραγμάτων• ο άγιος Μακάριος αποκάλυψε την αιτία και την προέλευσή τους......»</a>

ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή [27]

31. Ο φόβος του Θεού. Μελέτη και προσευχή. Ο μετεωρισμός του νου. Αδιάλειπτη μνήμη του Θεού και του θανάτου. Αυτομεμψία Δόξα τω Θεώ! Γρά...

Σπουδή στα 400 Κεφάλαια περί Αγάπης του Αγίου Μαξίμου - π. Νικόλαος Λουδοβίκος (1ο μέρος)

Έχουμε να βρεθούμε από πέρυσι. Μιλήσαμε
περί γάμου. Και μάλλον το θέμα τώρα είναι λίγο συναφές. Ευρύτερο και μαζί συναφές.
Να πούμε λίγο ελάχιστα πράγματα για αυτό το πράγμα το οποίο ονομάζουμε αγάπη και
το οποίο είναι, θα έλεγε κανείς, το ιδανικό περιεχόμενο της ζωής μας. Τελευταία,
όχι πεθάνει ο Χρήστος Γιανναράς, μια συνέντευξη πριν το τέλος του, τον ερώτησαν
τι είναι πιο σημαντικό στη ζωή και λέει να αγαπήσεις και να αγαπηθείς τελικά. Αυτό
είναι το πιο σημαντικό. Κι όμως φαίνεται αυτό το πράγμα το οποίο μοιάζει να είναι
το πιο απαραίτητο και το πιο σημαντικό και το οποίο σε πολλούς φαίνεται ότι είναι
πάρα πολύ απλό είναι στην πραγματικότητα πάρα πολύ δύσκολο. 
Σήμερα στο Ευαγγέλιο ακούσαμε Πολλά περίεργα πράγματα τα οποία συνέβαιναν με τους
δέκα λεπρούς, έτσι. Βλέπουμε ότι οι δέκα λεπροί έχουν ένα τεράστιο πρόβλημα ώστε
να αφορά την ευγνωμοσύνη, έτσι; Ενώ θα λέγει κανείς ότι η ευγνωμοσύνη είναι το πιο
φυσικό πράγμα και το πιο… όταν κανείς ευεργετηθεί. Ξέρετε, η ευγνωμοσύνη είναι το
πιο δύσκολο από όλα τα συναισθήματα. Εύκολα νιώθει κανείς κακία, εύκολα νιώθει κανείς
φθόνο, γιατί βάζει τον εαυτό του πάνω από αυτόν τον οποίο φθονεί, έτσι δεν είναι;
Η ευγνωμοσύνη σημαίνει να βάζεις τον εαυτό σου κάτω από αυτόν ο οποίος σε ευεργέτησε
όταν ήσουν αναγκεμένος, όταν είχες πρόβλημα υγείας, οικονομικό, ψυχικό, έτσι δεν
είναι; πνευματικό πρόβλημα, και ήσουν  κατώτερός
 του,  δηλαδή ήσουν σε μια κατάσταση πάρα πολύ χαμηλή,
ήσουν πεσμένος. Αυτός ήταν ψηλότερα και σε βοήθησε, έτσι δεν είναι; Λοιπόν, το ότι
σε βοήθησε για πολλούς σημαίνει ένα είδος ταπείνωσης, ξέρετε. Σε ταπεινώνει βοηθώντας.
Γι' αυτό και δεν θέλουν να θυμούνται την ευεργεσία. Έτσι δεν είναι; Ευεργεσίες ξεχνούμε.
Αυτά που μας χρωστάνε δεν τα ξεχνάμε ποτέ όμως. Βλέπετε λοιπόν ότι ο Χριστός επειδή
αγαπάει αληθινά, όπως όλοι όσοι αγαπούν αληθινά, θέλει να καταλαβαίνουν αυτοί οι
οποίοι αγαπώνται το γεγονός ότι αγαπώνται, ναι ή όχι; Θέλει να πιάνει τόπο αυτή
η αγάπη και περιμένει δηλαδή ένα ευχαριστώ, μια ευγνωμοσύνη. Από τους δέκα όμως
μόνο ο ένας, έτσι θα αποδώσει ευγνωμοσύνη, μόνο ο ένας έχει την πνευματική ετοιμότητα,
μόνο ο ένας έχει την ωριμότητα, μόνο ο ένας έχει πιθανώς την ταπείνωση. Οι άλλοι
θέλουν να ξεχάσουν απλώς αυτό που έγινε. 
Παίρνουν λοιπόν αυτή τη θεραπεία και φεύγουν και βέβαια αν γυρίσουν πίσω
υπάρχει και κίνδυνος αυτός που τους θεράπευσε να τους ζητήσει και κάτι, έτσι δεν
είναι; Γιατί όλα πληρώνονται στη ζωή αυτή. Να τους πει έλα εδώ τώρα σας έκανα καλά,
από εδώ και πέρα θα κάνετε έτσι, εσείς για μένα, έτσι; Ένας ταπεινός άνθρωπος είναι
έτοιμος να κάνει όμως, δεν είναι; για αυτόν που τον ευεργέτησε τόσο πολύ, είναι
έτοιμος να κάνει τα πάντα. Και για σένα, για χάρη σου έτσι θα του έλεγαν ναι ή όχι.
Αν ήταν σωστοί, σοβαροί και ταπεινοί άνθρωποι, μετριόφορονες, όπως θα πω άνθρωποι
που είχαν συναίσθηση του τι ακριβώς συμβαίνει και συνέβη. Θα του λέγανε είμαι διαθέσιμος
να κάνω οτιδήποτε. Σας είπα αυτό θέλει να είναι κανείς ώριμος. Την ευγνωμοσύνη λοιπόν
την απωθούμε, την ξεχνούμε και βλέπετε ο Χριστός, μου κάνει πολύ εντύπωση αυτό,
όταν επιστρέφει ο ένας από τους δέκα, δεν του λέει είδες τι σου έκανα, κατάλαβες
ότι σε έκανα καλά, είδες από τι δυστυχία σε έβγαλα, από ποιο θάνατο σε γλύτωσα;
Όχι! Με φοβερή λεπτότητα του λέει η πίστη σου σε έσωσε. Δηλαδή σαν να του λέει ότι
μπορεί να ήσουν χάλια, να ήσουν πεταγμένος από όλους, έτοιμοθάνατος, καταδικασμένος,
περιφρονημένος, αλλά έχεις κάτι πολύ σημαντικό μέσα σου, που ήταν η πίστη, καταλαβαίνατε;
Τον βοηθάει να σηκωθεί δηλαδή, έτσι δεν είναι; Δεν του λέει ναι καημένε μου, ξέρω
εγώ τι έκανα για σένα, είσαι ένα τίποτα, ένα μηδέν, νεκρός και μου ωφελείς τα πάντα.
Έτσι δεν είναι; Πες το να το ακούσω, γιατί μου οφείλεις τα πάντα. Καταλάβατε;. Αυτά
κάνουν κάποιοι από εμάς.  Ίσα ίσα τον σηκώνει
και του λέει, κοίταξε είχες κάτι πολύτιμο μέσα σου. Ήταν η πίστη, η πίστη τον έσωσε.
Όχι εγώ. Γιατί ξέρει πόσο βαρύ πράγμα είναι η ευγνωμοσύνη. Αυτό λοιπόν, όταν κάνετε δωρεές και
κάνετε χάρες σε άλλους, να μην περιμένετε ποτέ ευγνωμοσύνη. Ο ένας στους δέκα θα
σας ευγνωμονήσει. Οι υπόλοιποι εννέα μπορεί και να βλάψουν. Ακριβώς διότι η ευγνωμοσύνη
ως, σας είπα, συναίσθημα, δεν είναι εύκολο να τη βαστάξει κανείς, γιατί τον ταπεινώνει. Κρίση ευγνωμοσύνης. Τεράστια κρίση ευγνωμοσύνης σήμερα. Σήμερα υπάρχει τεράστια
κρίση, γιατί υπάρχει πολύ ναρκισσισμός, πολύ φιλαυτία. Και όσο μεγαλύτερη φιλαυτία
υπάρχει, τόσο πιο πολύ θέλει κανείς να θεωρεί ότι τα πάντα τα κάνει για το εαυτό
του. Εγώ ήμουν ικανός και είμαι έτσι όπως είμαι. Ακούει κανείς, καμιά φορά, ανθρώπους
να σου λένε που έχουν χρήματα εγώ είμαι αυτοδημιούργητος. Ντροπή σου. 150, 200,
1.000 άνθρωποι σε βοήθησαν, ναι ή όχι, να φτάσεις. Αλλά τους ξεχνάει όλους. Τι θα
πει αυτοδημιούργητος; Ποιος σου έδωσε μία, δύο, τέσσερις, πέντε ευκαιρίες, βακτηρία,
βοήθεια, στήριγμα. Πάνε αυτά όλα. Είμαι αυτοδημιούργητος. Τι θα πει αυτοδημιούργητος;
Δεν υπάρχει κανένας αυτοδημιούργητος. Καταλαβαίνετε τι λέω; Πρώτα απ' όλα, ο Θεός
που σου έδωσε την υγεία και στέκεσαι στα πόδια σου και λες ότι είμαι αυτοδημιούργητος,
να ο μεγάλος ευεργέτης. Πόσες ημέρες το πρωί σηκωθήκαμε και είπαμε «Θεέ μου, σε
ευχαριστώ που ξυπνάω ζωντανός, που είμαι ικανός να πάω στην εκκλησία αυτή τη στιγμή
να ακούσω αυτήν την ομιλία, που έχω ανθρώπους δίπλα μου που αγαπώ και με αγαπούνε
ακόμα, παρόλο που δεν είμαι και τόσο σοι, που έχω ένα φαΐ να φάω, ένα πιάτο και
έχω και ένα ταβάνι…. κοιμούνται στους δρόμους Έτσι δεν είναι; Να, ο πρώτος, η πρώτη
ευγνωμοσύνη, την οποία βέβαια…. και βάλτε και τα πνευματικά αγαθά, βάλτε τα μυστήρια,
βάλτε τις ευλογίες που έχουμε μέσα στην εκκλησία που είναι δωρεάν όλες, τι κάνατε
εσείς; Δεν τα έχω πληρώσει αυτά που έχω πάρει. Τι τα πήρα, δωρεάν. Που λένε οι πατέρες
ότι ακόμα και αν περάσεις όλη τη ζωή σου ασκούμενος πάνω σε μια πέτρα, λέει πάλι
τίποτα δεν θα έχεις κάνει. Τόσες δωρεές που έλαβες. Σου δίνει το Είναι, τη ζωή.
Αυτός την έχει τη ζωή σου. Σου τη δανείζει. Πάρε ζωή. Πάρε χρόνια, 50, 80, 100,
να με γνωρίσεις και μετά μια αιωνιότητα ολόκληρη. Τίνος είναι αυτό. Δικό μου είναι;
Εγώ το έφτιαξα; Έλα όμως που ζούμε σαν να φτιάξαμε εμείς τον εαυτό μας. Και σαν
εμείς τα φτιάξαμε όλα. Έκανα ωραία οικογένεια! Ποια οικογένεια ωραία έκανες; Τι
ωραία οικογένεια έκανες; Πόσα λάθη έκανες. Ποιος τα σκέπασε τα λάθη αυτά. Ποιος
συμπόνεσε τα παιδιά σου στις δύσκολες στιγμές, που δεν το κατάλαβες; Πολύ συχνά
συμβαίνει αυτό κ.λπ. Είμαστε αγνώμονα όντα. Τι σημαίνει αυτό; Έλλειψη πραγματικά
αγάπης. Γιατί η αγάπη θεμελιώνεται πάνω στην ευγνωμοσύνη. Η πρώτη αγάπη είναι σε
αυτόν τον οποίο μας ευεργετεί. Άμα δεν αγαπάς τον ευεργέτη, θα αγαπήσεις αυτόν που
σε βλάφτει κιόλας. Πόσο μάλλον. Τα κατάλαβατε; Δεν είναι τυχαίο ότι κάποια στιγμή ο
Άγιος Μάξιμος κάνει κάποια σχόλια σε αυτό ακριβώς το κείμενο, που διαβάσαμε σήμερα.
Και από αυτά τα σχόλια θα αρχίσω. Δηλαδή λέει ότι,  αν λατρεύεις τα πάθη σου, δεν μπορείς να αγαπάς
τον άνθρωπο, τον άλλον. Αν εγώ αγαπώ τον φθόνο μου και τον δικαιολογώ. Αν εγώ αγαπώ
την κακία μου, και την δικαιολογώ. Αν εγώ την εκμετάλλευση του άλλου την δικαιολογώ,
γιατί εγώ είμαι καλύτερος και πρέπει να τον εκμεταλλεύομαι. Έτσι δεν είναι; Όλα,
την ακολασία μου, την οργή μου, όλα τα δικαιολογώ, αυτά. Μπορώ να αγαπώ και τον
άλλο; Γίνονται αυτά; Τα δύο; Καταλάβατε τι λέω;  Μπορεί να αγαπώ την κακία μου και να αγαπώ και
τον άλλο; Μπορεί να αγαπώ το φθόνο που του έχω και να αγαπώ και τον άλλο; Και να
υπερασπίζομαι, μάλιστα, το δίκιο μου, και να λέω ότι αυτός είναι απαίσιος, είναι,
είναι, και μετά τι; Λέει, λοιπόν, ο Άγιος Μάξιμος, σε σχέση
με αυτό που λέγαμε τώρα, θα σας  διαβάσω  την νεοελληνική απόδοση. Έτσι διαβάζουμε το κείμενο,
είναι λίγο δύσκολος ο  Άγιος  Μάξιμος, στα αρχαία του. «Ο τέλειος στην αγάπη που έφτασε
στο ακρότατο όριο της απαθείας δεν ξεχωρίζει τη διαφορά δικού του και ξένου, δικής
του και ξένης, πιστού ή απίστου, δούλου ή ελεύθερου, άντρα και γυναίκας. Επειδή έχει καταστεί υπεράνω της τυραννίδας
των παθών και αποβλέπει στη μία και κοινή φύση των ανθρώπων, όλους θεωρεί ίσους
και έχει την ίδια διάθεση απέναντί τους. Διότι δεν υπάρχει, για αυτόν Έλληνας και
Ιουδαίος, αρσενικό ή θηλυκό, δούλος ή ελεύθερος, αλλά σε όλους και όλα είναι ο Χριστός».
Είναι σχόλιο στο κείμενο αυτό του Αποστόλου Παύλου, το οποίο μόλις σας ανέφερα.
Λοιπόν, λέει εδώ λοιπόν ότι αποβλέπει στη μία φύση των ανθρώπων. Ποιος όμως το κάνει
αυτό; Βλέπει δηλαδή τον άλλον ως άνθρωπο και ως άνθρωπο τον βλέπει πώς, ως αγαπημένο
υπό του Θεού, όπως είναι και ο ίδιος αγαπημένος υπό του Θεού και προχωρεί έτσι με
έναν τρόπο, αλλά πώς προχωρεί; Προχωρεί έχοντας καταστείλει, μεταβάλλει τα πάθη
του. Διότι αν πας στον άλλο άνθρωπο και έχεις την έπαρση στο βουνό και την υπερηφάνεια,
θα τον υποτάξεις δεν θα τον αγαπήσεις. Και όλα τα άλλα πάθη όπως τα προανέφερα. Γενικά αυτό το βιβλίο, αυτό το έργο μάλλον, είναι πάρα πολύ χρήσιμο. Γιατί είναι
πάρα πολύ χρήσιμο. Επειδή μας δείχνει από το πρώτο κιόλας κεφάλαιο, το πρώτο παράγραφο,
ότι δεν αγαπούμε. Οι καημένοι εμείς, νομίζουμε ότι αγαπούμε αλλά δεν μας αγαπούν
οι άλλοι. Έτσι δεν είναι;  Μην το κοιτάτε
τώρα απ' έξω, σκεφτείτε λίγο μέσα σας πώς το βλέπετε. Μέσα σας βαθιά, μέσα τι λέτε.
Νιώθετε ότι οι άλλοι δεν αγαπούν, οι άλλοι δεν καταλαβαίνουν, οι άλλοι δεν νιώθουν.
Εγώ όμως, τους αγαπώ. Αμ δεν τους αγαπάς! Το πρώτο πράγμα το οποίο πρέπει να μάθεις,
λοιπόν, λέει ο Άγιος Μάξιμος, είναι ότι δεν αγαπάς. Και παρουσιάζει ακριβώς τη διαδικασία
με βάση την οποία ο άνθρωπος αρχίζει το μεγάλο αυτό άθλημα, που είναι η αγάπη. Την
μεγάλη αυτή επιστήμη. Γιατί η αγάπη είναι επιστήμη, είναι γνώση. Είναι σοφία. Δεν
είναι πλέον ένα συναίσθημα. Βλέπεις τα νέα ζευγάρια λένε σ' αγαπώ, σ' αγαπώ, σ'
αγαπώ, μέρα νύχτα σ' αγαπώ, σ' αγαπώ, σ' αγαπώ, σ' αγαπώ. Και μετά από λίγες μέρες
ή ώρες ή εβδομάδες ή μήνες, δεν θέλουν να δουν ένας τον άλλον μπροστά τους. Και
αυτό και από την αρχή πάλι. Σ' αγαπώ, μ' αγαπάς, σ' αγαπώ, μ' αγαπάς. Είναι η πιο
συχνά ερωτώμενη ερώτηση σε αυτόν τον πλανήτη. Μ' αγαπάς; Το ρωτάμε με όλους τους
τρόπους. Σιωπηλά. Με κραυγές. Με φωνές. Με ησυχία. Με χειρονομίες. Με βλέμματα.
Μ' αγαπάς; Και ο άλλος βέβαια μπορεί να μην είναι έτοιμος για πολλούς λόγους να
απαντήσει θετικά. Και αρχίζει τώρα το βάσανο. Πόσοι από εμάς υποφέρουν γιατί δεν
αγαπούν οι ίδιοι.  Υποφέρει κανένας επειδή
δεν αγαπάει ο ίδιος; Πολύ λίγοι είναι αυτοί. Να έρθει κάποιος και να μου πει, «Πάτερ,
εγώ δεν αγαπώ όπως πρέπει». Πού είναι αυτοί οι άνθρωποι. Ψάξτε να τους βρείτε. Όλοι
θα πουν ότι δεν μ' αγαπούν. Δεν μ' αγαπούν όλοι έτσι. Οι γονείς, δεν μ' αγαπούν
τα παιδιά μου. Η γυναίκα μου δεν μ' αγαπάει. Τα παιδιά μου δεν μ' αγαπούν. Έχω κάνει
τόσα για αυτούς. Εμένα τουλάχιστον μέχρι σήμερα κανένας δεν έχει έρθει, μπορεί να
υπάρχουν κάποιοι, να μου πει, «Πάτερ, μου κοίταξε, εγώ δεν αγαπώ». Έχω μεγάλο πρόβλημα.
Είμαι άρρωστος. Εγώ δεν αγαπώ. Αν είναι αγάπη αυτό που νιώθω εγώ για τους άλλους,
τότε ντρέπομαι για τον εαυτό μου. Ναι ή όχι; Διότι αυτό που λέω αγάπη... Καταλάβατε
τι μεγάλο πράγμα; Έχεις ένα καθρέφτη στη συνέχεια. Ο καθρέφτης αυτός είναι ο άλλος.
Εσύ όταν είσαι μόνος, λες... «Σ' αγαπώ, σε κάνω, σε δείχνω...» Εμφανίζεται ο άλλος
μπροστά, λοιπόν. Όπως είναι. Με τα πάθη του. Με τη δυσκολία του. Με τον πόνο του.
Με τα αδιέξοδά του. Άντε, λοιπόν, πες του ότι τον αγαπάς μπροστά του . Και απόδειξέ
του το. Όταν εμφανιστεί λοιπόν το κάτοπτρο αυτό, ο καθρέφτη αυτός, που είναι ο άλλος...
Εντάξει; Τότε τι γίνεται; Αντιλαμβανόμαστε, αν έχουμε το κουράγιο, ότι δεν
είναι εύκολο το άθλημα αυτό. Σήμερα, το τεράστιο πρόβλημα της κοινωνίας των ανθρώπων, πρώτα απ' όλα, είναι αυτό.
Ότι δεν ξέρουν πια πώς να αγαπούν. Δεν ξέρουν να αγαπούν. Δεν ξέρουν τι είναι αυτό
που το λένε η αγάπη. Τραλαλά, τραλαλά, τραλαλά. Το τραγούδι
είναι ωραίο. Παλιό. Το τραγούδι το τραγουδούσε και η Σοφία Λόρεν, αν θυμάμαι καλά.
Λοιπόν. Τι είναι αυτό που το λένε αγάπη, με πολύ ρομαντισμό. Αλλά εγώ δεν ξέρω
κανένα ζευγάρι που να αγαπήθηκε πράγματι. Εάν έμεινε σ' αυτό το πρώτο έρωτα, ο οποίος
ξέρετε τι είναι;  Όλοι έχετε αυτοκίνητα. Είναι
η μίζα. Με τη μίζα. Η μίζα είναι ο έρωτας. Σε ένα ζευγάρι, η μίζα, η μίζα. Είναι
ο έρωτας. Άμα δεν λειτουργεί η μηχανή, με τη μίζα θα πας; Πού θα πας με τη μίζα;
Μετά από λίγο θα ξελιγωθεί η μίζα, έτσι δεν είναι; Θα σταματήσει το αυτοκίνητο.
Επομένως, μετά τον έρωτα, πρέπει να 
ακολουθήσει η αγάπη.  Βλέπετε είναι
ένα άλλο πράγμα. Άλλης τάξεως. Και το κυριότερο, φαίνεται ότι μόνοι μας δεν μπορούμε
να το κατορθώσουμε αυτό. Η αγάπη έχει μια άρρητη τάξη. Έχει έναν
τρόπο με τον οποίο χτίζεται. Αυτό προσπαθεί να μας μάθει ο Άγιος Μάξιμος και γενικά
η ασκητική παράδοση. Ο Άγιος Μάξιμος, μάλιστα, είναι τόσο πολύ προχωρημένη η άποψή
του, που ούτε λίγο ούτε πολύ λέει ότι ο σκοπός όλης της ασκήσεως που κάνουμε είναι
να αποκτήσουμε αγάπη. Τι σκοπό έχει η άσκηση; Τι σκοπό έχει η άσκηση; Ο λόγος που
κάνουμε άσκηση είναι να πολεμήσουμε λίγο τη φιλαυτία μας. Και για να αποκτήσεις
αγάπη, θα σας πει ο Άγιος Μάξιμος, πρέπει να τα βάλεις με τη φιλαυτία, με τον ναρκισσισμό
σου. Λέει, λοιπόν, στο πρώτο κεφάλαιο, που
υποσχέθηκα να σας ξεκινήσω από αυτό. Ακούστε τώρα, περί αγάπης κεφάλαια. Ακούστε
τον ορισμό της αγάπης που μας λέει, είναι σαν να μας λέει ότι αγάπη δεν έχετε. Τίποτα.
Μην περιμένετε να σας πω μπράβο. Ακούστε εδώ. Αγάπη είναι, με ελληνική απόδοση,
η αγαθή διάθεση κατά την οποία η ψυχή δεν προτιμά κανένα από τα όντα περισσότερο
από τη γνώση του Θεού.  Και δεν είναι δυνατό
να φτάσει στην απόκτηση αυτής της αγάπης ο άνθρωπος που έχει εμπαθή προσκόλληση
προς τα επίγεια. Τι λέει εδώ; Τι πράγμα είναι αυτό; Το
περιμένατε; Όχι! Για την αγάπη του μιλάς
και για το Θεό σου μιλάει. Σου λέει, αν τυχόν, λοιπόν, προτιμάς κάποια από τα όντα,
αντί για το Θεό, δεν έχεις αγάπη. Γενικώς δεν έχεις αγάπη, για τίποτε, για κανέναν.
Δηλαδή, η αγάπη σου είναι κλούβια, πώς το λένε, τρύπια. Όπως λέει ο άλλος ο ποιητής,
τρύπια είναι η αγάπη μας και δεν  μας  προστατεύει.
 Τρύπια. Δηλαδή, δεν είναι σοβαρή. Αντίθετα,
λέει εδώ; Οτον Θεόν αγαπών και τον πλησίον αγαπά. Αγαπάω τον Θεό, αγαπάω και τον
πλησίον. Έτσι;   Λέει, αυτός που βλέπει, μέσα του το παραμικρό ίχνος μίσους προς οποιοδήποτε άνθρωπο
για οποιοδήποτε πταίσμα του, αυτός είναι παντελώς ξένος προς την αγάπη του Θεού.
Διότι η αγάπη του προς τον Θεό, και του Θεού, δεν ανέχεται καθόλου το μίσος προς
κανένα άλλο άνθρωπο. Πολύ ψηλά ανέβηκε ο πήχης, ε, ή όχι; Πολύ ψηλά ανέβηκε ο πήχης.
Όποιος βλέπει μέσα του οποιοδήποτε ίχνος μίσους για οποιοδήποτε άνθρωπο που του
έφταιξε, είναι τελείως ξένος προς την αγάπη του Θεού. Είναι άλλο πράγμα η αγάπη
του Θεού και δεν ανέχεται ούτε ίχνος μίσους, για οποιοδήποτε άνθρωπο. Λοιπόν, επομένως το πρόβλημα είναι όπως είπαμε η φιλαυτία. Ακούστε μια φράση «Μη
έσο αυτάρεσκος και ουκ έση μισάδελφος και μη έσο φίλαυτος και έση φιλόθεος». Είσαι
μισάδελφος, δεν μισείς τον αδερφό σου; Σημαίνει ότι είσαι αυτάρεσκος. Όπως σχολιάζω
από κάτω εγώ, η δολοποιητική είναι η επιλογή του εαυτού, καθ' αυτού, και άνευ μετοχής,
στην αγιαστική αγάπη του Θεού. Του εαυτού ως μέτρου, δηλαδή, μοναδικού και κριτηρίου
για όλη την αλήθεια του ανθρώπου, του κόσμου και του Θεού. Μια απόλυτη οικειοποίηση
της αλήθειας στα μέτρα της ατομικότητας και των αυτοδικαιωνόμενων παθών της. Και τον Θεό τον ίδιο τον βλέπουμε σαν ένα κομμάτι, έτσι δεν είναι; των παθών μας,
αυτών των οποίων αξίζουμε να έχουμε. Και τον Θεό ακόμα βάζουμε να υπηρετήσει, έτσι
δεν είναι; σαν άγγελος μας. Και τον Θεό ακόμα τον υποτάσσουμε στις δικές μας βλέψεις,
για τις οποίες κανείς μας απολύτως δεν αμφιβάλλει ότι είναι η απόλυτη προτεραιότητα
για μας. Προσέξτε, αυτό το πράγμα είναι πολύ λεπτό. Ακόμα και άνθρωποι του Θεού
υποφέρουν από αυτό.  (συνεχίζεται)</div><div class="WordSection2">

<o:p> </o:p>

</div>

ΑΠΟΜΑΓΝΗΤΟΦΩΝΗΣΗ ΑΡΧΕΙΟΥ,  ΠΛΗΚΤΡΟΛΟΓΗΣΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ<div style="background-color: white; color: #333333; font-family: Verdana, Geneva, sans-serif; font-size: 12px; text-align: right;"></div><div style="background-color: white; color: #333333; font-family: Verdana, Geneva, sans-serif; font-size: 12px; text-align: right;"><o:p></o:p><p class="MsoNormal" style="background-attachment: initial; background-clip: initial; background-image: initial; background-origin: initial; background-position: initial; background-repeat: initial; background-size: initial; text-align: center;">''ΙΣΤΟΛΟΓΙΟ ΕΝ ΤΟΥΤΩ ΝΙΚΑ''</div>

<o:p> </o:p>

Σπουδή στα 400 Κεφάλαια περί Αγάπης του Αγίου Μαξίμου - π. Νικόλαος Λουδοβίκος (1ο μέρος)

Έχουμε να βρεθούμε από πέρυσι. Μιλήσαμε περί γάμου. Και μάλλον το θέμα τώρα είναι λίγο συναφές. Ευρύτερο και μαζί συναφές. Να πούμε λίγο...

ΤΟ ΖΗΤΗΜΑ ΤΟΥ ΚΑΘΑΡΤΗΡΙΟΥ (1ο Μέρος)

Σπουδή στα 400 Κεφάλαια περί Αγάπης του Αγίου Μαξίμου - π. Νικόλαος Λουδοβίκος (3ο μέρος)

Σπουδή στα 400 Κεφάλαια περί Αγάπης του Αγίου Μαξίμου - π. Νικόλαος Λουδοβίκος (2ο μέρος)

ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή [27]

Σπουδή στα 400 Κεφάλαια περί Αγάπης του Αγίου Μαξίμου - π. Νικόλαος Λουδοβίκος (1ο μέρος)

ΕΝ ΤΟΥΤΩ ΝΙΚΑ

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΣΜΟΣ

ΒΙΝΤΕΟ

ΕΙΔΗΣΕΙΣ

ΔΙΑΦΟΡΑ ΑΡΘΡΑ

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ

ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΑ

ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ

ΑΝΤΙΑΙΡΕΤΙΚΑ

ΠΑΛΑΙΟΗΜΕΡΟΛΟΓΙΤΕΣ

ΕΣΧΑΤΟΛΟΓΙΚΑ

ΠΑΤΡΙΑ

ΠΑΤΡΙΔΑ