Τα
χαρίσματα της γυναίκας
Η γυναίκα έχει τον δικό
της τρόπο υπάρξεως, τη δική της μορφή ζωής, το χάρισμα να υφαίνει ολόκληρη την
ύπαρξή της μέσα από την ιδιαίτερη σχέση της με τον Θεό, με τους άλλους και με
τον εαυτό της. Κατά τη διάρκεια της ιστορίας, το κοινωνικό περιβάλλον
διαμορφώνει ή παραμορφώνει τους τύπους του θηλυκού. Ωστόσο, η γυναίκα
διαφυλάσσει στα βαθύτερα στρώματα της υπάρξεώς της το μυστήριο της φύσεώς της
και των χαρισμάτων της, τα οποία ο απόστολος Παύλος χαρακτηρίζει με το σύμβολο
του «καλύμματος» (Α΄ Κορ. 11). Αυτό είναι το μυστήριο που η ίδια πρέπει να
«αποκαλύψει» και να ερμηνεύσει, ώστε να κατανοήσει το πεπρωμένο της ως νυμφικό,
σε στενή σχέση με εκείνο του άνδρα.
Η βιβλική αφήγηση της δημιουργίας της Εύας —η οποία στην πραγματικότητα είναι
περισσότερο μια γέννηση, αφού η Εύα χωρίζεται ή προέρχεται από τον Αδάμ—
παρουσιάζεται ορθά ως το πρωταρχικό αρχέτυπο της ομοουσιότητας των
συμπληρωματικών αρχών. Το αρσενικό και το θηλυκό συγκροτούν την αρχέτυπη
ανθρώπινη μονάδα: Αδάμ–Εύα.
Η Πτώση διασπά αυτή την ενότητα σε μια κακή αρρενωπότητα και μια κακή
θηλυκότητα: ζεύγη αποτελούμενα από δύο πολωμένα, αντικειμενοποιημένα και
χωριστά άτομα, τοποθετημένα το ένα έξω από το άλλο, αν και παραμένουν το ένα
δίπλα στο άλλο.
Από αυτό προέρχεται η ίδια η απόσταση ανάμεσα στους δύο πόλους της ανθρώπινης
υπάρξεως: είτε είναι αντίθετοι, σημαδεμένοι από διχόνοια και άκαρπη
αντιπαράθεση, είτε είναι διαφορετικοί που αποδέχονται ο ένας τον άλλον,
συμπληρωματικοί που αγαπούν ο ένας τον άλλον, δηλαδή η ένωση των αντιθέτων.
Η δεύτερη αυτή λύση προϋποθέτει τη χάρη που ανακεφαλαιώνει το αρχικό κύτταρο εν
Χριστώ και το τοποθετεί στην καρδιά του γάμου, του «μυστηρίου της αγάπης»,
σύμφωνα με την εξαίσια διατύπωση του αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου.
Η συζυγική κοινότητα αναδύεται ως προφητική εικόνα της Βασιλείας του Θεού: της
τελικής ενότητας, της κοινωνίας του Αρσενικού και του Θηλυκού μέσα στην
πληρότητά τους εν Θεώ.
Η
Μητέρα
«Και ο Αδάμ ονόμασε τη
γυναίκα του Εύα, δηλαδή "Ζωή", επειδή ήταν μητέρα όλων των ζώντων.»
Ο βιβλικός όρος Ezer Kenegdo (Γεν. 2:18) σημαίνει «βοηθός στραμμένη προς αυτόν»
(τον άνδρα). Σε βαθύτερο επίπεδο, αυτό σημαίνει ότι η γυναίκα βρίσκεται
απολύτως συμφιλιωμένη μέσα στα όρια της υπάρξεώς της και την αναπτύσσει σε μια
καθαρή, διάφανη συμφωνία. Γεμίζει τον κόσμο με την ίδια την ύπαρξή της, με την
ακτινοβόλο παρουσία της.
Ο άνδρας, αντίθετα, υπερβαίνει την ύπαρξή του· περισσότερο στραμμένος προς τα
έξω, το χάρισμα της επεκτάσεως τον ωθεί να βλέπει προς τον εξωτερικό κόσμο. Γεμίζει
τον κόσμο με τις δημιουργικές του ενέργειες, προβάλλοντας τον εαυτό του ως
κύριο και άρχοντα. Δέχεται δίπλα του τη γυναίκα ως βοηθό του. Εκείνη είναι
ταυτόχρονα η μνηστή του, η σύζυγός του και η μητέρα του. «Η δόξα του ανδρός»,
κατά τον απόστολο Παύλο (Α΄ Κορ. 11:7), με τη φωτεινή της καθαρότητα, είναι σαν
καθρέφτης που αντανακλά το πρόσωπο του άνδρα, του αποκαλύπτει τον ίδιο του τον
εαυτό και έτσι τον καθιστά καλύτερο. Με αυτόν τον τρόπο βοηθεί τον άνδρα να
κατανοήσει τον εαυτό του και να συνειδητοποιήσει το νόημα της υπάρξεώς του.
Αυτό το επιτυγχάνει ερμηνεύοντας το πεπρωμένο του, διότι μέσω της γυναίκας ο
άνδρας γίνεται ευκολότερα αυτό που πραγματικά είναι. Αυτή είναι ολόκληρη η
διαλεκτική της πνευματικής μητρότητας.
Τα λόγια του αποστόλου Πέτρου (Α΄ Πέτρ. 3:4) απευθύνονται σε κάθε γυναίκα και ορίζουν
με ακρίβεια το ουσιώδες χάρισμά της: να γεννά «τον κρυπτόν της καρδίας
άνθρωπον» (homo cordis absconditus). Ο άνδρας έχει μεγαλύτερη τάση να
ενδιαφέρεται μόνο για τη δική του υπόθεση. Αντίθετα, το μητρικό ένστικτο της
γυναίκας, όπως στον γάμο της Κανά (Ιω. 2:1–10), ανακαλύπτει αμέσως τη δίψα του
ανθρώπινου πνεύματος και βρίσκει την ευχαριστιακή πηγή για να τη σβήσει.
Η τόσο μυστηριώδης σχέση μητέρας και παιδιού οδηγεί τη γυναίκα —την Εύα, πηγή
της ζωής— να αγρυπνεί για κάθε ύπαρξη, να προστατεύει τη ζωή και τον κόσμο. Το
ερώτημα αν η γυναίκα θα είναι σύζυγος, μητέρα ή νύμφη του Χριστού (sponsa
Christi) είναι δευτερεύον. Το χάρισμα της εσωτερικευμένης και οικουμενικής
μητρότητας οδηγεί κάθε γυναίκα προς τον πεινασμένο και τον έχοντα ανάγκη και
ορίζει θαυμαστά τη γυναικεία ουσία. Παρθένος ή σύζυγος, κάθε γυναίκα είναι
μητέρα εις τον αιώνα. Η δομή της ψυχής της την προδιαθέτει να προστατεύει κάθε
τι που συναντά στον δρόμο της, να ανακαλύπτει ακόμη και μέσα στον πιο ισχυρό
και ανδροπρεπή άνθρωπο ένα αδύναμο και ανυπεράσπιστο παιδί. Αν ο άνδρας έχει
πάντοτε την τάση του ρομαντισμού προς τη γυναίκα, αν παραμένει ένας αθεράπευτος
ρομαντικός, η γυναίκα είναι η μόνη που αγαπά τον άνδρα γι' αυτό που είναι και
όπως είναι. Η αγάπη της γυναίκας αποτελεί το βαθύτερο αίνιγμα και ο άνδρας δεν
θα πάψει ποτέ να εκπλήσσεται από αυτήν. Ο Ελβέτιος ορίζει πολύ εύστοχα την
ανδρική αγάπη: «Αγαπώ σημαίνει έχω ανάγκη». Η γυναικεία διατύπωση θα ήταν:
«Αγαπώ σημαίνει εκπληρώνω την ανάγκη», την υπερβαίνω και ακόμη την προλαμβάνω.
Εκτός από τις παρεκκλίσεις του «ναρκισσισμού» ή του «συμπλέγματος της Νταιάνας»[1], το μητρικό πνεύμα
χρωματίζει όλες τις μορφές της γυναικείας συναισθηματικότητας. Η απάρνηση που
πάντοτε επιβάλλει η ζωή παρουσιάζεται ως η μεγάλη κάθαρση κάθε καθαρά
βιολογικής επιθυμίας για κατοχή. Από ασυνείδητη μπορεί να ανυψωθεί στο μεγαλείο
της πονεμένης μητέρας (mater dolorosa), στην κρίση του Σολομώντος ή ακόμη και
στη ρομφαία που διαπερνά την ψυχή της Παρθένου Μαρίας. «Ο Ιησούς, βλέποντας τη
μητέρα Του και τον μαθητή που αγαπούσε να στέκεται κοντά της, είπε στη μητέρα
Του: "Γυναίκα, ιδού ο υιός σου".» Εδώ βρίσκεται μία θεμελιώδης
διακήρυξη για τη γυναίκα· αισθάνεται κανείς ότι υπερβαίνει κάθε βιολογική μητρότητα.
Το αρχέτυπο της Μεγάλης Μητέρας (Magna Mater) καθορίζει όλες τις μορφές του
θηλυκού. Βρίσκεται στα βάθη της ψυχής κάθε γυναίκας. Η αιώνια παρθένος, το
αιώνιο θήλυ, πηγάζει από το «αιώνιο μητρικό», το μόνο αληθινό, επειδή είναι
οικουμενικό και πλήρες Πληρώματος.
[1] Το Σύμπλεγμα της Νταϊάνα περιγράφει μια υποσυνείδητη επιθυμία μιας γυναίκας να είναι ή να συμπεριφέρεται ως άνδρας. Εμπνευσμένο από τη μυθική θεά του κυνηγιού, συναντάται συχνά σε δυναμικές, επαγγελματικά επιτυχημένες γυναίκες που υιοθετούν "αρσενικά" πρότυπα εξουσίας, διατηρώντας ταυτόχρονα μια ανεξάρτητη ή ακόμα και ασκητική στάση απέναντι στις ερωτικές σχέσεις.
0 Σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου