Η γυναίκα: σημείο
συναντήσεως μεταξύ Θεού και ανθρώπου
Εάν το αρσενικό
συμμετέχει στην Ενανθρώπηση διά της σιωπής, στο πρόσωπο του αγίου Ιωσήφ —«ο
Λόγος, ο υιοθετημένος υιός της σιωπής», όπως τον αποκαλεί ο Κλωντέλ— η γυναίκα,
αντίθετα, είναι εκείνη που εκφωνεί το fiat, το «γένοιτό μοι», εκ μέρους όλων. Στο
δημιουργικό fiat του Πατρός ανταποκρίνεται το ταπεινό fiat της «δούλης Κυρίου».
Αυτό το fiat αποτελεί το αναγκαίο ανθρώπινο θεμέλιο της Ενανθρωπήσεως, το
ελεύθερο «ναι» της ανθρωπότητας που εκφράστηκε από τη Μαρία: «ναι, επιθυμώ τη
σωτηρία μου· διψώ για τον Σωτήρα μου». Ο Χριστός δεν θα μπορούσε να προσλάβει
ανθρώπινη σάρκα και αίμα, εάν η ανθρωπότητα —η Μαρία— δεν τα είχε προσφέρει
ελεύθερα ως δώρο, ως καθαρή προσφορά.
Την παραμονή των Χριστουγέννων η Εκκλησία ψάλλει:
«Τί σοι προσενέγκωμεν, Χριστέ; ... Ἕκαστον γὰρ τῶν ὑπὸ σοῦ γενομένων κτισμάτων
τὴν εὐχαριστίαν σοι προσάγει· οἱ ἄγγελοι τὸν ὕμνον, οἱ οὐρανοὶ τὸν ἀστέρα, οἱ
μάγοι τὰ δῶρα, οἱ ποιμένες τὸ θαῦμα, ἡ γῆ τὸ σπήλαιον, ἡ ἔρημος τὴν φάτνην, ἡμεῖς
δὲ Μητέρα Παρθένον.»
Γι' αυτό, στην ορθόδοξη ευσέβεια, η Θεοτόκος που κρατά στην αγκαλιά της το Θείο
Βρέφος —και όχι, για παράδειγμα, ο Συμεών— αποτελεί ακριβώς την εικόνα της
Ενανθρωπήσεως, του ύψιστου βαθμού κοινωνίας μεταξύ Θεού και ανθρώπου, του
σημείου όπου συναντώνται τα δύο fiat, τα δύο «γένοιτο». Ο δεσμός Του Ιησού με την ανθρωπότητα
πραγματοποιείται μέσω της μητρότητας.
Η Ανατολική Εκκλησία αγαπά ιδιαίτερα τον λόγο του Κυρίου προς τον Ιωάννη: «Ἰδοὺ
ἡ μήτηρ σου», και βλέπει σε αυτόν την ολοκλήρωση της Εύας· η Μαρία είναι η
«Μήτηρ τῶν ζώντων», τύπος της Εκκλησίας στη θεμελιώδη αλήθεια της μητρικής
προστασίας.
Ως Οράνς (η δεομένη), είναι η προσευχή της Εκκλησίας. Στις εικόνες που είναι
αφιερωμένες σε αυτό το θέμα, απλώνει το ωμοφόριό της επάνω από τον κόσμο για να
τον «σκεπάζει» και να τον προστατεύει, ενώ στις εσχατολογικές συνθέσεις της Δεήσεως
εμφανίζεται ως η Μεσίτρια που πρεσβεύει υπέρ όλου του κόσμου. Ως Νέα Εύα εν
Χριστώ, η Μαρία μας αποκαλύπτει την αλήθεια της ανθρώπινης φύσεως. Η Εκκλησία
την ομολογεί αειπάρθενο, παρθένο κατά την ίδια την ουσία της και ακριβώς γι'
αυτό μητέρα. Επειδή η παρθενία, σύμφωνα με τον προορισμό της, ανθίζει σε μητρότητα, κάθε
γυναίκα έχει την κλήση προς τη μητρική αποστολή.
Στην ελληνική γλώσσα η σωφροσύνη σημαίνει ακεραιότητα και εσωτερική ενοποίηση,
τη δύναμη δηλαδή που συνάγει τα πάντα σε μία ενότητα.
Μία αρχαία λειτουργική ευχή απευθύνεται στην «Παναγία Θεοτόκο» λέγοντας:
«Με την αγάπη σου σύνδεσε την ψυχή μου», ώστε από το άθροισμα των
διασκορπισμένων καταστάσεων της ψυχής να αναδυθεί μία ενιαία ψυχή. Μόνο μια
τέτοια εσωτερική ολοκλήρωση μπορεί να ανακόψει το έργο της αποσυνθέσεως στο
οποίο έχει αφιερωθεί η σύγχρονη ανδρική ιδιοφυΐα.
Με την αγνή δομή της υπάρξεώς της η γυναίκα έχει την κλήση να πραγματοποιήσει
αυτήν την ενοποίηση. Η σωτηρία του πολιτισμού εξαρτάται από το «αιώνιο
μητρικό». Κατανοεί κανείς τη σωστική του δύναμη όταν αντιληφθεί ότι η Εύα δεν
πειράχθηκε ως το «ασθενέστερο φύλο». Αντιθέτως, παρασύρθηκε επειδή ακριβώς
εκπροσωπεί μέσα στην ανθρώπινη φύση την αρχή της θρησκευτικής ακεραιότητας.
Μόλις τραυματίστηκε στην καρδιά, υπέκυψε αμέσως.
Ο Αδάμ ακολούθησε παθητικά:
«Η γυναίκα μου έδωσε από τον καρπό.»
Αφήνοντας τον εαυτό του μόνο του, ο άνδρας χάνεται μέσα στον λαβύρινθο των αφαιρέσεών
του και στις τελειοποιημένες τεχνικές της υποβαθμίσεως. Υποβαθμισμένος ο ίδιος,
γίνεται παράγοντας υποβαθμίσεως και δημιουργεί έναν κόσμο που ανταποκρίνεται
στις απανθρωποποιημένες προϋποθέσεις του. Ο άνθρωπος βρίσκεται στην αγωνία του θανάτου. Η παραφροσύνη είναι η διαταραχή
ενός μόνο ανθρώπου· η ανδρική λογική, όταν απολυτοποιείται, είναι η συλλογική
παραφροσύνη όλων.
Το αληθινό θήλυ περιγράφεται θαυμάσια από τον Πωλ Κλωντέλ, όταν βάζει τη Χάρη
να λέει:
«Δεν είμαι προσιτή στη λογική· δεν θα με πλάσετε, δεν θα με κάνετε αυτό που
θέλετε· εγώ όμως τραγουδώ και χορεύω.»
Ο άνδρας επεκτείνεται μέσα στον κόσμο μέσω των εργαλείων. Η γυναίκα
πραγματοποιεί την επέκτασή της μέσω της δωρεάς του εαυτού της. Με όλη της την
ύπαρξη είναι συνδεδεμένη με τους ρυθμούς της φύσεως. Σύμφωνα όμως με τον φυσικό
προορισμό της, το βιολογικό και το ψυχολογικό εξαρτώνται από το πνεύμα· το
υπηρετούν και το αποκαλύπτουν.
Η φυσιολογική ικανότητα της γυναίκας να γεννά προέρχεται από το μητρικό της
πνεύμα. Αντίστοιχα, ο άνδρας είναι σωματικά πιο ισχυρός επειδή στο πνεύμα του
υπάρχει κάτι που ανταποκρίνεται στη «βία» για την οποία μιλά το Ευαγγέλιο:
«Οι βιασταί αρπάζουν τη Βασιλεία των Ουρανών.»
Εάν η φύση του άνδρα είναι να ενεργεί, η φύση της γυναίκας είναι να υπάρχει·
και αυτή είναι η κατ' εξοχήν θρησκευτική κατάσταση.
Ο άνδρας δημιουργεί την επιστήμη, τη φιλοσοφία και την τέχνη, αλλά διαστρέφει
τα πάντα μέσω μιας τρομακτικής αντικειμενοποιήσεως της οργανωμένης αλήθειας.
Η γυναίκα αντιτίθεται σε κάθε αντικειμενοποίηση, διότι στέκεται όχι στην
προοπτική της δημιουργίας αλλά της γεννήσεως. Η ίδια, με την ύπαρξή της,
αποτελεί το κριτήριο που διορθώνει κάθε αφαίρεση και επαναφέρει τις αξίες στη
σωστή τους θέση, ώστε να φανερώνεται ορθά ο ανδρικός λόγος (logos).
Ενστικτωδώς, η γυναίκα θα υπερασπίζεται πάντοτε το πρωτείο της υπάρξεως έναντι
της θεωρίας, του ενεργού έναντι του καθαρά θεωρητικού, της διαισθήσεως έναντι
της αναλυτικής σκέψεως. Κατέχει το χάρισμα να «βλέπει» άμεσα μέσα στη ζωή του
άλλου, την έμφυτη ικανότητα να συλλαμβάνει το αστάθμητο και να αποκρυπτογραφεί
το πεπρωμένο. Να προστατεύει τον κόσμο των ανθρώπων ως μητέρα και να τον
καθαρίζει ως παρθένος, δίνοντάς του ψυχή —τη δική της ψυχή— αυτή είναι η κλήση
κάθε γυναίκας, είτε μοναχής, είτε άγαμης, είτε συζύγου.
Ενωμένος με τον Χριστό, τον Αρχιερέα, ο άνδρας εισέρχεται μυστηριακά στα
στοιχεία αυτού του κόσμου· τα αγιάζει και μεταμορφώνει τον κόσμο σε Βασιλεία
του Θεού. Με δύναμη καταλαμβάνει τη Βασιλεία. Αυτός όμως ο θησαυρός αποτελείται
από κάθε έκφραση του ιερού, από την αγιότητα της υπάρξεως· και αυτήν ακριβώς
εκπροσωπεί η γυναίκα.
Η γυναίκα πληγώνει τον δράκοντα όχι με τη δράση της αλλά με την ίδια
την ύπαρξή της, με την καθαρότητά της. Για τους δαίμονες, αυτή ακριβώς η
αγιότητα της υπάρξεως είναι αφόρητη και θανατηφόρα.
Ο άνδρας, στραμμένος προς τα έξω, υπάρχει μέσα στην εξάπλωση του εαυτού του και
στην εξωτερική προβολή του πνεύματός του που κυριαρχεί στον κόσμο.
Η γυναίκα, στραμμένη προς τα μέσα, κατευθύνεται προς την ύπαρξη.
Το θηλυκό ενεργεί στο επίπεδο της οντολογικής δομής· δεν είναι ρήμα αλλά ύπαρξη
(esse), η μήτρα του κτιστού.
Η Θεοτόκος προσφέρει ολόκληρη την ύπαρξή της ως τόπο όπου έρχεται να κατοικήσει
ο Λόγος· Τον κυοφορεί και Τον φανερώνει.
Η λειτουργική παράδοση ταυτίζει την Παρθένο με τον οίκο της Σοφίας του Θεού και
δοξάζει σε αυτήν τον εκπληρωμένο σκοπό της δημιουργίας του Θεού: termino fisso
d'eterno consiglio, «τον ακρογωνιαίο λίθο του αιωνίου σχεδίου».
Το μυστήριο του γάμου ενώνει χαρίσματα που αλληλοσυμπληρώνονται και αποτελεί
την προϋπόθεση μιας ιδιαίτερης μορφής του βασιλικού ιερατεύματος όλων των
πιστών.
0 Σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου