Φωνὴ ποιμαντικῆς καὶ πολιτικῆς ἐγρηγόρσεως σὲ μία ἐποχὴ μεταβατικῆς κρίσεως τοῦ Ἑλληνισμοῦ.

 

ΣΗΜΕΙΩΣΙΣ ''ΕΝ ΤΟΥΤΩ ΝΙΚΑ'': Τα παρόντα επιλεγμένα -από εμάς- αποσπάσματα, συνιστούν σπάνιο και πολύτιμο τεκμήριο πατριωτικής και εκκλησιαστικής ευθύνης, και φέρνουν στο φως τη φωνή μιας ψυχής ζώσης τῷ Θεῷ καὶ τῷ Γένει. Μέσα από τους εμπνευσμένους και καίριους αυτούς λόγους ο Ιωάννης Καποδίστριας εκφράζει με δραματική καθαρότητα το άγιο χρέος της Πολιτείας και της Εκκλησίας έναντι των νέων —των παιδιών του Έθνους— και ιδίως των ορφανών της καταστροφής.

Με βάθος παιδείας και πνευματικό θάρρος, τονίζει ότι το πρώτιστο καθήκον κάθε κυβέρνησης δεν είναι απλώς η διοικητική διαχείριση, αλλά η μέριμνα για τη διάπλαση συνειδήσεων κατά το μέτρο της πίστεως και των πατρίων ηθών. Μόνον με τέτοια αγωγή, που ενώνει την καρδίαν με τον λόγον, μπορεί να θωρακιστεί η νέα γενεά από τις απατηλές νεωτεριστικές ιδέες και να καρποφορήσει μέσα στην παράδοση την ελπίδα της Ρωμιοσύνης.

Ιδιαιτέρως σημαντική είναι η έκκλησή του προς τους ευπόρους  να συνδράμουν στη δημιουργία φροντιστηρίων παιδείας χριστιανικής και εθνικής, ώστε να προστατευθούν τα παιδιά που κινδυνεύουν να αποκοπούν από τη γλώσσα, τη μνήμη, την πίστη και τον ηθικό χαρακτήρα του Γένους. Η αποστολή αυτή προβάλλεται όχι ως προαιρετική φιλανθρωπία, αλλά ως προϋπόθεση σωτηρίας του Έθνους, εφόσον «οὐδεμία κυβέρνησις γίνεται χωρὶς ἀνθρώπων» διαμορφωμένων στην αλήθεια και την παιδεία του Θεού.

Η φροντίδα του εκτείνεται μέχρι λεπτομερειών· ζητά καταλόγους των ορφανών παιδιών, πληροφορίες για την ηθική τους κατάσταση, τιμές και διαθεσιμότητα πατερικών συγγραμμάτων, λειτουργικών βιβλίων και έργων ρητόρων. Αυτή η μέριμνα για την πνευματική τροφή φανερώνει έναν πραγματικό ηγέτη, που δεν αρκείται σε ευχολόγια, αλλά εργάζεται με σύνεση, διορατικότητα και ταπείνωση, αναλαμβάνοντας τον σταυρό του έως υπέρ και των μικρών αδελφών του Χριστού.

Η δημοσίευση των αποσπασμάτων αυτών, αποτελεί χρέος ιστορικής ευθύνης και αφορμή πνευματικού στοχασμού. Η φωνή αυτή δεν ανήκει στο παρελθόν, αλλά ομιλεί ζωντανά στο παρόν και ελέγχει, εμπνέει και κατευθύνει. 

«To πρώτιστον καὶ οὐσιωδεστατον τῶν χρεὼν τῆς ἑλληνικῆς κυβερνήσεως εἶναι νὰ προμηθεύση εἰς τὸ ἔθνος τὴν διδασκαλίαν τῆς πίστεως, ὑπάρχον αὐτὸ ἀφωσιωμένον μὲν ὁμολογουμένως εἰς τὴν ἐκκλησίαν τοῦ, ἀλλ' ἀπὸ αἰσθήματος ἁπλοῦ, καὶ εἰμὴ τολμηρὸν εἰπεῖν, ἀπὸ ἐμφύτου ῥοπῆς.Τὴν δὲ σήμερον χρειάζεταί τι περισσότερον, νὰ ἣναι δηλαδὴ εὐσεβὲς καὶ διὰ τοῦ λογικοῦ, ἤτοι διὰ συμμέτρου μαθήσεως, ὅτι ἄνευ τῆς ἐπικουρίας ταύτης οὔτε ὁ κλῆρος θέλει δυνηθῇ νὰ καταπαλαιση τοὺς νεωτερίζοντας περὶ τὰ τῆς πίστεως, οὔτε ἡ νεολαία νὰ προφυλαχθῇ ἀπὸ τὰ κενὰς τῶν ἀπάτας».

«Ὅσα θετικῶς μὲ πληροφορεῖτε περὶ τῆς καταστάσεως τῶν παιδίων αὐτῶν, καὶ ὅσα κἀγὼ ἐπληροφορήθην  περὶ τῶν ὑπὸ τῆς φιλανθρωπίας πρυτανευομένων ἐν Γερμανία τὲ καὶ Ἐλβετία, καὶ Γαλλία, καὶ ἀλλαχοῦ, μὲ διαγράφουσι πλατέα χρέη νὰ ἐκπληρώσω μετὰ τῆς παρὰ Θεοῦ βοηθείας, ἵνα προφυλάξω τὴν νεολαίαν ταύτην, τὴν μονὴν καλλίστην τῆς Ἑλλάδος ἐλπίδα, ἐκ τῶν κινδύνων τῶν ἐπαπειλούντων αὐτὴν ἐπὶ ξένης γῆς, καὶ μάλιστα ὅπου λείπει ἐκκλησία ὀρθόδοξος».

«Τὰ παιδία μᾶς, οὕτως ἐκείσε κείμενα, ὁποίας καὶ ἂν ἀπολαμβάνωσι φροντίδας παρὰ τῶν φιλανθρώπων  προστατῶν, κινδυνεύουσι ὅμως νὰ ἐκστραφῶσι τῆς οἰκείας φύσεως, χάνοντα βαθμηδὸν καὶ τὴν αἴσθησιν τῶν θρησκευτικῶν χρεῶν τῶν, καὶ τὴν χρῆσιν τῆς γλώσσης των, καὶ τὴν μνήμην τῶν ἐφεστίων καὶ ἰδιογνῶν ἠθῶν.
Ἀπεσπασμένα πρωΐμως ἀπὸ τὴν ὄντως πατρίδα, ἄραγε δὲν θελουσιν ἀναπλάση ἐν ἑαυτοῖς πατρίδα τινὰ ἰδανικήν, κατὰ τὸν τύπον τοῦ τόπου ἐν ὢ ἤρχισαν πρῶτον νὰ σκέπτονται;»

«..προτρέποντες τοὺς ἐν Τεργέστη πλουσίους Ἕλληνας, ὡς πατὴρ αὐτῶν πνευματικός, να συνδράμωσιν ὑπὲρ τῶν ὀρφανῶν, τὰ ὁποῖα θέλω να συνάξω εἰς ἐν ἤ δύο φροντιστήρια χριστιανικῆς καὶ ἐθνικῆς παιδαγωγίας…. Εἰς ἐντεῦθεν ἐξαρτᾶται ἴσως κατὰ μέγα μέρος τῆς Ἑλλάδος, ἐπειδὴ οὐδὲ γινεται κυβέρνησις χωρὶς ἀνθρώπων καὶ ἂν ἡ παροῦσα γενεὰ δεν ἐνδυναμωθῆ ἀπὸ ἀνθρώπους μεμορφωμένους ἐν καλῇ διδασκαλία, καὶ μάλιστα πρὸς τὸν κανόνα τῆς ἁγίας ἡμῶν πίστεως καὶ τῶν ἠθῶν μᾶς, ἀμφιβάλλω ὅτι θέλει δυνηθῇ να ἐξισωθῆ πρὸς τὰ ἀποκεκληρωμένα εἰς αὐτὴν ἀγαθὰ παρὰ τῆς Προνοίας».

«Σπούδασον να μὲ προμηθεύσης ὅσον ἔνεστι τάχιον, κατάλογον ὅλων τῶν παιδίων, ἀρσενικῶν καὶ θηλυκῶν, τὰ ὁποῖα αἱ περὶ τὴν Ἑλλάδα καταστροφαὶ ἔρριψαν…… ὀνόματα αὐτῶν, πατρίδας, ἡλικίας, διαγωγήν, καὶ πρὸς ποίαν τινὰ ἐκπαίδευσιν πεφύκασιν….»

«Πόση ἡ τιμὴ μιᾶς πλήρους συλλογῆς βιβλίων ἀναγκαίων, ὥστε να μὴν λείπῃ τίποτε διὰ τὰς ἀκολουθίας ὀλοῦ τοῦ χρόνου; Ποία ἀντίτυπα δυνάμεθα να εὕρωμεν τῶν λόγων τοῦ Μηνιάτου, τοῦ Θεοτόκου, καὶ ἄλλων ἱεροκηρύκων σεμνῶν ἐν Ἑλλάδι; Εἰς τὰς παλαιὰς Ἐνετάας καὶ Μεδιολάνου βιβλιοπωλεῖα, ἡ εἰς καμμιᾷ βιβλιοθήκην  ἐκπωλουμένην, εὐκολως πρέπει  να εὑρίσκωνται καὶ ἐν μετρίᾳ τιμῇ τὰ συγγράμματα τῶν πατέρων τῆς ἐκκλησίας, ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου, Ἁγίου Βασιλείου, καὶ Ἁγίου Γρηγορίου καὶ ἤθελα να γνωρίζω πόσα ἀντίτυπα αὐτῶν δυνατὸν να εὐρεθῶσι, καὶ πόση ἡ τιμὴ ὡς ἔγγιστα».

ΠΗΓΗ: Ιωάννη Σ. Κορνιλάκη, 

''Ιωάννης Καποδίστριας, Ο Άγιος της πολιτικής''