Τεράστια πρόοδος έχει σημειωθεί τις τελευταίες δεκαετίες στον διάλογο μεταξύ Χριστιανών διαφορετικών παραδόσεων πίστης, καθώς και μεταξύ Χριστιανών και μη Χριστιανών. Ο Παναγιώτατος Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος μόλις έδωσε πολύτιμη εικόνα για την ακριβή φύση της ενότητας και της αμοιβαίας κατανόησης που θα μπορούσε να αναμένεται να επιτευχθεί από αυτόν τον διάλογο. Στην κεντρική ομιλία του στις 29 Ιουλίου 2025 στο συνέδριο του Παγκόσμιου Συμβουλίου Θρησκευμάτων για την Ειρήνη στην Κωνσταντινούπολη, ο Παναγιότατος εξήγησε αναλυτικά τη σωστή πνευματική προσέγγιση για την αντιμετώπιση των προκλήσεων που αντιμετωπίζουν σήμερα όλοι οι άνθρωποι της πίστης.
Ο Παν-Αγιότατος ξεκίνησε αναγνωρίζοντας τη σημασία της διεξαγωγής μιας τέτοιας διάσκεψης στην Κωνσταντινούπολη, η οποία για σχεδόν δύο χιλιετίες αποτελεί την έδρα του ιερού κέντρου της Αγίας Ορθόδοξης Πίστης. «Στην Πόλη αυτή», είπε, «οι πέτρες της οποίας αντέχουν ακόμα την ηχώ αιώνων όπου η οικουμένη ορίστηκε όχι ως γεωγραφική έκταση αλλά ως πνευματικός ορίζοντας, και όπου το Οικουμενικό Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως συνεχίζει να μαρτυρεί την καθολική κλήση του Ορθόδοξου Χριστιανισμού, μια σύγχρονη συνείδηση για να αντιμετωπίσω μια κατάσταση πλανητικής κρίσης. ”
Ο Οικουμενικός Πατριάρχης σημείωσε επίσης ότι η πραγματική πρόκληση που αντιμετώπισε ο κόσμος ήταν βαθύτερη από τα καθημερινά πρωτοσέλιδα: «Η πρόκληση όμως δεν βρίσκεται πρωτίστως στις ορατές εκφάνσεις της, στην οικονομική αστάθεια που μετατρέπεται σε ασφυξία ολόκληρων λαών, στην αχαλίνωτη τεχνολογική πρόοδο που θέτει υπό αμφισβήτηση η ίδια η έννοια της ανθρώπινης υπηρεσίας, αλλά σε κάτι βαθύτερο, σε μια υποκείμενη κατάσταση που επιτρέπει αυτά τα φαινόμενα να εκδηλώνονται με τόσο καταστροφική ένταση. ”
Η Αυτού Αγιότητά του εξήγησε ότι «η διάγνωση, όπως διατυπώνεται στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας «Θρησκείες για Ειρήνη», αναγνωρίζει ως θεμελιώδες πρόβλημα μια κυρίαρχη, συνήθως μη αναγνωρισμένη, κοσμοθεωρία. Αφορά έναν υλισμό που επικρατεί με χαρακτήρα αναγωγικής απλούστευσης, έναν τρόπο θεώρησης του πραγματικού που συστέλλει την ανθρώπινη άνθηση στην υλική του διάσταση, αποκλείοντας συστηματικά κάθε αναφορά στο Ιερό. ”
Άνθρωποι διαφορετικών παραδόσεων πίστης, εξήγησε, θα μπορούσαν να ενωθούν για την καταπολέμηση αυτού του ρηχού και ανεπαρκούς υλισμού: «Μέσα σε αυτό το τοπίο της πνευματικής ερήμωσης, ο διαθρησκευτικός διάλογος αναδύεται όχι απλώς ως θεολογική έγνοια ή ως πολυτέλεια ειρηνικών καιρών, αλλά ως μια ανεξίτηλη αναγκαιότητα, ως μια πράξη συλλογικής αντίστασης. Η συνάντηση των διαφορετικών θρησκευτικών παραδόσεων, κάθε μία φορέας μιας μοναδικής εμπειρίας του Ιερού, γίνεται απαραίτητη προϋπόθεση για την αντιμετώπιση μιας παγκοσμιοποιημένης ανούσιας, για την επανάρθρωση μιας ομιλίας που τολμά να μιλάει για αγάπη, συμπόνια, έλεος, συγχώρεση και αυτοθυσία όχι ως αφηρημένη ηθική αξίες, αλλά ως ενεργά στοιχεία μιας πληρέστερης πραγματικότητας. ”
Ο Οικουμενικός Πατριάρχης τόνισε ότι αυτή η κοινή δράση «δεν αποτελεί προσπάθεια δημιουργίας μιας νέας, συγκρητικής θρησκείας, ούτε αντικατάσταση των μοναδικών κοσμοθεωρήσεων που χαρακτηρίζουν κάθε θρησκευτική παράδοση. Σκοπός του είναι, αντίθετα, η ανάδειξη ενός πεδίου συναίνεσης, η χαρτογράφηση εκείνων των σημείων όπου συγκλίνουν οι διαφορετικές εμπειρίες του Ιερού, δημιουργώντας ένα κοινό μέτωπο ενάντια στην κυριαρχία του υλιστικού αναγωγισμού. ” Τόνισε επίσης ότι «η απάντηση των θρησκευτικών κοινοτήτων δεν μπορεί... να είσαι αμυντικός ή αρνητικός. Η καταγγελία των κινδύνων δεν αρκεί. Αυτό που απαιτείται είναι η προβολή μιας εναλλακτικής, θετικής άποψης του ανθρώπου και της κοινωνίας, μιας άποψης που βασίζεται στην πεποίθηση ότι ο άνθρωπος είναι «σχεσιακά όντα» και η κοινωνία ένα «σχεσιακό σύνολο. ’
Η Αγιότητά του δήλωσε ότι «το μέρος συνάντησης των θρησκειών του κόσμου» «να βρεθεί... στην αποδοχή μιας κοινής αποστολής: εκείνη της κατάθεσης. Κάθε θρησκευτική παράδοση καλείται να μαρτυρήσει, από την καρδιά της δικής της αποκαλυπτικής εμπειρίας, ενάντια στον μηδενισμό της εποχής, προσφέροντας ως αντίδοτο όχι μια γενική πνευματικότητα, αλλά τον πλούτο του δικού της, ανεπανάληπτη αλλότητα. ”
Ως εκ τούτου, εξήγησε, «η πραγματική βάση για κοινή δράση δεν είναι η σύγκλιση μιας θεωρίας, αλλά το ταξίδι μαζί σε μια πράξη. ” Με βαθιά και επιβλητική απλότητα και σοφία, η Αυτού Αγιότητά του συνέχισε: “Συναντιόμαστε στην ουσία όχι όταν οι θεολογίες μας συμπίπτουν, αλλά όταν οι κοινότητές μας μοιράζονται ψωμί με τους πεινασμένους, φροντίζουν τους άρρωστους, υπερασπίζονται τους αδικοχαμένους. Η ενότητα σφυρηλατείται στην κοινή αντίσταση στις δυνάμεις που επιχειρούν να εξαλείψουν το ανθρώπινο πρόσωπο. Σε αυτόν τον αγώνα, η ποικιλομορφία των πνευματικών μας όπλων δεν είναι αδυναμία, αλλά πλούτος. ”
Πού κολλάει η Χριστιανική αλήθεια σε όλο αυτό; Βρίσκεται στην ταπεινότητα που βρίσκεται στην καρδιά ολόκληρης της επιχείρησης. Ο Οικουμενικός Πατριάρχης εξήγησε ότι «η Χριστιανική μαρτυρία... προσφέρει σε αυτόν τον διάλογο μια προοπτική που δεν επιδιώκει να κυριαρχήσει, αλλά να υπηρετήσει: την εικόνα του Θεού ως κοινωνία των Προσώπων, ως αιώνια σχέση αγάπης. Η ειρήνη, κάτω από αυτό το πρίσμα, δεν είναι μια στατική κατάσταση ισορροπίας, αλλά μια δυναμική, εσχατολογική πραγματικότητα – η προσδοκία μιας τελικής συμφιλίωσης όλων των πραγμάτων του Χριστού. Η κοινή δράση των θρησκειών, συνεπώς, αντλεί το βαθύτερο νόημά της όχι από μια υπάρχουσα συμφωνία, αλλά από μια κοινή ελπίδα για έναν μελλοντικό κόσμο δικαιοσύνης και αγάπης. ”
Η Αγιότητά του κατέληξε με αυτή τη συγκινητική σύνοψη: «Δεν καλούμαστε, επομένως, να συνθέσουμε μια νέα παγκόσμια θρησκεία συναίνεσης. Καλούμαστε, ο καθένας από τη σκοπιά της πίστης του, να συνθέσουμε μια παγκόσμια συμμαχία συνείδησης, μια προφητική μαρτυρία που θα κρατήσει ανοιχτό τον ορίζοντα της υπέρβασης σε έναν κόσμο που απειλείται με ασφυξία εντός των ορίων του υλικού. Η ενότητά μας δεν βασίζεται σε αυτά που πιστεύουμε κοινά, αλλά στην κοινή μας αγάπη για την ανθρωπότητα και στην κοινή αναφορά μας στο μυστήριο του ενός Θεού. Αυτή είναι η μόνη βιώσιμη ειρήνη. ”
Μακάρι όλοι εμείς, οι Αρχώνες του Οικουμενικού Πατριαρχείου και όλοι οι άνθρωποι με καλή θέληση, να αποδειχθούμε αντάξιοι αυτής της υψηλής κλήσης.
0 Σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου