Μία ακόμη πολύ σημαντική
σκέψη επιχειρεί να μεταδώσει στους ακροατές του ο θεοφιλέστατος κήρυκας:
«Ο λαός που παραμένει
πιστός στις υποδείξεις του Θεού ευλογείται και ευημερεί, στέκεται όρθιος και
ισχυροποιείται· ο λαός που παύει να Του είναι πιστός εξασθενεί ανάλογα με την
απιστία του, όπως ακριβώς, ανάλογα με την πίστη του, παραμένει όρθιος και συνεχίζει
να ζει».
Εκ πρώτης όψεως, η
τελευταία αυτή διαπίστωση του Αγίου φαίνεται να διαψεύδεται από τις
πραγματικότητες της σύγχρονης ζωής: τα πλέον άπιστα κράτη ισχυροποιούνται και
ενδυναμώνονται, ενώ εκείνα που προσπαθούν να διαφυλάξουν τις παραδοσιακές αξίες
δέχονται επιθέσεις και διώκονται από κάθε πλευρά. Όμως αυτό συμβαίνει μόνο αν
δει κανείς τα πράγματα επιφανειακά και βραχυπρόθεσμα. Ας θυμηθούμε όσα ήδη
αναφέρθηκαν προηγουμένως από τον Άγιο: ότι ένα βασίλειο θεμελιωμένο στο ψεύδος
και στη βία, όσο ισχυρό και αν φαίνεται, δεν μπορεί να διαρκέσει για πολύ.
Στη συνέχεια, ο άγιος Θεοφάνης αποκαλύπτει το μυστικό της ευτυχίας τόσο για τον
κάθε άνθρωπο ξεχωριστά όσο και για ολόκληρους λαούς. Για να το εξηγήσει,
καταφεύγει στη μορφή της παραβολής:
«Ένας ζηλωτής της
ευημερίας του λαού έλεγε για τον εαυτό του τα εξής: "Λυπόμουν τον λαό που
με περιέβαλλε και επιθυμούσα να τον κάνω ευτυχισμένο. [...] Οργάνωσα τα
πράγματα έτσι ώστε η ευημερία στην περιοχή μου να αυξηθεί. Όμως αυτό δεν έφερε
ευτυχία, ειρήνη και γαλήνη στον λαό μου. Η γογγυσμός, ο φθόνος, οι φιλονικίες,
οι φόνοι, οι ταραχές και οι έχθρες αυξήθηκαν μαζί με την ευημερία. Με πονούσε
πολύ να το βλέπω αυτό.
Μια μέρα όμως συνάντησα έναν ανάπηρο. [...] Από τη συζήτησή μας βεβαιώθηκα ότι
ήταν πραγματικά ευτυχισμένος· όχι όμως με κάποια επίγεια ευτυχία, αλλά με
εκείνη που περίμενε με βεβαιότητα στην άλλη ζωή.
"Όσο μπορώ", μου είπε, "αποφεύγω τις αμαρτίες και πράττω το
καλό. Για τις αμαρτίες μου μετανοώ ενώπιον του Κυρίου και προσπαθώ να τις
επανορθώσω με τον κόπο που μπορώ να καταβάλω και, κυρίως, με την υπομονετική
υπομονή όλων όσων μου συμβαίνουν. Και πιστεύω ότι ο Κύριος δεν θα με στερήσει
από το έλεός Του."
Ύστερα από αυτή τη
συνομιλία άλλαξα εντελώς τη γνώμη μου για το πώς μπορεί να γίνει ευτυχισμένος ο
λαός. Δεν υπάρχει ευτυχία πάνω στη γη. Άναψε μέσα στον άνθρωπο την πίστη στη
μέλλουσα ζωή, δείξε του τους ασφαλείς όρους για να αποκτήσει τη μακαριότητα
εκεί και βεβαίωσέ τον ότι, όσο ταπεινή κι αν είναι η κατάστασή του, αυτό σε
καμία περίπτωση δεν του στερεί τη δυνατότητα να εκπληρώσει αυτούς τους όρους
και να αξιωθεί της αιώνιας μακαριότητας.
Διαμόρφωσε έτσι τον άνθρωπο και θα είναι ευτυχισμένος, όσο δυσμενείς κι αν
είναι οι εξωτερικές συνθήκες της ζωής του. Διαμόρφωσε έτσι έναν ολόκληρο λαό
και ολόκληρος ο λαός θα είναι ευτυχισμένος, όσο φτωχή κι αν είναι η εξωτερική
του ευημερία.»
Ένας ειρωνικός και εχθρικά διακείμενος προς την Εκκλησία του Χριστού και τους
λειτουργούς της νους θα έβλεπε στην παραβολή αυτή ένα παράδειγμα του τρόπου με
τον οποίο οι λειτουργοί της θρησκείας αποβλακώνουν τον δυστυχισμένο λαό,
αναγκάζοντάς τον να συμβιβαστεί με τη σκέψη ότι είναι αναπόφευκτη η εξαθλιωμένη
επίγεια ύπαρξή του, χωρίς ελπίδα για ευημερία σε αυτή τη ζωή, αλλά μόνο με την
προσδοκία της μεταθανάτιας ανταμοιβής για τις θλίψεις και τις στερήσεις του.
Έτσι ακριβώς σκέπτονταν πολλοί από τους συγχρόνους του Αγίου που είχαν
απομακρυνθεί από την Εκκλησία. Ωστόσο, η παραβολή δεν μιλά απλώς για την
ουράνια ευτυχία και την επίγεια γαλήνη. Διδάσκει ότι αυτή η ευτυχία και αυτή η
ειρήνη δεν προέρχονται από την υλική ευημερία, αλλά από τη ζωντανή πίστη στον
Θεό.
Αντίθετα, η επιδίωξη αποκλειστικά της επίγειας ευημερίας οδηγεί αναπόφευκτα σε
πολιτικές αναταραχές, εξεγέρσεις και κοινωνικές ταραχές. Ο κήρυκας καταλήγει
στο συμπέρασμα ότι «η διάδοση και η ενίσχυση της ζωντανής πίστεως μέσα στον λαό
σημαίνει ενίσχυση της ευτυχίας και της ευημερίας του», ενώ η εξασθένηση της
πίστεως οδηγεί στη μείωση της ευτυχίας. Και αυτή η μείωση της ευτυχίας οδηγεί
«σε ταραχές και αταξίες και στην αναζήτηση της ευτυχίας μέσα από ανατροπές, οι
οποίες συχνά δεν έχουν κανέναν συγκεκριμένο σκοπό, αλλά αποτελούν καρπούς μιας
αόριστης δυσαρέσκειας του ανθρώπου προς τον εαυτό του και την κατάστασή του».
Οι άνθρωποι αυτοί, καταλήγει ο Άγιος, «καταστρέφουν τους εαυτούς τους και
προετοιμάζουν την καταστροφή των άλλων, και μερικές φορές ακόμη και ολόκληρου
του λαού».
Ένα από τα συνηθέστερα μέσα της εκκλησιαστικής ρητορικής είναι η επανειλημμένη
επανάληψη, από κήρυγμα σε κήρυγμα, των σημαντικότερων αληθειών, ώστε να εμπεδωθούν
καλύτερα στη συνείδηση των ακροατών.
Έτσι και εδώ ο κήρυκας επαναλαμβάνει όσα έχει ήδη πει πολλές φορές:
«Η πίστη και η ευσέβεια
αποτελούν το θεμέλιο της ευημερίας του λαού, το πλέον στερεό και ακλόνητο.»
Αντίθετα, όσοι διαδίδουν
την απιστία και την ασέβεια δεν είναι εχθροί μόνο του εαυτού τους, αλλά και της
πατρίδας. «Γι' αυτό», καταλήγει ο θεοφιλέστατος ιεράρχης, «όλοι μας έχουμε το
καθήκον να είμαστε πιστοί και ευσεβείς, όχι μόνο για χάρη του εαυτού μας, αλλά
και για τη διατήρηση της ακεραιότητας και της σταθερότητας ολόκληρου του
κράτους μας.»
0 Σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου