Είδα άρθρο εδώ που αφορά το πασίγνωστο ζήτημα του Σιγιλλίου του 16ου αιώνος.
Το σχετικό κείμενο σώζεται και μπορεί να το μελετήσει οποισδήποτε στην Εθνική Βιβλιοθήκη εδώ (αν και δεν έχει φωτογραφηθεί ολόκληρο) και επίσης διάφορα σημεία της αντιγραφής εκ του πρωτοτύπου είναι λανθασμένα. Αυτό είναι σύνηθες σφάλμα για όσους δεν γνωρίζουν να διαβάζουν τους κώδικες λέξεων των χειρογράφων.
Επί παραδείγματι· τo κείμενο που έχει παραθέσει ο αρθρογράφος στο τέλος λέγει:
ἐν καιρῷ τῷ προσήκοντι ἵνα μή τις παρακούσῃ.+
και ο σταυρός στο τέλος υποδεικνύει ότι εκεί τελειώνει και μάλλον έτσι νόμιζε ο αρθρογράφος. Ούτε εκεί τελειώνει, ούτε το παρακούση περιέχεται στο πρωτότυπο. Παραθέτουμε την συνέχεια του αποσπάσματος υπογραμμίζοντας και το λάθος της αντιγραφής εκ του πρωτοτύπου:
ἐν καιρῷ τῷ προσήκοντι· ἱνα μὴ τίς παρασύρῃ καὶ ἐκσπάσῃ ὑμᾶς τοῦ βελτίονος καὶ τῶν ὀρθῶν δογμάτων καὶ τάξεως τῆς καθολικῆς Ἐκκλησίας ἡμῶν· ὅταν δὲ πάλιν δεξώμεθα, ἅπερ διὰ ταῦτα ἐτύπωσαν· τότε καὶ πλατύτερον γράψομεν· εἰς σύστασιν μὲν ἐμμάρτυρον, καὶ βεβαίωσιν τῶν ἡμετέρων ἀπαρασάλευτον· ἔλεγχον δὲ τῶν ἐκείνων φληναφιῶν τὲ καὶ ποπτύς κατά ἀναντίρρητον· παραγγέλομεν οὖν κοινῆ, καὶ ἀποφαινόμεθα ἐν ἁγίῳ Πνεύματι γράφοντες συνοδικῶς, ἵνα ἕκαστος ὑμῶν φυλάττῃ τὴν τάξιν τὴν δοθεῖσαν αὐτῷ, ἀνεκποίητον καὶ ἀμετάτρεπτον καὶ μή ὑπερβαίνῃ τοὺς ὅρους τοὺς πατερικοὺς καὶ θεοπαραδότους οὐχ ὑπάρχοντες ἡμετέρους ἀλλὰ τοῦ Θεοῦ· ὡς θείῳ Πνεύματι λαλησάντων καὶ τυπωσάντων αὐτούς, τῶν ἁγίων καὶ θεοφόρων Πατέρων, καὶ τῶν θείων διδασκάλων ἡμῶν· διαφυλαχθέντας καὶ τηρηθέντας ἄχρι τῆς σήμερον παρὰ τῆς καθολικῆς καὶ ἀποστολικῆς Ἐκκλησίας ἡμῶν· ἥτις στερεὰ καὶ ἀδιάπτωτος ἀεὶ διαμένει καὶ πάγιος, κάλαμος οὐχ ὑπάρχουσα, ἵνα ἀπὸ ἀνέμων τοιούτων ταράττηται· μὴ ἐκκλίνητε τοίνυν ἀπὸ τῆς εὐθείας ὁδοῦ, πειθόμενοι τοῖς εἰρημένοις πᾶσιν, οἷς ἀνέκαθεν παρελάβετε· ἀκούοντες ἡμῶν καὶ τῆς ἁγίας τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίας, καὶ δι’ αὐτῆς τοῦ Χριστοῦ· ὁ ἀκούων, γὰρ φησί, ὑμῶν ἐμοῦ ἀκούει· καὶ ὁ ἀθετών ὑμᾶς ἀθετεῖ· καὶ ἄφετε Λατίνους παραχρῆμα πλάττειν ὠροσκόπους τὲ καὶ ἀστροθεάμονας, καθάπερ Προμηθεὺς ἐκ πηλοῦ πλάττειν ἀνθρώπους ἰστόρηται· ἵνα καὶ ἡ θεία χάρις τοῦ Θεοῦ καὶ πατρός, καὶ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, σὺν ἁγίῳ Πνεύματι· καὶ ἡ εὐχὴ καὶ εὐλογία τῆς ἡμῶν μετριότητος, εἴησαν μετὰ πάντων ὑμῶν: ἀπὸ Κωνσταντινουπόλεως. Ἰαννουαρίῳ μηνί. ζϞα
(Πηγή: Διπλούς Πέλεκυς κατά του Γρηγοριανού Ημερολογίου, σελ. 56- 57 Αθήνα, 2015.)
Στο άρθρο μου εδώ είχα αναφέρει: «......Ανακυκλώνονται τα ίδια επιχειρήματα, επαναλαμβάνονται οι ίδιες κατηγορίες, παρουσιάζονται ως νέες οι ίδιες θεωρίες που έχουν ήδη συζητηθεί εδώ και δεκαετίες....». Aυτό ακριβώς συμβαίνει εδώ και επειδή συμβαίνει και πάλιν, θα σχολιάσω λοιπόν με τα ίδια επιχειρήματα, όχι επειδή θεωρώ ότι υπάρχει κάτι νέο προς συζήτηση, αλλά ώστε να μη δημιουργούνται εσφαλμένες εντυπώσεις σε όσους δεν γνωρίζουν το ζήτημα ή δεν έχουν ασχοληθεί με αυτό.
Αναφέρει λοιπόν:
«Ο Οικουμενικός Πατριάρχης Ιερεμίας Β΄ ο Τρανός, σε συνεργασία με άλλους Πατριάρχες της Ανατολής (όπως τον Αλεξανδρείας Σίλβεστρο), συγκάλεσε συνόδους στην Κωνσταντινούπολη:
Σύνοδος του 1583: Εκδόθηκε συνοδική απόφαση (Τόμος) που απέρριπτε την παπική καινοτομία στο ημερολόγιο και το Πασχάλιο, και ότι η Ορθόδοξη Εκκλησία εμμένει στο Ιουλιανό Πασχάλιο.
Εφόσον απέρριπτε την καινοτομία στο ημερολόγιο και το Πασχάλιο, τότε η Ορθόδοξη Εκκλησία δεν εμμένει μόνο στο Ιουλιανό Πασχάλιο, αλλά στο Ιουλιανό ημερολόγιο και Πασχάλιο: «Διακατέχοντες ἀσφαλῶς τό ἐπικρατῆσαν περί τε τοῦ πάσχα κανόνιον καί τῶν λοιπῶν ἑορτασίμων ἡμερῶν, ὀφείλοντες διακρατεῖν αὐτό καί ἑορτάζειν χριστιανικῶς ὡς ἐπεκράτησε».
και κατά την απόδοση του αρθρογράφου στην νεοελληνική:
Κρατώντας ασφαλώς τον επικρατήσαντα κανόνα για το Πάσχα και τις λοιπές εορτάσιμες ημέρες, οφείλοντας να τον διακρατείτε και να εορτάζετε χριστιανικά όπως επικράτησε.
Σύνοδος του 1593: Επιβεβαίωσε εκ νέου την απόφαση, ορίζοντας ότι όποιος αποδέχεται το ΓΡΗΓΟΡΙΑΝΟ εορτολόγιο και το παπικό Πασχάλιο τίθεται εκτός της Ορθόδοξης παράδοσης».
και κατωτέρω:
«.....η βασική καταδίκη του Σιγιλλίου του 1583 (που αφορούσε την ανατροπή του Πασχαλίου) δεν εμπίπτει στη ρύθμιση του 1924».
Φυσικά και εμπίπτει. Αν οι Πατριάρχες ήθελαν να καταδικάσουν αποκλειστικά το Πασχάλιο, τότε για ποιο λόγο μιλούν επανειλημμένως και για τις λοιπές εορτάσιμες ημέρες; Γιατί να χρησιμοποιούν δύο διαφορετικές έννοιες, αν εννοούσαν μόνο μία;
Ο αρθρογράφος γράφει:
«Το Οικουμενικό Πατριαρχείο και η Εκκλησία της Ελλάδος υιοθέτησαν το Διορθωμένο Ιουλιανό Ημερολόγιο το 1924. Δεν άλλαξαν το Εορτολόγιο. Τα Χριστούγεννα παρέμειναν στις 25 Δεκεμβρίου, ο Ευαγγελισμός στις 25 Μαρτίου.
Άλλαξαν μόνο το Ημερολόγιο: Ευθυγράμμισαν τις ημερομηνίες του εκκλησιαστικού εορτολογίου με το ΔΙΟΡΘΩΜΕΝΟ ΙΟΥΛΙΑΝΟ (ΝΕΟ) ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ , διορθώνοντας την αστρονομική απόκλιση. ΔΕΝ ΥΙΟΘΕΤΗΣΑΝ ΤΟ ΓΡΗΓΟΡΙΑΝΟ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ.»
Εδώ επιχειρείται μία μετατόπιση της συζήτησης από την ουσία στη λέξη. Το ζήτημα δεν είναι αν η ημερομηνία εξακολούθησε να ονομάζεται "25 Δεκεμβρίου", αλλά αν η εορτή παρέμεινε στην ίδια ημερολογιακή θέση. Και αυτό είναι αντικειμενικό ιστορικό γεγονός: δεν παρέμεινε. Μεταφέρεται η συζήτηση από την πραγματική θέση των εορτών μέσα στον χρόνο στην αριθμητική ονομασία της ημέρας, ώστε να δημιουργηθεί η εντύπωση ότι τίποτε δεν μεταβλήθηκε.
Και οι Παπικοί μετά την υιοθέτηση του Γρηγοριανού, Χριστούγεννα συνέχισαν να έχουν στις 25 Δεκεμβρίου και Ευαγγελισμό στις 25 Μαρτίου, όμως ουδείς σοβαρός ιστορικός θα ισχυριστεί ότι δεν μετακίνησαν τις εορτές κατά δέκα ημέρες, πόσο μάλλον οι Σοφότατοι Πατριάρχες της Ανατολής.
Το ίδιο ακριβώς συνέβη και το 1924, με τη διαφορά ότι τότε η μετατόπιση ήταν δεκατριών ημερών.
Οι Πατέρες της Ανατολής ήσαν ξεκάθαροι. Παραθέτουμε την απόδοση του αρθρογράφου (υπογράμμιση δική μου):
Γι' αυτό, ας μην νομίσει κανείς καθόλου ότι διέφυγε από εκείνους τους πανάριστους Πατέρες και Διδασκάλους μας αυτό το νομιζόμενο λάθος, ώστε να τύχει καλύτερης διόρθωσης από τους τωρινούς αστρονόμους.
Άλλαξε το ίδιο το ημερολόγιο πάνω στο οποίο τοποθετούνται οι εορτές. Η 25η Δεκεμβρίου του νέου ημερολογίου δεν είναι η ίδια ημερολογιακή ημέρα με την 25η Δεκεμβρίου του Ιουλιανού ημερολογίου. Η μετατόπιση είναι δεκατριών ημερών. Επομένως, όταν ο αρθρογράφος ισχυρίζεται ότι «δεν άλλαξε το εορτολόγιο», στην πραγματικότητα παίζει με τις λέξεις. Το ότι μια ημέρα εξακολουθεί να ονομάζεται «25 Δεκεμβρίου» δεν σημαίνει ότι εορτάζεται στην ίδια χρονική θέση που εορταζόταν προηγουμένως. Αυτό που ενδιαφέρει δεν είναι το όνομα της ημερομηνίας, αλλά η θέση της εορτής στο ημερολόγιο.
Με άλλα λόγια, άλλο είναι η αριθμητική ονομασία μιας ημέρας και άλλο η πραγματική ημερολογιακή θέση της μέσα στον ετήσιο κύκλο. Οι Πατριάρχες του 16ου αιώνος δεν ενδιαφέρονταν για το αν κάποιος θα συνεχίσει να γράφει «25 Δεκεμβρίου», αλλά για το αν η εορτή θα εξακολουθήσει να τελείται στην ίδια ημέρα που είχε παραδοθεί από την Εκκλησία. Και αυτό ακριβώς μεταβλήθηκε.
Αν πράγματι δεν άλλαξε τίποτε στο εορτολόγιο, τότε γιατί από το 1924 και εξής οι μισοί Ορθόδοξοι εορτάζουν και οι άλλοι μισοί νηστεύουν; Πώς είναι δυνατόν να μην άλλαξε το εορτολόγιο, όταν έπαψε να υπάρχει κοινός εορτασμός των ακινήτων εορτών;
Αν πράγματι δεν είχε μεταβληθεί το εορτολόγιο, τότε οι Παλαιοημερολογίτες και οι Νεοημερολογίτες θα εόρταζαν τα Χριστούγεννα, τα Θεοφάνεια, τον Ευαγγελισμό και όλες τις ακίνητες εορτές την ίδια ημέρα. Το γεγονός όμως ότι μέχρι σήμερα οι μεν (Παπικοί - Νεοημερολογίτες) εορτάζουν τα Χριστούγεννα π.χ. το 2026 στις 25 Δεκεμβρίου ημέρα Παρασκευή (Γρηγοριανό - «διορθωμένο Ιουλιανό») και οι δε (οι ακολουθούντες το παλαιόν) 13 μέρες μετά, στις 7 Ιανουαρίου ημέρα Πέμπτη (25 Δεκεμβρίου με το Ιουλιανό), αποδεικνύει πέρα από κάθε αμφιβολία ότι η θέση των εορτών μεταβλήθηκε. Η αριθμητική ονομασία παρέμεινε ίδια· η ημερολογιακή θέση όμως άλλαξε. Και αυτό ακριβώς σημαίνει αλλαγή του εορτολογίου.
Επίσης, στην πράξη δεν αληθεύει ο ισχυρισμός ότι δεν υιοθετήθηκε το Γρηγοριανό ημερολόγιο για τις ακίνητες εορτές. Από το 1924 και εξής οι ακίνητες εορτές ακολουθούν ακριβώς τις ίδιες ημερολογιακές θέσεις που ακολουθεί και το Γρηγοριανό ημερολόγιο. Η μόνη εξαίρεση αφορά το Πασχάλιο. Η ονομασία δεν αλλάζει το πρακτικό αποτέλεσμα. (βλ. http://krufo-sxoleio.blogspot.com/2012/12/blog-post_9496.html). ''Διορθωμένο Ιουλιανό'' ονομάστηκε για προφανείς λόγους.....
«ΔΙΑΤΗΡΗΣΑΝ το Πασχάλιο της Νικαίας: Σε αντίθεση με τη Ρώμη το 1582, η Ορθόδοξη Εκκλησία το 1924 δεν πείραξε τον υπολογισμό του Πάσχα. Όλοι οι Ορθόδοξοι εορτάζουν το Πάσχα μαζί. Συνεπώς, η βασική καταδίκη του Σιγιλλίου του 1583 (που αφορούσε την ανατροπή του Πασχαλίου) δεν εμπίπτει στη ρύθμιση του 1924».
Ο αρθρογράφος έγραψε ότι το 1924 δεν πειράχτηκε ο υπολογισμός του Πάσχα. Αυτό όμως που δεν λέγει είναι ότι πειράχτηκαν οι υπόλοιπες εορτές. Συνεπώς η βασική καταδίκη του Σιγιλλίου που αφορούσε Πασχάλιο και εορτολόγιο, εμπίπτει στη ρύθμιση του 1924.
Επίσης αποσιωπά ότι ο αρχικός σχεδιασμός του Συνεδρίου του 1923 δεν ήταν να διατηρηθεί το παλαιό Πασχάλιο, αλλά να μεταβληθεί και αυτό. Το Πασχάλιο αποτελούσε μέρος της μεταρρυθμίσεως, και το Συνέδριο του 1923 το συζήτησε εκτενώς. Και γιατί τελικώς δεν εφαρμόσθηκε η σχετική απόφαση; Εξαιτίας των ισχυρών αντιδράσεων που προκλήθηκαν στον ορθόδοξο κόσμο (Βλ. https://entoytwnika1.blogspot.com/2023/06/blog-post_60.html). Άρα ούτε αυτό μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως επιχείρημα επειδή δεν εφαρμόσθηκε πλήρως η μεταβολή.
Στο ιστορικό πλαίσιο ο αρθρογράφος έγραψε (υπογράμμιση δική μου):
«Το 1582, ο Πάπας Γρηγόριος ΙΓ΄ εισήγαγε το Γρηγοριανό Ημερολόγιο για να διορθώσει το σφάλμα υπολογισμού του Ιουλιανού Ημερολογίου.
1. Η αλλαγή αυτή άλλαζε και τον τρόπο υπολογισμού του Πάσχα. Η Ορθόδοξη Εκκλησία αντέδρασε, θεωρώντας ότι η μονομερής αυτή αλλαγή από τη Ρώμη: Παραβίαζε τους κανόνες της Α΄ Οικουμενικής Συνόδου της Νίκαιας (325 μ.Χ.), οι οποίοι όριζαν τον κοινό εορτασμό του Πάσχα την πρώτη Κυριακή μετά την πανσέληνο της εαρινής ισημερίας, πάντοτε όμως μετά το εβραϊκό Πάσχα.
2. Απειλούσε τη λειτουργική ενότητα του χριστιανικού κόσμου».
Κατά τον ίδιο τρόπο μονομερής έγινε και η αλλαγή το 1924 μόνο που εκείνη την φορά -πάρα τις ρητές προειδοποιήσεις- όχι μόνον απείλησε αλλά και τελικά διέσπασε την λειτουργική ενότητα των Ορθοδόξων.
Όσον αφορά τον Ιάκωβο Νεοσκητιώτη, ο αρθρογράφος γράφει:
«Το λεγόμενο «Νόθο Σιγίλλιο» (που συχνά παρουσιάζεται εσφαλμένα με τη χρονολογία 1583 ή 1848) αποτελεί ένα μεταγενέστερο, κατασκευασμένο κείμενο, το οποίο συντάχθηκε από τον μοναχό Ιάκωβο τον Νεοσκητιώτη (περί τα τέλη του 19ου με αρχές του 20ού αιώνα) για να υποστηρίξει τον αγώνα κατά της ημερολογιακής μεταρρυθμίσεως».
Εδώ όμως υπάρχει ένα απλό ιστορικό πρόβλημα. Ο μοναχός Ιάκωβος ο Νεοσκητιώτης συνέταξε τα κείμενα το 1858 και εκοιμήθη το 1869. Επομένως, είναι ιστορικά αδύνατον να συνέταξε οτιδήποτε «περί τα τέλη του 19ου με αρχές του 20ού αιώνα», όπως ισχυρίζεται ο αρθρογράφος.
Αλλά υπάρχει και δεύτερο, ακόμη σοβαρότερο πρόβλημα. Μας λέγει ο αρθρογράφος ότι το κείμενο συντάχθηκε: «για να υποστηρίξει τον αγώνα κατά της ημερολογιακής μεταρρυθμίσεως». Μάλιστα... Ο αρθρογράφος θεωρεί ότι ο Ιάκωβος διέθετε το χάρισμα της προγνώσεως και έγραφε το 1858 εναντίον μιας μεταρρυθμίσεως που θα εμφανιζόταν πενήντα πέντε χρόνια μετά την κοίμησή του διότι τότε ακριβώς η ημερολογιακή μεταρρύθμιση του 1924 πραγματοποιήθηκε. Επομένως ο αναγνώστης βρίσκεται μπροστά σε δύο μόνο εκδοχές. Είτε ο αρθρογράφος αγνοεί τις στοιχειώδεις χρονολογίες του προσώπου που επικαλείται είτε γράφει άκριτα έναν ισχυρισμό χωρίς να εξετάσει αν αντέχει στον απλό ιστορικό έλεγχο.
Με λίγα λόγια, ο μοναχός Ιάκωβος όχι μόνο δεν είχε καμία σχέση με το 1924, αλλά ούτε θα μπορούσε να γράφει για ένα εκκλησιαστικό γεγονός που θα συνέβαινε πενήντα πέντε χρόνια μετά την κοίμησή του. Η ημερολογιακή μεταβολή του 1924 δημιούργησε μια κατάσταση άγνωστη μέχρι τότε στην ιστορία της Εκκλησίας: άλλο ημερολόγιο για τις ακίνητες εορτές και άλλο για το Πασχάλιο. Ανεξάρτητα από την αξιολόγηση που κάνει κανείς για τη μεταρρύθμιση, ένα τόσο σοβαρό εκκλησιαστικό ζήτημα δεν μπορούσε να επιβληθεί μονομερώς. Αυτός ακριβώς ήταν και ο λόγος για τον οποίο ο Άγιος Χρυσόστομος, πρώην Φλωρίνης, υποστήριζε ότι το θέμα όφειλε να παραπεμφθεί σε νέα Πανορθόδοξη Σύνοδο. Το ζήτημα δεν ήταν απλώς ημερολογιακό· ήταν πρωτίστως εκκλησιολογικό και συνοδικό.
0 Σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου