.jpg)
Τα πρόσωπα των ανθρώπων
που διαμορφώνουν την ιστορία δεν σου επιτρέπουν πλέον να τους φανταστείς
γονατιστούς, δηλαδή σε κατάσταση θεωρίας. Εφόσον, έξω από την Πτώση, το
μυστήριο του Κακού παραμένει άλυτο, το φαύλο άπειρο της ιστορίας εμφανίζεται ως
ένα ελάττωμα επάνω στη λεία επιφάνεια ενός μηδενός μέσα στο οποίο δεν συμβαίνει
τίποτε. Η αποσύνθεση της ανθρώπινης ύλης είναι τόσο βαθιά, ώστε ακόμη και η
έμφυτη και απολύτως φυσική ιδέα της εσωτερικής ενότητας της ανθρωπότητας από
τον πρώτο έως τον δεύτερο Αδάμ φαίνεται πλέον, ακόμη και στους χριστιανούς,
εντελώς αδιαπέραστη και ερμητική. Γι’ αυτό μια απόλυτη αδιαφορία περιβάλλει το
χριστιανικό μήνυμα: «Θα σε ακούσουμε γι’ αυτά και άλλη φορά» (Πράξεις 17,32).
Κάθε λόγος ακυρώνεται εκ των προτέρων, από αρχή και προκατάληψη.
Πολύ πρακτικά, ο άνθρωπος υπολογίζει και ζυγίζει, και όταν τυχαία αναρωτιέται
τι θα μπορούσε να του «προσφέρει» η χριστιανική περιπέτεια, ρίχνει μια ματιά
στη χριστιανοσύνη και δεν διαπιστώνει καμία ουσιώδη διαφορά· όπως και στον
κόσμο, βλέπει εκεί κάθε είδους υποκριτές και καταπιεσμένους ανθρώπους που
κρύβουν την αδυναμία τους ή διάφορους πονηρούς που χρησιμοποιούν το «όπιο» για να
επιτύχουν κάποιους ανομολόγητους σκοπούς. Από την οικοδόμηση του Πύργου της
Βαβέλ και έπειτα, η κατάσταση επιδεινώθηκε και ο κόσμος είναι περισσότερο από
ποτέ κουρασμένος από λόγους και χορτασμένος από λέξεις που δεν συγκινούν πια
κανέναν· δεν έχουμε πλέον να υποφέρουμε από τη σύγχυση των γλωσσών, αλλά από το
χάος που βρίσκεται πίσω από τις γλώσσες. Οι άνθρωποι δεν καταλαβαίνουν πια
τίποτε. Η κοινωνία έχει διαρραγεί. Ο άνθρωπος ζει απομονωμένος.
Μπορεί άραγε αυτή η χριστιανοσύνη να ξαναγίνει ο τόπος όπου λάμπει η παρουσία
του Θεού που έγινε Άνθρωπος; Μπορεί άραγε το πρόσωπο του Χριστού «να φωτίσει τα
πρόσωπα των δικών Του», όπως λέει μια αρχαία λειτουργική ευχή; Εδώ βρίσκεται το
πρόβλημα. Το μόνο πραγματικά πειστικό μήνυμα δεν αναπαράγει τα λόγια του Λόγου,
αλλά τον ίδιο τον Λόγο· μόνο η παρουσία Του θα μεταμορφώσει τον ιεραπόστολο σε
φως και άλας του κόσμου.
Η εκρηκτική σπορά του Ευαγγελίου επαναστατικοποιεί και ανατρέπει πριν απ’ όλα
όχι τόσο τις δομές του κόσμου όσο τις δομές του ανθρώπινου πνεύματος. Η έμφαση
μετατίθεται από τον ακτιβισμό στη φανέρωση του Θεού μέσα στον άνθρωπο, στην
έλευση του Χριστού μέσα στην ψυχή του χριστιανού: «Απόκτησε εσωτερική ειρήνη
και πλήθος ανθρώπων θα σωθούν γύρω σου».
Ο σύγχρονος άνθρωπος έχει αλλάξει κάτι στην ίδια τη δομή του ανθρωπολογικού του
τύπου, τόσο εξαιτίας της μαγείας που ασκούν οι δαιμονισμένοι όσο και εξαιτίας
της άδειας ότι «όλα επιτρέπονται». Όμως αυτός ο άνθρωπος είναι δυστυχισμένος
στα βάθη της ψυχής του. Η θλίψη του αντηχεί συχνά στη δίψα για ελευθερία. Για
μία μόνο στιγμή είναι ικανός να απαρνηθεί τα πάντα, αρκεί να δει τον Χριστό και
να μπορέσει να μιλήσει μαζί Του για μια στιγμή. Αλλά για να συμβεί αυτό, θα
πρέπει ο χριστιανός ιεραπόστολος να πάψει να μασουλά τα μαθήματα του
κατηχητικού, να είναι δηλαδή ένας άνθρωπος που μιλά για τον Θεό, γινόμενος
εκείνος μέσα στον οποίο ο Θεός διηγείται τον Εαυτό Του. Αν συναντούμε τον
Χριστό στο Ευαγγέλιο, αυτό είναι εξηγήσιμο, διότι κάθε λέξη εκεί είναι ήδη
γεμάτη από την παρουσία Του. Ο κήρυκας πρέπει είτε να ταυτιστεί με τον Χριστό
διά του λόγου του είτε να κλείσει το στόμα του για πάντα.
Δεν υπάρχει σωτηρία έξω από την Εκκλησία· η διακονία του λόγου περνά πρώτα από
τη διακονία των Ιερών Μυστηρίων και ολοκληρώνεται με τη διακονία της
ενσαρκώσεως. Μόνο που το Σώμα εξέρχεται από την ιστορία και —ακριβώς μέσω αυτής
της υπερβάσεως— απελευθερώνει τον άνθρωπο από κάθε κοινωνιολογική αλλοτρίωση.
Αυτό περιγράφεται πολύ καθαρά στο επεισόδιο της κλήσεως των Αποστόλων: «Άφες
τους νεκρούς θάψαι τους εαυτών νεκρούς» (Ματθαίος 8,22). Η κλήση προς το
κήρυγμα και η αληθινή κλήση αφήνουν πίσω τους τα κοινωνιολογικά νεκροταφεία.
Την εποχή των συνόδων, ο μοναχισμός ήταν μια φωνή που ανήγγελλε το τέλος, και
όχι λίγες γενιές συγκλονίσθηκαν από τη συγκλονιστική εικόνα του ηρωισμού του.
Όμως ο σημερινός μοναχισμός βρίσκεται πάνω από τον κόσμο, όχι όμως και μέσα σε
αυτόν. Το ουσιώδες παραμένει ότι η χριστιανοσύνη καλείται σήμερα περισσότερο
από ποτέ να βρίσκεται ταυτόχρονα μέσα και πάνω από αυτόν τον κόσμο.
Το πρόβλημα δεν είναι να χρησιμοποιήσουμε μια νέα γλώσσα· αυτό θα μπορούσε
ακόμη και να υποβιβάσει το ευαγγελικό μήνυμα. Ο άνθρωπος είναι εκείνος που
πρέπει να ανυψωθεί. «Όποιος στέκεται κοντά Μου, στέκεται κοντά στη φωτιά». Δεν
χρειαζόμαστε διαλεκτικά παράδοξα, αλλά μια φωτιά που να κατακαίει. Πρέπει να
επιστρέψουμε στην απλή και διαπεραστική γλώσσα των παραβολών. «Ουδέποτε
ελάλησεν άνθρωπος ούτως, ως ούτος ο άνθρωπος» (Ιωάννης 7,46). Ο Χριστός κήρυττε
τον Θεό με ολόκληρη την ύπαρξή Του και γι’ αυτό κατόρθωνε κάθε στιγμή να
ανατρέπει τις συνηθισμένες προοπτικές, χωρίς να αφήνει «λίθο επί λίθον».
Το ευαγγελικό μήνυμα πρέπει να γυμνώνει τον άνθρωπο από κάθε κοινωνιολογικό
περίβλημα, να τον «μαστιγώνει» και κατόπιν να τον ενδύει με τον Χριστό. Στη
Ρωσία, η δύναμη του κράτους ήταν τόσο μεγάλη, ώστε κατά την Επανάσταση πολλοί
πίστεψαν ότι η Εκκλησία θα κατέρρεε μαζί με τη μοναρχία. Δεν συνέβη καθόλου
έτσι. Οι μοναχοί που εκδιώχθηκαν από τα μοναστήρια μπήκαν στη ζωή του κόσμου ως
ελεύθεροι άνθρωποι, ακτινοβόλοι παρά τη σιωπή τους. Αυτή είναι η ελευθερία που
πρέπει να αναζητούμε πριν απ’ όλα. Οι διώκτες και τα στρατόπεδα βγάζουν τους
χριστιανούς έξω από τον νόμο, τοποθετώντας τους σε μια κατάσταση που τους
απελευθερώνει γρήγορα και εύκολα από κάθε κοινωνιολογία.
Η προτροπή «Ζητείτε τη Βασιλεία του Θεού» περιέχει το μεγαλύτερο παράδοξο:
πρέπει να βρεις αυτό που δεν υπάρχει σε αυτόν τον κόσμο· την αιωνιότητα μέσα
στον χρόνο, το απόλυτο μέσα στο σχετικό. Πώς γίνεται αυτό; Περνώντας από το
«έχειν» στο «είναι». Το «Μακάριοι οι πτωχοί τω πνεύματι» δεν σημαίνει: μακάριοι
όσοι δεν είναι ιδιοκτήτες ή κάτοχοι του πνεύματος, αλλά μακάριοι όσοι έγιναν οι
ίδιοι πνεύμα. Μόνον αυτοί αποτελούν αληθινό σκάνδαλο για τον κόσμο και για την
Εκκλησία, και σε αυτούς βρίσκεται η δύναμη του κηρύγματος. Το να γίνει κανείς
πνεύμα σημαίνει να ζει ήδη μέσα στον Άλλον, να ταυτίζεται μαζί Του μέσω μιας
εσχατολογικής εμπειρίας· έτσι η Βασιλεία του Θεού γίνεται έμφυτη στον άνθρωπο.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
0 Σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου