Ο Χειρόγραφος Γραπτός Λόγος Κυριολεκτικά Αναδομεί τον Εγκέφαλό σας.

Φανταστείτε δύο εγκεφάλους. Ο ένας είναι ζωντανός, γεμάτος από συγχρονισμένες εκρήξεις νευρωνικής δραστηριότητας· οι συνδέσεις ενεργοποιούνται σε όλες τις περιοχές του σαν ένα άψογα συντονισμένο μπαλέτο. Ο άλλος παρουσιάζει μόνο αμυδρές αναλαμπές δραστηριότητας, σαν απομονωμένα νησιά ηλεκτρικής διέγερσης. Υπάρχει όμως μια ανατροπή. Και οι δύο εγκέφαλοι ανήκουν σε ευφυείς φοιτητές πανεπιστημίου που παρακολουθούν ακριβώς την ίδια διάλεξη, με τον ίδιο καθηγητή, το ίδιο διδακτικό υλικό, την ίδια νοημοσύνη και το ίδιο ενδιαφέρον για το μάθημα.
Γιατί λοιπόν αυτή η διαφορά στην εγκεφαλική δραστηριότητα; Ο ένας κρατά ένα απλό στυλό πάνω από ένα φύλλο χαρτιού, ενώ τα δάχτυλα του άλλου αιωρούνται πάνω από το πληκτρολόγιο ενός φορητού υπολογιστή. Αυτή η νευρωνική αντίθεση αποτελεί μόνο ένα μέρος των ολοένα αυξανόμενων αποδείξεων ότι η βιασύνη μας προς την ψηφιακή ευκολία ίσως συνοδεύεται από σημαντικό γνωστικό κόστος. Και αυτή δεν είναι μια ιστορία νοσταλγίας· είναι μια ιστορία επιστήμης.
Ζούμε στην εποχή της πλήρους ψηφιοποίησης, όπου μπορούμε να πληκτρολογούμε από την άνεση του κρεβατιού μας και να αποθηκεύουμε τις σημειώσεις μας στο υπολογιστικό νέφος. Τι θα συνέβαινε όμως αν το ισχυρότερο εργαλείο μάθησης κόστιζε μόλις πενήντα λεπτά και χωρούσε στην τσέπη σας; Λένε ότι η πένα είναι ισχυρότερη από το ξίφος. Σας έχει πει όμως ποτέ κανείς ότι ίσως είναι ισχυρότερη ακόμη και από το πληκτρολόγιο; Ήδη από τη δεκαετία του 1980 είχε τεκμηριωθεί ότι η λήψη σημειώσεων ήταν πολύ αποτελεσματικότερη για τη μάθηση από την απλή παθητική παρακολούθηση μιας διάλεξης. Αναμφίβολα, το στυλό ήταν ένα πανίσχυρο εργαλείο. Αλλά σε έναν κόσμο γεμάτο εφαρμογές και τεχνολογίες που υπόσχονται να μας κάνουν ταχύτερους και εξυπνότερους, εξακολουθεί άραγε αυτό το φαινομενικά παρωχημένο εργαλείο να διατηρεί τη δύναμή του;
Το 2014, οι ερευνητές Paul Mueller και Daniel Oppenheimer σχεδίασαν ένα κομψό πείραμα για να εξετάσουν την ποιότητα της μάθησης όταν κάποιος κρατά σημειώσεις με το χέρι σε σύγκριση με τη λήψη σημειώσεων σε φορητό υπολογιστή. Φοιτητές του Πανεπιστημίου Princeton παρακολούθησαν ομιλίες TED, κρατώντας οι μισοί σημειώσεις με το χέρι και οι άλλοι μισοί σε φορητό υπολογιστή. Εκείνοι που έγραφαν χειρόγραφα πέτυχαν κατά 20% υψηλότερες επιδόσεις στις ερωτήσεις που αξιολογούσαν την εννοιολογική κατανόηση. Όχι απλώς λίγο καλύτερες επιδόσεις, αλλά θεαματικά καλύτερες. Και δεν συνέβαινε επειδή οι χρήστες φορητών υπολογιστών ήταν τεμπέληδες. Αντιθέτως, έγραψαν πολύ περισσότερα. Οι σημειώσεις τους ήταν μεγαλύτερες, πιο λεπτομερείς και πιο πλήρεις. Παρ' όλα αυτά, έμαθαν λιγότερα. Γιατί; Ουσιαστικά επειδή η πληκτρολόγηση είναι υπερβολικά εύκολη.
Αυτό γίνεται εύκολα κατανοητό. Όταν πληκτρολογείτε, οι λέξεις μεταφέρονται από το αυτί στα δάχτυλα, παρακάμπτοντας ουσιαστικά την ενεργό επεξεργασία από τον εγκέφαλο. Οι άνθρωποι καταλήγουν να λειτουργούν σαν ανθρώπινες μηχανές απομαγνητοφώνησης, καταγράφοντας κατά λέξη ό,τι ακούν.
Με τη χειρόγραφη γραφή όμως τα χέρια δεν μπορούν να ακολουθήσουν τον ρυθμό της ομιλίας. Αναγκάζεστε να επιβραδύνετε. Πρέπει να ακούσετε ενεργά, να επεξεργαστείτε τις πληροφορίες και να τις συνοψίσετε χρησιμοποιώντας τα δικά σας λόγια.
Αργότερα οι ερευνητές δοκίμασαν κάτι ακόμη. Είπαν ρητά στους χρήστες των φορητών υπολογιστών να μην αντιγράφουν λέξη προς λέξη. Δεν είχε καμία σημασία. Ο πειρασμός του πληκτρολογίου ήταν τόσο ισχυρός ώστε κατέληγαν και πάλι να απομαγνητοφωνούν σχεδόν αυτούσιο το περιεχόμενο. Αργότερα δόθηκε και στις δύο ομάδες η δυνατότητα να μελετήσουν τις σημειώσεις τους πριν από την εξέταση. Παρ' όλα αυτά, όσοι είχαν γράψει με το χέρι εξακολουθούσαν να υπερέχουν σταθερά έναντι όσων είχαν χρησιμοποιήσει φορητό υπολογιστή.
Τα επόμενα χρόνια, η έρευνα του Daniel Oppenheimer τράβηξε την προσοχή της νευροεπιστήμονος Audrey Van der Meer. Είχε ένα βασικό ερώτημα: τι ακριβώς συμβαίνει μέσα στον εγκέφαλο; Αρχικά ήταν επιφυλακτική. Ίσως, σκέφτηκε, η χειρόγραφη γραφή να προσφέρει πλεονέκτημα απλώς επειδή οι φορητοί υπολογιστές αποσπούν την προσοχή με ειδοποιήσεις, πολλαπλές καρτέλες ή μηνύματα κειμένου, δηλαδή με όλα εκείνα τα στοιχεία της τεχνολογίας που τραβούν συνεχώς την προσοχή μας. Χρησιμοποιώντας λοιπόν ειδικά σκουφάκια ηλεκτροεγκεφαλογραφήματος (EEG) μπόρεσε να παρακολουθήσει τη δραστηριότητα του εγκεφάλου καθώς οι φοιτητές εναλλάσσονταν ανάμεσα στην πληκτρολόγηση και στη χειρόγραφη γραφή. Το ηλεκτροεγκεφαλογράφημα υψηλής πυκνότητας διαθέτει ηλεκτρόδια που επιτρέπουν στους επιστήμονες να παρατηρούν ποιες νευρωνικές συνδέσεις ενεργοποιούνται στον εγκέφαλο. Διαπίστωσε ότι όταν οι άνθρωποι έγραφαν με το χέρι, ο εγκέφαλός τους κυριολεκτικά πλημμύριζε από δραστηριότητα. Τα νευρωνικά δίκτυα ενεργοποιούνταν συγχρονισμένα σε πολλές διαφορετικές περιοχές. Αντίθετα, κατά την πληκτρολόγηση η εγκεφαλική δραστηριότητα ήταν ελάχιστη. Όσοι έγραφαν χειρόγραφα παρουσίαζαν κάτι πραγματικά αξιοσημείωτο: κύματα θήτα και άλφα που συνδέονταν μεταξύ τους σε ολόκληρο τον εγκέφαλο. Αυτά δεν είναι απλώς τυχαία ηλεκτρικά σήματα. Είναι οι ίδιες οι συχνότητες της μάθησης. Τα κύματα θήτα βοηθούν στην επεξεργασία νέων πληροφοριών και ενισχύουν τη μνήμη εργασίας, ενώ τα κύματα άλφα ενισχύουν τον σχηματισμό της μακροπρόθεσμης μνήμης. Η Van der Meer κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η χειρόγραφη γραφή απαιτεί λεπτό και ακριβή κινητικό συντονισμό, ο οποίος ενεργοποιεί πολύπλοκες πολυαισθητηριακές διαδρομές στον εγκέφαλο, αφήνοντας βαθιά ίχνη στη μνήμη.
Αντίθετα, κατά την πληκτρολόγηση σχεδόν στα τυφλά, οι πληροφορίες φαίνεται να περνούν από τα αυτιά κατευθείαν στις άκρες των δακτύλων. Ο εγκέφαλος ακολουθεί έναν απλό κανόνα: «Χρησιμοποίησέ το ή θα το χάσεις.» «Αν σταματήσουμε να γράφουμε με το χέρι, ίσως με τον καιρό χάσουμε πραγματικά μέρος της εγκεφαλικής μας λειτουργίας», δήλωσε η Audrey Van der Meer. Και αυτό δεν αφορά μόνο τους φοιτητές.
Το πλεονέκτημα της χειρόγραφης γραφής εμφανίζεται σε όλες τις ηλικίες.
Παιδιά προσχολικής ηλικίας που μάθαιναν γερμανικά γράμματα γράφοντάς τα με το χέρι είχαν καλύτερες επιδόσεις από εκείνα που τα πληκτρολογούσαν. Πέτυχαν υψηλότερες επιδόσεις στην ανάγνωση, στη γραφή και στην αναγνώριση των γραμμάτων.
Ενήλικες που μάθαιναν αραβικά και εξασκούνταν χειρόγραφα όχι μόνο κατέκτησαν τις λέξεις γρηγορότερα, αλλά έγιναν και καλύτεροι στην ανάγνωση και την ορθογραφία, παρόλο που δεν είχαν εξασκηθεί ειδικά σε αυτές τις δεξιότητες.
Ακόμη πιο εντυπωσιακά, ηλικιωμένοι με ήπια γνωστική, εξασκήθηκαν επί οκτώ εβδομάδες στην κινεζική καλλιγραφία και παρουσίασαν βελτίωση άνω του 30% στη μνήμη εργασίας. Εκείνοι που χρησιμοποιούσαν iPad βελτιώθηκαν μόλις κατά 11%. Αυτό συμβαίνει επειδή η χειρόγραφη γραφή δεν είναι απλώς ένας τρόπος καταγραφής λέξεων. Είναι μια πλήρης νοητική άσκηση. Δημιουργεί ένα προσωπικό νοητικό αποτύπωμα. Είναι μνήμη. Είναι νόημα. Είναι κάτι βαθιά ανθρώπινο.
Όταν γράφετε, μπορεί να σχεδιάζετε βέλη, να υπογραμμίζετε, να φτιάχνετε πρόχειρα διαγράμματα ή να αλλάζετε το μέγεθος των γραμμάτων σας. Όλα αυτά μετατρέπονται σε μνημονικά σημάδια. Αργότερα, όταν ξαναδιαβάζετε τις σημειώσεις σας, αυτά τα στοιχεία μπορούν να επαναφέρουν στη μνήμη ολόκληρη τη διάλεξη.
Σκεφτείτε μια φορά που δανειστήκατε τις χειρόγραφες σημειώσεις κάποιου άλλου. Συχνά δεν βγάζουν κανένα νόημα. Ίσως επειδή δυσκολεύεστε να διαβάσετε τα γράμματα, αλλά και επειδή η χειρόγραφη γραφή δημιουργεί μια βαθιά προσωπική σύνδεση ανάμεσα στον εγκέφαλο και στην πληροφορία. Κάθε καμπύλη ενός γράμματος, κάθε παύση ανάμεσα στις λέξεις, γίνεται μέρος της ίδιας της μνήμης. Αντίθετα, οι πληκτρολογημένες σημειώσεις είναι συνήθως ομοιόμορφες και στερούνται αυτών των ιδιαίτερων προσωπικών σημείων αναφοράς.
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η πληκτρολόγηση μπορεί να δίνει την αίσθηση της παραγωγικότητας. Το ίδιο ισχύει και για τις ταμπλέτες, τα ηλεκτρονικά βιβλία και φυσικά τα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης. Όταν όμως πρόκειται για πραγματική μάθηση, η ευκολία συχνά έχει το τίμημά της.
Ο Daniel Oppenheimer προτείνει οι άνθρωποι να επιδιώκουν αυτό που ονομάζει «ωφέλιμες δυσκολίες», δηλαδή καταστάσεις που τους αναγκάζουν να εμπλακούν ουσιαστικά με το υλικό, όπως το να αναδιατυπώνουν τις πληροφορίες με δικά τους λόγια ή να συζητούν όσα έμαθαν με άλλους ανθρώπους. Οι περισσότεροι άνθρωποι δεν εφαρμόζουν φυσικά αυτές τις στρατηγικές, επειδή είναι πιο απαιτητικές και συνήθως προτιμούμε την ευκολία από τη δυσκολία. Όμως το να σκέφτεται κανείς πιο έντονα είναι ωφέλιμο για τη μάθηση.
Ο Abraham Flanagan, ερευνητής στο ίδιο αντικείμενο, διηγείται την ιστορία μιας επιμελούς φοιτήτριας. Ήταν εξαιρετικά εργατική. Ερχόταν πάντα νωρίς στο μάθημα, καθόταν στην πρώτη σειρά και παρέδιδε όλες τις εργασίες της στην ώρα τους. Παρ' όλα αυτά, κρατούσε πάντοτε σημειώσεις πληκτρολογώντας. Πληκτρολογούσε τόσο γρήγορα, που θα μπορούσε να εργάζεται ως στενογράφος δικαστηρίου. Κι όμως, δυσκολευόταν να συγκρατήσει τις διαλέξεις. Παρά τις εκτενέστατες σημειώσεις της, οι πληροφορίες έμπαιναν από το ένα αυτί και έβγαιναν από το άλλο. Τότε ο Flanagan της πρότεινε μία μόνο αλλαγή. Να πιάσει ένα στυλό. Μετά την αλλαγή, ήταν σαν να έγινε κάτι μαγικό. Η προσοχή της βελτιώθηκε, η επεξεργασία των πληροφοριών έγινε βαθύτερη και οι γνώσεις άρχισαν πραγματικά να αποτυπώνονται στη μνήμη της. Ο αρχαίος Έλληνας φιλόσοφος Αριστοτέλης είπε: «Οι ρίζες της παιδείας είναι πικρές, αλλά οι καρποί της είναι γλυκείς.»
Παρότι τα νέα, εντυπωσιακά εργαλεία, όπως οι ψηφιακές εφαρμογές λήψης σημειώσεων και η τεχνητή νοημοσύνη, φαίνεται ότι επιταχύνουν την εργασία και αυξάνουν την παραγωγικότητα, η ευκολία δεν συνεπάγεται συνήθως καλύτερη μάθηση. Σε έναν κόσμο που τρέχει ολοένα και πιο γρήγορα προς την ψηφιακή εποχή, ας μη μείνει πίσω ο αναλογικός τρόπος. Ο εγκέφαλός σας περιμένει. Αυτές οι νευρωνικές διαδρομές δεν υπάρχουν μόνο στα εργαστήρια. Υπάρχουν μέσα σας και είναι έτοιμες να ενεργοποιηθούν μόλις πιάσετε ένα στυλό. Η επιστήμη δείχνει ότι η χειρόγραφη γραφή σας βοηθά να σκέφτεστε βαθύτερα, να θυμάστε καθαρότερα και να κατανοείτε πληρέστερα.
Η Audrey Van der Meer εκφράζει τη λύπη της που σήμερα πολλοί εκπαιδευτικοί συναντούν παιδιά τα οποία μετά βίας γνωρίζουν πώς να κρατούν ένα μολύβι. Ελπίζει ότι οι άνθρωποι θα ανακαλύψουν ξανά την αξία της χειρόγραφης γραφής, είτε μέσα από ποιήματα, ερωτικές επιστολές είτε ακόμη και από απλές λίστες για τα ψώνια. Γι' αυτό να έχετε πάντα ένα στυλό στην τσέπη σας, να γράφετε τη λίστα των υποχρεώσεών σας, να κρατάτε ημερολόγιο και να αφήνετε τα παιδιά σας να ζωγραφίζουν με ξυλομπογιές ή κηρομπογιές. Κάθε γραμμή με το μελάνι συμβάλλει στη δημιουργία ενός ισχυρότερου, οξύτερου και καλύτερα συνδεδεμένου εγκεφάλου.
Η χειρόγραφη γραφή ήταν πάντοτε κάτι περισσότερο από μια απλή δεξιότητα. Είναι αντανάκλαση της προσωπικότητας, της ατομικής και της πολιτισμικής ταυτότητας. Εδώ και χιλιάδες χρόνια, οι άνθρωποι αποτυπώνουν το νόημα επάνω σε επιφάνειες με ίχνη γραφής. Οι σπηλαιογραφίες, οι αρχαίοι πάπυροι και τα χειρόγραφα αποτελούν μαρτυρίες αυτής της παράδοσης. Κάθε γραμμή φέρει το μοναδικό αποτύπωμα του ανθρώπου που τη δημιούργησε.
Για ορισμένους ανθρώπους, η χειρόγραφη γραφή αποτελεί ακόμη και μορφή τέχνης, που θαυμάζεται για την κομψότητα και την ομορφιά της.
Πέρα όμως από όλα αυτά, η χειρόγραφη γραφή αποτελεί μέρος της πολιτιστικής μας κληρονομιάς. Είναι μέρος αυτού που μας κάνει ανθρώπους.

ΠΗΓΗ: https://www.youtube.com/watch?v=zKi1KYhi0xg

 ΑΠΟΜΑΓΝΗΤΟΦΩΝΗΣΗ ΑΡΧΕΙΟΥ,  ΠΛΗΚΤΡΟΛΟΓΗΣΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ

''ΙΣΤΟΛΟΓΙΟ ΕΝ ΤΟΥΤΩ ΝΙΚΑ''