Παράλληλα μέ τίς λειτουργικές προσευχές τῆς Ἐκκλησίας ὑπέρ τῶν
κεκοιμημένων, ὑπάρχουν ἐπίσης καί οἱ ἀτομικές, ήτοι καθορισμένες πρωϊνές καί
βραδυνές προσευχές που συνήθως γίνονται ἀπό τούς πιστούς ὑπέρ τῶν οἰκείων
τεθνεώτων σε κάθε περίσταση.
Οἱ εὐσεβεῖς χριστιανοί ὅμως, πού μεριμνούν γιά τήν ἀγάπη ὅλων τῶν ἀνθρώπων,
προεκτείνουν τις προσευχές τους πέραν τοῦ κύκλου τῶν οἰκείων τους. Οἱ μεγάλοι
πνευματικοί τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας διακρίνονται ἀπό τή ζέση καί τήν ἔνταση τῶν
προσευχῶν τοὺς ὑπέρ τῶν κεκοιμημένων, γνωστῶν καί ἀγνώστων, γεγονός πού ἀποτελεῖ
μαρτυρία τῆς ἄνευ διακρίσεων εἰλικρινοῦς ἀγάπης προς όλους ανεξαιρέτως τούς ἀνθρώπους.
Πολλοί ἱερεῖς διακρίνονται προσευχόμενοι για πολλές ώρες, στο πλαίσιο τῆς
προετοιμασίας κάθε λειτουργίας, για χιλιάδες πιστούς, τῶν ὁποίων τό ὄνομα ἔχει ἀναγραφεί
στα δίπτυχα τῶν κεκοιμημένων τῆς ἐνορίας τους, ἀλλά καί τῶν προσωπικών τους
διπτύχων, στα οποία συμπεριλαμβάνονται καί τά τεθνεώτα πνευματικά τους τέκνα.
Πολλοί Ορθόδοξοι Πατέρες, θεολόγοι και πνευματικοί συμβουλεύουν, πέρα ἀπό τίς εὐχές,
τήν ἄσκηση τῆς πρακτικής της ἐλεημοσύνης προς τους πτωχούς, θεωρώντας ὅτι εἶναι
ἐπωφελής γιὰ τοὺς τεθνεώτες[1]. Πρόκειται για
παλαιότατο έθιμο, ρίζες τοῦ ὁποίου ἀπαντοῦν στίς Ἀποστολικές Διαταγές, ὅπου ἐντοπίζεται
ἡ προτροπή να δίδει κανείς τά ἀγαθά του στούς πτωχούς εἰς μνήμην τοῦ
κεκοιμημένου[2]. Κατά την γνώμη τοῦ Ἰωάννη
τοῦ Χρυσοστόμου, τό νά κάνει κάποιος μία φιλανθρωπική πράξη (τήν κατ' ἐξοχήν
χριστιανική ἀρετή), πού δέν μποροῦν νά κάνουν οἱ κεκοιμημένοι, τρόπον τινα ἀντικαθιστᾶ
αὐτούς ἐξ ὀνόματος τους, προκειμένου ἡ ληφθεῖσα ἀπό τήν ἐλεημοσύνη θεία χάρις
νά τούς ἀνακουφίσει.
Οἱ προσφορές καί ἐν γένει οἱ δωρεές πρός τήν Ἐκκλησία εἰς μνήμην τῶν
κεκοιμημένων για την συντήρηση ἤ καί τήν οίκοδόμηση ναῶν, ἀποτελοῦν παλαιό ἔθιμο.
Σε περίπτωση που αὐτό δέν εἶναι δυνατό, γίνονται δωρεές πρόσφορων πού προσφέρονται
στους πιστούς πρό τῆς Λειτουργίας, ὥστε ὁ ἱερέας νά τά εὐλογήσει διαβάζοντας τα
Δίπτυχα καί τά ὀνόματα τῶν ζώντων και κεκοιμημένων πού ἔχουν ἐγγραφεῖ σέ αὐτά, ἐνῶ
ἀκολούθως τά κομμάτια τοποθετοῦνται στο Δισκοπότηρο και ποτίζονται μέ τό αἷμα
τοῦ Χριστοῦ[3].
Οἱ λειτουργικές προσευχές ὑπέρ κεκοιμημένων φαίνεται ἐκ πρώτης ὄψεως ὅτι
γίνονται ἀποκλειστικῶς ὑπέρ «τῶν κεκοιμημένων ἐπ' ἐλπίδι ἀναστάσεως», ἤτοι τῶν
πιστῶν κεκοιμημένων», τῶν «εὐσεβῶς κεκοιμημένων πιστῶν», «τῶν ἐνθάδε εὐσεβῶς
κειμένων καί τῶν ἁπανταχοῦ ὀρθοδόξων» κ.ἄ., ὅπως ἀναφέρονται στα λειτουργικά
κείμενα. Ορισμένοι ἰσχυρίστηκαν ὅτι ἡ Ἐκκλησία ὀφείλει να περιορίζεται στους
πιστούς της και νά ἀποκλείει ἀπό τίς λειτουργικές της προσευχές τούς ἀσεβεῖς
καί τούς ἀπίστους καί νά τίς προορίζει ἀποκλειστικῶς καί μόνο στούς πιστούς αὐτῆς.
Εἶναι ὅμως ἀδιαμφισβήτητο ὅτι ἡ Ἐκκλησία στη θεία Λειτουργία προσεύχεται γιά τή
σωτηρία ὅλων τῶν ἀνθρώπων.
[1] Βλ. ΙΩΑΝΝΟΥ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ, Ὁμιλία εἰς τήν πρώτη προς Κορινθίους ἐπιστολή, ΜΑ', 5· Ὁμιλία εἰς τήν πρός Φιλιππησίους ἐπιστολή, ΙΙΙ, 4. ΝΙΚΗΤΑ ΣΤΗΘΑΤΟΥ, De l'âme, XIII, 77· ΘΕΟΦΥΛΑΚΤΟΥ ΒΟΥΛΓΑΡΙΑΣ, Ἑρμηνεία εἰς τό κατά Λουκᾶν εὐαγγέλιον, PG 123, 880· ΜΑΡΚΟΥ ΕΦΕΣΟΥ, Ἀντίρρησις τῶν λατινικῶν κεφαλαίων περί περκατορίου πυρός, ΡΟ 15, σ. 40· ΘΕΟΦΙΛΟΥ ΚΑΜΠΑΝΙΑΣ, Ταμεῖον Ὀρθοδοξίας, Τριπολιτσᾶ 1888, σ. 217. ΑΡΧΙΕΠ. JEAN ΜΑΧΙΜΟVITCH, Homelie: Je crois en la résurrection des morts et la vie du monde à venir, στο P. PEREKRESTOV,Moscou, 2009, σ. 397. Βλ. πιο πρόσφατα ΑΡΧΙΜ. ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΜΠΑΚΟΓΙΑΝΝΗ, Μετά θάνατον, Κατερίνη 1995, σ. 89.
[2] Ἀποστολικές Διαταγές. Η', 42, 5.
[3] Βλ. ΑΡΧΙΜ. ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΜΠΑΚΟΓΙΑΝΝΗ, Μετά
θάνατον, σ. 218.
ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΑ ΑΡΘΡΑ
0 Σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου