Η αρχή της μελέτης του Ευαγγελίου με οδηγούς τους Πατέρες (14)

Πώς λοιπόν τον έπεισε ο άγγελος; Άκουσε και θαύμασε τη σοφία των λόγων του. Πήγε στον Ιωσήφ και του είπε: «Ιωσήφ, υιέ του Δαυίδ, μη φοβηθείς να πάρεις κοντά σου τη Μαριάμ, τη γυναίκα σου». Αμέσως του έφερε στον νου τον Δαυίδ, από το γένος του οποίου επρόκειτο να γεννηθεί ο Χριστός, και με αυτή την προγονική προσφώνηση του υπενθυμίζει την υπόσχεση που είχε δοθεί σε ολόκληρο το ανθρώπινο γένος, ώστε να μη μείνει χώρος για ανησυχία. Γι’ αυτό και τον προσφώνησε «υιό Δαυίδ».
Το «μη φοβηθείς» δεν το είπε τυχαία. Σε άλλη περίπτωση ο Θεός δεν ενήργησε έτσι· όταν κάποιος σκέφτηκε κάτι πονηρό για μια γυναίκα, του μίλησε με αυστηρό και επιτιμητικό τρόπο, παρότι και τότε η αιτία ήταν η άγνοια. Και εκείνος από άγνοια συνευρέθηκε με τη Σάρρα, όμως παρ’ όλα αυτά ελέγχθηκε. Εδώ όμως ο Θεός ενεργεί με πραότητα, γιατί η θεία οικονομία αποσκοπούσε σε πολύ ευρύτερους σκοπούς και η διαφορά ανάμεσα στους δύο άνδρες ήταν μεγάλη. Γι’ αυτό δεν χρειαζόταν ούτε επίπληξη.
Η φράση «μη φοβηθείς» δείχνει ότι ο Ιωσήφ φοβόταν μήπως δυσαρεστήσει τον Θεό, αν συγκατοικήσει με γυναίκα που θεωρούσε μοιχαλίδα. Αν δεν υπήρχε αυτός ο φόβος, ούτε θα σκεφτόταν να τη διώξει. Έτσι ο άγγελος, αποκαλύπτοντας όλα όσα είχε σκεφτεί και συλλογιστεί ο Ιωσήφ, δείχνει καθαρά ότι είναι απεσταλμένος του Θεού. Και αφού ανέφερε το όνομα της Παρθένου, δεν έμεινε εκεί, αλλά πρόσθεσε «τη γυναίκα σου». Δεν θα τη χαρακτήριζε έτσι αν είχε γίνει ανήθικη. Γυναίκα εδώ ονομάζει τη μνηστή, γιατί η Αγία Γραφή συνηθίζει να αποκαλεί γαμπρούς και όσους είναι μνηστευμένοι, πριν ακόμη τελεστεί ο γάμος.
Τι σημαίνει όμως «να την παραλάβεις»; Να τη δεχθείς στο σπίτι σου. Γιατί με τη σκέψη του την είχε ήδη απομακρύνει. Αυτήν που εσύ έδιωξες με τον λογισμό σου, αυτήν σου την παραδίδει ο Θεός, όχι οι γονείς της, για να τη δεχθείς. Και σου τη παραδίδει όχι για γάμο, αλλά για συγκατοίκηση, και μάλιστα με τη δική μου φωνή. Όπως αργότερα ο Χριστός παρέδωσε την Παρθένο στον μαθητή Του, έτσι και τώρα ο άγγελος την παραδίδει στον Ιωσήφ.
Στη συνέχεια μίλησε έμμεσα για το ζήτημα και δεν αναφέρθηκε καθόλου στην καχυποψία, αλλά με τρόπο ευγενικό και διακριτικό απάλλαξε την Παρθένο από κάθε κατηγορία για την εγκυμοσύνη της. Έδειξε μάλιστα ότι ακριβώς για τον λόγο που φοβόταν και ήθελε να τη διώξει, γι’ αυτόν τον ίδιο λόγο έπρεπε να την κρατήσει στο σπίτι του. Με αυτόν τον τρόπο διέλυσε πλήρως την αγωνία του Ιωσήφ. Γιατί, λέει, όχι μόνο δεν είναι ένοχη για παράνομη συνεύρεση, αλλά έμεινε έγκυος με υπερφυσικό τρόπο. Γι’ αυτό δεν πρέπει απλώς να αποβάλεις τον φόβο, αλλά και να αισθάνεσαι μεγάλη χαρά· «διότι το γεννημένο μέσα της είναι από το Άγιο Πνεύμα».
Τα λόγια αυτά είναι παράδοξα, ξεπερνούν την ανθρώπινη λογική και τους φυσικούς νόμους. Πώς όμως να τα πιστέψει ο άνθρωπος που τα ακούει για πρώτη φορά; Από όσα προηγήθηκαν, λέει, από όσα του αποκάλυψε ο άγγελος. Γι’ αυτό του φανέρωσε όσα συλλογίστηκε, όσα υπέφερε, όσα φοβήθηκε και όσα σκέφτηκε να κάνει, ώστε από αυτά να βεβαιωθεί και για το παρόν ζήτημα. Και δεν τον πείθει μόνο από τα περασμένα, αλλά και από τα μελλοντικά. «Θα γεννήσει δε», λέει, «υιό, και θα καλέσεις το όνομά του Ιησού».
Μη νομίσεις λοιπόν ότι, επειδή γεννήθηκε από το Άγιο Πνεύμα, δεν έχεις καθήκον να του προσφέρεις τις υπηρεσίες σου ως οικογενειάρχης. Γιατί, αν και δεν συνέβαλες καθόλου στη γέννησή του και η Παρθένος έμεινε παρθένος, σου δίνω το δικαίωμα που ανήκει στον πατέρα και που δεν θίγει την παρθενία της, να δώσεις όνομα στο νεογέννητο. Εσύ λοιπόν θα του δώσεις το όνομα. Διότι, αν και δεν είναι παιδί σου, θα ενεργείς ως πατέρας του. Γι’ αυτό σου αναθέτω να του δώσεις το όνομα, για να σε συνδέσω αμέσως με το παιδί.
Άκουσε τώρα με πόση ακρίβεια τακτοποίησε και τα υπόλοιπα, ώστε να μη νομίσει κανείς ότι ο Ιωσήφ είναι πατέρας. «Θα γεννήσει», λέει, «υιό». Δεν είπε «θα σου γεννήσει», αλλά απλώς «θα γεννήσει», αφήνοντάς το αόριστο. Γιατί δεν θα γεννούσε για εκείνον, αλλά για ολόκληρη την οικουμένη.
Γι’ αυτό και ο άγγελος έφερε το όνομα από τους ουρανούς και με αυτή ακόμη την ενέργεια, δηλαδή με το ότι ο Θεός έστειλε από τους ουρανούς, μέσω του αγγέλου, το όνομα στον Ιωσήφ, έδειξε πως η εγκυμοσύνη οφείλεται σε θαύμα. Γιατί ούτε το ίδιο το όνομα ήταν κάτι ασήμαντο, αλλά αποτελεί θησαυροφυλάκιο άπειρων αγαθών. Γι’ αυτό ο άγγελος το ερμηνεύει, γεννά καλές ελπίδες και βοηθά τον Ιωσήφ και με αυτόν τον τρόπο να συλλογιστεί. Επειδή συνήθως επηρεαζόμαστε από τέτοια πράγματα και γι’ αυτό πιστεύουμε ευκολότερα και με τη βοήθειά τους.
Αφού ενίσχυσε την πίστη του με όλα αυτά, με όσα αφορούσαν το παρελθόν, το μέλλον και το παρόν, καθώς και με την τιμή που του έκανε, παρουσιάζει και τον προφήτη την κατάλληλη στιγμή για να επικυρώσει όλα όσα ειπώθηκαν. Πριν όμως τον παρουσιάσει, προαναγγέλλει τα αγαθά που πρόκειται να κερδίσει η οικουμένη μέσω του Ιησού. Και ποια είναι αυτά; Η απαλλαγή από τις αμαρτίες και η κατάργησή τους. «Διότι αυτός», λέει, «θα σώσει τον λαό του από τις αμαρτίες τους».
Με αυτά τα λόγια υποδηλώνεται και το θαύμα. Γιατί δεν υπόσχεται απαλλαγή από πολέμους ή από βαρβάρους, αλλά κάτι πολύ σημαντικότερο, την απαλλαγή από τις αμαρτίες. Αυτό δεν το κατόρθωσε ποτέ κανείς προηγουμένως. Αλλά γιατί, θα μπορούσε να πει κάποιος, είπε «τον λαό του» και δεν είπε όλους τους λαούς; Για να μη διστάσει ο ακροατής εκείνη τη στιγμή. Όμως για τον συνετό ακροατή η αναφορά αφορούσε όλους τους λαούς. Διότι λαός του δεν είναι μόνο οι Ιουδαίοι, αλλά και όλοι όσοι πιστεύουν και δέχονται τη διδασκαλία του.
Πρόσεξε πώς μας φανέρωσε την εξουσία του, χαρακτηρίζοντας ως λαό του τον Ιουδαϊκό λαό. Ο λόγος αυτός δεν αποδεικνύει τίποτε άλλο παρά ότι ο γεννώμενος είναι Υιός του Θεού και ότι μιλά για Εκείνον ως βασιλέα των ουρανών. Γιατί κανείς άλλος, εκτός από τον Θεό, δεν έχει τη δύναμη να συγχωρεί αμαρτίες.