ΕΝ ΤΟΥΤΩ ΝΙΚΑ ☦

Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (15)

<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEj60MFkk4sWAJ0HvSI1FA4NpkXS0BxhJ7mKr4RcLh3NrEGAhTbbs0cpRzLUQeeDOqvLhxOhcNB9DiwCFY9A0yKbW1l9CxfWLeULvXb6UenxSw8fkEb-FTCtVxiNBj99Ot4Nt2aa7MKYz-NBiTDMbsS9Bm2YK-NTvs7bovbRnXoSbrDYsrh55bbV85Z-/s640/20171231.jpg" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" data-original-height="390" data-original-width="640" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEj60MFkk4sWAJ0HvSI1FA4NpkXS0BxhJ7mKr4RcLh3NrEGAhTbbs0cpRzLUQeeDOqvLhxOhcNB9DiwCFY9A0yKbW1l9CxfWLeULvXb6UenxSw8fkEb-FTCtVxiNBj99Ot4Nt2aa7MKYz-NBiTDMbsS9Bm2YK-NTvs7bovbRnXoSbrDYsrh55bbV85Z-/s16000/20171231.jpg" /></a></div>  Ο Θεός και ο άνθρωπος<o:p></o:p>Αν η βιβλική έννοια της «κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωσιν Θεού» είναι θεμελιώδης για τη χριστιανική ανθρωπολογία, το παράδοξο είναι ότι αποδεικνύεται ακόμη πιο σημαντική για την αθεϊστική ανθρωπολογία. Πράγματι, ο αθεϊσμός δεν αρνήθηκε ποτέ την ομοιότητα μεταξύ Θεού και ανθρώπου. Για τον Νικολάι Χάρτμαν, τον Φόιερμπαχ ή τον Καρλ Μαρξ, το ανθρώπινο πρόσωπο ορίζεται από ιδιότητες κατεξοχήν θεϊκές: νοημοσύνη, ελευθερία, δημιουργία, προφητική διαύγεια. Για τον Σαρτρ, ο άνθρωπος είναι ουσιαστικά «σχέδιο», άρα ελευθερία, πράγμα που σημαίνει ότι η ύπαρξη προηγείται της ουσίας και υπερέχει αυτής. Αυτό ακριβώς υποστηρίζει ο άγιος Γρηγόριος Νύσσης για τον Θεό: «Ἐγώ εἰμι ὁ ὤν», Αυτός που συγκεντρώνει μέσα Του ολόκληρο το Είναι. Στο έργο του Η πίστη ενός απίστου, ο Φρ. Ζανσόν γράφει: «Το σύμπαν είναι μια μηχανή παραγωγής θεών… Το ανθρώπινο είδος είναι ικανό να ενσαρκώσει τον Θεό και να Του προσδώσει πραγματικότητα». Για τον Χάιντεγκερ, πιο απαισιόδοξο, ο άνθρωπος είναι ένας «ανίσχυρος θεός», αλλά πάντως θεός. Παντού ο άνθρωπος σκέφτεται τον εαυτό του σε σχέση με το Απόλυτο· για να κατανοήσει κανείς τον άνθρωπο, πρέπει να κατανοήσει αυτή τη σχέση. Μπορούμε να πούμε ότι τόσο για τους πιστούς όσο και για τους αθέους, το πρόβλημα του ανθρώπου είναι θεανθρώπινης φύσεως. Ο Θεός είναι το αρχέτυπο ή το οριακό ιδανικό του ανθρώπινου εγώ. Βεβαίως, το ανθρώπινο πρόσωπο φέρει μέσα του κάτι απόλυτο· κατά τον τρόπο του, υπάρχει καθ’ εαυτό και δι’ εαυτό: αυτό είναι ο άξονας του φιλοσοφικού συστήματος του Σαρτρ. Έτσι, ο Θεός και ο άνθρωπος μοιάζουν· ούτε οι Έλληνες ποιητές, ούτε ο σκεπτικιστής Ξενοφάνης, ούτε ο Φόιερμπαχ, ούτε ο Φρόιντ το αρνήθηκαν ποτέ. Το πρόβλημα είναι να γνωρίσουμε ποιος είναι ο δημιουργός ποίου… Η αθεϊστική οπτική αποκτά μια απροσδόκητη μεθοδολογική σημασία· πράγματι, οι άθεοι ταυτίζουν τον Θεό με τον άνθρωπο, αλλά δεν σταματούν μπροστά στο τεράστιο μιας τέτοιας εξίσωσης. Πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι, ενώ οι διακηρύξεις της Βίβλου και των αγίων Πατέρων είναι εξίσου εκπληκτικές, οι άθεοι είναι απείρως πιο συνεπείς από τους χριστιανούς. Η σκέψη των Πατέρων ανέρχεται μέχρι τη σχέση μεταξύ Θεού και Δημιουργίας. Η βιβλική έννοια της «ομοίωσης» θεμελιώνει την ίδια την Αποκάλυψη. Αν ο Θεός-Λόγος είναι ο λόγος που ο Πατέρας απευθύνει στο παιδί Του —τον άνθρωπο— τότε υπάρχει μια κάποια αντιστοιχία ανάμεσα στον θείο λόγο και στον ανθρώπινο λόγο· αυτό αποτελεί το οντολογικό θεμέλιο κάθε ανθρώπινης γνώσης. Οι νόμοι της φύσεως τίθενται από τον Θεό. Εφόσον ο Θεός είναι Δημιουργός, Ποιητής του σύμπαντος, ο άνθρωπος Του μοιάζει, όντας κι αυτός, κατά τον τρόπο του, δημιουργός και ποιητής. Ο άγιος Γρηγόριος Παλαμάς διευκρινίζει: «Ο υπερβατικός, ακατάληπτος και ανείπωτος Θεός δέχεται να συμμετέχει σ’ Αυτόν ο νους μας». Και ακόμη περισσότερο: «Ο άνθρωπος μοιάζει με τον Θεό επειδή ο Θεός μοιάζει με τον άνθρωπο», λέει ο Κλήμης ο Αλεξανδρεύς. Ο Θεός έπλασε τον άνθρωπο ατενίζοντας, στον καθρέφτη της Σοφίας Του, την ουράνια ανθρωπότητα του Χριστού (βλ. Κολ. 1,15· Α΄ Κορ. 15,47· Ιω. 3,13). Αυτή προορίζεται να ενώσει «τὰ πάντα τὰ ἐν τοῖς οὐρανοῖς καὶ τὰ ἐπὶ τῆς γῆς» (Εφ. 1,10), ένα «μυστήριον… ὃ προώρισεν ὁ Θεὸς πρὸ τῶν αἰώνων» (Α΄ Κορ. 2,7): ο άνθρωπος δημιουργήθηκε κατ’ εικόνα Θεού ενόψει της Ενανθρωπήσεως, η οποία αποτελεί την έσχατη βαθμίδα της κοινωνίας μεταξύ Θεού και ανθρώπου. Η εικόνα της Θεοτόκου (του τύπου της Ελεούσας) που κρατά τον μικρό Ιησού εκφράζει τέλεια αυτό το γεγονός. Αν υπάρχει η γέννηση του Θεού μέσα στον άνθρωπο (Χριστούγεννα), υπάρχει επίσης η γέννηση του ανθρώπου μέσα στον Θεό, μέσω της Αναλήψεως. Πρέπει να προσέξουμε αυτή την πατερική θεώρηση σύμφωνα με την οποία η θέωση του ανθρώπου εξαρτάται από την ενανθρώπηση του Θεού: «Ο άνθρωπος είναι το ανθρώπινο πρόσωπο του Θεού», λέει ο άγιος Γρηγόριος Νύσσης, και γι’ αυτό «ο άνθρωπος, προορισμένος να απολαύσει τα θεία, συγγενεύει κατά φύσιν με εκείνα στα οποία καλείται να μετέχει». Ομοίως ο άγιος Μακάριος: «Μεταξύ Θεού και ανθρώπου υπάρχει η στενότερη συγγένεια». Το ανθρώπινο πνεύμα ολοκληρώνεται μόνο μέσα στο «θείο περιβάλλον»: «Η θέα του Θεού είναι η ζωή της ψυχής». Η πατερική ανθρωπολογία κινείται σε αυτό το θεϊκό επίπεδο· μας καταπλήσσει με τις αιχμηρές, παράδοξες και εξαιρετικά τολμηρές διατυπώσεις της. Αρκεί να επαναλάβει κανείς, σχεδόν τυχαία, μερικές γνωστές αλλά πάντοτε εντυπωσιακές θέσεις: «Ο Θεός έγινε άνθρωπος, ώστε ο άνθρωπος να γίνει Θεός κατά χάριν και να μετέχει στη θεία ζωή». «Ο άνθρωπος είναι ένα ον που έλαβε την εντολή να γίνει Θεός». «Ο άνθρωπος οφείλει να ενώσει τη δημιουργημένη φύση με την άκτιστη θεία ενέργεια». «Είμαι άνθρωπος κατά φύσιν και Θεός κατά χάριν». «Εκείνος που μετέχει στο θείο φως γίνεται και ο ίδιος, κατά κάποιον τρόπο, φως». Μικρόκοσμος ο άνθρωπος, αλλά και μικρόθεος, ένας «μικρός Θεός». Στην ίδια του τη δομή φέρει ένα θεολογικό αίνιγμα: είναι ένα μυστηριώδες ον, «ὁ κρυπτὸς τῆς καρδίας ἄνθρωπος» (Α΄ Πέτρ. 3,4) — ένας καθαρά αποφατικός ορισμός, που εξηγεί το ενδιαφέρον των Πατέρων για το imago Dei. Για τον άγιο Γρηγόριο Νύσσης, ο πλούτος της «εικόνας» αντανακλά τη θεία τελειότητα, στην οποία συγκλίνουν όλα τα αγαθά, και φανερώνει τη θεία δύναμη της ελευθερίας της αυτοκαθορίσεως. Όταν ο άνθρωπος λέει «υπάρχω», μεταφράζει σε ανθρώπινους όρους κάτι από την απολυτότητα του Θεού, ο οποίος λέει: «Ἐγώ εἰμι ὁ ὤν». Για τους Πατέρες, οι φράσεις αυτές ήταν «λόγοι ζωής», ζωτικοί λόγοι που γίνονταν δεκτοί και βιώνονταν ως τέτοιοι. Δυστυχώς, στην ιστορία διαπιστώνεται μια πτώση από αυτά τα ιλιγγιώδη ύψη στην πεζότητα της σχολαστικής θεολογίας, όπου οι πύρινες αυτές εικόνες έγιναν άψυχα κλισέ, κοινοτοπίες που χρησιμοποιούνταν για να στηρίξουν τη μία ή την άλλη αφηρημένη, διανοητική και πολεμική θεολογική θέση, χωρίς καμία συγκλονιστική ή επαναστατική συνέπεια για τη ζωή του κόσμου. Στο επίπεδο της συνηθισμένης ευσέβειας, ο κακώς νοούμενος ασκητισμός καταλήγει σε σκοταδισμό. Η τυπική ταπείνωση, όταν θεωρείται ως πιστοποιητικό ορθοδοξίας, οδηγεί σε έναν ορθόδοξο «βαρθιανισμό»<a href="file:///C:/Users/%CE%93%CE%B9%CE%AC%CE%BD%CE%BD%CE%B7%CF%82/Desktop/%CE%9A%CE%95%CE%A6%CE%91%CE%9B%CE%91%CE%99%CE%9F%20%CE%91.docx#_ftn1" name="_ftnref1" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;" title="">[1]</a>, όπου ο άνθρωπος, μειωμένος σχεδόν στο μηδέν, δεν μπορεί παρά να αυτοκαταστραφεί ή να εξεγερθεί. Σε ορισμένα ευσεβιστικά ρεύματα, ο μονοφυσιτισμός δεν ξεπεράστηκε ποτέ, παίρνοντας τη μορφή ενός «υπερβατικού εγωισμού» χαρακτηριστικού της ατομικής σωτηρίας. Βλέπουμε εδώ τη μονοφυσιτική περιφρόνηση προς το σώμα και την ύλη, τη φυγή των «καθαρών πνευμάτων» προς τον ουρανό, την αδιαφορία για τον πολιτισμό και για την κλήση του ανθρώπου μέσα στον κόσμο, καθώς και την εχθρότητα ή ακόμη και το μίσος προς τη γυναίκα και προς την ομορφιά. Ο «μανικός έρωτας» του Θεού για τον άνθρωπο, για τον οποίο μιλά ο Νικόλαος Καβάσιλας, και στον οποίο αναφέρεται επίσης ο μητροπολίτης Μόσχας Φιλάρετος λέγοντας θαυμάσια ότι: «Ο Πατέρας είναι η Αγάπη που σταυρώνει, ο Υιός είναι η σταυρωμένη Αγάπη, και το Άγιο Πνεύμα είναι η ακατανίκητη δύναμη του Σταυρού», όλη αυτή η θρησκεία της Εσταυρωμένης Αγάπης μεταβλήθηκε παραδόξως είτε σε «πατερναλιστική»<a href="file:///C:/Users/%CE%93%CE%B9%CE%AC%CE%BD%CE%BD%CE%B7%CF%82/Desktop/%CE%9A%CE%95%CE%A6%CE%91%CE%9B%CE%91%CE%99%CE%9F%20%CE%91.docx#_ftn2" name="_ftnref2" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;" title="">[2]</a> θρησκεία (του κληρικαλισμού), είτε σε θρησκεία του «σαδιστικού Πατέρα» (τη νομική θεωρία της ικανοποιήσεως, σύμφωνα με την οποία ο Υιός «ικανοποιεί» ή «κατευνάζει την οργή του Πατέρα»), σε θρησκεία νόμου, τιμωρίας και εμμονής με την κόλαση, σε μια «τρομοκρατική» θρησκεία όπου το Ευαγγέλιο περιορίζεται σε ένα ηθικιστικό σύστημα… Ακόμη και τον 19ο αιώνα, η συνήθης θεολογία έλεγε ότι «ο πλούσιος αντιπροσωπεύει τη θεία Πρόνοια, και οι φτωχοί δοξάζουν τον Θεό που δημιούργησε τους πλουσίους»! Όταν θεωρεί κανείς τον πλούτο και τη φτώχεια ως θεσπισμένα από τον Θεό, δεν μπορεί παρά να ταλαντεύεται ανάμεσα σε έναν Πατέρα-τύραννο, φοβερό και τρομακτικό, και σε έναν Πατέρα-πατριάρχη, ήρεμο και παρηγορητικό. Η αυθεντική όμως παράδοση μας μεταδίδει την αληθινά διαλεκτική ένταση για την οποία μιλά τόσο έντονα ο άγιος Γρηγόριος Παλαμάς: όχι το ένα ή το άλλο, αλλά και τα δύο συγχρόνως. Είναι η ένταση ανάμεσα στην υποκειμενική ταπείνωση και στο αντικειμενικό γεγονός της συλλειτουργίας, της δημιουργικής και ποιητικής συμπράξεως με τον Θεό. Πρέπει να ξαναμάθουμε τις αντινομίες που ήταν τόσο οικείες στους Πατέρες της Εκκλησίας. Ο άνθρωπος λέει: «Είμαι ατελής», και ο Θεός του απαντά: «Ἔσεσθε οὖν ὑμεῖς τέλειοι, ὡς ὁ Πατὴρ ὑμῶν ὁ οὐράνιος τέλειός ἐστιν» (Ματθ. 5,48). Ο άνθρωπος λέει: «Είμαι χώμα και στάχτη», και ο Χριστός του λέει: «Ὑμεῖς φίλοι μου ἐστέ» (Ιω. 15,14). «Γένος τοῦ Θεοῦ ἐσμέν», λέει ο άγιος Παύλος (Πράξ. 17,28), και ο άγιος Ιωάννης: «Τὸ χρῖσμα ὃ ἐλάβετε παρ’ αὐτοῦ μένει ἐν ὑμῖν, καὶ οὐ χρείαν ἔχετε ἵνα τις διδάσκῃ ὑμᾶς» (Α΄ Ιω. 2,27). «Φέρω την πληγή των αδικιών μου, αλλά είμαι πλασμένος κατ’ εικόνα της ανείπωτης δόξας Σου», λέει συνοψίζοντας με δύναμη το τροπάριο της νεκρώσιμης ακολουθίας. Ο άνθρωπος είναι κτιστός και όμως άκτιστος, επειδή «γεννήθηκε ἐξ ὕδατος καὶ Πνεύματος»· είναι γήινος και ουράνιος, κτίσμα και Θεός εν γενέσει. Η τόλμη των Πατέρων εμβαθύνει αυτά τα ρητά και τα αξιώματα, επιδιώκοντας να «μη λυπούμεθα» και να «μη σβήνουμε το Άγιο Πνεύμα». Βεβαίως, η ανατολική θεώρηση της θέωσης δεν είναι λογική λύση ούτε αφηρημένη έννοια, αλλά λύση ζωής και χάριτος, αντινομική όπως όλα τα χαρίσματα, διότι πηγάζει από την ίδια τη θεία αντινομία. Οι Πατέρες το διείδαν αυτό όταν είπαν ότι το Όνομα του Θεού είναι συσχετισμένο με τον κόσμο. Όπως ο Θεός μπορεί να είναι συγχρόνως απόλυτος και σχετικός — Θεός της ιστορίας και Θεός εντός της ιστορίας — έτσι και το μυστήριο της αγάπης Του υπερβαίνει την ίδια Του την απολυτότητα, ωθώντας Τον να γίνει Πατέρας. Με τον ίδιο τρόπο, η φράση του αγίου Εφραίμ του Σύρου: «Κάθε Εκκλησία είναι Εκκλησία αμαρτωλών και πάροικων» συμφιλιώνεται με τον λόγο του αγίου Συμεών του Νέου Θεολόγου: «Αληθινά, μεγάλο είναι το μυστήριο ενός Θεού ανάμεσα σε ανθρώπους, ενός Θεού ανάμεσα σε θεούμενους». Και στις δύο περιπτώσεις, το μυστήριο είναι ένα και το αυτό.<o:p></o:p><o:p> </o:p><div style="mso-element: footnote-list;">

<a href="file:///C:/Users/%CE%93%CE%B9%CE%AC%CE%BD%CE%BD%CE%B7%CF%82/Desktop/%CE%9A%CE%95%CE%A6%CE%91%CE%9B%CE%91%CE%99%CE%9F%20%CE%91.docx#_ftnref1" name="_ftn1" style="mso-footnote-id: ftn1;" title="">[1]</a> https://www.thegospelcoalition.org/essay/barthian-theology/

</div>

<a href="file:///C:/Users/%CE%93%CE%B9%CE%AC%CE%BD%CE%BD%CE%B7%CF%82/Desktop/%CE%9A%CE%95%CE%A6%CE%91%CE%9B%CE%91%CE%99%CE%9F%20%CE%91.docx#_ftnref2" name="_ftn2" style="mso-footnote-id: ftn2;" title="">[2]</a> https://en.wikipedia.org/wiki/Paternalism

</div>

</div> <o:p> </o:p><o:p> </o:p>ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ<div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"> </div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/blog-post_04.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (1)</a></div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"> </div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/2.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (2)</a></div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"> </div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/3.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (3)</a></div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"> </div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/4.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (4)</a></div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"> </div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/5.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (5)</a></div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"> </div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/6.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (6)</a></div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"> </div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/7.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (7)</a></div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"> </div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/8.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (8)</a></div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"> </div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/9.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (9)</a></div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"> </div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/10.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (10)</a></div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"> </div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/11.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (11)</a></div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"> </div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/12.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (12)</a></div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"> </div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/13.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (13)</a></div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"> </div><div style="background-color: white; text-align: center;"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/14.html" itemprop="url">Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (14)</a></div>

Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (15)

Ο Θεός και ο άνθρωπος Αν η βιβλική έννοια της «κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωσιν Θεού» είναι θεμελιώδης για τη χριστιανική ανθρωπολογία, το πα...

Γιορτή των Αγιορειτών Πατέρων και η παγίδα της τελειότητας που καταστρέφει τον πνευματικό αγώνα.

Το Πατριαρχείο Βουλγαρίας εκφράζει τη διαφωνία του για το Sofia Pride 2026

<img alt="" data-original-height="667" data-original-width="1000" height="266" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/a/AVvXsEhW1nfDx-zE0NY9vhgtIPK7fzpJvjwK_PrRX4iEObVLEsn-iN_bep57qoy4nxTDalEWOhU7RwBulfchXjTJ79Z3vNm8WB3WpYpU9NOtRNWa84fY46OCmpQ9tEKXclFdFw1w8jJdsL2R_mNWAZnymr722HIWrjgf0EAm6zCuwXgft5UWnPK56cklkJEjhtoH=w400-h266" style="background-color: white; border: 1px solid rgb(82, 139, 197); color: #333333; padding: 4px; text-align: center;" width="400" /><dl class="avatar-comment-indent" id="comments-block" style="background-color: white; line-height: 1.3em; margin: 1em 0px 1.5em 45px; position: relative;"><dd class="comment-body" id="Blog1_cmt-2804917004603827863" style="margin: 0.25em 0px 0px;"></dd></dl><div class="post hentry uncustomized-post-template" itemprop="blogPost" itemscope="itemscope" itemtype="http://schema.org/BlogPosting" style="background-color: white; color: #333333; margin: 0px 0px 1.5em; padding-bottom: 1.5em;"><div class="post-body entry-content" id="post-body-8192360828089259303" itemprop="description articleBody" style="line-height: 1.3em; margin: 0px 0px 0.75em;">Με ανακοίνωσή του το Πατριαρχείο Βουλγαρίας εκφράζει τη διαφωνία του και αντιτίθεται στη διεξαγωγή του «Sofia Pride 2026», το οποίο λαμβάνει χώρα σήμερα 13 Ιουνίου στη βουλγαρική πρωτεύουσα.<a name="more"></a><o:p></o:p>Όπως αναφέρει η ανακοίνωση του Πατριαρχείου: “Η εν Βουλγαρία Ορθόδοξη Εκκλησία – Πατριαρχείο Βουλγαρίας μαρτυρεί αδιάκοπα την αγάπη του Θεού για κάθε άνθρωπο και καλεί τον καθένα να ζει σύμφωνα με το Άγιο Ευαγγέλιο, με αγνότητα, αρετή και πιστότητα στο θέλημα του Θεού. Η φροντίδα για την πνευματική υγεία του λαού, για το μέλλον των παιδιών και για τη διατήρηση των χριστιανικών αξιών αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της διακονίας της.<a name="more"></a><o:p></o:p>Υπό αυτή την έννοια, η Ιερά Σύνοδος δεν εγκρίνει και αντιτίθεται στη διεξαγωγή του «Sofia Pride 2026» και εκφράζει τη διαφωνία της με τις ιδέες και τα μηνύματα που προωθούνται μέσω αυτής της εκδήλωσης. Η Ορθόδοξη Εκκλησία ομολογεί ότι ο άνθρωπος δημιουργήθηκε από τον Θεό ως άνδρας και γυναίκα και ότι η οικογένεια, που βασίζεται στην ευλογημένη γαμήλια ένωση μεταξύ άνδρα και γυναίκας, είναι το φυσικό και θεόδοτο περιβάλλον για τη ζωή, την αγάπη, τη γέννηση και την ανατροφή των παιδιών.<o:p></o:p>Παρατηρούμε με ανησυχία τις προσπάθειες να παρουσιαστούν απόψεις και πρότυπα συμπεριφοράς που είναι ασύμβατα με τη χριστιανική ηθική διδασκαλία ως ισοδύναμη εναλλακτική λύση στην τάξη που έχει θεσπίσει ο Θεός για την ανθρώπινη ζωή. Είναι ιδιαίτερα ανησυχητικό όταν τέτοια μηνύματα απευθύνονται σε παιδιά και νέους που ακόμη χτίζουν το αξιακό τους σύστημα και την προσωπική τους ταυτότητα. Η φροντίδα για τη νεότερη γενιά μας υποχρεώνει να θυμόμαστε τα λόγια του Κυρίου μας Ιησού Χριστού: «Οὐαὶ τῷ κόσμῳ ἀπὸ τῶν σκανδάλων· ἀνάγκη γάρ ἐστιν ἐλθεῖν τὰ σκάνδαλα· πλὴν οὐαὶ τῶν ἀνθρώπῳ ἐκείνῳ δι᾿ οὗ τὸ σκάνδαλον ἔρχεται» (Ματθ. 18:7)“.<o:p></o:p>Στη συνέχεια της ανακοίνωσης αναφέρεται: “Απευθύνουμε έκκληση με ιδιαίτερη προσοχή στους γονείς να επιβλέπουν την πνευματική και ηθική ανάπτυξη των παιδιών τους και να τα εκπαιδεύουν με σεβασμό στις χριστιανικές αρετές και τις οικογενειακές αξίες. Είναι άσοφο για τους ενήλικες να αφήνουν τους νέους χωρίς σαφείς ηθικές κατευθυντήριες γραμμές σε έναν κόσμο γεμάτο αντιφατικά μηνύματα και πειρασμούς. Είναι καθήκον μας να τους βοηθήσουμε να οικοδομήσουν ένα υγιές σύστημα αξιών βασισμένο στην αλήθεια, την υπευθυνότητα και τον σεβασμό της ανθρώπινης αξιοπρέπειας.<o:p></o:p>Με ποιμαντική αγάπη απευθυνόμαστε τόσο στους διοργανωτές όσο και στους συμμετέχοντες σε αυτή την εκδήλωση, καθώς και σε όλους τους συμπατριώτες μας. Η Εκκλησία δεν απορρίπτει κανέναν και δεν παύει να προσεύχεται για κάθε άνθρωπο, αλλά είναι υποχρεωμένη να μαρτυρεί ξεκάθαρα την αλήθεια του Ευαγγελίου και να προστατεύει τα πιστά παιδιά της από την πνευματική πλάνη. Η αληθινή ελευθερία δεν συνίσταται στην επιβεβαίωση κάθε επιθυμίας ή επιδίωξης, αλλά στην ακολούθηση της αλήθειας που απελευθερώνει τον άνθρωπο και τον οδηγεί στην πληρότητα της εν Θεώ ζωής.<o:p></o:p>Καλούμε όλους τους κρατικούς θεσμούς, τους δημόσιους οργανισμούς και ολόκληρη την κοινωνία μας να συνεργαστούν για την προώθηση του γάμου και της οικογένειας, για την ενίσχυση των ηθικών θεμελίων του λαού και για τη διατήρηση των πνευματικών και πολιτιστικών αξιών πάνω στις οποίες βασίζεται η βουλγαρική κρατική υπόσταση. Κανένα έθνος δεν μπορεί να έχει ένα υγιές μέλλον εάν αποδυναμώνει τον σεβασμό για την οικογένεια, την γονεϊκότητα και τα ηθικά θεμέλια που γενιές Βουλγάρων έχουν διατηρήσει και μεταδώσει ως ανεκτίμητη κληρονομιά τους“.<o:p></o:p>Κλείνοντας την ανακοίνωσή του, το Πατριαρχείο Βουλγαρίας υπενθυμίζει ότι αύριο, Κυριακή 14 Ιουνίου, η τοπική Εκκλησία τιμά πάντες τους εν Βουλγαρία Αγίους και σημειώσει σχετικά: “Σας υπενθυμίζουμε ότι στις 14 Ιουνίου, η Βουλγαρική Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά την Κυριακή πάντων των εν Βουλγαρία Αγίων. Την παραμονή αυτής της λαμπρής εορτής, ας θυμηθούμε το κατόρθωμά τους, την αφοσίωσή τους στον Χριστό και την πνευματική κληρονομιά που μας κληροδότησαν. Είναι απαράδεκτο στις ημέρες που τιμούμε τη μνήμη των αγίων που έλαμψαν στη βουλγαρική γη να ξεχνάμε τις αξίες για τις οποίες έζησαν, υπέφεραν και μαρτύρησαν.<o:p></o:p>Μας διδάσκουν ότι η αληθινή αξιοπρέπεια του ανθρώπου αποκαλύπτεται στην αγιότητα, στην αγάπη για τον Θεό και τον πλησίον και στην επιδίωξη της ευσέβειας. Οι άγιοι πρόγονοί μας μας έχουν δείξει ότι η πάλη με τα πάθη, συμπεριλαμβανομένων των σαρκικών παθών, βρίσκεται στο επίκεντρο της χριστιανικής ζωής. Δεν έχουμε κανένα δικαίωμα να μετατρέπουμε τα αμαρτωλά πάθη και τις κλίσεις σε κανόνα, παράδειγμα για μίμηση ή ιδεολογία. Αντίθετα, πρέπει να αναζητήσουμε δύναμη από τον Θεό για να τα καταπολεμήσουμε, αντλώντας με γεμάτες χούφτες από το θησαυροφυλάκιο της χάρης της Εκκλησίας στα ιερά Μυστήριά της.<o:p></o:p>Ας μιμηθούμε το κατόρθωμα όλων των Βουλγάρων αγίων, ώστε να παραμείνουμε ως λαός πιστός στις πνευματικές μας ρίζες και στην σωτήρια Ορθόδοξη πίστη. Με τις προσευχές τους, είθε ο Κύριος να χαρίσει στον λαό μας ειρήνη, πνευματική νηφαλιότητα και ενότητα, να ενισχύσει τις βουλγαρικές οικογένειες, να προστατεύσει τα παιδιά και τους νέους και να μας οδηγήσει στο δρόμο της αλήθειας και της σωτηρίας“.<o:p></o:p><a href="https://www.orthodoxianewsagency.gr/patriarxeia/patriarxio_boulgarias/to-patriarxeio-voulgarias-ekfrazei-ti-diafonia-tou-gia-to-sofia-pride-2026/" style="color: #940f04;">orthodoxianewsagency</a><o:p></o:p><a href="https://bg-patriarshia.bg/news/izyavlenie-na-svetia-sinod-na-balgarskata-pravoslavna-tsarkv--1" style="color: #940f04;">Изявление на Светия Синод на Българската православна църква – Българска патриаршия по повод „София Прайд 2026“</a><o:p></o:p>Българската православна църква – Българска Патриаршия неизменно свидетелства за Божията любов към всеки човек и призовава всички към живот според светото Евангелие, в чистота, добродетел и вярност към Божията воля. Грижата за духовното здраве на народа, за бъдещето на децата и за съхраняването на християнските ценности е неотменна част от нейното служение.<o:p></o:p>В тази връзка Светият Синод не одобрява и се противопоставя на провеждането на „София Прайд 2026“ и изразява своето несъгласие с идеите и посланията, които се популяризират чрез това събитие. Православната църква изповядва, че човекът е сътворен от Бога като мъж и жена и че семейството, основано на благословения брачен съюз между мъж и жена, е естествената и богодарувана среда за живот, любов, раждане и възпитание на децата.<o:p></o:p>С тревога наблюдаваме опитите възгледи и модели на поведение, несъвместими с християнското нравствено учение, да бъдат представяни като равностойна алтернатива на установения от Бога ред за човешкия живот. Особено обезпокоително е, когато подобни послания се насочват към деца и младежи, които все още изграждат своята ценностна система и личностна идентичност. Грижата за младото поколение ни задължава да напомним думите на нашия Господ Иисус Христос: „Горко на света от съблазните, защото съблазни трябва да дойдат; обаче горко на оногова човека, чрез когото съблазън дохожда“ (Мат. 18:7).<o:p></o:p>Затова се обръщаме с особено внимание към родителите да бдят над духовното и нравственото възрастване на децата и да ги възпитават в уважение към християнските добродетели и семейни ценности. Безразсъдно е възрастните да оставят младите хора без ясни нравствени ориентири в свят, изпълнен с противоречиви послания и изкушения. Наш дълг е да им помагаме да изграждат здрава ценностна система, основана на истината, отговорността и уважението към човешкото достойнство.<o:p></o:p>С пастирска любов се обръщаме както към организаторите и участниците в това събитие, така и към всички наши сънародници. Църквата не отхвърля никого и не престава да се моли за всеки човек, но е длъжна ясно да свидетелства за евангелската истина и да предпазва своите верни чеда от духовна заблуда. Истинската свобода не се състои в утвърждаването на всяко желание или стремеж, а в следването на истината, която освобождава човека и го води към пълнотата на живота в Бога.<o:p></o:p>Призоваваме всички държавни институции, обществените организации и цялото ни общество да съдействат за утвърждаването на брака и семейството, за укрепването на нравствените устои на народа и за съхраняването на духовните и културните ценности, върху които е изградена българската държавност. Никой народ не може да има здраво бъдеще, ако отслабва уважението към семейството, родителството и нравствените основи, които поколения българи са съхранявали и предавали като свое безценно наследство.<o:p></o:p>Напомняме, че на 14 юни Българската православна църква отбелязва Неделята на всички български светии. В навечерието на този светъл празник нека си спомним за техния подвиг, за тяхната вярност към Христос и за духовното наследство, което са ни завещали. Недопустимо е в дните, когато почитаме паметта на светците, просияли в българската земя, да забравяме ценностите, за които те са живели, страдали и свидетелствали. Те ни учат, че истинското достойнство на човека се разкрива в светостта, в любовта към Бога и ближния и в стремежа към богоуподобяване. Нашите свети предци са ни показали, че борбата със страстите, включително с плътските страсти, е в центъра на християнския живот. Нямаме правото да превръщаме греховните страсти и наклонности в норма, пример за подражание или идеология. Напротив, трябва да търсим от Бога сили, за да се борим с тях, черпейки с пълни шепи от благодатната съкровищница на Църквата в нейните свети Тайнства.<o:p></o:p>Да подражаваме на подвига на всички български светии, за да пребъдем като народ, верен на своите духовни корени и на спасителната православна вяра. Нека по техните молитви Господ да дарува на народа ни мир, духовна трезвост и единство, да укрепва българските семейства, да закриля децата и младите хора и да ни води по пътя на истината и спасението.<o:p></o:p>Заедно да ги възпеем като наши небесни застъпници:<o:p></o:p>„Чествайки вашия почитан събор и празнувайки светата ви памет, светци, просияли изсред българите, ние усърдно ви молим: молете Господ за всички и най-вече за вашите родственици – да се запази българската земя от всякакви беди и народът да се утвърди навеки в православната вяра, та като поживеем мирен живот, заедно с вас да получим вечното отечество в блаженото царство на Христос Бог.“<o:p></o:p>Амин.<o:p style="font-size: 12pt;"></o:p></div></div>

Το Πατριαρχείο Βουλγαρίας εκφράζει τη διαφωνία του για το Sofia Pride 2026

Με ανακοίνωσή του το Πατριαρχείο Βουλγαρίας εκφράζει τη διαφωνία του και αντιτίθεται στη διεξαγωγή του «Sofia Pride 2026», το οποίο λαμβάν...

ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή (3)

<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiCOqk5Z0OZGp1j9RnXSuvqkUeKfnemg58AoJHkoMZgYv4rbwGJh0uWQ_BRXbcA55rVSyPP26tx3SVDQTMOz4xmLCuCtbwqCq0QnfYx3haykGfjjr_cmdrK1y6AMMbaJ2h3lKi18bxC4NxvCVyiObxMx5emoh_gJcgnwgPr6_P8RqD-XL9xIsZGxwaA/s450/osiostheophanis.jpg" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" data-original-height="450" data-original-width="340" height="400" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiCOqk5Z0OZGp1j9RnXSuvqkUeKfnemg58AoJHkoMZgYv4rbwGJh0uWQ_BRXbcA55rVSyPP26tx3SVDQTMOz4xmLCuCtbwqCq0QnfYx3haykGfjjr_cmdrK1y6AMMbaJ2h3lKi18bxC4NxvCVyiObxMx5emoh_gJcgnwgPr6_P8RqD-XL9xIsZGxwaA/w303-h400/osiostheophanis.jpg" width="303" /></a></div>6. Η ζωή της ψυχής. Τα τρία μέρη της ψυχής. Το λογιστικό. Γνώση και επιστήμη. Η κίνηση των λογισμών Την προηγούμενη φορά προχώρησες σε βάθος. Κάνε το και τώρα. Κοίτα το πλήθος και την ποικιλία των ενεργειών μας! Η μια μετά την άλλη μπαίνουν στην ψυχή και τη ζωή μας, βγαίνουν, στέκονται, φεύγουν, επαναλαμβάνονται κ.ο.κ. Αυτό συμβαίνει, επειδή η ψυχή μας βρίσκεται σε διαρκή κίνηση, επειδή δεν μπορεί να παραμείνει ακίνητη σε μια κατάσταση. Αν ερευνήσουμε την ψυχή ως σύνολο, δεν θα μπορέσουμε να την αποκρυπτογραφήσουμε. Έτσι πρέπει να τη διαιρέσουμε σε μέρη και να εξετάσουμε χωριστά το καθένα. Όλες οι κινήσεις της ψυχής μπορούν να καταταγούν σε τρεις κατηγορίες: σε λογισμούς, σε επιθυμίες και σε συναισθήματα. Σε τρία αντίστοιχα μέρη διακρίνεται και η ψυχή στο λογιστικό, στο επιθυμητικό και στο θυμικό. Θα τα εξετάσουμε ένα – ένα, αρχίζοντας από το πρώτο, το λογιστικό. Αν υπάρχει μέσα μας σύγχυση, αυτή εντοπίζεται κατά κύριο λόγο στο πεδίο της σκέψης, των λογισμών. Υπό την επίδραση των λογισμών, όμως, διεγείρονται και οι επιθυμίες και τα συναισθήματα μας. Με τη σκέψη σχετίζεται ένας αριθμός ουσιωδών λειτουργιών, που συνιστούν την καθ’ αυτό διανοητική ζωή. Για τις λειτουργίες αυτές θα σου μιλήσω στη συνέχεια: 1) Μόλις παρατηρήσεις κάτι με τις αισθήσεις σου ή ακούσεις άλλους να διηγούνται πως αντιλήφθηκαν κάτι με τις δικές τους αισθήσεις, ενεργοποιούνται η φαντασία ή και η μνήμη σου. Τίποτα δεν μπορεί να εισχωρήσει στην ψυχή, αν δεν λειτουργήσουν η φαντασία και η μνήμη, στις οποίες στηρίζεται όλη η επακόλουθη διανοητική δραστηριότητα. Ότι δεν έχει αποθηκευθεί στη μνήμη, δεν θα μπορέσεις να το φανταστείς, πολύ περισσότερο να το σκεφτείς. Συμβαίνει, βέβαια, μερικές φορές να γεννιούνται κάποιοι λογισμοί αυτόματα και άμεσα από την ψυχή, αλλά και τότε προσλαμβάνουν αμέσως μια συγκεκριμένη μορφή. Έτσι, λοιπόν, το λογιστικό μέρος της ψυχής σχετίζεται στο σύνολο του με τη φαντασία. 2) Η φαντασία και η μνήμη προσλαμβάνουν και αποθηκεύουν μόνο το υλικό για τη διανοητική λειτουργία. Η λειτουργία αυτή, η κίνηση δηλαδή της σκέψεως και η παραγωγή των λογισμών, ασκείται από την ψυχή σύμφωνα με τους νόμους της. Θυμάσαι πως ο μικρός αδελφός σου, όταν έβλεπε κάτι καινούριο, ρωτούσε εσένα ή κάποιον άλλον, «Τι είναι αυτό;», «Ποιος το έκανε;», «Από τι είναι φτιαγμένο;». Δεν ησύχαζε, ώσπου να έπαιρνε ικανοποιητικές απαντήσεις στα ερωτήματα του. Το λογιστικό, η νοητική λειτουργία της ψυχής, αρχίζει ακριβώς με τέτοια ερωτήματα και ολοκληρώνεται σε κάθε περίπτωση είτε με την παραγωγή σκέψεων, που απαντούν σ’ αυτά, είτε με την υιοθέτηση έτοιμων απαντήσεων από την ανθρώπινη γνώση και πείρα. Η φαντασία και η μνήμη δεν παράγουν σκέψεις, αλλ’ αποτελούν το υπόβαθρο μιας άλλης δυνάμεως της ψυχής, του νου, που παράγει τις σκέψεις. Από το νου προέρχονται τα ερωτήματα και από το νου πάλι αναζητούνται οι απαντήσεις. Έργο του νου είναι να συλλογίζεται, να μελετάει τα πράγματα και να καταλήγει στα αναγκαία συμπεράσματα. Παρατήρησε τον εαυτό σου. Θα διαπιστώσεις ότι δεν μπορείς να κάνεις απολύτως τίποτα, δίχως να το συλλογιστείς έστω και αστραπιαία. Ακόμα και το πιο ασήμαντο ζήτημα πρέπει να γίνει αντικείμενο συλλογισμού. Η διαδικασία της νοήσεως, ανεξάρτητα από το πόσο γρήγορα ολοκληρώνεται, υπεισέρχεται σε όλα τα θέματα και αντιμετωπίζει αναρίθμητα ερωτήματα, όπως εκείνα που προαναφέρθηκαν. 3) Την ώρα που συλλογίζεσαι κάτι, δεν υπάρχει ακόμα μέσα σου κάποια σαφής και ξεκάθαρη σκέψη. Μια τέτοια σκέψη γεννιέται, όταν βρεις απάντηση σε κάποιο από τα ερωτήματα που σε απασχολούν. Ο νους σου ψάχνει το κάθε πράγμα, θέλοντας να μάθει τη φύση του, την προέλευσή του, τον προορισμό του κ.λπ. Όταν βρεις μιαν  απάντηση ή συμφωνήσεις με την απάντηση που θα σου δώσει κάποιος άλλος, τότε λες: «Τώρα το καταλαβαίνω. Δεν χρειάζομαι άλλη εξήγηση. Το ζήτημα είναι λυμένο». Ύστερα απ’ αυτό, ο νους σου στρέφεται σε άλλα αντικείμενα, ενώ η σκέψη, που μόλις διαμορφώθηκε, μεταβιβάζεται στο νοητικό αρχείο, τη μνήμη, από την οποία θα χρησιμοποιηθεί ως βοήθημα για την απάντηση άλλων ερωτημάτων και ως μέσο για τη σύνθεση άλλων σκέψεων. Το σύνολο των εννοιών που έχουν σχηματιστεί μ’ αυτόν τον τρόπο, συγκροτούν το όλο πλέγμα των σκέψεων σου, πλέγμα που γίνεται αντιληπτό όταν μιλάς. Αυτός είναι ο κόσμος της γνώσεως, που αποκτάς με τη διανοητική εργασία. Όσο περισσότερα προβλήματα λύσεις, τόσο πιο σαφείς σκέψεις ή ιδέες θα έχεις για τα πράγματα και όσο πιο σαφείς ιδέες έχεις, τόσο περισσότερο διευρύνεται ο ορίζοντας της γνώσεως σου. Έτσι λοιπόν, όπως βλέπεις, ο νους βρίσκεται πάνω από τη μνήμη και τη φαντασία, χαρίζοντας σου, με τη διανοητική εργασία, σαφείς έννοιες ή νοήματα για τα πράγματα. 4) Παρ’ όλα τα παραπάνω, όμως, πρέπει να ξέρεις ότι δεν θα μπορέσεις να πάρεις απάντηση σε κάθε ερώτημα σου. Τα περισσότερα, μάλιστα, θα μείνουν αναπάντητα. Οι άνθρωποι σκέφτονται, όλο σκέφτονται, μα δεν μπορούν να γνωρίσουν τα πάντα με ακρίβεια. Γι’ αυτό λένε: “Ίσως είναι έτσι”, “Ίσως είναι αλλιώς”. Διατυπώνουν, δηλαδή, γνώμες και υποθέσεις, που είναι πιο πολλές από τις συγκεκριμένες και ασφαλείς γνώσεις. 5) Ένας άνθρωπος, που ασχολείται ερευνητικά με κάποιο θέμα, συνδυάζοντας τα συμπεράσματα της δικής του έρευνας με τις γνώμες και τις υποθέσεις προγενέστερων ερευνητών, καταλήγει σε συγκεκριμένα πορίσματα, ως προς τα εκκρεμή ζητήματα και τις σκοτεινές πλευρές του θέματος, έτσι ώστε αυτό να θεωρείται πια ως ικανοποιητικά διαφωτισμένο. Τα πορίσματα της έρευνας αυτής, αφού ταξινομηθούν και συσχετιστούν σωστά, παρέχουν τη βαθιά και ολοκληρωμένη γνώση, που ονομάζουμε επιστήμη. Η επιστήμη είναι η κορωνίδα της διανοητικής εργασίας του νου. Όλα όσα ανέφερα ως εδώ, θα σου τα εξηγήσω στη συνέχεια, για να καταλάβεις ποια είναι η φυσιολογική και ορθή λειτουργία του νου μας. Γιατί ότι δεν γνωρίζουμε, οφείλουμε να το εξετάζουμε με επιμέλεια και να το μαθαίνουμε. Λίγοι, βέβαια, είναι οι άνθρωποι που μπορούν να σπουδάσουν τις επιστήμες, και ακόμα λιγότεροι εκείνοι που μπορούν να γίνουν αληθινοί επιστήμονες. Όλοι, όμως, μπορούμε και πρέπει να εξετάζουμε τα πράγματα που μας περιβάλλουν, για ν’ αποκτήσουμε σαφείς ιδέες ως προς τη φύση και τον προορισμό τους. Αυτή είναι η σωστή λειτουργία του νου. Η ποσότητα, πάντως, των ιδεών και των γνώσεων που αποκτάει ο νους, εξαρτάται από τις φυσικές δυνατότητες του. Ας εξετάσουμε τώρα το νου μας. Τι βλέπουμε μέσα στο «χώρο» του; Την αδιάκοπη κίνηση σκέψεων και παραστάσεων δίχως τάξη και δίχως συγκεκριμένο σκοπό. Η μια μετά την άλλη κάνουν την εμφάνιση τους, μπαίνουν σε μια σειρά, μετακινούνται, διασταυρώνονται, πάνε μπροστά, γυρίζουν πίσω, μπαίνουν σε άλλη σειρά, κρύβονται, ξαναπαρουσιάζονται, συνδυάζονται με ποικίλους τρόπους και δεν σταματούν ποτέ την κίνηση τους, μια κίνηση που δεν είναι συλλογισμός, αλλά περιπλάνηση και διάχυση των λογισμών. Πρόκειται, επομένως, για κατάσταση ακριβώς αντίθετη από εκείνη στην οποία θα έπρεπε να βρίσκεται η νοητική μας λειτουργία, μια κατάσταση αρρωστημένη, αλλά τόσο βαθιά ριζωμένη στο νου και τόσο πλατιά απλωμένη στον κόσμο, ώστε είναι αδύνατο να βρει κανείς έστω κι έναν άνθρωπο με ομαλή και αδιατάρακτη τη διαδικασία της σκέψης, έστω κι έναν άνθρωπο ικανό να αποτρέπει την περιπλάνηση των λογισμών και να παραμένει προσηλωμένος στο έργο του. Συχνά πέφτουμε σε συλλογή. Τι λογής κατάσταση είν’ αυτή; Σου την περιγράφω: Ένας λογισμός μπαίνει στο αρχείο της μνήμης και, με τη βοήθεια της φαντασίας, ξεσκαλίζει όλα τα «σκουπίδια» που έχουν σωριαστεί εκεί. Μεταπηδώντας από γεγονός σε γεγονός και εφαρμόζοντας ανεπίγνωστα τους κανόνες συνδυασμού των εννοιών, συμπλέκει και συνενώνει κάτι που γνωρίζει εμπειρικά με κάτι που δεν γνωρίζει. Συχνά συνυφαίνει το απίθανο και ακατόρθωτο με το γνωστό και δοκιμασμένο. Παράγει έτσι πλήθος συλλογισμών, ώσπου, αργά ή γρήγορα, να συνέλθει και να επιστρέψει στην πραγματικότητα. Οι άνθρωποι λένε: “Ο τάδε είναι βυθισμένος σε σκέψεις”. Ουσιαστικά, όμως, είναι βυθισμένος στο κενό, στην πλασματικότητα, στην ουτοπία. Πρόκειται για κατάσταση όμοια μ’ εκείνη των ονείρων που βλέπεις στον ύπνο σου σκέψη μάταιη και κενή. Παρατήρησε προσεκτικά τον εαυτό σου, και θα διαπιστώσεις ότι το μεγαλύτερο μέρος του χρόνου σου ξοδεύεται σε τέτοιες κενές ονειροπολήσεις. Υπάρχουν ολόκληρες μέρες, ίσως μάλιστα αυτές να είναι και οι περισσότερες, που από το νου σου δεν περνάει καμιά σκέψη αξιόλογη, σοβαρή, ουσιαστική. Είναι ένα πρόβλημα που πρέπει να το προσέξεις, ένα πρόβλημα για τη λύση του οποίου αξίζει ν’ αφιερώσεις λίγο χρόνο. Αναρωτήσου: Ένα λογικό ον μπορεί να ενεργεί έτσι; Είναι σωστό; Στο μεταξύ, θα σου μιλήσω για ένα άλλο μέρος της ψυχής. ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ<a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/blog-post_06.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/2_01364950000.html" itemprop="url">ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή (2)</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/blog-post_12.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">«Εσύ περιέγραψες τον τρόπο εξελίξεως των πραγμάτων• ο άγιος Μακάριος αποκάλυψε την αιτία και την προέλευσή τους......» </a>

ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή (3)

6. Η ζωή της ψυχής. Τα τρία μέρη της ψυχής. Το λογιστικό. Γνώση και επιστήμη. Η κίνηση των λογισμών Την προηγούμενη φορά προχώρησες σε βάθος...

Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (14)

<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiiC7rBzfKKNjLEZEfgopVSti8mQNoh6Uv-b7unvqa5wvn6-nnPNTwABn2AA0t8heNp1B2AQNkJlvFXFSi-KP_AMncVb3lv9-4kScepGsdRYU8N54IKhg66s2R8o3FzvKOOmYtYGhY7hsLQEDlgDAvjvWe_ouseB_rw_kEdlWJVSJEHqhpGRUZndmRX/s850/56927.b.jpg" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" data-original-height="850" data-original-width="566" height="400" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiiC7rBzfKKNjLEZEfgopVSti8mQNoh6Uv-b7unvqa5wvn6-nnPNTwABn2AA0t8heNp1B2AQNkJlvFXFSi-KP_AMncVb3lv9-4kScepGsdRYU8N54IKhg66s2R8o3FzvKOOmYtYGhY7hsLQEDlgDAvjvWe_ouseB_rw_kEdlWJVSJEHqhpGRUZndmRX/w266-h400/56927.b.jpg" width="266" /></a></div>  Η Κρίση<o:p></o:p>

Ο άγιος Παύλος μιλά για
την ικανότητα να βλέπει κανείς «χωρίς κάλυμμα στο πρόσωπο» ως μία πρόγευση της
Κρίσεως. Η Τελική Κρίση θα είναι όμως η πλήρης θέαση του ολοκληρωμένου
ανθρώπου. Η Σιμόν Βέιλ παρατηρεί με βαθιά διορατικότητα: «Ο Πατέρας στους
ουρανούς δεν κρίνει... τα ίδια τα δημιουργήματα κρίνουν τον εαυτό
τους». Γι’ αυτό για τους μεγάλους μυστικούς η κρίση δεν είναι απειλή τιμωριών,
αλλά αποκάλυψη του κόσμου, δηλαδή της θείας αγάπης. Ο Θεός παραμένει αιώνια ο
Ίδιος, μέσα στην Αγάπη που Τον ορίζει. «Οι αμαρτωλοί της κολάσεως δεν
στερούνται τη θεία αγάπη», λέει ο άγιος Ισαάκ ο Σύρος· από υποκειμενική άποψη,
η ίδια αγάπη «γίνεται οδύνη στους καταδικασμένους και χαρά στους εκλεκτούς».
Μετά την αποκάλυψη των εσχάτων, ο Χριστός δεν θα μπορεί παρά να αγαπηθεί· όμως
η πνευματική αδράνεια και το κενό των ψυχών θα καταστήσουν ορισμένους ανίκανους
να ανταποκριθούν στην αγάπη του Θεού, και από αυτό θα προέλθουν τα απερίγραπτα
βάσανα της κολάσεως. 
Το Ευαγγέλιο χρησιμοποιεί την εικόνα του χωρισμού των προβάτων από τα ερίφια.
Όμως δεν υπάρχει κανένας τέλειος άγιος, όπως και σε κάθε αμαρτωλό υπάρχουν
κάποιες έστω λάμψεις του αγαθού. Σύμφωνα με την προς Ρωμαίους Επιστολή, ο νόμος
καταδικάζει συγχρόνως την αμαρτία και τον αμαρτωλό, διότι η απλή νίκη του επάνω
στο κακό συνεπάγεται την καταστροφή του αμαρτωλού. Πάνω όμως στον Σταυρό ο
Χριστός χώρισε την αμαρτία από τον αμαρτωλό· καταδίκασε και κατέστρεψε τη
δύναμη της αμαρτίας, ενώ έσωσε τον αμαρτωλό. 
Μέσα σε αυτό το φως, η έννοια της κρίσεως πνευματοποιείται, με την έννοια ότι
δεν πραγματοποιεί πλέον μια διάκριση έξω από τον άνθρωπο, αλλά μέσα του. Στην
περίπτωση αυτή ακόμη και ο «δεύτερος θάνατος» δεν αναφέρεται πλέον στα
ανθρώπινα πρόσωπα, αλλά στα δαιμονικά στοιχεία που αυτά φέρουν μέσα τους. Αυτό
είναι το αληθινό νόημα της εικόνας της «φωτιάς», η οποία δεν σημαίνει βασανισμό
και τιμωρία, αλλά κάθαρση και θεραπεία. 
Η ρομφαία του Θεού κατέρχεται στα βάθη του ανθρώπου, διαπιστώνει ότι το δώρο
του Θεού δεν έγινε δεκτό και αποκαλύπτει το κενό που δημιουργήθηκε από την
άρνηση της αγάπης, καθώς και τη τραγική δυσαναλογία ανάμεσα στον σκοπό της
θείας κλήσεως και στην ανταπόκριση του ανθρώπου. Η πολυπλοκότητα της ανάμειξης
καλού και κακού κατά τη διάρκεια της επίγειας ζωής —όπως περιγράφεται στην
παραβολή του σίτου και των ζιζανίων (Ματθ. 13, 24-30)— καθιστά ανεπαρκή κάθε
νομική έννοια και μας φέρνει ενώπιον του μεγάλου μυστηρίου της θείας Σοφίας,
όπου η δικαιοσύνη και το έλεος συγκλίνουν. «Στο λυκόφως της ζωής μας θα
κριθούμε για την αγάπη», δηλαδή ανάλογα με το μέτρο εκείνων που αγαπήσαμε επάνω
στη γη. <o:p></o:p>

Η ανθρώπινη συγκατάθεση
(εκείνο το «γένοιτό μοι» που διακήρυξε η Παρθένος Μαρία εκ μέρους όλων)
προϋποθέτει μια ελευθερία όμοια με εκείνη που φανερώνεται στη δημιουργική
βούληση του Θεού. Για τον λόγο αυτό ο Θεός αποδέχεται να απορριφθεί, να μην
αναγνωρισθεί και να εκδιωχθεί εξαιτίας της εξέγερσης του ίδιου Του του
δημιουργήματος. 
Πάνω στον Σταυρό ο Θεός πήρε το μέρος του ανθρώπου εναντίον του Θεού. Μετά τον
Αδάμ, στη σκοτεινή κατοικία των νεκρών. Η ακολουθία του Μεγάλου Σαββάτου λέγει: 
«Κατήλθες επί της γης ίνα σώσης τον Αδάμ, και μη ευρών αυτόν επί της γης,
Δέσποτα, μέχρις Άδου κατήλθες ζητών αυτόν». 
Εκεί λοιπόν θα μεταβεί ο Χριστός για να τον αναζητήσει, φορτωμένος με την
αμαρτία και τα στίγματα της σταυρωμένης Αγάπης, γεμάτος από τη αρχιερατική
μέριμνα του Χριστού-Αρχιερέως για την τύχη εκείνων που βρίσκονται στον Άδη. 
Εάν «η Βασιλεία του Θεού είναι ανάμεσά σας», τότε πιθανότατα και η κόλαση
βρίσκεται επίσης εκεί· σε ένα μεγάλο τμήμα του σύγχρονου κόσμου, από το οποίο ο
Θεός έχει ήδη αποκλειστεί. Για τον άγιο Ιωάννη τον Χρυσόστομο, το Βάπτισμα δεν
είναι μόνο θάνατος και ανάσταση εν Χριστώ, αλλά και κάθοδος στον Άδη μαζί με
τον Χριστό. 
Σε αντίθεση με τον Δάντη, στον οποίο ο Πεγκύ προσάπτει ότι επισκέπτεται την
κόλαση ως «τουρίστας», κάθε βαπτισμένος άνθρωπος κατεβαίνει στον Άδη για να
συναντήσει εκεί τον Χριστό· αυτή είναι άλλωστε και η αποστολή της Εκκλησίας. 
Ο Θεός δημιούργησε τον άνθρωπο ως «μια άλλη ελευθερία», και ο κίνδυνος που
ανέλαβε ο Ίδιος προδιαγράφει ήδη τον «Άνθρωπο των οδυνών», προβάλλει τη σκιά
του Σταυρού, διότι —κατά τους Πατέρες— «όλα είναι δυνατά στον Θεό, εκτός από το
να εξαναγκάσει την αγάπη του ανθρώπου». 
Μέσα στην αναμονή Του, ο Θεός παραιτείται από την παντοδυναμία και ακόμη και
από την πανγνωσία, αναλαμβάνοντας την κένωση με τη μορφή του εσφαγμένου Αρνίου.
Η μοίρα Του ανάμεσα στους ανθρώπους εξαρτάται από την ελευθερία τους. Προβλέπει
το κακό, και γι’ αυτό η αγάπη Του γίνεται ακόμη πιο προσεκτική, επειδή ο
άνθρωπος μπορεί είτε να θεμελιώσει τη ζωή είτε να οικοδομήσει την εξέγερση της
άρνησης. 
Ποιος θα νικήσει, η αγάπη ή η ελευθερία; Και οι δύο είναι άπειρες, και η κόλαση
φέρει αυτό το ερώτημα μέσα στην πύρινη φύση της. 
 
Η ΚΟΛΑΣΗ<o:p></o:p>

Η συνηθισμένη αντίληψη
περί αιωνίων βασάνων δεν είναι παρά μια σχολαστική γνώμη, μια απλοϊκή θεολογία
«ποινικού» χαρακτήρα, η οποία αγνοεί το βάθος των χωρίων Ιωάν. 3,17 και 12,47.
Εκείνο που δεν μπορεί να γίνει δεκτό είναι ότι, παράλληλα με την αιωνιότητα της
Βασιλείας, ο Θεός θα προετοίμαζε και την αιωνιότητα της κολάσεως· κάτι τέτοιο
θα αποτελούσε, κατά κάποιον τρόπο, αποτυχία του Θεού και μερική νίκη του κακού.  Αν κάποτε ο άγιος Αυγουστίνος απέρριπτε τους
«ελεήμονες», οπαδούς της ωριγενιστικής αντιλήψεως περί καθολικής σωτηρίας, το
έκανε για να εξουδετερώσει την ηθική χαλάρωση και έναν άτοπο συναισθηματισμό·
σήμερα όμως το παιδαγωγικό επιχείρημα του φόβου είναι απολύτως
αναποτελεσματικό. Αντιθέτως, ο ιερός τρόμος ενώπιον των αγίων πραγμάτων
λυτρώνει τον κόσμο από τη χλιαρότητά του, ενώ «ἡ τελεία ἀγάπη ἔξω βάλλει τὸν
φόβον» (Α΄ Ιω. 4,18). 
Στα εβραϊκά, ο Ιησούς-Σωτήρας ονομάζεται «Ελευθερωτής» και, όπως θαυμάσια λέγει
ο Κλήμης ο Αλεξανδρεύς: «Όπως το θέλημα του Θεού είναι μία πράξη που ονομάζουμε
“κόσμο”, έτσι και η πρόθεσή Του είναι η σωτηρία, την οποία ονομάζουμε
“Εκκλησία”». Πρόκειται για μία ασθένεια, έστω κι αν το μοναδικό της φάρμακο
είναι το αίμα του Θεού. 
Χωρίς καμία «προκατάληψη», η Εκκλησία αφήνεται στη φιλανθρωπία του Πατέρα και
εντείνει την προσευχή της για ζωντανούς και κεκοιμημένους. Οι μεγαλύτεροι άγιοι
βρίσκουν το θάρρος και το χάρισμα να προσεύχονται ακόμη και για τους δαίμονες.
Ίσως το πιο φοβερό όπλο εναντίον του πονηρού να είναι ακριβώς η προσευχή ενός
αγίου. Η τύχη της κολάσεως εξαρτάται από την υπερβατική βούληση του Θεού, αλλά
και από την αγάπη των αγίων. 
Κάθε ορθόδοξος πιστός που πλησιάζει στην αγία Τράπεζα ομολογεί: «ἐγώ εἰμι πρῶτος
τῶν ἁμαρτωλῶν», πράγμα που σημαίνει: «ο μεγαλύτερος, ο μόνος αμαρτωλός». Ο
άγιος Ισαάκ λέγει: «Εκείνος που βλέπει την αμαρτία του είναι μεγαλύτερος από
εκείνον που ανασταίνει νεκρούς». Μια τέτοια θέαση της δικής μας σκληρής
πραγματικότητας δείχνει ότι δεν μπορεί κανείς να μιλά για την κόλαση παρά μόνον
όταν αυτή τον αφορά προσωπικά. Η δική μου στάση είναι αγώνας εναντίον της δικής
μου κολάσεως, που με παραμονεύει εάν δεν αγαπώ τους άλλους για χάρη της σωτηρίας
τους. 
Ένας πολύ απλός άνθρωπος έλεγε στον άγιο Αντώνιο: «Όλοι θα σωθούν· μόνο εγώ θα
καταδικαστώ». Και ο άγιος Αντώνιος απάντησε: «Η κόλαση υπάρχει πράγματι, αλλά
μόνο για μένα…». 
Αν επαναλάβουμε τη φράση του αγίου Αμβροσίου: «Ο ίδιος άνθρωπος είναι συγχρόνως
καταδικασμένος και σωσμένος», μπορούμε να πούμε ότι και ο κόσμος στο σύνολό του
είναι ταυτόχρονα «καταδικασμένος και σωσμένος». Τότε ίσως η κόλαση να βρίσκει
την υπέρβασή της μέσα στα ίδια της τα βάσανα. Αυτό φαίνεται να είναι το νόημα
της προτροπής που απηύθυνε ο Χριστός σε έναν στάρετς των ημερών μας, τον
Σιλουανό του Αγίου Όρους: 
«Κράτα τον νου σου στον άδη και μην απελπίζεσαι…». 
Η Ανατολή δεν περιορίζει ούτε το έλεος του Θεού ούτε την ελευθερία του ανθρώπου
να το απορρίψει. Πάνω απ’ όλα όμως δεν περιορίζει την τέχνη της ομολογίας και
την επινοητικότητα της αγάπης όταν αυτή έρχεται αντιμέτωπη με τη δαιμονική
διάσταση του κόσμου. Κάθε βαπτισμένος φέρει αοράτως τα στίγματα του Χριστού. «Ο
Ιησούς είναι μια πληγή από την οποία δεν θεραπεύεσαι ποτέ», είπε ο Ιμπν Αραμπί.
Και ακριβώς αυτή η πληγή, που προκαλείται από τη μοίρα των άλλων, βαθαίνει τη
δοκιμασία του Χριστού, ο οποίος «βρίσκεται σε αγωνία μέχρι το τέλος του
κόσμου». 
Το να ακολουθεί κανείς τον Χριστό σημαίνει να λαμβάνει μορφή κατά τον Χριστό,
κατεβαίνοντας μαζί Του στον πυθμένα της αβύσσου που είναι ο κόσμος αυτός. Η
κόλαση δεν είναι παρά η αυτονομία του επαναστατημένου ανθρώπου, που τον
τοποθετεί έξω από τον τόπο όπου είναι παρών ο Θεός. Η δύναμη να αρνηθεί κανείς
τον Θεό αποτελεί την ύψιστη ανθρώπινη ελευθερία, και ο Θεός θέλει αυτή την
ελευθερία απεριόριστη. Ο Θεός δεν μπορεί να εξαναγκάσει κανέναν άθεο να Τον
αγαπήσει, και αυτό φαίνεται να είναι — μόλις τολμούμε να το πούμε — η κόλαση
της θείας Του αγάπης: η κόλαση που δημιουργείται από τη θέα του ανθρώπου
βυθισμένου στη νύχτα της μοναξιάς του. 
Αν ο Ιούδας καταφεύγει στη νύχτα (Ιω. 13,2-30), το κάνει επειδή ο Σατανάς
βρίσκεται μέσα του. Ωστόσο, ο Ιούδας κρατά στο χέρι του, σαν μεγάλο μυστήριο,
το κομμάτι του άρτου που απέμεινε από τον Μυστικό Δείπνο. Έτσι η κόλαση
περιέχει μέσα της έναν σπόρο φωτός, πράγμα που αντιστοιχεί στη φράση: «Το φως
λάμπει μέσα στο σκοτάδι». 
Η πράξη του Ιησού υποδεικνύει το έσχατο μυστήριο της Εκκλησίας: είναι το χέρι
του Ιησού που προσφέρει θυσιαστικά το Σώμα και το Αίμα Του. Η πρόσκληση
απευθύνεται σε όλους, διότι όλοι βρίσκονται υπό την εξουσία του άρχοντος του
κόσμου τούτου. Και ακόμη κι αν το φως δεν διαλύει ακόμη το σκοτάδι, το σκοτάδι
δεν μπορεί να επεκταθεί επάνω στο αήττητο Φως. Εδώ βρίσκεται η ύστατη ένταση
της αγάπης του Θεού. 
Ο Θεός δεν είναι «απαθής». Το βιβλίο του Δανιήλ (3,25) μιλά για τους τρεις
νέους που ρίχτηκαν στην κάμινο. Ο βασιλιάς διακρίνει την μυστηριώδη παρουσία
ενός τετάρτου: 
«Ιδού, βλέπω τέσσερις άνδρες λυμένους να περιπατούν μέσα στη φωτιά χωρίς να
παθαίνουν τίποτε, και η μορφή του τετάρτου είναι όμοια με υιό θεών». 
Σε αυτό το επίπεδο συναντούμε την απαίτηση εκείνης της ελευθερίας που εκφράζει
την ελευθερία μας να αγαπούμε τον Θεό. Αυτή γεννά την κόλαση, διότι μπορεί να
πει, με το στόμα των επαναστατών: «να μη γίνει το θέλημά Σου», και ούτε ο ίδιος
ο Θεός δεν μπορεί να μεταβάλει αυτόν τον λόγο. 
Η λογική της καρδιάς μάς κάνει να αισθανόμαστε ότι η εικόνα μας για τον Θεό θα
ήταν ανησυχητική, εάν ο Θεός δεν αγαπούσε το πλάσμα Του μέχρι του σημείου να
μην το τιμωρεί με το μαρτύριο του χωρισμού· όπως επίσης θα ήταν ανησυχητικό αν
ο Θεός έσωζε τον αγαπημένο Του καταπατώντας ή καταστρέφοντας την ελευθερία του. 
Όταν ο Πατέρας αποστέλλει τον Υιό, γνωρίζει ότι ακόμη και η κόλαση ανήκει σ’
Εκείνον και ότι οι «πύλες του θανάτου» μεταβάλλονται σε «πύλες της ζωής». Ο
άνθρωπος δεν μπορεί να πέσει στην απόγνωση, αλλά μόνο στον Θεό, και ο Θεός δεν
απελπίζεται ποτέ. 
Στον Όρθρο της νύχτας του Πάσχα, μέσα στη σιωπή που σφραγίζει το Μεγάλο
Σάββατο, ο ιερέας και ο λαός εξέρχονται από τον ναό. Η πομπή σταματά έξω,
μπροστά στις κλειστές πύλες του περιβόλου. Για μια στιγμή, αυτές οι πύλες
συμβολίζουν τον τάφο του Κυρίου, τον θάνατο και την κόλαση. Ο ιερέας χαράσσει
επάνω στην πύλη το σημείο του Σταυρού και, υπό την ακατανίκητη δύναμή του, οι
πύλες ανοίγουν διάπλατα, όπως οι πύλες του άδη. Τότε ο κόσμος εισέρχεται στον
πλημμυρισμένο από φως ναό ψάλλοντας: 
«Χριστὸς ἀνέστη ἐκ νεκρῶν, θανάτῳ θάνατον πατήσας καὶ τοῖς ἐν τοῖς μνήμασι ζωὴν
χαρισάμενος». 
Οι πύλες της κολάσεως έγιναν ξανά Πύλη της Εκκλησίας, δηλαδή Πύλη της
Βασιλείας. Δεν μπορεί να προχωρήσει κανείς πιο πέρα στον συμβολισμό αυτής της
εορτής. Πράγματι, ο κόσμος στο σύνολό του είναι ταυτόχρονα κόλαση και Βασιλεία
του Θεού, ταυτόχρονα καταδικασμένος και σωσμένος. 
«Να, αδελφέ, η εντολή που σου δίνω», λέει ο άγιος Ισαάκ· «ας γέρνει πάντοτε η
ζυγαριά σου προς το έλεος, έως ότου αισθανθείς μέσα σου το έλεος που ο Θεός
δείχνει στον κόσμο». 
Οι μεγάλες Εσπερινές που ακολουθούν τη Λειτουργία της Πεντηκοστής περιλαμβάνουν
τρεις ευχές του αγίου Βασιλείου. Η τρίτη προσεύχεται για όλους τους νεκρούς,
από τη δημιουργία του κόσμου μέχρι σήμερα. Μία φορά τον χρόνο η Εκκλησία
προσεύχεται ακόμη και για τους αυτόχειρες. 
Η αγάπη της Εκκλησίας δεν γνωρίζει σύνορα· παραδίδει τη μοίρα των
επαναστατημένων στα χέρια του Πατέρα, και αυτά τα χέρια είναι ο Υιός και το
Άγιο Πνεύμα. Ο Πατέρας ανέθεσε όλη την κρίση στον Υιό του Ανθρώπου, και αυτή
είναι η «κρίση της κρίσεως», δηλαδή η Εσταυρωμένη Κρίση. 
«Ο Πατέρας είναι η Αγάπη που σταυρώνει, ο Υιός είναι η Εσταυρωμένη Αγάπη, το
Άγιο Πνεύμα είναι η ακατανίκητη δύναμη του Σταυρού». Αυτή η δύναμη αναπνέει μέσα στην πνοή και στις εκχύσεις του Παρακλήτου, Εκείνου
που «είναι κοντά μας», που μας υπερασπίζεται και μας παρηγορεί. Ο Παρηγορητής
είναι η χαρά του Θεού και του ανθρώπου, μια Χαρά στην οποία ο Χριστός μας καλεί
να εμπιστευθούμε τον εαυτό μας: 
«Πορεύομαι να σας ετοιμάσω τόπο […] και πάλιν έρχομαι και θα σας παραλάβω προς
Εμαυτόν, ώστε όπου είμαι Εγώ να είστε και εσείς» (Ιω. 14,2-3). 
«Ο Κύριος… μακροθυμεί για σας, μη θέλοντας να απολεσθεί κανείς… και πόσο πρέπει
εσείς να ζείτε με αγία διαγωγή και ευσέβεια, προσμένοντας και επισπεύδοντας την
έλευση της Ημέρας του Κυρίου» (Β΄ Πέτρ. 3,9-11). Διότι η Ημέρα του Κυρίου δεν
είναι μόνο ο σκοπός ούτε απλώς το τέλος της ιστορίας, αλλά η πληρότητα του
θείου μυστηρίου.<o:p></o:p>

<o:p> </o:p>

<o:p> </o:p>

<o:p> </o:p>ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ<div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"> </div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/blog-post_04.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (1)</a></div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"> </div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/2.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (2)</a></div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"> </div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/3.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (3)</a></div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"> </div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/4.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (4)</a></div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"> </div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/5.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (5)</a></div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"> </div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/6.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (6)</a></div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"> </div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/7.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (7)</a></div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"> </div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/8.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (8)</a></div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"> </div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/9.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (9)</a></div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"> </div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/10.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (10)</a></div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"> </div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/11.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (11)</a></div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"> </div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/12.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (12)</a></div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"> </div><div style="background-color: white; text-align: center;"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/13.html" itemprop="url">Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (13)</a></div>

<o:p> </o:p>

Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (14)

Η Κρίση Ο άγιος Παύλος μιλά για την ικανότητα να βλέπει κανείς «χωρίς κάλυμμα στο πρόσωπο» ως μία πρόγευση της Κρίσεως. Η Τελική Κρίση θ...

Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (13)

<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjoKBVWNqCgi7R0aFkgH0TSdzTc9xtQUCQ0Al_cU96e1MqnNP4Q1QXDFDLsmeaLNcIYnZSC7QhL4vBUXM64xctr-zC3jO5FDWP7xWLkb7jcLD-M3nRt9iJUwineoX2IYB78RrWR6iWt_3nNSrLs5WXpgAphjCsw7bXkghGjXRkXqAJX5-5_l-gLp_mp/s640/20150918-4.jpg" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" data-original-height="390" data-original-width="640" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjoKBVWNqCgi7R0aFkgH0TSdzTc9xtQUCQ0Al_cU96e1MqnNP4Q1QXDFDLsmeaLNcIYnZSC7QhL4vBUXM64xctr-zC3jO5FDWP7xWLkb7jcLD-M3nRt9iJUwineoX2IYB78RrWR6iWt_3nNSrLs5WXpgAphjCsw7bXkghGjXRkXqAJX5-5_l-gLp_mp/s16000/20150918-4.jpg" /></a></div>  ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ<o:p></o:p>«Το σχήμα αυτού του κόσμου παρέρχεται», αλλά «εκείνος που πράττει το θέλημα του Θεού μένει εις τον αιώνα» (Α΄ Κορ. 7,31· Α΄ Ιω. 2,17). Κάποια πράγματα παρέρχονται, ενώ άλλα παραμένουν. Η αποκαλυπτική εικόνα περιγράφει τη φωτιά που πλάθει και καθαρίζει την ύλη, αλλά πρόκειται για το πέρασμα ενός ορίου. Για ένα χάσμα. Η «έσχατη ημέρα» δεν γίνεται ένα «χθες» ούτε θα έχει ένα «αύριο», επειδή δεν ανήκει στη σειρά των άλλων ημερών. Το χέρι του Θεού παίρνει τον κύκλο του φαινομενικού χρόνου και τον τοποθετεί σε μια ανώτερη τροχιά. Αυτή η «ημέρα» δεν ανήκει στον ιστορικό χρόνο, αλλά απλώς τον διακόπτει· δεν είναι καταχωρημένη στα ημερολόγιά μας, διότι δεν μπορεί να προβλεφθεί. «Μία ημέρα ενώπιον του Κυρίου είναι ως χίλια έτη», πράγμα που σημαίνει ότι οι μονάδες μέτρησης, καθώς και οι καταστάσεις που αντιστοιχούν σε αυτές, είναι ασύγκριτες. Ο υπερβατικός χαρακτήρας του τέλους το καθιστά αντικείμενο αποκαλύψεως και πίστεως.<o:p></o:p> Η ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΚΑΙ Η ΑΝΑΣΤΑΣΗ<o:p></o:p>Η Παρουσία θα φανερώσει σε όλους την αστραπιαία επιστροφή του Χριστού εν δόξη. Αλλά δεν θα γίνει αντιληπτή μέσα στην ιστορία, παρά πέρα από την ιστορία, πράγμα που προϋποθέτει τη μετάβαση σε έναν άλλο αιώνα: «πάντες αλλαγησόμεθα» (Α΄ Κορ. 15,51)· «έπειτα εμείς οι ζώντες θα αρπαχθούμε [...] μέσα σε νεφέλες, για να συναντήσουμε τον Κύριο στον αέρα» (Α΄ Θεσ. 4,17). Κατά τον άγιο Παύλο, ο Θεός ενεργοποιεί τις σπερματικές δυνάμεις της φύσεως: «σπείρεται σώμα ψυχικόν, εγείρεται σώμα πνευματικόν» (Α΄ Κορ. 15,44), ενδεδυμένο με αθανασία κατά την εικόνα του επουρανίου· «όλοι θα εξέλθουν όταν ακούσουν τη φωνή Του». Τα εσχατολογικά κείμενα έχουν μια τέτοια συμβολική πυκνότητα, ώστε κάθε απλοποίηση και, ακόμη περισσότερο, κάθε κυριολεκτική ανάγνωση καθίσταται αδύνατη. Ο ανεπαρκής λόγος αντικαθίσταται από εικόνες μιας διάστασης που υπερβαίνει αυτόν τον κόσμο. Το ακριβές νόημα μάς διαφεύγει ολοκληρωτικά, προσκαλώντας μας να «τιμούμε με σιωπή» την πραγματικότητα για την οποία γίνεται λόγος:<o:p></o:p>«εκείνα που οφθαλμός δεν είδε και αυτί δεν άκουσε και δεν ανέβηκαν στην καρδιά ανθρώπου, αυτά ετοίμασε ο Θεός για όσους Τον αγαπούν» (Α΄ Κορ. 2,9).<o:p></o:p>Η ανάσταση είναι μια τελική υπερ-αποκάλυψη. Το χέρι του Θεού αρπάζει το θήραμα και το ανυψώνει σε μια άγνωστη διάσταση. Μπορεί κανείς μόνο να πει ότι το πνεύμα ανακτά την πληρότητα της ανθρώπινης υπάρξεως: ψυχή και σώμα διατηρούνται μέσα στην ακεραιότητα της μοναδικότητάς τους. Ο άγιος Γρηγόριος Νύσσης μιλά για τη «σφραγίδα», για το «αποτύπωμα» της σωματικής μορφής, το οποίο, χάρη στις δυνάμεις της ψυχής, θα καταστήσει το πρόσωπο αναγνωρίσιμο. Το σώμα θα μοιάζει με το αναστημένο Σώμα του Χριστού· δεν θα έχει πλέον βάρος και θα είναι διαφανές. Η απωστική ενέργεια, που καθιστά τα πάντα αδιαφανή και αδιαπέραστα, θα αντικατασταθεί από μια καθαρά ελκτική ενέργεια, η οποία θα επιτρέπει την αλληλοδιείσδυση του μέρους και του όλου.<o:p></o:p> Η ΠΑΤΕΡΙΚΗ ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΣΩΤΗΡΙΑΣ / ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ<o:p></o:p>Πάνω στον Σταυρό ο Ιησούς είπε: «Πάτερ, άφες αυτοίς· ου γαρ οίδασι τι ποιούσι» (Λουκ. 23,34). Μόνο ο ασθενής δεν γνωρίζει τι κάνει και συμπεριφέρεται όπως ένας παράφρονας που ούτε βλέπει ούτε ακούει. Υπό το φως της Αγίας Γραφής, η σωτηρία δεν είναι νομική πράξη και δεν μοιάζει με ετυμηγορία δικαστηρίου. Στα εβραϊκά, η σωτηρία (yéshà) σημαίνει πλήρη απελευθέρωση· στα ελληνικά, το επίθετο αντιστοιχεί στο λατινικό sanus και δηλώνει την αποκατάσταση της υγείας. Η φράση «η πίστη σου σε έσωσε» είναι συνώνυμη με τη φράση «η πίστη σου σε θεράπευσε». Γι’ αυτό το μυστήριο της εξομολογήσεως νοείται ως «νοσοκομείο», ενώ η Θεία Ευχαριστία είναι, κατά τον άγιο Ιγνάτιο, «φάρμακο αθανασίας». Η Πενθέκτη Οικουμενική Σύνοδος (692) διευκρινίζει:<o:p></o:p>«Εκείνοι που έλαβαν από τον Θεό την εξουσία να δένουν και να λύνουν πρέπει να ενεργούν ως έμπειροι ιατροί, οι οποίοι γνωρίζουν να βρίσκουν το κατάλληλο φάρμακο για κάθε ασθενή και για κάθε σφάλμα του», διότι «η αμαρτία είναι ασθένεια του πνεύματος». Στην πατερική θεώρηση, ο Σωτήρας Ιησούς είναι ο «Θείος Ιατρός», η «πηγή της υγείας», Εκείνος που λέγει:<o:p></o:p>«Δεν έχουν ανάγκη από ιατρό οι υγιείς, αλλά οι ασθενείς» (Λουκ. 5,31).<o:p></o:p>Ο αμαρτωλός είναι ένας ασθενής που αγνοεί τη θανατηφόρα φύση της καταστάσεώς του. Η σωτηρία του θα μπορούσε να περιγραφεί ως η εξάλειψη του φθοροποιού μικροβίου και ως η αποκάλυψη του φωτός του Χριστού, πράγμα που ισοδυναμεί με επιστροφή στην κανονική κατάσταση της φύσεως, στην κατάσταση της οντολογικής υγείας.<o:p></o:p><div> </div>

<o:p> </o:p>

<o:p> </o:p><o:p> </o:p>ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ<div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"> </div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/blog-post_04.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (1)</a></div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"> </div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/2.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (2)</a></div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"> </div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/3.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (3)</a></div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"> </div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/4.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (4)</a></div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"> </div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/5.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (5)</a></div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"> </div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/6.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (6)</a></div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"> </div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/7.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (7)</a></div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"> </div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/8.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (8)</a></div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"> </div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/9.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (9)</a></div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"> </div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/10.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (10)</a></div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"> </div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/11.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (11)</a></div><div style="background-color: white; color: #333333; text-align: center;"> </div><div style="background-color: white; text-align: center;"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/12.html" itemprop="url">Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (12)</a></div>

<o:p> </o:p>

Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (13)

ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ «Το σχήμα αυτού του κόσμου παρέρχεται», αλλά «εκείνος που πράττει το θέλημα του Θεού μένει εις τον αιώνα» (Α΄ Κορ. 7,3...

ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή (2)

<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEi0CC1MlPJtkv3Pz51mKPGhNnPGg2ri2UdHyJG0LsqlIitl2QSU_9d3qUUuhncK_apoOytRRyjMB1shVbZyJhyphenhyphenreTWR2XaFBLEdUQkXCyQe39GdPgeGJVtaZ4M6pgF7mWRGgvJ5OIICP3C7ted_cnkBqzlqVNbtj2YE4OTLP1RP9tPXagBYB3FjofdF/s450/osiostheophanis.jpg" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" data-original-height="450" data-original-width="340" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEi0CC1MlPJtkv3Pz51mKPGhNnPGg2ri2UdHyJG0LsqlIitl2QSU_9d3qUUuhncK_apoOytRRyjMB1shVbZyJhyphenhyphenreTWR2XaFBLEdUQkXCyQe39GdPgeGJVtaZ4M6pgF7mWRGgvJ5OIICP3C7ted_cnkBqzlqVNbtj2YE4OTLP1RP9tPXagBYB3FjofdF/s16000/osiostheophanis.jpg" /></a></div>5. Η ζωή του σώματος. Τα
όργανα και οι ανάγκες του σώματος. Η φροντίδα για το σώμα<o:p></o:p>

Πόσα ερωτήματα σου
προκάλεσαν τα δυο προηγούμενα γράμματα μου! Αποδεικνύεται έτσι πως είσαι μια
μαθήτρια εύστροφη, επιμελής και δεκτική, πράγμα που εγγυάται την επιτυχία σου. Από δω κι εμπρός θα σου
γράφω με μεγαλύτερη προθυμία. Δεν θα σου απαντήσω, όμως, σε όλα από τώρα. Αυτή
τη φορά θ’ ασχοληθώ με το ζήτημα που σε απασχολεί περισσότερο. Γράφεις: «Όσα
λέτε για τις πλευρές, τις δυνάμεις και τις ανάγκες της ανθρώπινης φύσεως, με
οδηγούν στο εσωτερικό του εαυτού μου. Κοιτάω, λοιπόν, μέσα μου. Κάτι βλέπω,
αλλά το μεγαλύτερο μέρος του εσωτερικού μου κόσμου είναι άλλοτε συγκεχυμένο και
δυσδιάκριτο, άλλοτε εντελώς αόρατο και απρόσιτο.» Θα ’θελα πολύ να μάθω
για την πνευματική, τη διανοητική και τη σωματική πλευρά του ανθρώπου, τις
ανάγκες καθεμιάς και τον τρόπο με τον οποίο ικανοποιούνται αυτές οι ανάγκες.
Θέλω πολύ να κρατήσω τον εαυτό μου στο επίπεδο της ανθρώπινης αξίας, της
πραγματικής ανθρώπινης αξίας, έτσι όπως την καθόρισε ο Δημιουργός». Θαυμάσια! Έφτασες στις
απαρχές της ζωής μας. Η εξέταση τους θα είναι το αντικείμενο της συζητήσεως μας
από δω και πέρα. Γιατί δεν θα μπορούσε, βέβαια, ο άνθρωπος να ζει διαφορετικά,
παρά μόνο με τον τρόπο που καθορίστηκε κατά τη δημιουργία του, με τον τρόπο που
ταιριάζει στη φύση του. Εφ’ όσον, λοιπόν, αποδεχθούμε κάποιες λογικές και
αναμφισβήτητες αρχές ως προς τη φύση και τη συγκρότηση του ανθρώπου, τότε θα
έχουμε ασφαλή δεδομένα για το πως οφείλει να ζει. Νομίζω ότι πολλοί δεν
ζουν τη ζωή που πρέπει, γιατί πιστεύουν πως οι κανόνες της δεν απορρέουν από
την ίδια τη φύση του ανθρώπου, αλλά έχουν επιβληθεί από εξωτερικούς παράγοντες.
Γι’ αυτό τους απορρίπτουν και τους παραβαίνουν. Αλλά δεν έχουν δίκιο. Άκουσε με
προσεκτικά. Το σώμα αποτελείται από
διάφορα όργανα. Κάθε όργανο εκπληρώνει μιαν 
αποστολή αναγκαία για τη ζωή του σώματος. Υπάρχουν τρία κύρια συστήματα:
 1) Το θρεπτικό συντηρητικό σύστημα. Περιλαμβάνει πέντε υποσυστήματα: το
πεπτικό, το αναπνευστικό, το καρδιαγγειακό, το λεμφικό και το ενδοκρινικό. Η
λειτουργία όλων αυτών των συστημάτων αποσκοπεί στη συντήρηση του σώματος. 2) Το μυοσκελετικό
σύστημα. Η λειτουργία του εξασφαλίζει την εσωτερική κίνηση των οργάνων και την
εξωτερική κίνηση των μελών του σώματος. 3) Το νευρικό σύστημα. Αποτελείται από
τον εγκέφαλο, τον νωτιαίο μυελό, τα γάγγλια και τα νεύρα, που διαπερνούν
ολόκληρο το σώμα. Η λειτουργία τους καθορίζει τις κινήσεις και τις αισθήσεις
του σώματος. Όταν η λειτουργία και η
αλληλεξάρτηση των παραπάνω τριών συστημάτων είναι ομαλή, τότε το σώμα είναι
υγιές και η ζωή δεν κινδυνεύει. Όταν όμως, η ομαλότητα αυτή διαταράσσεται, τότε
το σώμα αρρωσταίνει και η ζωή διατρέχει κίνδυνο. Κάθε σύστημα έχει τις
δικές του ειδικές ανάγκες, που απαιτούν πιεστικά ικανοποίηση. Οι ανάγκες του
θρεπτικού-συντηρητικού συστήματος είναι η τροφή, το νερό, ο αέρας και ο ύπνος.
Η ανάγκη του μυοσκελετικού συστήματος είναι η τάση των μυών. Αυτό το αισθανόμαστε όταν
μένουμε ακίνητοι για μεγάλο διάστημα: Αμέσως μετά γεννιέται η ανάγκη της
κινήσεως, που μας ωθεί να περπατήσουμε ή να κάνουμε κάποια εργασία. Η ανάγκη,
τέλος, του νευρικού συστήματος είναι η, μέσα σε φυσιολογικά πλαίσια, διέγερση
των νεύρων όλου του σώματος, και ειδικά των πέντε αισθήσεών του, με τις οποίες
ο άνθρωπος έρχεται σε επαφή με τον εξωτερικό κόσμο. Όλα αυτά, όπως βλέπεις,
έχουν να κάνουν με το σώμα. Με την ψυχή φαίνονται άσχετα. Και όμως, λόγω της
στενής συνάφειας τους, όλες οι ανάγκες του σώματος θεωρούνται ανάγκες και της
ψυχής. Γι’ αυτό λέμε – η ψυχή μας το λέει, όχι το σώμα – «Θέλω να φάω, να πιώ,
να κοιμηθώ», «Χρειάζομαι κίνηση, περπάτημα, δουλειά», ‘»Θέλω να δω, ν’ ακούσω»,
κ.λπ. Η ψυχή, έχοντας
οικειοποιηθεί τις ανάγκες του σώματος, θεωρεί την ικανοποίηση τους δική της
υπόθεση, κι έτσι ενδιαφέρεται για φαγητό, ύπνο, ενδυμασία, κατάλυμα και άλλα
παρόμοια. Με κάθε πρόσφορο τρόπο, λοιπόν, η ψυχή φροντίζει για την άνεση του
σώματος, ώστε να μην την ενοχλεί με τις διάφορες απαιτήσεις του. Τα τρία συστήματα που
ανέφερα, συνιστούν τη σωματική πλευρά του ανθρώπου και της ζωής του. Και στην
πλευρά αυτή, ωστόσο, δεν είναι το καθετί αποκλειστικά σωματικό, δηλαδή σαρκικό
και αισθητηριακό. Μόνο το θρεπτικό σύστημα αφορά καθαρά το σώμα, μολονότι κι
αυτό ακόμα έχει προσαρμόσει τη λειτουργία του, έτσι ώστε να υπηρετεί ψυχικές
ανάγκες. Τα όργανα της κίνησης και
της αφής υπηρετούν περισσότερο την ψυχή παρά το σώμα. Και το όργανο του λόγου,
που βρίσκεται έξω από το συγκρότημα των άλλων οργάνων, υπηρετεί αποκλειστικά
την ψυχή. Η ζωή του ανθρώπου είναι
αυτονόητα μονόπλευρη, και επομένως αφύσικη, όταν αυτός έχει ως κύριο σκοπό του
και πρωταρχικό μέλημα του, την ικανοποίηση των φυσικών αναγκών του σώματος,
παραμελώντας τις ανάγκες του πνεύματος, για τις οποίες δεν μιλήσαμε ακόμα. Σ’ αυτή την περίπτωση,
κάθε φυσική ανάγκη διακλαδίζεται σ’ ένα πλήθος επιμέρους αναγκών, που
εδραιώνονται με τη συνήθεια, εμφανίζοντας συνάμα μια τάση εξευρέσεως ποικίλων
τρόπων και μέσων ικανοποίησης των αναγκών αυτών. Πάρε για παράδειγμα το φαγητό,
ή το ποτό, ή την ενδυμασία. Τι πιο βασικά απ’ αυτά τα πράγματα! Βλέπουμε, λοιπόν, ότι δεν
είμαστε ελεύθεροι, γιατί ακατάπαυστα τρέχουμε πίσω από ανάγκες, ζητώντας την
ικανοποίηση τους. Και μαζί μ’ εμάς, αναρίθμητοι άλλοι κάνουν ακριβώς το ίδιο
πράγμα. Το πνεύμα των ανθρώπων,
που ζουν έτσι, αναπόφευκτα λιμοκτονεί, αν δεν έχει ολότελα νεκρωθεί, αδρανήσει
και βυθιστεί στην ηδυπάθεια. Σκέψου τα όλα αυτά, αν
θέλεις. Στο επόμενο γράμμα μου θα μιλήσουμε για το νου. ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ<a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/blog-post_06.html" itemprop="url">ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/blog-post_12.html" itemprop="url">«Εσύ περιέγραψες τον τρόπο εξελίξεως των πραγμάτων• ο άγιος Μακάριος αποκάλυψε την αιτία και την προέλευσή τους......» </a>

ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή (2)

5. Η ζωή του σώματος. Τα όργανα και οι ανάγκες του σώματος. Η φροντίδα για το σώμα Πόσα ερωτήματα σου προκάλεσαν τα δυο προηγούμενα γράμμα...

Γιατί επιδιώκουμε την ενότητα των Χριστιανών; Ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος δίνει την απάντηση

<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEg01cjiAlpVTykHujBRasc5D8BUCuzLvqfDTVtnGqPLP2sA9S5SlEXgZgqUpcDoCo-9qt3hHASvDU3MbI94T2Ez1Xig_3CnJ1TPxOKUPF4aI1KzWcKNl5IdPFZEMxAgnOgsAvH3Qt3T4bPNHel4-OlUfu_qjXvGxnCWwHJ3apmkbGYsn4HmskMht-yD/s1350/HALD0259-1350x1012.jpg" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" data-original-height="1012" data-original-width="1350" height="480" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEg01cjiAlpVTykHujBRasc5D8BUCuzLvqfDTVtnGqPLP2sA9S5SlEXgZgqUpcDoCo-9qt3hHASvDU3MbI94T2Ez1Xig_3CnJ1TPxOKUPF4aI1KzWcKNl5IdPFZEMxAgnOgsAvH3Qt3T4bPNHel4-OlUfu_qjXvGxnCWwHJ3apmkbGYsn4HmskMht-yD/w640-h480/HALD0259-1350x1012.jpg" width="640" /></a></div>  <ul class="meta-feature fw-7 d-flex mb_16 text-body-1 mb-0 align-items-center"><li style="text-align: justify;">Γράφουν οι Άρχοντες της Μ.τ.Χ.Ε. </li><li style="text-align: justify;">9 Ιουνίου 2026</li></ul><div style="text-align: justify;"> </div><div class="content-single"><div>Μπορεί ίσως να φανεί αυτονόητος ο λόγος για τον οποίο η Εκκλησία επιδιώκει τον διάλογο με Χριστιανούς άλλων δογμάτων και εργάζεται για την ενότητα όλων εκείνων που πιστεύουν στον Κύριό μας Ιησού Χριστό. Άλλωστε, ο ίδιος ο Κύριος δεήθηκε «ἵνα πάντες ἓν ὦσιν· καθώς σύ, Πάτερ, ἐν ἐμοί κἀγώ ἐν σοί, ἵνα καὶ αὐτοὶ ἐν ἡμῖν ἓν ὦσιν, ἵνα ὁ κόσμος πιστεύσῃ ὅτι σύ με ἀπέστειλας» (Ιω. ιζ’, 21).</div><div>Ωστόσο, εύλογα τίθενται και άλλα ερωτήματα: Πώς μπορεί να επιτευχθεί αυτή η ενότητα; Γιατί είναι σημαντικό οι πιστοί να είναι «πάντες ἓν»; Και ποιοι θα είναι οι καρποί μιας τέτοιας ενότητας; Στις 9 Μαΐου 2026, η Α.Θ. Παναγιότης ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ. κ. Βαρθολομαίος έδωσε σε αυτά και σε άλλα σχετικά ζητήματα, τις κατάλληλες απαντήσεις, κατά τη Θεία Λειτουργία που τελέστηκε στον Ρωμαιοκαθολικό Ναό του Αγίου Πνεύματος στην Κωνσταντινούπολη, με αφορμή τη συμπλήρωση ενός έτους από την εκλογή του Πάπα της Ρώμης, Λέοντος ΙΔ΄.</div><div>Η Α.Θ. Παναγιότης επεσήμανε την πρόοδο που σημειώθηκε κατά το τελευταίο έτος αναφορικά με την εκκλησιαστική ενότητα, συμπεριλαμβανομένης και της ιστορικής επίσκεψης του Πάπα Λέοντος στο Φανάρι: «Αναλογιζόμενοι το έτος που πέρασε, δεν μπορούμε παρά να ευχαριστήσουμε τον Θεό για την ολοένα και βαθύτερη προσέγγιση των δύο αδελφών Εκκλησιών μας, της Ρώμης και της Κωνσταντινουπόλεως».</div><div>Ο Οικουμενικός Πατριάρχης υπογράμμισε ότι η πρόοδος αυτή προς την ενότητα δεν αποτελεί απλώς μια επιλογή ή μια πολυτέλεια, είναι στην πραγματικότητα «αμετάκλητη»: «Η αμετάκλητη αυτή πορεία, η οποία άρχισε το 1964 με την προφητική συνάντηση του Πάπα Παύλου ΣΤ΄ και του Οικουμενικού Πατριάρχη Αθηναγόρα, έχει διαμορφώσει καθοριστικά την πορεία της συμφιλιώσεως, την οποία εξακολουθούμε να διανύουμε με ελπίδα, εμπιστοσύνη και καρτερία στον Θεό. Οι πολυάριθμοι σταθμοί που έθεσαν οι προκάτοχοί μας σε αυτή την οδό της αγάπης και της αλήθειας καλλιέργησαν μια ζώσα συνείδηση κοινής κλήσεως και κοινού προορισμού, η οποία εξακολουθεί να στηρίζει και να εμπνέει τον διάλογό μας μέχρι σήμερα».</div><div>Ο Παναγιώτατος επισήμανε ότι η επίσκεψη του Πάπα «σημαδεύτηκε από μια βαθιά διπλή επέτειο: τη συμπλήρωση 1.700 ετών από την Α΄ Οικουμενική Σύνοδο της Νικαίας και τη θρονική εορτή του Οικουμενικού Πατριαρχείου προς τιμήν του Αγίου Αποστόλου Ανδρέου του Πρωτοκλήτου». Και προχωρώντας ακόμη περισσότερο, ανέδειξε τη βαθύτερη σημασία της επίσκεψης αυτής: «Το γεγονός αυτό θέτει ένα θεμελιώδες ερώτημα για το οικουμενικό μας προσκύνημα: ποια μπορεί να είναι η σημασία ενός τέτοιου γεγονότος για την κοινή μας πορεία;»</div><div>Η Α.Θ. Παναγιότης εξήγησε ότι «χρησιμοποιούμε συνειδητά τον όρο “προσκύνημα”, διότι μέσω ενός προσκυνήματος στα Ιεροσόλυμα ανανεώθηκαν οι δεσμοί μας· μέσω ενός προσκυνήματος μεταβήκαμε μαζί στη Νίκαια, το σημερινό Ιζνίκ, για να ομολογήσουμε την πίστη της Εκκλησίας “ἐν ἑνὶ στόματι καὶ μιᾷ καρδίᾳ”. Το προσκύνημα αυτό», συνέχισε, «αποτελεί μια στιγμή βαθιάς εκκλησιαστικής και πνευματικής σημασίας για τις σχέσεις μεταξύ της Ρωμαιοκαθολικής και της Ορθοδόξου Εκκλησίας. Επιστρέφοντας μαζί στην ίδια την πηγή της κοινής μας πίστεως, στην ομολογία ότι ο Υιός είναι ομοούσιος με τον Πατέρα, μαρτυρούμε μια ενότητα η οποία, αν και τραυματίστηκε μέσα στην ιστορία, ουδέποτε χάθηκε ολοκληρωτικά».</div><div>Η ενότητα που χαρακτήριζε την αρχαία Εκκλησία μπορεί, επομένως, να αποτελέσει το θεμέλιο για μια μελλοντική συμφιλίωση. «Αυτή η κοινή ανάμνηση», συνέχισε η Α.Θ. Παναγιότης, «δεν αποτελεί απλώς μια πράξη ιστορικής ευλαβείας, αλλά μια βαθιά θεολογική διακήρυξη ότι το Σύμβολο της Πίστεως της Νικαίας παραμένει ένας ζωντανός δεσμός κοινωνίας, καλώντας τις δύο Εκκλησίες να ανακαλύψουν εκ νέου η μία την άλλη μέσα από μια αλήθεια που ήδη μοιράζονται». Υπό αυτή την έννοια, η Νίκαια «δεν είναι μόνο μια ανάμνηση, αλλά και ένας ορίζοντας· ένα σημείο πνευματικού προσανατολισμού, από το οποίο μπορούμε να διακρίνουμε εκ νέου την πορεία προς την αποκατάσταση της πλήρους κοινωνίας». Έρχεται να αποδείξει ότι «η συμφιλίωση δεν είναι ένα αφηρημένο ιδανικό, αλλά μια ζώσα κλήση που έχει ανατεθεί στις Εκκλησίες, ώστε η ενότητά τους να καταστεί αξιόπιστη μαρτυρία της αλήθειας και της αγάπης που απεκαλύφθησαν εν Χριστώ».</div><div>Εξετάζοντας στη συνέχεια το ερώτημα ποιο θα ήταν το αποτέλεσμα της εκκλησιαστικής ενότητας, ο Οικουμενικός Πατριάρχης επικαλέστηκε την κοινή διακήρυξη που εξέδωσε με τον Πάπα Λέοντα: «Επιτρέψτε μας να επαναλάβουμε όσα διακηρύξαμε από κοινού: “Ο στόχος της χριστιανικής ενότητας περιλαμβάνει και την οικοδόμηση της ειρήνης μεταξύ των λαών. Από κοινού υψώνουμε με θέρμη τη φωνή μας, ζητώντας από τον Θεό το δώρο της ειρήνης για τον κόσμο μας. Δυστυχώς, σε πολλές περιοχές του κόσμου μας, οι συγκρούσεις και η βία εξακολουθούν να καταστρέφουν τις ζωές αμέτρητων ανθρώπων. Απευθύνουμε επομένως έκκληση σε όσους ασκούν πολιτική και δημόσια εξουσία να πράξουν ό,τι είναι δυνατόν ώστε να τερματιστεί άμεσα η τραγωδία του πολέμου, και καλούμε όλους τους ανθρώπους της καλής θελήσεως να στηρίξουν την έκκλησή μας αυτή”».</div><div>Κατά συνέπεια, «η επιδίωξη της χριστιανικής ενότητας δεν αφορά μόνο την εσωτερική ζωή των Εκκλησιών, αλλά έχει σαφή αναφορά στον κόσμο· αποτελεί μια αποστολή για τη ζωή του κόσμου. Συντελεί ουσιαστικά στη συμφιλίωση των λαών, στην υπέρβαση των διαιρέσεων και στον τερματισμό της βίας. Σε μια εποχή κατά την οποία οι πόλεμοι και οι συγκρούσεις εξακολουθούν να ταλανίζουν την ανθρωπότητα, αυτή η κοινή έκκληση αντηχεί ως ένα ηθικό και πνευματικό προσκλητήριο προς τους ηγέτες, τις κοινότητες και προς όλους τους ανθρώπους της καλής θελήσεως, ώστε να εργαστούν ακούραστα για να τερματιστεί η τραγωδία του πολέμου».</div><div>Η Α.Θ. Παναγιότης υπογράμμισε επίσης ότι «όσο περισσότερο οι Εκκλησίες πλησιάζουν η μία την άλλη μέσα στην αλήθεια και την αγάπη, τόσο πιο αξιόπιστη και αποτελεσματική καθίσταται η μαρτυρία τους υπέρ της ειρήνης. Κατά συνέπεια, η ενότητα δεν αποτελεί μόνο μια εκκλησιαστική ελπίδα, αλλά και μια οδό προς τη μεταμόρφωση του κόσμου, όπου η ειρήνη δεν είναι απλώς η απουσία συγκρούσεων, αλλά ο καρπός της κοινωνίας, της δικαιοσύνης και της χάριτος του Θεού που ενεργεί στις ανθρώπινες καρδιές».</div><div>Έχοντας ως οδηγό έναν τέτοιο υψηλό στόχο, συμπορευόμαστε με την Α.Θ. Παναγιότητα τον Οικουμενικό Πατριάρχη κ. κ. Βαρθολομαίο στην προσπάθεια για ενότητα και ειρήνη και αγωνιζόμαστε να κάνουμε πράξη το προφητικό του κάλεσμα για μια υπέρβαση των διαιρέσεων σε κάθε πτυχή της ανθρώπινης ζωής.  ΠΗΓΗ: https://orthodoxobserver.org/el/why-seek-unity-among-christians-ecumenical-patriarch-bartholomew-explains/</div></div>

Γιατί επιδιώκουμε την ενότητα των Χριστιανών; Ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος δίνει την απάντηση

Γράφουν οι Άρχοντες της Μ.τ.Χ.Ε. 9 Ιουνίου 2026 Μπορεί ίσως να φανεί αυτονόητος ο λόγος για τον οπ...

Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (15)

Γιορτή των Αγιορειτών Πατέρων και η παγίδα της τελειότητας που καταστρέφει τον πνευματικό αγώνα.

Το Πατριαρχείο Βουλγαρίας εκφράζει τη διαφωνία του για το Sofia Pride 2026

ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή (3)

Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (14)

Παύλος Ευδοκίμωφ: ''Η τρελή αγάπη του Θεού'' (13)

ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή (2)

Γιατί επιδιώκουμε την ενότητα των Χριστιανών; Ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος δίνει την απάντηση

ΕΝ ΤΟΥΤΩ ΝΙΚΑ

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΣΜΟΣ

ΒΙΝΤΕΟ

ΕΙΔΗΣΕΙΣ

ΔΙΑΦΟΡΑ ΑΡΘΡΑ

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ

ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΑ

ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ

ΑΝΤΙΑΙΡΕΤΙΚΑ

ΠΑΛΑΙΟΗΜΕΡΟΛΟΓΙΤΕΣ

ΕΣΧΑΤΟΛΟΓΙΚΑ

ΠΑΤΡΙΑ

ΠΑΤΡΙΔΑ