Παρασκευή 23 Οκτωβρίου 2026

Τὴν ἐκτροπὴ πρὸς τὸ αἴσθημα τῆς δικαίωσης νὰ φοβἀστε. (Όσίου Θεοφάνους του Εγκλείστου)


«Πολύ περισσότερο ἀπ' ὅλα να φοβάστε τὴν ἐκτροπὴ πρὸς τὸ αἴσθημα τῆς δικαίωσης. Μόλις ἀρχίσετε νὰ ἐκτρέπεστε σὲ αὐτό, νὰ ξέρετε ὅτι ἀρχίσατε νὰ βαδίζετε στρεβλά. Τραβᾶτε τότε τὸν ἑαυτό σας ἀπ' τὰ πόδια καὶ τὸν σέρνετε αλύπητα πάλι στὴν ἁμαρτία (ενν. στὸ αἴσθημα τῆς δικαίωσης καὶ τῆς ἁμαρτωλότητας). Ὁ Κύριος δέχεται ἐκεῖνον μόνο που προσέρχεται σὲ Αὐτὸν μὲ τὴ συναίσθηση τῆς ἁμαρτωλότητας. Ἐκεῖνον δὲ ποὺ προσέρχεται σὲ Αὐτὸν μὲ τὴν πεποίθηση ὅτι εἶναι δίκαιος, τὸν ἀποστρέφεται. Ὁ Κύριος ἦρθε γιὰ νὰ σώσει τοὺς ἁμαρτωλούς, ὄχι τους δικαίους. «Καρδίαν συντετριμμένην καὶ τεταπεινωμένην ὁ Θεὸς οὐκ ἐξουδενώσει». Τὸ πιὸ κακὸ πράγμα εἶναι ὁ κορεσμός. Ὁ κορεσμένος, λοιπόν, ἔχει σωριαστεῖ καὶ ἀσθμαίνει. Αὐτὴ εἶναι ἡ πνευματική του κατάσταση.
Κάποιος εἶχε τὴ συνήθεια να ρωτάει: «Ἐσύ, πηγαίνοντας για προσευχή, πηγαίνεις νὰ εἰσπράξεις σύνταξη ἢ νὰ ζητήσεις ἐλεημοσύνη;». Πολὺ εὔλογο τὸ ἐρώτημα.»

(Επιστολή 261, τόμος 2, σελ. 102-103)

 

Το κείμενο του Οσίου Θεοφάνους του Εγκλείστου είναι ιδιαίτερα βαθύ, γιατί αγγίζει ένα από τα πιο λεπτά ζητήματα της πνευματικής ζωής: πώς μπορεί ο άνθρωπος, ακόμη και μέσα από την προσευχή, να οδηγηθεί στην υπερηφάνεια και στην αυτοδικαίωση, αντί να πλησιάσει περισσότερο τον Θεό.
Ο Όσιος μας προειδοποιεί να μη φθάσουμε στο σημείο να πιστέψουμε ότι είμαστε αυτάρκεις, ότι δικαιούμαστε τη χάρη του Θεού ή ότι η πνευματική μας κατάσταση είναι καλύτερη από εκείνη των άλλων.
Τι σημαίνει εδώ η λέξη «δικαίωση»; Εννοεί κυρίως την αυτοδικαίωση: την εσωτερική πεποίθηση ότι εγώ είμαι εντάξει, ότι έχω δίκιο ενώπιον του Θεού, ότι έχω κάνει όσα έπρεπε και επομένως δικαιούμαι να αισθάνομαι ασφαλής ή ανώτερος και έτσι θεωρούμε το καλό που κάνουμε ως δικό μας κατόρθωμα, το οποίο μας δίνει δικαιώματα απέναντι στον Θεό.
Ο Όσιος χρησιμοποιεί μια σκληρή εικόνα για να δείξει πόσο αποφασιστικά πρέπει να αντιστεκόμαστε στην αυτοδικαίωση. Μόλις αντιληφθούμε ότι αρχίζουμε να θεωρούμε τον εαυτό μας δίκαιο, πρέπει να επιστρέψουμε στη συναίσθηση της αμαρτωλότητάς μας. Να εγκαταλείψουμε την ψευδαίσθηση της αναμαρτησίας μας και να ξαναδούμε με ειλικρίνεια την πραγματική μας κατάσταση.
Τι σημαίνει «συναίσθηση της αμαρτωλότητας»; Δεν σημαίνει απλώς να γνωρίζουμε θεωρητικά ότι είμαστε αμαρτωλοί, αλλά ότι αναγνωρίζουμε προσωπικά την ανάγκη μας για το έλεος του Θεού. Ο άνθρωπος δεν πλησιάζει τον Θεό επειδή θεωρεί ότι είναι άξιος αλλά επειδή Τον έχει ανάγκη.
Όταν ο Όσιος λέει ότι ο Κύριος δέχεται «εκείνον μόνο», δεν σημαίνει ότι ο Θεός απορρίπτει όποιον δεν έχει ακόμη αποκτήσει αυτογνωσία, αλλά ότι η ταπείνωση και η μετάνοια αποτελούν τον δρόμο της αληθινής κοινωνίας με τον Θεό.
Όταν κάποιος πιστεύει ότι είναι ήδη δίκαιος, μπορεί να μην αισθάνεται ότι χρειάζεται συγχώρηση, θεραπεία ή αλλαγή. Κλείνεται στον εαυτό του, επειδή θεωρεί ότι δεν έχει ουσιαστικό πρόβλημα. Έτσι ο άνθρωπος, μέσα από την αυτάρκειά του, δυσκολεύεται να δεχθεί το έλεος του Θεού. Σκεφθείτε έναν ασθενή που αρνείται να αναγνωρίσει ότι χρειάζεται θεραπεία. Το πρόβλημα δεν είναι ότι ο γιατρός δεν θέλει να τον βοηθήσει, αλλά ότι ο ασθενής δεν αναγνωρίζει την ανάγκη του.
Η φράση που  παραπέμπει στα λόγια του Χριστού:

«Οὐ γὰρ ἦλθον καλέσαι δικαίους, ἀλλὰ ἁμαρτωλοὺς εἰς μετάνοιαν»

δείχνει ότι το έλεος γίνεται δεκτό από εκείνον που αναγνωρίζει την ανάγκη του. Ο άνθρωπος που θεωρεί τον εαυτό του δίκαιο μοιάζει να λέει: «Δεν έχω ανάγκη να θεραπευθώ» ενώ ο άνθρωπος που μετανοεί λέει: «Κύριε, γνωρίζεις τις αδυναμίες μου. Βοήθησέ με να αλλάξω». Η διαφορά δεν βρίσκεται κατ' ανάγκην στις εξωτερικές πράξεις αλλά στη σχέση με την αλήθεια, τη μετάνοια και τη χάρη του Θεού. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό, επειδή μπορούμε να παρεξηγήσουμε τη χριστιανική ταπείνωση σαν να σημαίνει ότι πρέπει να αισθανόμαστε διαρκώς ανάξιοι, αποτυχημένοι ή ανίκανοι. Όμως η μετάνοια δεν είναι άρνηση της αξίας του ανθρώπου, αλλά αναγνώριση ότι η σωτηρία δεν αποτελεί προσωπικό μας κατόρθωμα.
Η συντετριμμένη καρδιά είναι μια καρδιά που έχει πάψει να στηρίζεται στην ψευδαίσθηση ότι μπορεί να σταθεί μόνη της ενώπιον του Θεού. Η συντριβή, είναι πόνος για την αμαρτία μαζί με εμπιστοσύνη στο έλεος του Θεού. Η ταπείνωση της καρδιάς δεν μας απομακρύνει από τον Θεό· μας κάνει να προσφεύγουμε σε Αυτόν με μεγαλύτερη εμπιστοσύνη.
Ο κορεσμός δεν αφορά απλώς τη σωματική πληρότητα. Στο συγκεκριμένο πλαίσιο σημαίνει κυρίως τον πνευματικό χορτασμό: την κατάσταση κατά την οποία ο άνθρωπος αισθάνεται ότι έχει ήδη αρκετά, ότι δεν χρειάζεται να ζητήσει κάτι περισσότερο από τον Θεό. Ο πνευματικός κορεσμός μπορεί να είναι ιδιαίτερα επικίνδυνος, επειδή δεν μοιάζει αναγκαστικά με αμαρτία. Μοιάζει με ηρεμία, βεβαιότητα και ικανοποίηση. Ο κορεσμένος άνθρωπος έχει φθάσει σε τέτοια πληρότητα, ώστε δεν μπορεί να κινηθεί. Δεν έχει πια πνευματική δίψα ούτε διάθεση να αναζητήσει βαθύτερα τον Θεό.
Η «σύνταξη» είναι η εικόνα ενός σταθερού εισοδήματος που θεωρούμε ότι δικαιούμαστε. Την εισπράττουμε επειδή πιστεύουμε ότι μας ανήκει. Η «ελεημοσύνη», αντίθετα, είναι κάτι που ζητούμε επειδή έχουμε ανάγκη και δεν μπορούμε να το απαιτήσουμε ως οφειλή. Τι σημαίνει αυτό για την προσευχή;
Ο άνθρωπος μπορεί να προσέρχεται στον Θεό με την εσωτερική στάση ότι ο Θεός πρέπει να τον ακούσει, ότι πρέπει να του πάνε καλά τα πράγματα, ότι οφείλει να τον ανταμείψει κ.α., και τότε η προσευχή κινδυνεύει να γίνει μια συναλλαγή: εγώ προσφέρω τις αρετές και τις προσπάθειές μου και ο Θεός οφείλει να μου δώσει αυτό που ζητώ.
Ο  άνθρωπος όμως που πλησιάζει τον Θεό με διαφορετικό φρόνημα ελεημοσύνης λέει:
«Κύριε, Σε ευχαριστώ για όσα μου δίνεις. Δεν θεωρώ ότι μπορώ να αγοράσω τη χάρη Σου με τις πράξεις μου. Βλέπω τις αδυναμίες μου και ζητώ τη βοήθειά Σου. Δίδαξέ με να αγαπώ, να συγχωρώ και να μετανοώ».
Η προσευχή δεν είναι διεκδίκηση μισθού από τον Θεό, αλλά σχέση εμπιστοσύνης με Εκείνον από τον οποίο δεχόμαστε τη ζωή και τη χάρη.
Τα καλά έργα αποτελούν καρπό της πίστης και της αγάπης, όχι μέσο με το οποίο εξαναγκάζουμε τον Θεό να μας ανταμείψει.

 


 ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ


 

 


at Δεν υπάρχουν σχόλια:

ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή [25]

 

29. Αποφασιστικότητα και αγωνιστικότητα

Δεν τα έχουμε πει όλα ακόμα. Θα προσθέσω κάτι στα προηγούμενα. Το επιβάλλει η σπουδαιότητα του θέματος μας.
Η κατάσταση μιας ψυχής φωτεινής, μιας ψυχής φλογισμένης από τη θεία χάρη, είναι πολύ θελκτική. Γι’ αυτό όλοι επιθυμούν να φτάσουν στην κατάσταση αυτή• όλοι, όπως ίσως κι εσύ, βιάζονται να ριχτούν με ορμή στην προσπάθεια για την οικείωση της. Η ορμή, όμως, δεν φτάνει. Είναι δυνατό να ξεκινήσεις ορμητικά και ξαφνικά να σταματήσεις. Τότε ούτε συνέχεια θα έχει ούτε, βέβαια, και αποτέλεσμα το ορμητικό ξεκίνημα σου. Όχι, λοιπόν, η ορμή δεν φτάνει. Πρέπει να εξετάσεις το πράγμα εξονυχιστικά, πριν πάρεις μια σταθερή και αμετάκλητη απόφαση με επίγνωση όλων των μόχθων, των εμποδίων και των δυσκολιών, που θα βρεις μπροστά σου. Έτσι θα είσαι έτοιμη ν’ αντιμετωπίσεις με θάρρος και γενναιοφροσύνη κάθε αντιξοότητα ως το τέλος της ζωής σου.
Αναζήτηση των μέσων με τα οποία ή θεία χάρη διεισδύει στην ύπαρξή μας – τι σημαίνει αυτό; Ότι σημαίνει επιδίωξη της βασιλείας του Θεού• ότι σημαίνει ανάφλεξη του ζήλου για τη σωτηρία της ψυχής• ότι σημαίνει πόθος και επιλογή του ενός και μοναδικού που χρειάζεται. Με τις διάφορες αυτές εκφράσεις καθορίζεται ο ίδιος στόχος. Εγώ διάλεξα την πιο ξεκάθαρη πλευρά. Ανεξάρτητα, πάντως, από τη φραστική διατύπωση, ο στόχος αυτός καθαυτός είναι υπέρτατα επιθυμητός.
Ρώτα κάποιον, “Θέλεις να πας στον παράδεισο, στην ουράνια βασιλεία;”. Αμέσως θα σου απαντήσει, “Και βέβαια θέλω”. Αν, όμως, ύστερα του πεις, “Για να πας εκεί, πρέπει να κάνεις το και το”, θα τον δεις να μουδιάζει. Όλοι οι χριστιανοί θέλουν να πάνε στον παράδεισο, δεν θέλουν όμως όλοι ν’ αγωνιστούν για τον παράδεισο.
Το λέω αυτό, γιατί δεν φτάνει να επιθυμείς τη σωτηρία. Για να εκπληρώσεις την επιθυμία σου, χρειάζεται αγώνας. Και για ν’ αρχίσεις τον αγώνα, χρειάζεται σιδερένια αποφασιστικότητα. Για να καταλάβεις καλύτερα τι θέλω να πω, θα σου εξηγήσω πως συνήθως οι επιθυμίες καταλήγουν σε αποφάσεις.
Σκεφτόμαστε και σχεδιάζουμε πολλά. Συχνά συμβαίνει να σκεφτόμαστε κάτι για λίγο και μετά να το ξεχνάμε. Γιατί το ξεχνάμε; Επειδή ή καρδιά μας δεν είναι σ’ αυτό. Αν ήταν, θα μας άρεσε. Και ότι μας αρέσει, ότι αγαπάμε, ότι θεωρούμε πολύτιμο, το θυμόμαστε. Του δίνουμε, βλέπεις, την καρδιά μας. Όπως είπε ο Κύριος, «όπου είναι ο θησαυρός σας, εκεί θα είναι και η καρδιά σας» (Ματθ. 6:21).
Για να εκτελέσουμε, ωστόσο, ένα έργο ή για ν’ αποκτήσουμε ένα πράγμα που μας αρέσει, φτάνει να του δώσουμε την καρδιά μας, φτάνει να το θαυμάσουμε και να το επιθυμήσουμε; Όχι. Υπάρχουν πολλές επιθυμίες, που παραμένουν ανεκπλήρωτες από έλλειψη δυνάμεων ή ενεργητικότητας.
Για να εκπληρωθεί μια επιθυμία, πρέπει να εξελιχθεί σε απόφαση και σταθερή επιδίωξη. Όταν η καρδιά πει, «Με κάθε τρόπο και κάθε θυσία θ’ αποκτήσω το τάδε πράγμα ή θα εκτελέσω το τάδε έργο», ο άνθρωπος αρχίζει να καταστρώνει το σχέδιο για την εκπλήρωση της αποφάσεως του.
Εξετάζει τα μέσα, αναζητεί ευνοϊκές συνθήκες τόπου και χρόνου, παίρνει προληπτικά μέτρα για την υπέρβαση τυχόν εμποδίων και κάνει μια συνολική εκτίμηση της διαδικασίας που θ’ ακολουθήσει, για να πετύχει το σκοπό του. Μετά την κατάστρωση του, τέλος, το σχέδιο πρέπει να τεθεί σε εφαρμογή. Πρέπει ν’ αρχίσει η δράση, η προσπάθεια, ο αγώνας. Ν΄ αρχίσει και να συνεχιστεί ως το τέλος με σταθερότητα, υπομονή και επιμέλεια.
Η όλη διαδικασία, όπως τη διαγράφω, μοιάζει, θα έλεγα, με την προετοιμασία ενός ξυλοκοπτικού μηχανήματος, πριν αυτό τεθεί σε λειτουργία: Ο ατμοκινητήρας είναι έτοιμος, η ξυλεία τοποθετημένη κάτω απ’ το πριόνι, το καθετί στη θέση του. Για ν’ αρχίσει η κοπή, δεν απομένει παρά να βάλουμε μπροστά το μηχάνημα, να το κινητοποιήσουμε.  Αυτή η κινητοποίηση είναι το αποτέλεσμα όλης της προηγούμενης προετοιμασίας και απ’ αυτήν εξαρτάται η επόμενη κρίσιμη πράξη, το ξεκίνημα της προσπάθειας.
Το ξεκίνημα είναι, πρέπει να σου πω, το πιο δύσκολο βήμα. Μέχρι τη λήψη της αποφάσεως, ή διαδικασία είναι εσωτερική. Μετά τη λήψη της αποφάσεως, πρέπει να συνεχιστεί εξωτερικά, να εκφραστεί με έργα, να εκδηλωθεί με αγώνα. Κάνε το πρώτο βήμα, και η ίδια η κατάσταση, που έχει διαμορφωθεί μέσα σου, θα σε παρακινήσει να συνεχίσεις την προσπάθεια. Αυτό είν’ όλο!
Καταλαβαίνεις τώρα τι χρειάζεται να κάνεις ακόμα, ώστε η επιθυμία σου για μια ζωή πνευματική να μεταμορφωθεί σε πράξη. Αν θέλεις να εκπληρωθεί ο πόθος σου, μετάλλαξε τον σε απόφαση, σε μιαν απόφαση όχι βιαστική και επιπόλαιη, αλλά προσεκτική, μελετημένη, σταθερή, συνειδητή και, πάνω απ’ όλα, αμετάκλητη. Ύστερα στρώσου στη δουλειά, ρίξου στον αγώνα.
Η απόφαση θέλει περισυλλογή και προσευχή το ξεκίνημα, με τη σειρά του, θέλει αποφασιστικότητα και η πρόοδος θέλει αγωνιστικότητα, υπομονή και σταθερότητα. Ο Κύριος να σε ευλογήσει, ώστε, με τη βοήθειά του, να τα πραγματοποιήσεις όλα αυτά.




ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

at Δεν υπάρχουν σχόλια:

ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΖΩΗ A [31]

 

B΄ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 21

Εἰδικό Μέρος

β΄. Αἴσθημα κατωτερότητος-Ὁμιλίες σε συνάξεις νέων

Ἡ μεγαλύτερη ευλογία

Ἂν αὐτὰ τὰ μεταφέρουμε στην πνευματική περιοχή καὶ τὰ δοῦμε μέσα στὸ πνεῦμα τοῦ Θεοῦ -γιατί ὁ Θεός νὰ ἐπιτρέψει νὰ γίνει ἔτσι;- πολύ καλό θα βγεῖ. Τόσο καλό, ποὺ ἔχω τὴν ταπεινή γνώμη -δέν ξέρω· μπορεῖ νὰ κάνω λάθος- ὅτι θὰ πεῖ μετά αὐτός ὁ ἄνθρωπος: «Θεέ μου, ἐγώ νόμιζα ὅτι αὐτό ἦταν τὸ χειρότερο πράγμα ποὺ μοῦ ἔτυχε, ὅτι δὲν ὑπῆρχε χειρότερο, ὅτι αὐτὴ ἦταν ἡ μεγαλύτερη συμφορά στη ζωή μου. Καί τώρα βλέπω ὅτι ἦταν τὸ πιο καλό πράγμα ποὺ μοῦ ἔδωσες, ἡ μεγαλύτερη εὐλογία». Έτσι εἶναι. Όπως φαίνονται ἀπλά, ἔτσι εἶναι ἀπλά. Μὴν πάει το μυαλό σας ὅτι ὁ πάτερ τὰ ἔφτιαξε ἀπὸ δῶ, τὰ ἔφτιαξε ἀπὸ κεῖ. Εἶναι ἔτσι ἀκριβῶς. Γιὰ τοὺς πολλούς θα περάσουν λίγες μέρες για να τὰ καταλάβουν. Ἀλλὰ ὅσοι, ἔστω καὶ λίγο, με καταλάβατε, ὅ,τι κι ἄν εἶχατε μέσα στην ψυχή σας, θα φύγετε ἀλλιώτικοι.

Πρέπει νὰ ἀγαπᾶς τὴν ταπείνωση καὶ νὰ πεῖς:

«Θεέ μου, σ' εὐχαριστῶ ποὺ δὲν μὲ λυπήθηκες καὶ πού, ἔστω καὶ μὲ αὐτὸν τὸν τρόπο ποὺ μὲ ἐκθέτει στὰ μάτια τῶν ἄλλων, καθώς οἰκονόμησες νὰ ἔχω τις όποιες ψυχοπαθολογικές καταστάσεις, ἐσὺ μὲ ἔβαλες στὸν δρόμο σου καὶ μὲ σώζεις»

Το σύμπλεγμα κατωτερότητος καὶ τὸ φυσιολογικό αἴσθημα ὑστερήσεως

Σημείωμα φοιτητοῦ. Ὑπάρχει ἡ ἄποψη ὅτι τὰ αἰσθήματα κατωτερότητος καὶ ἡ προσπάθεια του ἀνθρώπου νὰ ὑπερνικήσει τη μειονεκτικότητά του ἀποτελοῦν ἕνα φυσιολογικό μηχανισμό. Ἀπόδειξη ὅτι τὸ αἴσθημα τῆς ἀδυναμίας εἶναι τὸ βασικό αίσθημα ἑνός νεογέννητου ἀπέναντι στο εξωτερικό περιβάλλον. Καὶ αὐτὴ ἀκριβῶς ἡ αἴσθηση τῆς ἀδυναμίας του, τῆς γύμνιας του, τὸ ὁδηγεῖ στὸ νὰ βρεῖ στήριγμα καί καταφυγή στὴν ἀσφάλεια τῆς γονικῆς ἀγάπης. Ὁ Ἀδάμ, όταν παρήκουσε, χωρίστηκε ἀπὸ τὸν Θεό, ἔνιωσε τη γύμνια του, τὴν ἀνασφάλεια, τὴν κατωτερότητά του.
Ὅτι ὁ Ἀδάμ βρίσκεται σε κομπλεξική κατάσταση μετά την πτώση, ναί. Ἀλλὰ δὲν νομίζω ότι ήδη στον Ἀδάμ δουλεύει το αἴσθημα κατωτερότητος μὲ τὴν ἀρρωστημένη μορφή του.
Ἡ ἀντίδραση τοῦ Ἀδάμ, συνεχίζει ὁ γράφων, ἦταν να ρίξει τὸ σφάλμα στην Εύα, δηλαδή έμμεσα στον Θεό. Ἀπὸ τὴν ἄλλη ὁ ἄσωτος υἱὸς ἔνιωσε καὶ αὐτὸς τὴν κατωτερότητά του: "Πόσοι μίσθιοι του πατρός μου περισσεύουσιν ἄρτων, ἐγὼ δὲ λιμῷ ἀπόλλυμαι".
1) Τί εἶναι αὐτὸ ποὺ ἔκανε τὸν ἄσωτο υἱό να πεῖ τὸ "ἀναστὰς πορεύσομαι" καὶ νὰ τὸ κάνει πράξη;
2) Ποιά ἡ διαφορὰ ἀνάμεσα στὰ αἰσθήματα κατωτερότητος καὶ στὴν ταπείνωση;
3) Την ταπείνωση καὶ γενικά τις ἀρετές πρέπει νὰ προσπαθεῖ νὰ τίς ἀποκτήσει ὁ ἄνθρωπος ἢ να ἀφήνεται τελείως στὸ ἔλεος τοῦ Θεοῦ, γιὰ νὰ ἔχουν ὄντως γνησιότητα οἱ ἀρετές τους.

Ἂν καταλαβαίνω καλά, νομίζω πώς αὐτὸς ποὺ γράφει τὸ σημείωμα, ἔτσι ποὺ τὸ γράφει, δέν κατάλαβε τί εἶναι αἴσθημα κατωτερότητος. Καὶ ἴσως χρειάζεται πολλά ἀκόμη νὰ ποῦμε γι' αὐτὰ τὰ θέματα.

Οἱ ἀρρωστημένες καταστάσεις χτυπητό παράδειγμα για τους ψυχολογικά ὑγιεῖς

Βέβαια, θὰ ἔλεγε κανείς ὅτι δὲν ἔχουν ἀνάγκη ὅλοι νὰ ἀκούσουν τὰ περί αἰσθήματος κατωτερότητος, δὲν ἔχουν ὅλοι ἀνάγκη νὰ ἀκούσουν γιὰ τὰ διάφορα κόμπλεξ, καὶ πῶς λειτουργοῦν αὐτοί οἱ μηχανισμοί. Δὲν ἔχουν ἀνάγκη καὶ μὲ τὴν ἔννοια ὅτι δὲν θα καταλάβουν περί τίνος πρόκειται καὶ μὲ τὴν ἔννοια ὅτι δὲν ἔχουν να κερδίσουν τίποτε. Ἐκεῖνοι ὅμως οἱ ὁποῖοι ὄντως ἔχουν ἀνάγκη, πρέπει να τα ἀκούσουν καὶ πρέπει να τα καταλάβουν.
Κατ' αρχήν, εἶναι πολύ ἐλάχιστοι ἐκεῖνοι ποὺ ὄντως δὲν ἔχουν κομπλεξικές καταστάσεις. Ἀλλὰ ἄς ποῦμε ὅτι ὑπάρχουν ἀρκετοί. Αὐτοί πρέπει να πάρουν ἀφορμὴ ἀπό αὐτὰ τὰ ἀρρωστημένα καὶ νὰ τὰ μεταφέρουν στον πνευματικό τομέα, για να γνωρίσουν έτσι καλύτερα τὰ τῆς πνευματικῆς ζωῆς καὶ νὰ ἀγωνιστοῦν σωστότερα.
Να φέρω ἕνα παράδειγμα. Ένας έχει μια ψυχοπαθολογική κατάσταση καὶ ἄς πάρουμε την περίπτωση ἐκείνη πού ἔχει μια βεβαιότητα για κάτι, κομπλεξικῷ ὅμως τῷ τρόπῳ καὶ ἀρρωστημένῳ τῷ τρόπῳ. Π.χ., εἶναι ὑπερβέβαιος ὅτι ἔχει μέσα στο στομάχι του ἕνα φίδι. Εἶχα ἀκούσει για μια κοπέλα περίπου εἴκοσι χρονών, πού κατά ἀρρωστημένο τρόπο νόμιζε ὅτι ή μύτη της ήταν χάλια, ἐνῶ ἦταν ἐντάξει, καὶ δὲν ἐπείθετο με τίποτε γιὰ τὸ ἀντίθετο.
Ὅπως δέν πείθεται με τίποτε ὁ ἄλλος ὅτι δὲν ἔχει φίδι στο στομάχι του. Ἔχουμε λοιπόν αὐτοῦ τοῦ εἴδους τίς ψυχοπαθολογικές καταστάσεις.
Κολλάει στὸν νοῦ τοῦ ἀνθρώπου -ὄχι ὅμως ἔτσι τυχαῖα- μια γνώμη, μια ἰδέα καὶ δὲν ξεκολλάει με τίποτε. Αὐτό εἶναι μια ψυχοπαθολογική κατάσταση, ποὺ ὅμως βοηθάει τον καθένα νὰ δεῖ καλύτερα τὸν ἑαυτό του ἀπό πνευματικῆς ἀπόψεως καὶ νὰ ὠφεληθεῖ πάρα πολύ.
Ἀφήνουμε τίς ἀρρωστημένες καταστάσεις καὶ περνοῦμε στις μή ἀρρωστημένες. Γνωρίζουμε ὅτι ἕνας ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει ἀρρωστημένες καταστάσεις -παίρνουμε μια υγιή περίπτωση- ἀλλὰ ὅμως πάρα πολύ ἔχει ἀγκιστρωθεῖ, ἔχει προσκολληθεῖ, ἔχει δεθεῖ μέ τή γνώμη του, αὐτός πολύ δύσκολα τὴν ἀφήνει. Ὅμως δέν μπορεῖ νὰ ζήσει κανείς πνευματικά καί δέν μπορεῖ νὰ προκόψει πνευματικά, ἐὰν δὲν ἀφήσει τή γνώμη του, ἐάν δὲν κόψει το θέλημά του.
Αὐτὸς ὁ ὁποῖος δὲν ἀφήνει τὸ θέλημά του, τη γνώμη του, δὲν τὸ κάνει ἔτσι τυχαία. Ὄχι, ἔχει πεποίθηση ὅτι ἡ γνώμη του εἶναι σωστή, ὅτι ὁ τρόπος με τὸν ὁποῖο σκέπτεται εἶναι ὁ σωστός, καὶ ἑπομένως δὲν ἀφήνει τὸ θέλημά του, τη γνώμη του, ώστε να δεῖ τὰ πράγματα ἀλλιῶς γιὰ νὰ κάνει, π.χ., ὑπακοή, τέλεια ὑπακοή, ὅσο το δυνατόν καλύτερη ὑπακοή.
Ἐνῶ γνωρίζει κανείς θεωρητικά ὅτι θὰ ὠφεληθεῖ, ἐὰν κόψει τὸ θέλημά του, ἐὰν δὲν λάβει ὑπ' ὄψιν τη γνώμη του καὶ ὑπακούσει σ' αὐτὸ ποὺ τοῦ λένε, σ' αὐτὸ τὸ ὁποῖο τοῦ ὑποδεικνύουν, στην πράξη δέν το κάνει.
Καὶ δὲν μιλοῦμε ἐδῶ, ἂν θέλετε, γιὰ ἀνθρώπους χριστιανούς που ζοῦν ἔτσι λίγο ἀνεύθυνα· ὅσα πᾶνε καὶ ὅσα ἔρθουν. Ὄχι, αὐτό συμβαίνει καὶ σε χριστιανοὺς οἱ ὁποῖοι παίρνουν στα σοβαρά τα πράγματα καί, τρόπον τινά, δίνουν ὅλο τὸν ἑαυτό τους στο να ἀσκηθοῦν καὶ νὰ προκόψουν πνευματικά. Καί ὅμως, δέν βγαίνουν ἀπό τὸ δικό τους, δὲν βγαίνουν ἀπό τη γνώμη τους, δέν βγαίνουν ἀπό τὸ θέλημά τους, ἢ βγαίνουν με πολλή δυσκολία, μολονότι δέν ἔχουμε ἐδῶ κομπλεξική κατάσταση, άρρωστημένη κατάσταση, ὅπως στοὺς ἄλλους.
Βλέπεις, ὅπως εἶπαμε, ὅτι ἡ μύτη τῆς κοπέλας εἶναι φυσιολογική. Τη στέλνεις σε εἰδικό γιατρό, πού ἀποφαίνεται ὅτι εἶναι ἐντάξει, ὅμως αὐτή δέν πείθεται με τίποτε. Δέν πείθεται. Εἶναι μια άρρωστημένη ἰδέα. Αὐτὸ τὸ ἀρρωστημένο, τὸ ὁποῖο εἶναι πολύ χτυπητό, ὁ ὁποιοσδήποτε υγιής ἄνθρωπος το βλέπει καὶ θὰ πεῖ σ' αὐτή την περίπτωση: «Δέν εἶναι στα καλά της αὐτὴ καὶ νομίζει έτσι». Βλέπει επίσης καθαρά πόσο ὁ ἄρρωστος εἶναι δεμένος με τη γνώμη πού ἔχει.
Ἐάν θελήσει νὰ ὠφεληθεῖ ὁ ἴδιος ὁ ἑαυτός του ἀπό αὐτό πού παρατηρεῖ στὸν ἄρρωστο, τὸν βοηθάει αὐτό να καταλάβει καλύτερα τα δικά του καὶ νὰ πεῖ: «Α, γι' αὐτό κι ἐγώ, μολονότι μοῦ τὸ λένε καὶ κάπως το καταλαβαίνω ὅτι δὲν εἶναι σωστή ἡ γνώμη μου, ἐπιμένω σ' αὐτήν, ἐπιμένω στο θέλημά μου, ἐπιμένω στις ἰδέες μου». Οπότε, ἔτσι κανείς μπορεῖ πάρα πολύ να βοηθηθεῖ καὶ νὰ ἀρχίσει να χαλαρώνει το δέσιμο μὲ τὸ ἐγώ του, μὲ τὸ θέλημά του, και να προκόψει πνευματικά.





ΑΠΟΜΑΓΝΗΤΟΦΩΝΗΜΕΝΕΣ ΟΜΙΛΙΕΣ π. ΣΥΜΕΩΝ ΚΡΑΓΙΟΠΟΥΛΟΥ

...πάντα συνεργεῖ εἰς ἀγαθόν
Τὸ αἴσθημα κατωτερότητος καὶ ἄλλες ἀρρωστημένες καταστάσεις
μέσα στο μυστήριο τῆς σωτηρίας
Πανόραμα Θεσσαλονίκης, Ε΄ έκδοση








at Δεν υπάρχουν σχόλια: