M. Scott Peck: Φευγαλέες ματιές στο διάβολο: Προσωπικές μαρτυρίες ενός ψυχιάτρου για την κατάληψη, τον εξορκισμό και τη λύτρωση (1o μέρος)

Ο θρυλικός συγγραφέας μπεστ σέλερ και διακεκριμένος ψυχίατρος M. Scott Peck, του οποίου τα βιβλία έχουν πουλήσει πάνω από 14 εκατομμύρια αντίτυπα, αποκαλύπτει την εκπληκτική αληθινή ιστορία του έργου του ως εξορκιστή — που κρατήθηκε μυστική για περισσότερα από είκοσι πέντε χρόνια — μέσα από δύο βαθιά ανθρώπινες αφηγήσεις σατανικής κατοχής.
Στην παράδοση του μπεστ σέλερ εκατομμυρίων αντιτύπων People of the Lie: The Hope for Healing Human Evil (Οι άνθρωποι του ψεύδους), το νέο βιβλίο του Scott Peck προσφέρει την πρώτη πλήρη καταγραφή εξορκισμού και κατοχής από έναν σύγχρονο ψυχίατρο, σε αυτή την εξαιρετική προσωπική αφήγηση των προσπαθειών του να θεραπεύσει ασθενείς που υπέφεραν από δαιμονική και σατανική κατοχή.
Για πρώτη φορά, ο Dr. Peck συζητά την εμπειρία του στη διενέργεια εξορκισμών, μοιραζόμενος τις καθηλωτικές λεπτομέρειες των δύο σημαντικότερων υποθέσεών του: η μία αποτελεί μια συγκινητική μαρτυρία των θεραπευτικών του ικανοτήτων, ενώ η άλλη έναν επικίνδυνο και τελικά ανεπιτυχή αγώνα ενάντια στο σκοτάδι και το κακό.
Η εικοσιεπτάχρονη Jersey ήταν μέσης νοημοσύνης· μια στοργική και αφοσιωμένη σύζυγος και μητέρα για τον σύζυγό της και τις δύο μικρές κόρες τους, χωρίς ιστορικό ψυχικής ασθένειας. Η Beccah, στα μέσα της τέταρτης δεκαετίας της ζωής της και με ανώτερη διανοητική ικανότητα, υπέφερε από βαθιά κατάθλιψη σε όλη της τη ζωή, επιλέγοντας να παραμείνει σε μια κακοποιητική σχέση με τον σύζυγό της, κυριαρχούμενη από δυσπιστία και απληστία.
Μέχρι την ημέρα που ο Dr. Peck συνάντησε για πρώτη φορά τη νεαρή γυναίκα που ονομαζόταν Jersey, δεν πίστευε στον διάβολο. Στην πραγματικότητα, ως ώριμος και εξαιρετικά έμπειρος ψυχίατρος, ανέμενε ότι αυτή η περίπτωση θα επιβεβαίωνε την επίμονη προσπάθειά του να αποδείξει στον εαυτό του, όσο το δυνατόν πιο επιστημονικά, ότι δεν υπήρχαν απολύτως βάσιμοι λόγοι για τέτοιες πεποιθήσεις. Ωστόσο, αυτό που ανακάλυψε δεν μπορούσε να εξηγηθεί απλώς ως παραφροσύνη ούτε με οποιαδήποτε τυπική κλινική διάγνωση.
Μέσα από μια σειρά απρόβλεπτων γεγονότων, ο Dr. Peck βρέθηκε ωθημένος στον ρόλο του εξορκιστή, και η επιθυμία του να θεραπεύσει και να βοηθήσει τη Jersey τον οδήγησε σε μια πορεία όπου τα όρια ανάμεσα στην επιστήμη και τη θρησκεία θόλωσαν. Εκεί ήρθε πρόσωπο με πρόσωπο με βαθιά ριζωμένο κακό και τελικά έγινε μάρτυρας της συντριπτικής θεραπευτικής δύναμης της αγάπης.
Στο Glimpses of the Devil, το περίφημο χάρισμα του Dr. Peck να γεφυρώνει την ψυχιατρική με τη θρησκεία αναδεικνύεται για ακόμη μία φορά, καθώς αφηγείται το ταξίδι του από τον σκεπτικισμό έως την τελική αναγνώριση της πραγματικότητας ενός πονηρού πνεύματος — ακόμη και με τον κίνδυνο να απορριφθεί από το ιατρικό κατεστημένο. Στη διαδικασία αυτή βρίσκεται επίσης αντιμέτωπος με το ευρύτερο παράδοξο της ελεύθερης βούλησης: της δέσμευσης προς το αγαθό έναντι της υποδούλωσης στις μορφές του κακού, και της μνημειώδους σύγκρουσης δυνάμεων που απειλεί τόσο τη λογική όσο και την ψυχή.
Το Glimpses of the Devil συγκαταλέγεται αναμφισβήτητα ανάμεσα στα πιο ισχυρά, σχολαστικά γραμμένα και σημαντικά βιβλία του Scott Peck εδώ και πολλά χρόνια. Ταυτόχρονα βαθιά ευαίσθητο και έντονα ανατριχιαστικό, ρίχνει μια καθαρή ματιά σε έναν από τους πιο μυστηριώδεις και παρεξηγημένους τομείς της ανθρώπινης εμπειρίας.
Με εξαίρεση εμένα, τον Malachi Martin, καθώς και άλλους δημοσιευμένους συγγραφείς ή δημόσια πρόσωπα, τα ονόματα, οι ηλικίες, οι τόποι διαμονής και άλλα αναγνωριστικά στοιχεία όλων των προσώπων που αναφέρονται σε αυτό το βιβλίο έχουν αλλοιωθεί. Κατά τόπους έχουν επίσης τροποποιηθεί ορισμένες επιφανειακές πτυχές συγκεκριμένων γεγονότων. Οι αλλοιώσεις αυτές, ωστόσο, δεν έχουν διαστρεβλώσει την ουσία των εμπειριών που αφηγούνται ούτε, πιστεύω, έχουν υπονομεύσει ουσιωδώς την πραγματικότητά τους.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

Ο Σατανάς είναι πνεύμα, και το πνεύμα είναι μυστηριώδες. Κάποια πράγματα μπορούν να ειπωθούν γι’ αυτό· τα περισσότερα δεν μπορούν. Εκείνα που μπορούν να ειπωθούν, προσπάθησα να τα διατυπώσω με σαφήνεια — αλλά να τα παίρνετε με επιφύλαξη. Έτσι τα παίρνω κι εγώ ο ίδιος. Αν και όποτε φαίνεται πως μιλώ με υπερβολική βεβαιότητα, ελπίζω να θυμάστε ότι, αν εξέφραζα όλες μου τις επιφυλάξεις, μεγάλο μέρος του βιβλίου θα ήταν δυσανάγνωστο. Η μόνη εναλλακτική μου θα ήταν να μην γράψω τίποτε απολύτως. Αλλά αυτό, πιστεύω, θα ήταν το μεγαλύτερο σφάλμα. Αυτά τα πράγματα χρειάζεται να συζητούνται.
Ο Σατανάς είναι πονηρό πνεύμα. Η λέξη «κακό» είναι επικίνδυνη. Να τη λέτε προσεκτικά — με πλήρη περίσκεψη. Δεν πρέπει να χρησιμοποιείται ελαφρά. Προσπαθήστε όσο μπορείτε να μη βλάπτετε με αυτήν. Να είστε ήπιοι τόσο με τον εαυτό σας όσο και με τους άλλους.
Κι όμως, θυμηθείτε εκείνους τους τρεις διάσημους πιθήκους που καλύπτουν τα μάτια, τα αυτιά και το στόμα τους:
Δεν βλέπω κακό· δεν ακούω κακό· δεν μιλώ για κακό.
Νομίζω πως ο σοφός που τους επινόησε προσπαθούσε να μας πει ότι ήταν ανόητοι μικροί πίθηκοι — πίθηκοι της άρνησης.
Το επίκεντρο αυτού του έργου υπήρξε πρώτα ο Σατανάς, έπειτα η δαιμονική κατοχή, και μόνο σε μικρό βαθμό το κακό. Οι αναγνώστες που ενδιαφέρονται για το γενικό φαινόμενο του κακού θα πρέπει να διαβάσουν το βιβλίο μου του 1983, People of the Lie.
Ο πάπας πρόσφατα όρισε ότι κάθε ρωμαιοκαθολική επισκοπή θα πρέπει να διαθέτει διορισμένο εξορκιστή. Όσοι έχουν σοβαρή προσωπική ανησυχία σχετικά με κατοχή — είτε για τον εαυτό τους είτε για άλλους — θα πρέπει να αναζητήσουν τον εξορκιστή της επισκοπής τους. Το πόσο καλά εκπαιδευμένος ή έμπειρος μπορεί να είναι αυτός ο άνθρωπος δεν το γνωρίζω.
Δυστυχώς, λόγω της υγείας μου και της συνταξιοδότησής μου, εγώ ο ίδιος δεν μπορώ πλέον να προσφέρω καμία βοήθεια ως κλινικός ή σύμβουλος, παρά μόνο προς την Εκκλησία.Να θυμάστε ότι η γνήσια κατοχή είναι ένα πολύ σπάνιο φαινόμενο. Η διάγνωση — όπως και εκείνη του κακού — δεν είναι κάτι που πρέπει να εκτοξεύεται επιπόλαια.

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Σε μεγάλο βαθμό, αυτό είναι ένα βιβλίο προσωπικής ιστορίας και, ειδικότερα, μια αφήγηση δύο εμπειριών που είχα κατά τη διάρκεια της δεκαετίας των σαράντα μου χρόνων. Αποτελούν, απ’ όσο γνωρίζω, τις πρώτες πλήρεις καταγραφές κατοχής και εξορκισμού από έναν σύγχρονο ψυχίατρο — δηλαδή από έναν ιατρικό επιστήμονα. Παρ’ όλα αυτά, όσα γράφω δεν είναι αυτοβιογραφία. Εδώ δεν είμαι εγώ το θέμα· το θέμα είναι ο Σατανάς, και έχω συμπεριλάβει μόνο εκείνες τις εμπειρίες μου που σχετίζονται με αυτό το θέμα.
Για τους περισσότερους στον πολιτισμό μας, το θέμα του Σατανά φαίνεται πράγματι εσωτερικό και απόκρυφο. Αλλά τότε δεν είμαι βέβαιος πόσο σοβαρά λαμβάνουν οι περισσότεροι και τον Θεό, πέρα από μια επιφανειακή ευσέβεια. Το πρόβλημα είναι ότι ο πολιτισμός μας είναι υλιστικός. Ο υλισμός είναι μια φιλοσοφία ή στάση που υποστηρίζει ότι ό,τι μπορείς να δεις, να αγγίξεις και να μετρήσεις είναι όλο κι όλο αυτό που υπάρχει, και οτιδήποτε άλλο δεν αξίζει σοβαρής εξέτασης.
Όμως τόσο ο Θεός όσο και ο Σατανάς είναι Πνεύμα. Και επειδή το πνεύμα δεν μπορεί να ιδωθεί, να αγγιχθεί ή να μετρηθεί, είναι αδύνατο να αποκτηθούν απτές αποδείξεις της ύπαρξής του και να «καρφωθεί» έτσι στο κουτί συλλογής μας όπως μια αιχμαλωτισμένη πεταλούδα. Η απόδειξη του πνεύματος είναι, στην καλύτερη περίπτωση, έμμεση. Όπως το έθεσε ένας πολύ πρώιμος χριστιανός θεολόγος, αναφερόμενος στον Θεό:
«Το περισσότερο που μπορούμε να ελπίζουμε είναι να διακρίνουμε μια φευγαλέα ματιά από τα ίχνη των βημάτων Του πάνω στα τείχη όπου βάδισε.»
Επειδή ο Σατανάς είναι το κατώτερο από τα δύο πνεύματα, είναι ακόμη πιο σπάνιο να αποκτήσει κανείς τέτοιες φευγαλέες ματιές των εκδηλώσεών του. Ωστόσο, αν προσέχουμε, είναι μερικές φορές δυνατό.
Και για μερικούς — συμπεριλαμβανομένου και εμού — η έννοια του Σατανά απέχει πολύ από το να είναι εσωτερική ή απόκρυφη. Στο βιβλίο μου People of the Lie, αφού παρέθεσα μια περιγραφή από το Hostage to the Devil του Malachi Martin, στην οποία παρουσιαζόταν σε βάθος η πάλη ενός ιερέα ανάμεσα στο καλό και στο κακό, έγραψα ότι το ζήτημα της ελεύθερης βούλησης είναι ένα παράδοξο.
Από τη μία πλευρά, δεν υπάρχει καμία αμφιβολία στο μυαλό μου ότι εμείς οι άνθρωποι διαθέτουμε ελεύθερη βούληση. Πράγματι, πιστεύω ότι αυτό είναι η ουσία εκείνου που εννοούμε όταν λέμε ότι ο Θεός μάς δημιούργησε κατ’ εικόνα Του. Μας έδωσε ελεύθερη βούληση. Όπως Εκείνος, είμαστε ελεύθεροι να επιλέγουμε.
Αλλά κατόπιν συνέχισα δηλώνοντας:
Από την άλλη πλευρά, δεν μπορούμε να επιλέξουμε την ελευθερία. Υπάρχουν δύο καταστάσεις του είναι: η υποταγή στον Θεό και στο αγαθό ή η άρνηση να υποταχθεί κανείς σε οτιδήποτε πέρα από τη δική του βούληση — άρνηση που αυτομάτως τον υποδουλώνει στις δυνάμεις του κακού. Τελικά πρέπει να ανήκουμε είτε στον Θεό είτε στον διάβολο.
Αυτό το παράδοξο εκφράστηκε βεβαίως από τον Χριστό όταν είπε:
«Όποιος θέλει να σώσει τη ζωή του θα τη χάσει· και όποιος χάσει τη ζωή του για χάρη μου θα τη βρει.»
Όπως το διατύπωσε ο C. S. Lewis:
«Δεν υπάρχει ουδέτερο έδαφος στο σύμπαν: κάθε τετραγωνική ίντσα, κάθε κλάσμα του δευτερολέπτου, διεκδικείται από τον Θεό και αντεδιεκδικείται από τον Σατανά.»
Υποθέτω ότι η μόνη αληθινή κατάσταση ελευθερίας θα ήταν να στέκεται κανείς ακριβώς στο μέσον ανάμεσα στον Θεό και στον διάβολο, μη δεσμευμένος ούτε προς το αγαθό ούτε προς την απόλυτη ιδιοτέλεια. Αλλά αυτή η ελευθερία σημαίνει να διαμελίζεται κανείς εσωτερικά. Είναι ανυπόφορη. Όπως υποδεικνύει ο Martin, πρέπει να επιλέξουμε. Τη μία ή την άλλη δουλεία.
Στο People of the Lie (Οι άνθρωποι του ψεύδους) υπήρχε ένα σύντομο κεφάλαιο, «Περί Κατοχής και Εξορκισμού», το οποίο βασιζόταν στις εμπειρίες μου από δύο πολύ διαφορετικές περιπτώσεις σατανικής κατοχής και των εξορκισμών τους. Το θέμα εκείνου του βιβλίου ήταν το σύνολο του ανθρώπινου κακού. Επειδή το φαινόμενο της δαιμονικής κατοχής αποτελεί ένα τόσο μικρό μέρος του «μυστηρίου της ανομίας» (φράση του Αγίου Παύλου), οι δύο περιγραφές των περιπτώσεών μου ήταν εξαιρετικά συμπυκνωμένες.
Αν και αυτή η συμπύκνωση ήταν πρόσφορη για εκείνο το βιβλίο, δεν απέδιδε δικαιοσύνη στην εξαιρετική φύση και των δύο γεγονότων. Κατά τη διάρκεια αυτών των περιστατικών, είχα το προνόμιο να γίνω μάρτυρας πραγμάτων που ελάχιστοι, πραγματικά ελάχιστοι, άλλοι άνθρωποι έχουν δει. Μου φάνηκε ότι θα έπρεπε να υπάρξει ένα σχετικά πλήρες ιστορικό αρχείο αυτών των σχεδόν μοναδικών συμβάντων.
Η πλήρης αφήγηση αυτών των δύο περιπτώσεων, μαζί με τα σχόλιά μου για καθεμία, αποτελεί το παρόν βιβλίο. Πρέπει να σημειωθεί ότι το σύνολο και των δύο εξορκισμών βιντεοσκοπήθηκε, και έτσι οι διάλογοι των προσώπων μπόρεσαν να αποδοθούν με πιστότητα.