ΕΝ ΤΟΥΤΩ ΝΙΚΑ ☦

Ιερομάρτυρος Δανιήλ Σισόεφ: Η αίρεση του Διομήδη, το τέλος του κόσμου,η σφραγίδα του Αντιχρίστου,το ΑΦΜ κ.ά.

Ιερομάρτυρος Δανιήλ Σισόεφ: Η αίρεση του Διομήδη, το τέλος του κόσμου,η σφραγίδα του Αντιχρίστου,το ΑΦΜ κ.ά.

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ Ποια είναι τα συμπεράσματα; (2ο μέρος) Η Εσχατολογία του «Κινήματος κατά των Κωδικών - αριθμών» στο Φως της Ορθόδοξης Παράδο...

Περί της καρδιάς που φλέγεται για τον Κύριο. (Όσίου Θεοφάνους του Εγκλείστου)

«Ἡ προσευχὴ τοῦ Ἰησοῦ, ἂν
τὴν πραγματοποιοῦμε μηχανικά, δεν προσφέρει τίποτα, ὅπως καὶ ὁποιαδήποτε ἄλλη
προσευχὴ ποὺ προφέρεται ἁπλὰ μὲ τὴ γλώσσα. 
Δοκιμάστε κατὰ τὴ διάρκεια τῆς προσευχῆς τοῦ Ἰησοῦ νὰ σκέφτεστε εντονότερα ὅτι ὁ
Κύριος βρίσκεται πλησίον, καθοδηγεῖ τὴν ψυχή σας καὶ προσέχει ὁτιδήποτε
συμβαίνει μέσα σὲ αὐτή. Θα ξυπνήσετε ἔτσι στην ψυχή σας τη δίψα τῆς σωτηρίας καὶ
τὴ βεβαιότητα ὅτι ἀπὸ πουθενὰ ἀλλοῦ δὲν ἔχετε νὰ περιμένετε τη σωτηρία παρά μόνο
ἀπὸ τὸν Κύριο. Ὕστερα ἀναφωνῆστε πρὸς Αὐτὸν ποὺ νοερά βλέπετε ἐνώπιόν σας:
«Κύριε ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστέ, Υἱὲ τοῦ Θεοῦ, ἐλέησόν με τὸν ἁμαρτωλόν» ἤ
«Φιλεύσπλαχνε Κύριε, σῶσον με». Τὸ ζήτημα δὲν βρίσκεται καθόλου στὶς λέξεις, ἀλλὰ
στὰ συναισθήματα ἔναντι τοῦ Κυρίου. Ἡ πνευματικὴ θέρμη τῆς καρδιᾶς πρὸς τὸν Κύριο
εἶναι ἡ ἀγάπη πρὸς Αὐτόν. Αὐτὴ ὑποδαυλίζεται ἀπὸ τὸ ἄγγιγμα τοῦ Κυρίου στην καρδιά.
Καθὼς Αὐτὸς εἶναι σὲ ὅλη του την ουσία ἡ ἀγάπη, τὸ ἄγγιγμά Του στὴν καρδιὰ αὐτομάτως
πυροδοτεῖ καὶ τὴν ἀγάπη πρὸς Αὐτόν. Κι ἀπ' τὴν ἀγάπη γεννιέται ἡ θέρμη τῆς
καρδιᾶς πρὸς Αὐτόν. Αὐτὸ λοιπὸν πρέπει καὶ νὰ εἶναι τὸ ἀντικείμενο τῆς ἀναζήτησης.
Ἡ τέλεση τῆς προσευχῆς τοῦ Ἰησοῦ εἶναι μονάχα τὸ ἐργαλεῖο ἢ καλύτερα ὁ ἀγώνας
ποὺ καταδεικνύει τὴν ἰσχυρή ἐπιθυμία τῆς ψυχῆς νὰ βρεῖ τὸν Κύριο. 
Στὰ χείλη ἂς ὑπάρχει ἡ προσευχὴ τοῦ Ἰησοῦ, στὸν νοῦ ἡ κατενώπιόν σας θεωρία τοῦ
Κυρίου, στὴν καρδιὰ ἡ δίψα γιὰ τὸν Θεὸ ἢ γιὰ τὴν κοινωνία μὲ τὸν Κύριο. Ὅταν ὅλα
αὐτὰ θὰ συνυπάρχουν σταθερά, τότε ὁ Κύριος, βλέποντας πῶς ἐπιβάλλεστε στὸν ἑαυτό
σας, θὰ δώσει τὸ ποθούμενο. 
Συλλογιστείτε τα ὅλα αὐτά, ἔχετέ τα ὡς ὁδηγὸ καὶ νὰ τὰ διαβάζετε συχνότερα, ὥστε
νὰ φρεσκάρετε στη μνήμη σας μὲ ποιὸν τρόπο πρέπει νὰ ἐνεργεῖτε».<o:p></o:p>

(Επιστολή 339, τόμος 2,
σελ. 208-209. Ἐπιστολὴ 1338. τόμος 8, σελ. 93-94)<o:p></o:p>

<o:p> </o:p>

Το βασικό σημείο είναι ότι η προσευχή του Ιησού δεν είναι απλή
επανάληψη λέξεων, αλλά  εσωτερική κατάσταση της ψυχής. Δεν αρκεί
δηλαδή να βρίσκεται η ευχή στα χείλη, εάν ο νους και η καρδιά παραμένουν μακριά
από τον Χριστό. Ο Άγιος ουσιαστικά περιγράφει μια τριπλή ενότητα: στα χείλη η ευχή, στον νου η επίγνωση
της παρουσίας του Κυρίου και στην καρδιά η δίψα για κοινωνία μαζί Του. Εκεί
βρίσκεται και η ουσία της νοεράς προσευχής. Δεν πρόκειται για κάποια τεχνική, αλλά για προσπάθεια ολόκληρου του ανθρώπου να στραφεί προς τον Θεό. Σκοπός είναι να ξυπνήσει μέσα στην ψυχή η συναίσθηση ότι ο Χριστός είναι παρών
και ότι από Αυτόν και μόνο προσδοκά τη σωτηρία, γι’ αυτό και συνδέει
την προσευχή με την αγάπη προς τον Κύριο. Όταν ο άνθρωπος στραφεί πραγματικά
προς τον Χριστό, τότε η καρδιά θερμαίνεται και αυτή η «θέρμη» δεν είναι απλώς
ένα συναισθηματικό βίωμα· είναι καρπός ζωντανής σχέσεως του ανθρώπου με τον
Θεό. Με λίγα λόγια, ο Άγιος
Θεοφάνης δεν μας διδάσκει απλώς πώς να λέμε την ευχή, αλλά πώς να στεκόμαστε
ενώπιον του Χριστού όταν την λέμε διότι μπορεί η ευχή να βρίσκεται αδιάκοπα
στα χείλη και ο άνθρωπος να παραμένει εσωτερικά αδιάφορος.

<o:p> </o:p><o:p> </o:p><o:p>ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ</o:p><o:p><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/08/blog-post_545.html" itemprop="url">Περὶ τῆς ἐσωτερικῆς φλόγας. (Όσίου Θεοφάνους του Εγκλείστου)</a></o:p><div style="background-color: white; text-align: center;"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/08/blog-post_08.html" style="text-decoration-line: none;">«Διὰ νὰ μὴ περιπλανώνται αἱ σκέψεις σας, πρέπει νὰ εὑρίσκεσθε εἰς συχνὴν παρουσίαν, ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ, ἐν τῇ καρδίᾳ σας...» (Οσίου Θεοφάνους του Εγκλείστου)</a></div><div style="background-color: white; text-align: center;"> </div><div style="background-color: white; text-align: center;"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/08/blog-post_06.html" style="text-decoration-line: none;">«Αναζητεῖτε τὸν Θεόν; ̓Αναζητήσατε Αὐτόν, ἀλλὰ μόνον ἐν τῇ καρδίᾳ σας». (Οσίου Θεοφάνους του Εγκλείστου)</a></div><div style="background-color: white; text-align: center;"> </div><div style="background-color: white; text-align: center;"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/08/blog-post.html" style="text-decoration-line: none;">«Ἀποκτῆστε τὴν εὐχέρεια τοῦ νὰ ζεῖτε ὡς κατ' ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ...» (Οσίου Θεοφάνους του Εγκλείστου)</a></div><div style="background-color: white; text-align: center;"> </div><div style="background-color: white; text-align: center;"><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/09/14.html" itemprop="url"> ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή [14]</a></div>

Περί της καρδιάς που φλέγεται για τον Κύριο. (Όσίου Θεοφάνους του Εγκλείστου)

«Ἡ προσευχὴ τοῦ Ἰησοῦ, ἂν τὴν πραγματοποιοῦμε μηχανικά, δεν προσφέρει τίποτα, ὅπως καὶ ὁποιαδήποτε ἄλλη προσευχὴ ποὺ προφέρεται ἁπλὰ μὲ τὴ...

ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΖΩΗ A [29]

<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEidawh9qAL3XmdJ1hw0lnnZPR0ddjDsJAAHAkBqtluiaVl2Y_zF3hOIo_HzdP-uk8pTiH5LWx-xxfDykhU2zQLeaJHQNn7zF2ZDQZkQUfI4L1dlMIkt_8Ps70dhrEgFi4z91cePxxfDDj67A0TxA_oNQrpWVH6YMffMXWJzWtTIDT-M9Oxb47fkjanw/s320/image.png" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" data-original-height="240" data-original-width="320" height="300" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEidawh9qAL3XmdJ1hw0lnnZPR0ddjDsJAAHAkBqtluiaVl2Y_zF3hOIo_HzdP-uk8pTiH5LWx-xxfDykhU2zQLeaJHQNn7zF2ZDQZkQUfI4L1dlMIkt_8Ps70dhrEgFi4z91cePxxfDDj67A0TxA_oNQrpWVH6YMffMXWJzWtTIDT-M9Oxb47fkjanw/w400-h300/image.png" width="400" /></a></div>  B΄ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 19 
Εἰδικό Μέρος 
β΄. Αἴσθημα κατωτερότητος-Ὁμιλίες σε συνάξεις νέων 
 
Σημείωμα φοιτήτριας: Παλαιότερα είχατε μιλήσει γιὰ τὸ αἴσθημα
κατωτερότητος, μειονεκτικότητος. Ἐάν εἶναι δυνατόν, νὰ ἀναφερθείτε πάλι σ' αὐτό
το θέμα, γιατί ἐμεῖς οἱ νεώτεροι δὲν τὸ ἀκούσαμε, ἀλλὰ εἶναι καὶ κάτι που ἄμεσα
μὲ ἀφορᾶ. 
 
Εὐχαρίστως νὰ ἐπανέλθουμε σ' αὐτό το θέμα. 
Ἂν ὁ Θεός βοηθήσει, πιστεύω ὅτι θα μπορέσουμε, ὅσο γίνεται, νὰ τὸ δοῦμε ἀπό ὅλες
τίς πλευρές. Και θὰ δεῖτε ὅτι εἶναι χρήσιμο να τα ξανακούσουμε, ἔστω κι ἂν τὰ ἔχουμε
πεῖ πολλές φορές. 
Το κάθε πλασματάκι πού ἔρχεται σ' αὐτὸν τὸν κόσμο, ἀπό μωρουδάκι ἀκόμη πού εἶναι
μέσα στην κούνια του, θέλει, λέει ὁ Ἄντλερ –ἕνας ἀπὸ τοὺς θεμελιωτές τῆς
ψυχολογίας τοῦ βάθους– νὰ ἐπιβεβαιώσει τὴν ὕπαρξή του. Βέβαια, τὸ ἀπολυτοποιεῖ
ὁ Ἄντλερ, ἀλλά, ἐν πάση περιπτώσει, εἶναι μια ἀλήθεια. Θέλει νὰ ἐπιβεβαιώσει τὴν
ὕπαρξή του, μὲ τὴν ἔννοια, νὰ αἰσθάνεται ὁ ἴδιος ὁ ἄνθρωπος ὅτι στέκεται στα
πόδια του, ὅτι ὑπάρχει, καὶ συγχρόνως νὰ τὸν ἀναγνωρίζουν οἱ ἄλλοι. Αὐτὸς
εἶναι ὅλος ὁ καημός καὶ ὅλος ὁ κόπος τοῦ ἀνθρώπου. Και καθώς, ἔτσι ἢ ἀλλιῶς,
δὲν τὰ καταφέρνει κανείς ὅπως θά ἤθελε ή νομίζει ότι δὲν τὰ καταφέρνει,
δημιουργείται τὸ αἴσθημα αὐτὸ τῆς κατωτερότητος. Καὶ δὲν εἶναι μόνο ἐξωτερικό·
εἶναι καὶ ἐσωτερικό. Καί μια ζωή μπορεῖ νὰ ταλαιπωρεῖται ὁ ἄνθρωπος καὶ νὰ μὴν
ξέρει τι τοῦ φταίει. 
 
Εἰσαγωγικά γιὰ τὸ αἴσθημα κατωτερότητος 
 
Ὅμως, νὰ τὸ δοῦμε τὸ θέμα κάπως ἀπὸ τὴν ἀρχή. Ὅσοι εἶναι σε σχιζοφρενική
κατάσταση καὶ γενικά σε κατάσταση πού δέν λογικεύονται καί δέν ἐλέγχουν τὸν ἑαυτό
τους, εἶναι ξεχωριστή περίπτωση. Οἱ ἴδιοι δὲν μποροῦν νὰ κάνουν τίποτε, καί ὅ,τι
θα γίνει, θὰ τὸ κάνει ὁ Θεός γι' αὐτούς. Καί δέν ἀποκλείεται αὐτοί νὰ εἶναι σε
καλύτερη θέση ἀπό ὅλους, διότι δὲν φέρουν καμιά εὐθύνη, καί ἐντελῶς δωρεάν ὁ
Θεός θα τους πάρει στόν παράδεισο. Δέν ξέρουμε τα μυστήρια τοῦ Θεοῦ. 
Ἐξ ὅσων ἐγώ ἔχω καταλάβει -μπορεῖ νὰ κάνω λάθος- νομίζω ὅτι στούς ἀνθρώπους πού
κάπως μποροῦν νὰ λογικευθοῦν, ἡ χειρότερη, ή δυσκολότερη περίπτωση, ή πιο συχνή
περίπτωση, ἐκείνη πού ταλανίζει λίγο πολύ ὅλους, εἶναι τὸ αἴσθημα
κατωτερότητος. 
Παλαιότερα οἱ ἄνθρωποι, εἴτε ζοῦσαν στα χωριά κάνοντας τίς ἀγροτικές δουλειές εἴτε
στις πόλεις μὲ τὰ μαγαζάκια τους ἤ κάνοντας ὅποια ἄλλη δουλειά, δὲν εἶχαν πολύ ἀνταγωνισμό,
καί ἑπομένως δέν διερωτόταν ὁ καθένας: «Μήπως δὲν εἶμαι σὰν τοὺς ἄλλους;» καὶ δὲν
συνειδητοποιοῦσε βαθύτερα, δὲν ξεχώριζε βαθύτερα μέσα του μια τέτοια μειονεκτική κατάσταση. Πιο πολύ αὐτό εἶναι φρούτα τῆς ἐποχῆς μας, καθώς ἡ ζωή, ὅπως εἶναι
τώρα, έχει πολύ ανταγωνιστικό χαρακτήρα. 
Ἡ ὅλη δομὴ καὶ τὸ ὅλο πνεῦμα τῆς κοινωνίας εἶναι τέτοιο, ποὺ λίγο πολύ τον
καθένα τὸν βγάζει ὡς πρὸς αὐτὸ τὸ θέμα άρρωστο ἄλλον περισσότερο καὶ ἄλλον
λιγότερο. Ἀκόμη κι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἔχουν αἴσθημα ὑπεροχῆς, γιατί τὸ ἔχουν, καὶ
αὐτό ἀπὸ κεῖ ξεκινάει. Όπως δηλαδή το αίσθημα κατωτερότητος εἶναι ἐγωισμός, κι ἐκεῖνος
ποὺ τὸ ἔχει δὲν το καταλαβαίνει καὶ οὔτε πάει το μυαλό του ὅτι ἔχει ἐγωισμό, ἐνῶ
εἶναι ἐγωισμός καθαρός ἀλλὰ σε ἀρρωστημένη μορφή, ἔτσι τὸ αἴσθημα ὑπεροχής
στη βάση του καὶ αὐτό εἶναι κατωτερότητα. 
Εἶναι λοιπόν ἕνα πολύ σοβαρό θέμα, που τα λανίζει καὶ ταλαιπωρεί πολλούς. Εἶναι
ἕνα θέμα, ἕνα πρόβλημα, τὸ ὁποῖο δουλεύει μέσα στις ψυχές, καὶ κατά κανόνα δὲν
τὸ γνωρίζουν αὐτοί που το ἔχουν, δὲν τὸ συνειδητοποιούν, δὲν μποροῦν νὰ δοῦν
συγκεκριμένα τί ἀκριβῶς συμβαίνει ἁπλῶς ἄγονται καὶ φέρονται ἀπὸ τὴν κατάσταση
αὐτή. Μόνο σε πάρα πολύ χτυπητές περιπτώσεις κάτι καταλαβαίνει κανείς. 
Ἡ ταπεινή μου γνώμη εἶναι ὅτι δὲν μποροῦμε τὸ θέμα αὐτὸ νὰ τὸ προσπερνοῦμε ἢ νὰ
ἀδιαφοροῦμε γι' αὐτό. Εἶναι κρίμα. Ἀφοῦ καλούμαστε να γνωρίσουμε τὸν ἑαυτό μας,
νὰ τὸν γνωρίσουμε καὶ ὡς πρὸς αὐτὸ τὸ θέμα, καὶ ὡς πρὸς αὐτὸ τὸ σημεῖο. Στις
σωματικές καταστάσεις, ποὺ δὲν ἐπηρεάζουν καὶ πολὺ τὸν ἄνθρωπο, ὅπως ὅταν ἔχει
κανείς κάτι τὸ ὁποῖο ποῦ καὶ ποῦ λίγο μπορεῖ νὰ τὸν ἐνοχλεῖ με πόνους χωρίς
κανέναν ἄλλο κίνδυνο καὶ καμιά ἄλλη ἐνόχληση, καὶ πάλι, βλέπετε, πηγαίνει ὁ
καθένας καὶ στὴν Ἀμερική, ἂν χρειαστεί, γιὰ νὰ ἐξετάσει καλὰ τὸν ἑαυτό του καὶ
νὰ δεῖ τί ἔχει. Πόσο μᾶλλον πρέπει νὰ ψάξουμε τὸν ἑαυτό μας καί νὰ τὸν ἐρευνήσουμε,
γιὰ νὰ δοῦμε ψυχικά πῶς εἴμαστε. 
 
Οἱ τρεῖς «περιοχές» τοῦ ἀνθρώπου 
 
Καὶ ἀμέσως-ἀμέσως θὰ μποροῦσα νὰ πῶ ὅτι, ἐνῶ ὁ ἄνθρωπος εἶναι σῶμα καὶ ψυχή, οἱ
«περιοχές» ὅμως τοῦ ἀνθρώπου εἶναι τρεῖς. Εἶναι ἡ καθαρῶς σωματική περιοχή, εἶναι
ἡ καθαρῶς πνευματική περιοχή, ἄς ποῦμε τὰ τῆς ψυχῆς, καὶ εἶναι καί ὁ
τρίτος χώρος, ὅπου συνεργάζεται ή ψυχή μέ τὸ σῶμα. Τά ψυχολογικά
προβλήματα δημιουργοῦνται κάπου ἐκεῖ, στη συνεργασία σώματος καί ψυχῆς. Γι' αὐτό,
ὅταν ὑποφέρει ἡ ψυχή, ὑποφέρει καί τὸ σῶμα. Καί ἐπειδή τὸ σῶμα ἐπηρεάζει την
ψυχή, ὅταν ὑποφέρει τὸ σῶμα, ὑποφέρει καί ἡ ψυχή, καί δημιουργοῦνται αὐτὰ τὰ
προβλήματα. 
Θα λέγαμε, ὁ ἄνθρωπος ἀπό σωματικῆς ἀπόψεως ἔχει καθῆκον να κάνει συνεχῶς ὅ,τι
μπορεῖ, γιὰ νὰ ἔχει τὴν ὑγεία του. Ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τὴν ψυχολογική πλευρά, ἐγώ θὰ ἔλεγα,
πρέπει να κάνει κανείς ὅ,τι χρειάζεται· ὥστε, ἄν μή τι ἄλλο, να ξέρει
τουλάχιστον τί τοῦ συμβαίνει. Ταπεινά φρονῶ, ἐξ ὅσων γνωρίζω, ὅτι αὐτό μποροῦν
νὰ τὸ κάνουν ὅλοι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι, ὅ,τι κι ἂν παθαίνουν, ὅσο κι ἄν
ζορίζονται, τελικά το ἔχουν το μυαλό τους. Με την εὐκαιρία αὐτὴ νὰ πῶ ὅτι
κυρίως τὸ ἔχουν το μυαλό τους ὅλοι ἐκεῖνοι που νομίζουν πώς θα τρελαθούν. Το
λέω γιὰ πάντα, καὶ νὰ τὸ ξέρετε ὅποιος νομίζει ὅτι θὰ τρελαθεῖ, αὐτὸς δὲν
πρόκειται να τρελαθεί ποτέ. Ναί, ἔτσι εἶναι. Επομένως, ψηλά το κεφάλι, μὲ τὴν
καλή ἔννοια. Μή φοβάστε. 
Να δούμε λοιπόν τὴν ψυχολογική πλευρά, να δοῦμε φυσικά καὶ τὴν πνευματική
πλευρά καὶ ἔτσι να γνωρίζουμε τον ὅλο ἑαυτό μας. Καὶ να κάνουμε ὅ,τι
χρειάζεται, γιὰ νὰ θεραπευθεῖ ὁ ἑαυτός μας. Θα ἔλεγα στο σημεῖο αὐτὸ ὅτι για
τις σωματικές ασθένειες ἔχουμε ὅλο τὸ ἐλεύθερο ἀπὸ τὴν πλευρά τοῦ Θεοῦ νὰ
φροντίζουμε, ἀφοῦ ὁ Θεός μᾶς κάνει ὑγιεῖς καί ὄχι ἀρρώστους. Ἔχουμε τὸ ἐλεύθερο
-θά ἔλεγα μάλιστα, ἔχουμε καθήκον- να φροντίζουμε για την ὑγεία τοῦ σώματος. Ἀλλά,
ἐν πάση περιπτώσει, καί ἄν ἔχει τὸ σῶμα κάποια κουσούρια, αὐτὸ δὲν ἐπηρεάζει
και πολύ τὸν ἄνθρωπος ἀπλῶς ταλαιπωρείται κανείς. 
Ὅταν ὅμως ὑπάρχουν σ' αὐτὸ τὸ μεταίχμιο μεταξύ ψυχῆς καὶ σώματος, στην κοινή
λειτουργία τῶν δύο αὐτῶν στοιχείων τοῦ ἀνθρώπου ἀρρωστημένα πράγματα, αὐτὰ δὲν
μπορεῖ κανείς, δὲν πρέπει νὰ τα παραβλέπει. Μολονότι πάλι καὶ αὐτὸ δὲν εἶναι ἀπόλυτο.
Δηλαδή, μπορεῖ τελικά κανείς νὰ ἔχει κάποια ψυχολογικῆς φύσεως προβλήματα,
χωρίς να σημαίνει ὅτι, ἅμα δέν ξεπεραστοῦν, θα χάσει την ψυχή του. Ὄχι· εἶναι
καί αὐτά συμπτώματα. Ωστόσο ὅμως ἐπηρεάζεται κανείς καὶ πνευματικά, ἂν δὲν
τακτοποιήσει τὰ ψυχολογικά του προβλήματα, ἂν δὲν τακτοποιήσει ὅλα αὐτά που
δημιουργοῦνται στη σχέση ποὺ ἔχει τὸ σῶμα μὲ τὴν ψυχή, στην κοινή λειτουργία
τους. 
Καὶ φυσικά, μένει ἔπειτα καί ἡ περιοχή ή πνευματική. Δὲν μπορεῖ κανείς νὰ ἀφήνει
τὸν ἑαυτό του ἔτσι. Ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ νὰ κάνουμε ὅ,τι χρειάζεται, γιὰ νὰ
γνωρίσουμε καλά τὸν ἑαυτό μας -τίς ἁμαρτίες μας, τὰ πάθη, τίς ἀδυναμίες, τὰ ἐλαττώματά
μας- καὶ ἐπίσης για να γνωρίσουμε το θέλημα τοῦ Θεοῦ καὶ νὰ συμμορφωθοῦμε πρός αὐτό.
Ἔτσι λοιπὸν νὰ γιατρευτεῖ τὸ σῶμα μας, ὅσο μπορεῖ νὰ γιατρευτεί, να γιατρευτεῖ ὁ
χῶρος μεταξύ σώματος καί ψυχῆς, καὶ νὰ γιατρευτεῖ ἡ ψυχή καὶ ἀπό καθαρῶς
πνευματική πλευρά. 
 
Από πότε ὑπάρχει σε κάποιον τὸ αἴσθημα κατωτερότητος 
 
Νομίζω -μπορεῖ νὰ κάνω λάθος- ὅτι στις πιο πολλές περιπτώσεις τὸ αἴσθημα
κατωτερότητος δέν εἶναι κάτι τὸ ὁποῖο δημιουργείται μετά τη γέννηση τοῦ ἀνθρώπου.
Δέν εἶναι βέβαια αὐτό ἀπόλυτο. Μπορεῖ, ἐνόσω ζεῖ κανείς, για κάποιους λόγους να
καταληφθεῖ ἀπὸ αἴσθημα κατωτερότητος, ἤ σε κάποιον νὰ αὐξηθεῖ τὸ αἴσθημα
κατωτερότητος. Ἀλλά κατά κανόνα, κατά τη δική μου βέβαια γνώμη, το αἴσθημα
κατωτερότητος ξεκινάει ἀπό αὐτὴν καθ' ἑαυτὴν τὴν ὕπαρξη. 
Ο κάθε ἄνθρωπος που έρχεται στον κόσμο αὐτὸ ἔχει τις καταβολές τῶν προγόνων
του, καὶ εἶναι ἕνα μεγάλο μυστήριο πῶς εἶναι αὐτὲς οἱ καταβολές στον καθένα.
Μπορεῖ οἱ ἴδιοι γονεῖς νὰ ἔχουν ἕνα παιδί τὸ ὁποῖο νὰ μὴν ἔχει καθόλου άσχημες
καταβολές ἢ ἄσχημη ψυχοσύνθεση καὶ νὰ εἶναι ἀρκετά νορμάλ, καὶ ἕνα ἄλλο παιδί
τους νὰ ἔχει. Μπορεῖ ἀπὸ τοὺς παππούδες, ἀπὸ τοὺς προπαππούδες, ἀπὸ πιο παλιά ἀκόμη
νὰ ἔρχονται κάποιες καταβολές, καὶ ἕνα παιδί ἀκόμη ἀπὸ τὴ σύλληψή του, ἀπὸ τὴν
πρώτη στιγμή που δημιουργεῖται, νὰ ἔχει κάποια άρρωστημένα στοιχεία μέσα του,
καὶ ἕνα ἄλλο νὰ μὴν ἔχει. 
Ἐγώ δέν εἶμαι γιατρός. Δὲν ξέρω νὰ τὰ πῶ πιο συγκεκριμένα. Πρακτικά τα λέω, ἀλλά
νομίζω πώς εἶμαι κοντά στήν ἀλήθεια. Πιστεύω λοιπόν ὅτι μέσα στην ἴδια τὴν ὕπαρξη
τοῦ ἀνθρώπου ἀπὸ τὴν πρώτη στιγμή ἡ ὅλη ψυχοσύνθεση εἶναι ἔτσι, οἱ καταβολές εἶναι
ἔτσι, ποὺ τὸ παιδί αὐτό, το νέο αὐτό πλασματάκι, ἐνῶ ἀκόμη κυοφορείται μέσα στη
μητέρα του, πολύ περισσότερο ἀφοῦ γεννηθεῖ, ζεῖ αὐτὴ τὴν πραγματικότητα τῆς μὴ ὑγιοῦς
ψυχοσυνθέσεως. 
Γιὰ νὰ συνεννοηθοῦμε, ἄς ποῦμε κάτι ἄλλο, που το καταλαβαίνουμε καλύτερα. Ἐάν
κάποιος πάθει φυματίωση -παλαιότερα ἔκανε θραύση αὐτή ἡ ἀσθένεια, ἀλλά τώρα
καταπολεμεῖται ἀπὸ τὴν ἰατρική ἀποτελεσματικά- δὲν παθαίνει φυματίωση ἁπλῶς ἐπειδὴ
δὲν διατρεφόταν καλά, ἐπειδή δέν βρέθηκε σε καλό περιβάλλον ἢ ἐπειδὴ δὲν ἔπλυνε
τὰ χέρια του. Εἶναι καὶ αὐτά, ἀλλά πρωτίστως καί κυρίως εἶναι ὁ ὀργανισμός
του, ὁ ὁποῖος ἔχει προδιάθεση για κάτι τέτοιο. Ένας ὀργανισμός εἶναι τέτοιος
που, με τις χούφτες νὰ τρώει κανείς τοὺς βακίλους τοῦ Κώχ, δὲν θὰ πάθει τίποτε.
Ἐνῶ ἄλλος ὀργανισμός εἶναι ἔτσι που, καὶ ἕνας βάκιλος νὰ βρεθεῖ σὲ ἕνα χώρο, σ'
αὐτὸν θὰ πάει. Αὐτό σημαίνει ὅτι ἔχει προδιάθεση ὁ ἄνθρωπος. Ἡ ὅλη κατασκευή
του, ή ὅλη δομή του σὰν νὰ εἶναι πρόσφορο έδαφος γιὰ τὴ φυματίωση. 
Έτσι λοιπόν ορισμένοι, ἄλλος περισσότερο, ἄλλος λιγότερο, ἀπό τή στιγμή πού ἀρχίζουν
νὰ ὑπάρχουν, πρῶτα μέσα στην κοιλιά τῆς μητέρας τους και στη συνέχεια ὅταν
γεννηθοῦν, ἔρχονται σ' αὐτόν τόν κόσμο μὲ μιὰ, ἂν θέλετε νὰ τὴν ὀνομάσουμε,
προδιάθεση –ἐγὼ δὲν θὰ τὴν ὀνόμαζα οὔτε ἔτσι- με μια προδιάθεση για αἴσθημα
κατωτερότητος. 
 
Πῶς λειτουργεῖ ἡ ψυχή ποὺ ἔχει προδιάθεση γιά μειονεξία 
 
Γεννιέται το παιδί, μεγαλώνει, καί αὐτή ἡ προδιάθεση δουλεύει μέσα του ἀρνητικά.
Το παιδί εἴδηση δεν παίρνει, ἁπλῶς ζεῖ ἀνάλογα βιώματα, ἀλλά δέν καταλαβαίνει
τί ἀκριβῶς συμβαίνει. Δηλαδή, ἄγχεται, στενοχωριέται, το φέρνει βαρέως το ὅτι ὑστερεῖ
ἔναντι τῶν ἄλλων παιδιῶν, ὅτι τὸ κοροϊδεύουν τὰ ἄλλα παιδιά πού ὑστερεῖ ἔτσι ἤ ἔτσι,
ἀλλά σε ποιόν νὰ τὸ πεῖ; 
Όμως, τὸ θέμα δέν εἶναι ἁπλῶς τί θέση παίρνουν τὰ ἄλλα παιδιά. Το θέμα δέν εἶναι
ἁπλῶς τί γίνεται τὴν ὥρα τῶν παιχνιδιῶν. Ὄχι· τὸ θέμα εἶναι πῶς τὰ ζεῖ τὸ παιδί
ὅλα αὐτά βαθιά μέσα στην ψυχή του. Έχει μια τέτοια κατάσταση μέσα του, πώς δέν
εἶναι ὅπως τὰ ἄλλα παιδιά. Όχι τόσο ὅτι τὴ συνειδητοποιεί λογικά, ὅσο ὅτι τὴ
ζεί. Χωρίς, ἐπαναλαμβάνω, νὰ τὸ συνειδητοποιεί, χωρίς νὰ μπορεῖ νὰ τὸ ἐξηγήσει
λογικά, ὅμως τὸ ζεῖ ὡς βίωμα ὅτι κάτι συμβαίνει στη δική του υπόσταση, που δεν
συμβαίνει στα ἄλλα παιδιά. Αὐτὸ λοιπόν δουλεύει μέσα του, καὶ τὸ παιδί συνέχεια
ἔχει ἀνάλογα βιώματα, τὰ πιὸ πολλὰ ἀπὸ τὰ ὁποῖα εἶναι ὀδυνηρά. 
Δηλαδή, ἕνα παιδάκι ποὺ ἀκριβῶς λόγῳ αὐτῆς τῆς βαθύτερης ἐσωτερικῆς καταστάσεως
ἄγχεται, ζεῖ αὐτὸ τὸ βίωμα τοῦ ἄγχους. Το βίωμα αὐτό εἶναι οδυνηρό, καὶ δὲν ἀντέχει
νὰ τὸ κρατήσει στο συνειδητό, γιὰ νὰ τὸ δουλέψει ἔτσι ὥστε νὰ τὸ ἀφομοιώσει, καὶ
θέλει, ἄν εἶναι δυνατόν, να το διώξει από κει. Το σπρώχνει, και πάει στο
υποσυνείδητο. Ἐκεῖ μαζεύονται τέτοια βιώματα, ἄν ὄχι ἀπό τότε που το παιδί ήταν
μέσα στην κοιλιά τῆς μητέρας του, ἀλλά τουλάχιστον ἀπό τότε που γεννήθηκε καὶ ἔπειτα.
Καί ὅσο μεγαλώνει, μαζεύονται περισσότερα βιώματα.<o:p></o:p> <div style="background-color: white; color: #333333; font-family: Verdana, Geneva, sans-serif; font-size: 12px; text-align: center;"> </div><div style="background-color: white; color: #333333; font-family: Verdana, Geneva, sans-serif; font-size: 12px; text-align: center;">ΑΠΟΜΑΓΝΗΤΟΦΩΝΗΜΕΝΕΣ ΟΜΙΛΙΕΣ π. ΣΥΜΕΩΝ ΚΡΑΓΙΟΠΟΥΛΟΥ</div><div style="background-color: white; color: #333333; font-family: Verdana, Geneva, sans-serif; font-size: 12px;"><div style="text-align: center;">...πάντα συνεργεῖ εἰς ἀγαθόν</div><div style="text-align: center;">Τὸ αἴσθημα κατωτερότητος καὶ ἄλλες ἀρρωστημένες καταστάσεις</div><div style="text-align: center;">μέσα στο μυστήριο τῆς σωτηρίας</div><div style="color: #cc0000; text-align: center;">Πανόραμα Θεσσαλονίκης, Ε΄ έκδοση</div><div style="color: #cc0000; text-align: center;"> </div><div> </div></div><div style="background-color: white; color: #333333; font-family: Verdana, Geneva, sans-serif; font-size: 12px; text-align: right;"><a href="https://amethystosbooks.blogspot.com/2025/12/29.html" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;" target="_blank">ΠΗΓΗ</a></div><div style="background-color: white; color: #333333; font-family: Verdana, Geneva, sans-serif; font-size: 12px; text-align: right;"> </div><div style="background-color: white; color: #333333; font-family: Verdana, Geneva, sans-serif; font-size: 12px; text-align: right;"> </div><div style="background-color: white; color: #333333; font-family: Verdana, Geneva, sans-serif; font-size: 12px; text-align: right;"> </div><div style="background-color: white; color: #333333; font-family: Verdana, Geneva, sans-serif; font-size: 12px; text-align: right;"> </div><div style="background-color: white; color: #333333; font-family: Verdana, Geneva, sans-serif; font-size: 12px; text-align: right;"> </div><div style="background-color: white; color: #333333; font-family: Verdana, Geneva, sans-serif; font-size: 12px; text-align: right;"> </div><div style="background-color: white; text-align: right;">ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ<a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/08/1-2022.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">Ορθόδοξη Ψυχοθεραπεία (μέρος 1ο) - Δημητρίου Αβντέεφ (+2022)</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/08/2-2022.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">Ορθόδοξη Ψυχοθεραπεία (μέρος 2ο) - Δημητρίου Αβντέεφ (+2022)</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/08/3-2022.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">Ορθόδοξη Ψυχοθεραπεία (μέρος 3ο) - Δημητρίου Αβντέεφ (+2022)</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/08/28.html" itemprop="url">ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΖΩΗ A [28]</a></div>

ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΖΩΗ A [29]

B΄ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 19 Εἰδικό Μέρος β΄. Αἴσθημα κατωτερότητος-Ὁμιλίες σε συνάξεις νέων Σημείωμα φοιτήτριας: Παλαιότερα είχατε μιλήσει γιὰ τὸ ...

ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή [14]

<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEi0uYPOhJScBswUNLC0oqaLKDF9p3WZE1nECFFblaq1h-UIOV3w0g_8Vkn3Yr9T9_C_QMRJ9FxAqHG6M52QzS5fc_uJOfNF2opr3UTVjxuanyjaob2F6SvmJ54tly-48dfRMG_6zAVxgbgFxKjt2wBZ7XmGEBdD4Y8J5Wbj27DIMJTq3oLymOg6WKKr/s450/osiostheophanis.jpg" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" data-original-height="450" data-original-width="340" height="400" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEi0uYPOhJScBswUNLC0oqaLKDF9p3WZE1nECFFblaq1h-UIOV3w0g_8Vkn3Yr9T9_C_QMRJ9FxAqHG6M52QzS5fc_uJOfNF2opr3UTVjxuanyjaob2F6SvmJ54tly-48dfRMG_6zAVxgbgFxKjt2wBZ7XmGEBdD4Y8J5Wbj27DIMJTq3oLymOg6WKKr/w303-h400/osiostheophanis.jpg" width="303" /></a></div>  18. Η ικανοποίηση των
πνευματικών αναγκών είναι προϋπόθεση ισορροπημένης και ειρηνικής ζωής<o:p></o:p>

Τώρα πια ας στρέψουμε,
επιτέλους, τη σκέψη μας στη λύση του κύριου προβλήματός μας: “Πως πρέπει να ζει
κανείς;”. Ας συνοψίσουμε, όμως, πρώτα ότι έχουμε πει ως τώρα. 
Ένας άνθρωπος έχει τρία επίπεδα ζωής: το πνευματικό, το διανοητικό και το
σωματικό. Καθένα απ’ αυτά έχει ορισμένες φυσικές ανάγκες, από τις οποίες άλλες
είναι ανώτερες και άλλες κατώτερες. Η ισόρροπη ικανοποίηση των φυσικών αναγκών
δίνει στον άνθρωπο ειρήνη. Κορυφαίες ανάγκες είναι οι πνευματικές. 
Όταν αυτές ικανοποιούνται, έστω κι αν όλες οι άλλες όχι, υπάρχει ειρήνη. Όταν
όμως, οι πνευματικές ανάγκες δεν ικανοποιούνται, τότε δεν υπάρχει ειρήνη, έστω
κι αν οι άλλες ικανοποιούνται απόλυτα. Γι’ αυτό ακριβώς οι πνευματικές ανάγκες
αποτελούν εκείνο το ένα και μοναδικό που χρειάζεται (Λουκ. 10:42). 
Οι πνευματικές ανάγκες, όταν εκπληρώνονται, διδάσκουν τον άνθρωπο να
εναρμονίζει μ’ αυτές την ικανοποίηση όλων των άλλων αναγκών, έτσι ώστε οι
διανοητικές και οι σωματικές ανάγκες όχι μόνο να μην παρεμποδίζουν την
πνευματική ζωή, αλλά και να την υποβοηθούν. Μ΄ αυτόν τον τρόπο επικρατεί πλήρης
αρμονία σ’ όλες τις κινήσεις της ψυχής και τις εκδηλώσεις της ζωής του
ανθρώπου, αρμονία σκέψεων, συναισθημάτων, επιθυμιών, ενασχολήσεων, σχέσεων,
απολαύσεων. Να ο παράδεισος! 
Απεναντίας, όταν δεν ικανοποιείται το πνεύμα, όταν λησμονείται αυτό το ένα και
μοναδικό που χρειάζεται, τότε η αρμονία ανατρέπεται. Κάθε διανοητική και
σωματική ανάγκη, αυτονομημένη πια, απαιτεί πιεστικά την ικανοποίηση της. Και
όλες μαζί, με τις κραυγές τους και με την αναταραχή που προξενούν στην ψυχή –
σαν την οχλοβοή μιας πολυσύχναστης αγοράς – ξεκουφαίνουν τον ταλαίπωρο άνθρωπο,
που τρέχει εδώ κι εκεί σαν αλλοπαρμένος, προσπαθώντας να τις ικανοποιήσει. 
Αλλά δεν έχει ποτέ ειρήνη, γιατί, όταν ικανοποιήσει μιαν ανάγκη, απαιτούν την
ικανοποίηση τους και οι άλλες, ζηλεύοντας, θαρρείς, την ανάγκη που
ικανοποιήθηκε. Είναι σαν τα μικρά παιδιά: Όταν μια μητέρα ταΐζει το ένα της
παιδί, τα υπόλοιπα, ζηλεύοντας, ζητούν με κλάματα να τα ταΐσει κι αυτά. Να
γιατί ένας τέτοιος άνθρωπος έχει μέσα του τόση ταραχή, τόση ανησυχία, τόση
σύγχυση. 
Να γιατί δεν ικανοποιείται ποτέ. Να γιατί έχει πάντα δυσκολίες. Ψάχνεται και
θέλει να κάνει κάτι για τον εαυτό του, αλλά δεν ξέρει από που ν’ αρχίσει. Έτσι,
μπερδεμένος και αμήχανος, τριγυρνάει πέρα-δώθε. Τι κενότητα, τι ξεπεσμός της
ψυχής! 
Το ερώτημα, λοιπόν, “Πώς πρέπει να ζει κανείς;”, πρέπει να διατυπωθεί αλλιώς:
Τι πρέπει να γίνει, ώστε η πνευματική πλευρά να κυριαρχήσει μέσα μας και,
κατευθύνοντας τα πάντα, να βάλει τη ζωή μας σε τάξη; 
Το ερώτημα αυτό, βέβαια, θα ήταν άσκοπο, αν η ζωή μας εξελισσόταν φυσιολογικά.
Γιατί τόσο οι σωματικές όσο και οι διανοητικές ανάγκες του ανθρώπου είναι
φυσικές, όπως ακριβώς και οι πνευματικές. Αυτή καθ’ εαυτή η ικανοποίηση τους,
επομένως, δεν μπορεί να δημιουργήσει αναστάτωση, ταραχή και σύγχυση στη ζωή
μας, όπως δεν δημιουργεί και η ικανοποίηση των πνευματικών αναγκών. Όταν όλες
αναπτύσσονται και ικανοποιούνται αρμονικά, σε μια φυσική αλληλοϋποταγή, τότε η
ανθρώπινη ζωή εξελίσσεται ομαλά. 
Φύτεψε ένα σπόρο, πότισε τον διατήρησε τον στη σωστή θερμοκρασία, και να! Θα
πετάξει πρώτα ένα βλαστάρι, ύστερα φύλλα, και τελικά ένα ωραίο λουλούδι. Έτσι
θα έπρεπε να συμβαίνει και με τον άνθρωπο. Αν αφήσει τον εαυτό του ανοιχτό στη
φυσική τάξη, γίνεται ένα εξαίσιο πρόσωπο. Γιατί όμως, δεν βλέπουμε αυτή την
εξαισιότητα σ’ εμάς ή στους άλλους; Πώς διαστρέφεται η ζωή μας; 
Θυμήσου πως ένιωθες, όταν βυθίστηκες για λίγο μέσα σ’ εκείνη τη δίνη της
γεμάτης ταραχή ζωής. Πραγματικά, δοκίμασες μεγάλη εσωτερική σύγχυση. Αν αυτό
γινόταν κάμποσες φορές ακόμα, αν δεν έπαιρνες κάποιες προφυλάξεις, η δίνη
εκείνη θα σε κατάπινε. Και τότε θα ζούσες μια ζωή μάταιη, τότε θα είχες χάσει
τη ζωή του πνεύματος. Αν μάλιστα, είχες οικειοποιηθεί απόλυτα την κατάσταση της
ταραχής και της συγχύσεως των κοσμικών ανθρώπων, δεν θα μπορούσες ν’
αντιληφθείς την πραγματικότητα, όπως την περιγράψαμε ως τώρα. 
Καθοριστική για την αντιληπτική σου ικανότητα είναι η ανατροφή που έχεις πάρει
από τους ευσεβείς γονείς σου. Άλλοι, μεγαλώνοντας μέσα σε οικογένειες δίχως
ευσέβεια, σε οικογένειες όπου βασιλεύει η ταραχή και η σύγχυση, οικειοποιούνται
αυτή την κατάσταση από τη νηπιακή τους ηλικία και τη θεωρούν φυσική, μολονότι
δεν είναι. 
Πώς επικράτησε, όμως, η σύγχυση, η ταραχή, η αναστάτωση ανάμεσα στους ανθρώπους;
Γιατί υπάρχει στις οικογένειες και στην κοινωνία; Είναι απλό: Ότι υπάρχει έξω
από τον άνθρωπο, είναι εκδήλωση εκείνου που υπάρχει μέσα του. Από τον άνθρωπο,
κάθε άνθρωπο, η σύγχυση και η ταραχή περνούν στην οικογένεια και στην κοινωνία.
Στη συνέχεια το εξωτερικό επιστρέφει στο εσωτερικό ότι έχει πάρει απ’ αυτό. Κι
έτσι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος. 
Τώρα, όμως, θα με ρωτήσεις: Πώς εισχώρησαν στον άνθρωπο η σύγχυση και ή ταραχή;
Θα έλεγα πως η εξωτερική ταραχή επηρεάζει τον εσωτερικό κόσμο του ανθρώπου και
αναπαράγεται εκεί. Η ανθρώπινη ψυχή, βλέπεις, έχει ήδη μέσα της τα σπέρματα της
ταραχής και τη σχετική προδιάθεση. 
Κι εσύ, λοιπόν, καθώς ομολόγησες, ήσουν ταραγμένη και δεν μπορούσες να βρεις
ειρήνη. Γιατί; Δεν σου το είπα τότε, γιατί δεν ήταν η κατάλληλη στιγμή. Θα σου
το πω τώρα. Για δυο μέρες η ταραχώδης κοσμική ζωή σε είχε συνεπάρει. Η καρδιά
σου ανταποκρινόταν θετικά, αν όχι σε όλα όσα έκανες, πάντως σε πολλά. Απ’ αυτή
την ανταπόκριση, απ’ αυτή την εσωτερική αποδοχή της κοσμικής ζωής ήταν που
γεννήθηκε στην ψυχή σου εκείνη η ταραχή. 
Όταν συνήλθες, διαπίστωσες ότι κάτι είχε αλλάξει μέσα σου. Η συνείδησή σου σε
πληροφόρησε πως η αλλαγή είχε προκληθεί από σένα την ίδια και πως ήταν άτοπη.
Έτσι άρχισε να σε ελέγχει και να σε καταδικάζει. Ευτυχώς, αφουγκράστηκες τη
φωνή της και την πήρες στα σοβαρά. Έτσι, εξέτασες προσεκτικά και αξιολόγησες
σωστά την κοσμική ζωή. 
Τώρα πια, λοιπόν, αν συμβεί να ξαναβρεθείς σε παρόμοιο περιβάλλον και αν, όπως
σου έχω πει, φυλάξεις την καρδιά σου, ώστε να μην παρασυρθεί από τις εμπαθείς
επιθυμίες της, τότε και αυτή θ’ αρχίσει ν’ απομακρύνεται από τα πράγματα που
την ελκύουν, και εσύ δεν θα ξαναδοκιμάσεις την οδύνη που δοκίμασες. 
Πώς όμως, παρουσιάστηκε ξαφνικά σ’ εσένα, που έζησες ως τώρα μέσα στην τάξη και
την ηρεμία, μια αρέσκεια για την αταξία και την ταραχή; Συλλογίσου το, και θα
διαπιστώσεις ότι αυτή η αρέσκεια υπήρχε από πριν μέσα σου, αλλά ήταν κρυμμένη.
Τώρα εκδηλώθηκε. Οι εξωτερικές επιδράσεις δεν δημιουργούν κάτι νέο, απλά
ενεργοποιούν και αποκαλύπτουν ότι ήδη υπάρχει μέσα μας. 
Θα σου πω ένα παράδειγμα: Έχω δει λεπρούς. Τα παιδιά τους γεννιούνται υγιή και
φαίνονται φυσιολογικά. Μεγαλώνουν και αναπτύσσονται ως υγιή. Έρχεται, όμως,
κάποια μέρα που εκδηλώνεται και σ’ αυτά ή λέπρα. Και σιγά-σιγά γίνονται σαν
τους γονείς τους και όλους τους άλλους λεπρούς. Από που προήλθε ή λέπρα; Από
μέσα τους! Και πως μπήκε μέσα τους; Δεν μπήκε. Την είχαν από τη γέννηση τους. 
Εύκολα τώρα μπορείς να καταλήξεις στο συμπέρασμα ότι, αν κυριευόμαστε από
ταραχή και σύγχυση στους λογισμούς, στα συναισθήματα, στις επιθυμίες, στις
υποχρεώσεις, στις ενέργειες και αν στροβιλιζόμαστε μέσα στη δίνη τους, είναι
γιατί τα σπέρματά τους έχουν εισχωρήσει στη φύση μας. Όταν, λοιπόν, αφήνουμε
ανεξέλεγκτες τις δυνάμεις και τις ανάγκες μας, τότε δρουν ανεξέλεγκτα και τα
σπέρματα αυτά, μας προξενούν ταραχή και γεμίζουν τη ζωή μας σύγχυση. 
Από που προέρχονται, όμως, τα σπέρματα της ταραχής και της συγχύσεως; Για
σκέψου το! Και σου λέω να το σκεφτείς, γιατί αλλιώς δεν θα μπορέσουμε να βρούμε
ικανοποιητική απάντηση στο αναπάντητο ακόμα ερώτημά μας: Πώς πρέπει να ζει
κανείς; 
Όποιος θέλει να θεραπεύσει με επιτυχία μιαν ασθένεια, πρέπει να βρει την αιτία
της. Διαφορετικά, η όποια θεραπευτική αγωγή δεν θα έχει επιτυχή εξέλιξη και
κατάληξη. 
Να με τι θ’ ασχοληθούμε, λοιπόν, στη συνέχεια.<o:p></o:p> ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ<a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/blog-post_06.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/2_01364950000.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή (2)</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/6_01105308244.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;"> ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή (3)</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/4_0737933138.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή (4)</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/5_01977378010.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;"> ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή (5)</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/6_077107272.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή (6)</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/7_01053533565.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή (7)</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/07/8.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή [8]</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/08/9.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή [9]</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/08/10.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή [10]</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/08/11_01813391441.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή [11]</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/09/12.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή [12]</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/09/13.html" itemprop="url">ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή [13]</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/blog-post_12.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">«Εσύ περιέγραψες τον τρόπο εξελίξεως των πραγμάτων• ο άγιος Μακάριος αποκάλυψε την αιτία και την προέλευσή τους......»</a>

ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή [14]

18. Η ικανοποίηση των πνευματικών αναγκών είναι προϋπόθεση ισορροπημένης και ειρηνικής ζωής Τώρα πια ας στρέψουμε, επιτέλους, τη σκέψη μ...

ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή [13]

<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEj3Pcjo_M-u4_zjvDjAHW5v83R3A3gdawCVZzIiIkhsnf1fcIZkLln_sUzlpQZD3pzTWSFmhLl56dPcxILv6krdWFPAa7CHnghSavU8mAxfGbyjZijRr8-vX7PjMX6J4-mzQ9h2GqCfhF2CMvR8y1z3v8m4xDc9bvZWJYImTrv1WPvn2yC6up3Yu1pB/s450/osiostheophanis.jpg" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" data-original-height="450" data-original-width="340" height="400" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEj3Pcjo_M-u4_zjvDjAHW5v83R3A3gdawCVZzIiIkhsnf1fcIZkLln_sUzlpQZD3pzTWSFmhLl56dPcxILv6krdWFPAa7CHnghSavU8mAxfGbyjZijRr8-vX7PjMX6J4-mzQ9h2GqCfhF2CMvR8y1z3v8m4xDc9bvZWJYImTrv1WPvn2yC6up3Yu1pB/w303-h400/osiostheophanis.jpg" width="303" /></a></div>  17. Η θεάρεστη ζωή. Τα
ουτοπικά όνειρα των νεωτεριστών<o:p></o:p>

Είμαι πολύ χαρούμενος,
που πήρες τόσο πολύ στα σοβαρά, όσα σου έγραψα στο τελευταίο μου γράμμα και που
θέλεις να ζήσεις με τέτοιον ακριβώς τρόπο. Ο Θεός βοηθός σου! 
Ο Κύριος μας έδωσε αυτή τη σύντομη ζωή ως χρόνο και ευκαιρία προετοιμασίας για
την άλλη, την ατελεύτητη. Στη διάρκεια, λοιπόν, της σύντομης επίγειας ζωής μας
πρέπει να συγκεντρώσουμε «προμήθειες» για ολόκληρη την αιωνιότητα. 
Πώς; Με τα καλά έργα. Απ’ αυτά σχηματίζεται ένα κεφάλαιο. Και από τον τόκο του
κεφαλαίου συντηρούμαστε σ’ ολόκληρη την αιωνιότητα. Όποιος από μας κάνει
μεγαλύτερες αποταμιεύσεις, θα ζήσει εκεί πιο πλούσια και όποιος κάνει
μικρότερες αποταμιεύσεις, θα ζήσει πιο φτωχικά. Ο Κύριος «θα πληρώσει τον
καθένα κατά τα έργα του» (Ρωμ. 2:6). 
Στην παρούσα ζωή, λοιπόν, πρέπει να κάνουμε ότι μπορούμε για ν’ αυξήσουμε τις
καταθέσεις μας σ’ αυτόν το λογαριασμό. Δεν είναι δύσκολο. Ο ίδιος ο Κύριος το
βεβαιώνει, λέγοντας: «Ο ζυγός μου είναι απαλός και το φορτίο μου ελαφρό» (Ματθ.
11:30). Όλη η χριστιανική ζωή συνοψίζεται σε τούτα: Να πιστεύουμε στον Θεό,
στην προσκυνητή Τριάδα, που μας σώζει με το λυτρωτικό έργο του Ιησού Χριστού
και με την αγαθότητα του Αγίου Πνεύματος, να ζούμε σύμφωνα με τις εντολές του
Ευαγγελίου, παίρνοντας θεία δύναμη μέσω των ιερών Μυστηρίων της Αγίας Εκκλησίας
μας, και να ελπίζουμε ότι ο Θεός, για την πίστη και την υπακοή μας σ’ Αυτόν,
δεν θα μας στερήσει τα επουράνια αγαθά. 
Όσο απαραίτητη είναι η πίστη για τη σωτηρία μας, άλλο τόσο απαραίτητα είναι και
τα καλά έργα. Το τονίζω αυτό, γιατί μερικοί διακηρύσσουν πως η πίστη είναι
αρκετή, ενώ άλλοι λένε ότι φτάνει να είμαστε ‘‘καλοί άνθρωποι”, να κάνουμε
δηλαδή καλά έργα. Η αλήθεια είναι πως η πίστη και τα έργα έχουν ίση αξία. Η
πίστη πρέπει να συνοδεύεται και να επιβεβαιώνεται από τα καλά έργα, δηλαδή από
ζωή άγια, σύμφωνη με τις θείες εντολές. 
Εδώ, στην τήρηση των θείων εντολών είναι που πρέπει να συγκεντρώσουμε
περισσότερο την προσοχή μας. Την πίστη, βλέπεις, την αληθινή ορθόδοξη πίστη,
την έχουμε. Τι μας μένει, λοιπόν; Η τήρηση των εντολών, τα καλά έργα. Γιατί «η
πίστη χωρίς τα έργα είναι νεκρή» (Ιακ. 2:20). 
Και πρέπει να πω, ότι χρωστάμε απέραντη ευγνωμοσύνη στον Κύριο, γιατί την αξία
των έργων μας την καθορίζει με κριτήριο όχι τη σπουδαιότητα ή τη μεγαλοσύνη
τους, αλλά τη διάθεση που υπάρχει μέσα μας, όταν τα επιτελούμε. Ευγνωμοσύνη του
χρωστάμε ακόμα, γιατί μας δίνει καθημερινά αναρίθμητες ευκαιρίες για την
επιτέλεση καλών έργων σύμφωνα με το θέλημά του, έτσι που, αν προσέχουμε,
μπορούμε κάθε στιγμή να τον ευαρεστούμε. 
Για να ευαρεστήσεις, λοιπόν, κι εσύ τον Θεό, δεν είναι ανάγκη να κάνεις κάτι το
πολύ μεγάλο, δεν είναι ανάγκη να πας στο εξωτερικό, όπως κάνουν οι νεωτεριστές
και τάχα προοδευτικοί. Φτάνει να κοιτάς γύρω σου κάθε μέρα και κάθε ώρα.
Διακρίνεις σε κάτι τη σφραγίδα της θεϊκής εντολής; Κάνε το δίχως χρονοτριβή ή
δισταγμό, με την πεποίθηση ότι ο ίδιος ο Θεός αυτή την ώρα ζητάει από σένα αυτό
το έργο και τίποτ’ άλλο. Προσπάθησε να στερεώσεις μέσα σου έναν τέτοιο τρόπο
σκέψης. 
Όταν το κατορθώσεις, απέραντη ειρήνη θα πλημμυρίσει την καρδιά σου, ειρήνη που
θα προέλθει από την επίγνωση ότι κάθε στιγμή δουλεύεις για τον Κύριο. Ακόμα κι
λένε να μπαλώσεις τις κάλτσες του μικρού σου αδελφού, και το κάνεις πρόθυμα για
τον Χριστό, που μας πρόσταξε ν’ ακούμε και να βοηθάμε τον πλησίον, εκτελείς ένα
έργο θεάρεστο.  
Έτσι, με κάθε βήμα, με κάθε λέξη, με κάθε κίνηση, ακόμα και με κάθε ματιά
μπορούμε να ευαρεστούμε τον Θεό, να βαδίζουμε στο δρόμο του θελήματος του, και
επομένως να κατευθυνόμαστε προς τον τελικό σκοπό μας. 
Οι νεωτεριστές, οι τάχα προοδευτικοί, έχουν στο νου τους σύνολη την
ανθρωπότητα, όλους τους ανθρώπους στοιβαγμένους μαζί. Είναι, όμως, γεγονός ότι
η ανθρωπότητα” ή “ο λαός” δεν υπάρχει ως πρόσωπο, ένα πρόσωπο για το οποίο θα
μπορούσες κάτι να κάνεις τώρα ακριβώς. Η ανθρωπότητα συγκροτείται από ξεχωριστά
πρόσωπα. Κάνοντας κάτι για ένα πρόσωπο, το κάνουμε μέσα στο σύνολο των
ανθρώπων. 
Αν ο καθένας μας έκανε ότι μπορούσε για οποιονδήποτε άνθρωπο έχει μπροστά στα
μάτια του, αντί να ρίχνει μάταια το βλέμμα του τόσο μακριά, στο απρόσωπο σύνολο
των ανθρώπων, τότε όλοι μας θα κάναμε κάθε στιγμή ότι χρειάζεται για αυτούς που
έχουν ανάγκη, κι έτσι θα εδραιώναμε την ευημερία σύνολου του ανθρώπινου γένους,
που αποτελείται από πλούσιους και φτωχούς, από αδύνατους και ισχυρούς. 
Όσοι οραματίζονται την ευημερία όλης της ανθρωπότητας συνολικά, αδιαφορούν γι’
αυτό που είναι μπροστά στα μάτια τους. Έτσι, όμως, δεν εκπληρώνουν το σκοπό της
ζωής, γιατί ούτε τη δυνατότητα έχουν να επιτελέσουν ένα τόσο μεγάλο έργο, όπως
είναι η πανανθρώπινη ευημερία, ούτε πάλι αξιοποιούν τις ευκαιρίες, που τους
δίνονται, για την εκτέλεση μικρών καλών έργων. 
Μου μίλησαν για μια τέτοια περίπτωση στην Αγία Πετρούπολη. Σε μια συγκέντρωση
νέων, υπέρμαχων της ‘‘πανανθρώπινης ευημερίας” αυτό ήταν το κεντρικό σύνθημα
του “προοδευτικού” παραληρήματος τους -, κάποιος… τζέντλεμαν έβγαλε έναν
παθιασμένο λόγο για την αγάπη προς την ανθρωπότητα και το λαό. Τους συνεπήρε
όλους. 
Όταν, όμως, γύρισε στο σπίτι του, ο υπηρέτης του, που δεν αντιλήφθηκε την
επιστροφή του, δεν του άνοιξε αμέσως την πόρτα και δεν του έδωσε αμέσως κερί.
Επιπλέον, επειδή το μπουρί της σόμπας του είχε βουλώσει, το δωμάτιο του ήταν
λίγο κρύο. Ε, ο ‘‘ανθρωπιστής” μας δεν μπόρεσε να τ’ ανεχθεί όλα αυτά, κι
έλουσε τον υπηρέτη του μ’ ένα χείμαρρο από βρισιές. Όταν εκείνος προσπάθησε να
δικαιολογηθεί, του κατάφερε κι ένα γερό χτύπημα στο στήθος. 
Να, λοιπόν, ο φίλος μας με τα λεπτά αισθήματα, αυτός που από το ένα μέρος
διαλαλούσε την αγάπη του για την ανθρωπότητα και από το άλλο μέρος, στο ίδιο
του το σπίτι, δεν μπορούσε να φερθεί φιλάνθρωπα σ’ έναν μόνο άνθρωπο. 
Το αποκορύφωμα του “προοδευτικού” παραληρήματος ήταν η διαγωγή που έδειχναν
μερικές δραστήριες κοπέλες. Αυτές δούλευαν με ενθουσιασμό και ζήλο σε
βιβλιοδετεία, δένοντας βιβλία “προοδευτικού” περιεχομένου, συχνά όμως άφηναν
τις μανάδες τους χωρίς ένα κομμάτι ψωμί. Και όμως, πίστευαν ότι “τραβούσαν
μπροστά” και θεμελίωναν την ευτυχία της ανθρωπότητας. 
Όλοι οι κίνδυνοι προέρχονται από μια νοοτροπία που είναι υπερβολικά και άκριτα
φιλελεύθερη. Είναι προτιμότερο να ρίχνεις ταπεινά τα μάτια σου κάτω και να
κοιτάς τα πόδια σου, προσέχοντας που πατάς. Αυτός είναι ο πιο σωστός δρόμος. 
Σου ξαναγράφω για όλα αυτά, επειδή πρέπει να στερεωθούν στο μυαλό σου. Θέλω να
σε προφυλάξω από τη σύγχυση και το σκοτισμό που προξενούν στην ψυχή τα όνειρα
των νεωτεριστών.<o:p></o:p> ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ<a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/blog-post_06.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/2_01364950000.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή (2)</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/6_01105308244.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;"> ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή (3)</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/4_0737933138.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή (4)</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/5_01977378010.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;"> ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή (5)</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/6_077107272.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή (6)</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/7_01053533565.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή (7)</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/07/8.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή [8]</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/08/9.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή [9]</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/08/10.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή [10]</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/08/11_01813391441.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή [11]</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/09/12.html" itemprop="url">ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή [12]</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/blog-post_12.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">«Εσύ περιέγραψες τον τρόπο εξελίξεως των πραγμάτων• ο άγιος Μακάριος αποκάλυψε την αιτία και την προέλευσή τους......»</a>

ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή [13]

17. Η θεάρεστη ζωή. Τα ουτοπικά όνειρα των νεωτεριστών Είμαι πολύ χαρούμενος, που πήρες τόσο πολύ στα σοβαρά, όσα σου έγραψα στο τελευτα...

ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή [12]

<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgJKMvD00eKnZPudNKtensZr2EGIlxnQivGO5MkaPaPGIB2qDClOPIa4ToQdLZ2yGFfMAszekvpIuAzasiKU_Km-HMSAEvHn34mfg3TBfaNkW8MKKjWSvLK6-WU_JC75xP9GBZHwxwZaws1RVOltEVe26b2HEOAviUFzdt7yu4UoqPYz2RRdvnTbPyR/s450/osiostheophanis.jpg" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" data-original-height="450" data-original-width="340" height="400" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgJKMvD00eKnZPudNKtensZr2EGIlxnQivGO5MkaPaPGIB2qDClOPIa4ToQdLZ2yGFfMAszekvpIuAzasiKU_Km-HMSAEvHn34mfg3TBfaNkW8MKKjWSvLK6-WU_JC75xP9GBZHwxwZaws1RVOltEVe26b2HEOAviUFzdt7yu4UoqPYz2RRdvnTbPyR/w303-h400/osiostheophanis.jpg" width="303" /></a></div>  16. Ο
αληθινός σκοπός της ζωής<o:p></o:p>

Τι έπαθες; Τι ερωτήσεις
είν’ αυτές; “Δεν ξέρω τι να κάνω με τη ζωή μου. Θα έπρεπε να κάνω κάτι
ιδιαίτερο; Θα έπρεπε να καθορίσω έναν ειδικό στόχο για τον εαυτό μου;”. Με
έκπληξη διάβασα τις παράξενες σκέψεις σου. Πώς σου ήρθαν; Μα αυτό ακριβώς
αποφάσισες, όταν εκδήλωσες την επιθυμία να σταθείς στο ύψος της ανθρώπινης
αξίας, όπως την καθόρισε ο Θεός. Τι συζητάμε, λοιπόν, τόσο καιρό; 
Οι ξαφνικοί προβληματισμοί σου με κάνουν να εικάσω ότι ανάμεσα στους φίλους σου
υπάρχουν νεωτεριστές διανοούμενοι, ή ότι συνδέθηκες με κάποια παρέα τέτοιων
ανθρώπων, που αλλοίωσαν τη σκέψη σου και σκόρπισαν την ορθοφροσύνη σου. 
Αυτοί είναι που παραληρούν συνήθως έτσι, αναμασώντας εκφράσεις όπως “το καλό
της ανθρωπότητας” και το ‘‘καλό του λαού”. Σαγηνεύτηκες, φαίνεται, από τις
μεγαλοστομίες τους και, όταν γύρισες τα μάτια σου στην πραγματικότητα της ζωής
σου, είδες με θλίψη, ίσως και με τύψεις, ότι «φυτοζωούσες» στον στενό κύκλο της
οικογένειας σου χωρίς κανένα κέρδος ή σκοπό. Ω! Μόλις τώρα κάποιος σου άνοιξε
τα μάτια! 
Αν η εικασία μου είναι σωστή, τότε μου χρωστάς μιαν  εξήγηση και μια συγγνώμη, γιατί, μολονότι
υποσχέθηκες να μου γράφεις για όλα με ευθύτητα, δεν τήρησες την υπόσχεση σου.
Είτε έτσι, πάντως, είτε αλλιώς, δεν μπορώ να παραβλέψω τα προβλήματα και τους
προβληματισμούς σου. Ο διάλογος μας πρέπει να δώσει λύσεις σε όλα. Για την ώρα
θα σου πω μόνο μια γενική σκέψη, για να δεις πως ή ζωή που έζησες ως τώρα και
που ακόμα ζεις, είναι η αληθινή ζωή, και πως δεν υπάρχει σ’ αυτήν τίποτα που να
χρειάζεται αλλαγή. 
Είναι συνετό για έναν άνθρωπο ν’ αναζητάει τον αληθινό σκοπό της ζωής; Όχι,
βέβαια, αφού ο σκοπός αυτός είναι ήδη γνωστός με βεβαιότητα. Η γενική αρχή
είναι ότι, αφού υπάρχει ζωή πέρα από τον τάφο, ο σκοπός της ζωής, χωρίς
εξαίρεση, πρέπει να βρίσκεται εκεί και όχι εδώ. Αυτό το γνωρίζουν όλοι, αλλά,
δυστυχώς, το θυμούνται ελάχιστα. Εσύ λοιπόν, βάλε το ως κανόνα στη ζωή σου: Να
επιδιώκεις αυτόν το σκοπό μ’ όλη σου τη δύναμη. Θα δεις τότε τι φως θα ξεχυθεί
πάνω στη σύντομη επίγεια παρεπιδημία σου και στα έργα σου. 
Πρώτα – πρώτα, θα καταλάβεις ότι στον κόσμο τούτο δεν υπάρχουν παρά τα μέσα για
εκείνη την άλλη ζωή. Όλα τα πρόσκαιρα είναι μέσα για την κατάκτηση της
αιωνιότητας. Δεν έχεις παρά να τα χρησιμοποιείς με τέτοιον τρόπο, ώστε να σε
οδηγούν σ’ αυτόν το σκοπό να μη σε απομακρύνουν απ’ αυτόν και να μην
εναντιώνονται σ’ αυτόν. Να, λοιπόν, ποια είναι η απάντηση στον προβληματισμό
σου, 
«Δεν ξέρω τι να κάνω με τη ζωή μου». Τι να κάνεις; Κοίτα στον ουρανό και μέτρα
κάθε βήμα της ζωής σου, ώστε να είναι ένα βήμα προς τον ουρανό. Είναι τόσο απλός
και συνάμα τόσο περιεκτικός ο κανόνας!<o:p></o:p>

Ρωτάς: «Δεν πρέπει να
κάνω κάτι;». Και βέβαια πρέπει. Κάνε ότι απαιτούν κάθε φορά οι περιστάσεις στον
κύκλο σου και στη δουλειά σου, πιστεύοντας ότι αυτό είναι – και πρέπει να είναι
– το καθήκον σου. Τίποτα περισσότερο δεν σου ζητείται. Είναι μεγάλο λάθος να
νομίζεις ότι πρέπει ν’ αναλάβεις σπουδαίους και μεγάλους αγώνες είτε για τον
ουρανό είτε, όπως λένε οι νεωτεριστές, για το καλό της ανθρωπότητας. Αυτό δεν
είναι καθόλου απαραίτητο. 
Απαραίτητο είναι μόνο τούτο: Να κάνεις το καθετί σύμφωνα με τις εντολές του
Θεού. Και όταν λέω το καθετί, εννοώ ότι παρουσιάζεται καθημερινά στη ζωή σου.
Τίποτ’ άλλο. Ο Θεός φροντίζει για κάθε άνθρωπο. Εκείνος είναι που προκαλεί ή
παραχωρεί ότι μας συμβαίνει. Η πανάγαθη πρόνοια του αγκαλιάζει όχι μόνο τη
γενική πορεία της ζωής μας, μα κάθε στιγμή της και κάθε περίστασή της. 
Ας πάρουμε ένα παράδειγμα: Σε πλησιάζει ένας φτωχός. Ο Θεός τον έχει στείλει.
Τι οφείλεις να κάνεις; Να τον βοηθήσεις. Σε παρακολουθεί, λοιπόν, ο Κύριος, για
να δει αν θα ενεργήσεις σύμφωνα με το θέλημά Του. Αν βοηθήσεις τον φτωχό, και
Εκείνος θα ευαρεστηθεί και εσύ θα έχεις κάνει ένα βήμα προς τον τελικό σου
σκοπό, την αιώνια ζωή. 
Δεν χρειάζεται να χρησιμοποιήσω κι άλλο παράδειγμα, γιατί είμαι βέβαιος ότι
κατάλαβες τι θέλω να πω: Σε κάθε περίσταση, δίχως εξαίρεση, να κάνεις αυτό που
θέλει ο Θεός. Όσο για το τι θέλει, το ξέρεις από τις εντολές που μας έχει
δώσει. Χρειάζεται κάποιος τη βοήθεια σου; Βοήθησε τον. Σε πρόσβαλε κάποιος;
Συγχώρεσε τον. Πρόσβαλες εσύ κάποιον; Τρέξε να του ζητήσεις συγγνώμη και να
συμφιλιωθείς μαζί του. Σε παίνεψε κάποιος; Μην περηφανευτείς. Σε μάλωσε
κάποιος; Μη θυμώσεις. Είναι ώρα για προσευχή; Προσευχήσου. Είναι ώρα για
δουλειά; Δούλεψε… 
Αν ενεργείς μ’ αυτόν τον τρόπο σε κάθε περίσταση, αν, δηλαδή, ότι κάνεις είναι
σύμφωνα με τις εντολές του Θεού, τότε όλα τα προβλήματα της ζωής σου θα λυθούν. 
Ο σκοπός μας είναι η μακάρια ζωή μετά το θάνατο. Τα μέσα, επαναλαμβάνω, για την
επίτευξη του σκοπού είναι τα θεάρεστα έργα. Το θέμα είναι, νομίζω, απλό και
ξεκάθαρο. Δεν υπάρχει λόγος να βασανίζεις τον εαυτό σου με πολύπλοκα ερωτήματα
και δύσκολα προβλήματα. 
Διώξε από το νου σου κάθε λογισμό για «κοινωνική», «μαζική», «πανανθρώπινη»
δράση, όπως μεγαλόστομα λένε οι νεωτεριστές, και τότε ειρηνικά θα τραβήξεις
προς τον τελικό σου στόχο δίχως εμπόδια. Να θυμάσαι πως ο Κύριος δεν ξεχνάει
ούτ’ ένα ποτήρι κρύο νερό, που προσφέρεται σε κάποιον διψασμένο. 
«Παρ’ όλα αυτά», θα μου πεις, «είναι απαραίτητο να επιλέξει και να καθορίσει
κανείς έναν τρόπο ζωής!». Πώς θα τον καθορίσει, αλήθεια; Θ΄ αρχίσει να
σκέφτεται, να σκέφτεται… ώσπου να ζαλιστεί! Και που θα καταλήξει; Μάλλον σε
σύγχυση και αδιέξοδο. Το καλύτερο και το ασφαλέστερο απ’ όλα είναι να δέχεται
κανείς με υπακοή, ευγνωμοσύνη και αγάπη ότι καθορίζει γι’ αυτόν ο Θεός. Και το
τι καθορίζει ο Θεός για τον καθένα μας φανερώνεται στις συνθήκες και τις
περιστάσεις της ζωής μας. 
Πάρε την περίπτωση σου. Για την ώρα βρίσκεσαι κάτω από την προστασία των γονιών
σου. Τι καλύτερο θα ήθελες; Έχεις ζεστασιά, ασφάλεια, ανεμελιά. Ζήσε σ’ αυτές
τις συνθήκες, κάνοντας ευσυνείδητα ότι επιβάλλουν κάθε φορά οι περιστάσεις, και
μην αφήνεις τη σκέψη σου να πετάει μακριά. 
«Είναι, όμως, αδύνατο να παραμείνω για πάντα σ’ αυτή την κατάσταση», θα πεις
πάλι. «Κάποτε θα πρέπει να πάρω τον δικό μου δρόμο. Τι θα κάνω τότε; Μπορώ να
μην το σκέφτομαι;». Το καλύτερο που έχεις να κάνεις είναι ν’ αφήσεις τον εαυτό
σου στα χέρια του Θεού, να προσεύχεσαι, ζητώντας του να σε βάλει στο δρόμο που
Εκείνος θεωρεί καλύτερο για σένα, και να περιμένεις υπομονετικά την ώρα που θα
σου μιλήσει. Θα σου μιλήσει μέσ’ από τα γεγονότα. 
Αφού, λοιπόν, βρεις ειρήνη, ακουμπώντας στον Θεό, ζήσε απλά, χωρίς να κάνεις
μεγάλα και μάταια σχέδια. Οι καθημερινές σου ασχολίες και οι σχέσεις σου με
τους ανθρώπους δεν χρειάζεται ν’ αλλάξουν. Μη θεωρείς πως μια τόσο απλή ζωή δεν
έχει νόημα ή αξία. 
Ότι κι αν κάνει κανείς στη γη, μικρό ή μεγάλο, σημαντικό ή ασήμαντο, είναι ένα
έργο. Και αν ένα έργο είναι σύμφωνο με τις θείες εντολές, τότε είναι και
ευάρεστο στον Κύριο. Ε, λοιπόν, κάθε έργο ευάρεστο στον Κύριο έχει ανεκτίμητη
και αιώνια αξία, όσο απλό ή ασήμαντο κι αν φαίνεται. 
Νομίζω ότι σου τα εξήγησα όλα. Ελπίζω ότι τα καταλαβαίνεις και τα αποδέχεσαι.
Έτσι, σε βεβαιώνω, θα βρεις τη γαλήνη σου και δεν θα βασανίζεσαι πια από
λογισμούς, όπως «Η ζωή μου δεν έχει νόημα» ή «Δεν κάνω τίποτα χρήσιμο». 
Και κάτι τελευταίο: Είναι αναγκαίο να παρακολουθείς και να ελέγχεις ακατάπαυστα
την καρδιά, γιατί εύκολα κυριεύεται από την υπερηφάνεια. Δίχως την καρδιά,
βέβαια, δεν μπορείς να κάνεις κανένα καλό, αφού δίχως την καρδιά δεν υπάρχει
καν ζωή. Ωστόσο, μην την αφήνεις να κάνει ανεξέλεγκτα ότι θέλει. Είναι τυφλή
και, χωρίς αυστηρή καθοδήγηση, σύντομα πέφτει – και σε ρίχνει σε κάποιον
γκρεμό. <o:p></o:p>

Ο Κύριος να σ’ ευλογεί! <o:p></o:p> ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ<a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/blog-post_06.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/2_01364950000.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή (2)</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/6_01105308244.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;"> ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή (3)</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/4_0737933138.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή (4)</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/5_01977378010.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;"> ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή (5)</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/6_077107272.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή (6)</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/7_01053533565.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή (7)</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/07/8.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή [8]</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/08/9.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή [9]</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/08/10.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή [10]</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/08/11_01813391441.html" itemprop="url">ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή [11]</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/blog-post_12.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">«Εσύ περιέγραψες τον τρόπο εξελίξεως των πραγμάτων• ο άγιος Μακάριος αποκάλυψε την αιτία και την προέλευσή τους......»</a>

ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή [12]

16. Ο αληθινός σκοπός της ζωής Τι έπαθες; Τι ερωτήσεις είν’ αυτές; “Δεν ξέρω τι να κάνω με τη ζωή μου. Θα έπρεπε να κάνω κάτι ιδιαίτερο...

ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή [11]

<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEinky7InuSXPelDiyNB28wBdQh7wIE5iznvqsEcCm-cjutuwq4LkPu0atJFdReOqfbjRHhemUHp9uV42zvX-XhbhMASKyx9_FV7Nqj2Z_t2ygcKwjYq-PVo5UP-2x78T0NKlU0yfnUyb9pGy5nzVVTLnrv22f-ldVJWccq76qmnTl-m0jzVU3NAY6Ow/s450/osiostheophanis.jpg" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" data-original-height="450" data-original-width="340" height="400" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEinky7InuSXPelDiyNB28wBdQh7wIE5iznvqsEcCm-cjutuwq4LkPu0atJFdReOqfbjRHhemUHp9uV42zvX-XhbhMASKyx9_FV7Nqj2Z_t2ygcKwjYq-PVo5UP-2x78T0NKlU0yfnUyb9pGy5nzVVTLnrv22f-ldVJWccq76qmnTl-m0jzVU3NAY6Ow/w303-h400/osiostheophanis.jpg" width="303" /></a></div>  Πως οι άγιοι ακούνε τις προσευχές μας.<o:p></o:p><p class="MsoNormal" style="-webkit-text-stroke-width: 0px; background-color: white; color: #333333; font-family: Verdana, Geneva, sans-serif; font-size: 12px; font-style: normal; font-variant-caps: normal; font-variant-ligatures: normal; font-weight: 400; letter-spacing: normal; orphans: 2; text-align: justify; text-decoration-color: initial; text-decoration-style: initial; text-decoration-thickness: initial; text-indent: 0px; text-transform: none; white-space: normal; widows: 2; word-spacing: 0px;">Πολύ χαίρομαι που σου άρεσαν όσα σου έγραψα για τον αιθέρα. Δέξου πως υπάρχει και κράτα τον αδιάλειπτα στο νου σου. Θα δεις πόσο θα σε βοηθήσει αυτό. Εξηγεί τόσα πράγματα, δίνει τόση παρηγοριά! Ίσως έχεις ακούσει κάποιους να ρωτάνε: “Πώς ακούνε οι άγιοι τις προσευχές μας;”. Ίσως κι εσύ να έχεις αναρωτηθεί για το ίδιο πράγμα. Απαντήσεις και απαντήσεις έχουν δοθεί, μα το ερώτημα παραμένει ακόμη αναπάντητο. Κατά τη γνώμη μου, αν δεχθούμε την ύπαρξη ενός στοιχείου, όπως ο αιθέρας, τότε δεν είναι δυνατό να μην ακούνε οι άγιοι τις προσευχές μας. Ξέρεις πώς λειτουργεί ο ηλεκτρικός τηλέγραφος; Στην Πετρούπολη, για παράδειγμα, ενεργοποιούν έναν ειδικό μηχανισμό. Την ίδια στιγμή η ενέργεια αυτή αντανακλάται σ’ έναν όμοιο μηχανισμό, που βρίσκεται, ας πούμε, στη Μόσχα. Τότε και ο δεύτερος μηχανισμός ενεργοποιείται όπως ο πρώτος. Γιατί; Επειδή οι δύο μηχανισμοί, πρώτον, είναι του ίδιου τύπου και, δεύτερον, συνδέονται με σύρμα. Η επικοινωνία μας με τους αγίους γίνεται με όμοιο τρόπο. Εμείς και οι άγιοι είμαστε σαν τις τηλεγραφικές συσκευές, σαν δύο μηχανισμοί του ιδίου τύπου, και ο αιθέρας, το στοιχείο δηλαδή μέσα στο οποίο κινούνται οι άγιοι και το οποίο συνάμα περιβάλλει την ψυχή μας, είναι … το σύρμα! Όταν μέσα στην ψυχή μας ενεργεί προσευχή αληθινή, προσευχή ειλικρινής και καθαρή, η προσευχή αυτή, διαμέσου του στοιχείου που περιβάλλει την ψυχή, πετάει σαν ακτίνα φωτός προς τους αγίους και τους μεταφέρει τα αιτήματά μας. Δεν μεσολαβεί κανένα χρονικό διάστημα ανάμεσα στη στιγμή που κάνουμε στην προσευχή μας και στη στιγμή που αυτή ακούγεται από τους αγίους. Αμέσως μας ακούνε οι άγιοι, φτάνει μόνο να προσευχόμαστε εγκάρδια. Η εγκάρδια προσευχή είναι η τηλεγραφική γραμμή μας με τους ουρανούς. Η ίδια ακριβώς προσευχή, όταν δεν βγαίνει από την καρδιά μας αλλά μόνο από τον εγκέφαλο και το στόμα μας, δεν φτάνει στον ουρανό και δεν ακούγεται από τους αγίους. Αυτή, βλέπεις, δεν είναι καν προσευχή, είναι μόνο κάτι σαν προσευχή. Νομίζω πως είχες ήδη κάποιαν εμπειρία αληθινής προσευχής, μολονότι όλα τούτα δεν τα γνώριζες. Περιγράφεις το πώς, ύστερ’ από θερμή προσευχή, γαλήνεψες, παίρνοντας την εσωτερική πληροφορία ότι θα λυτρωνόσουν από το πρόβλημα που σε βασάνιζε, όπως και πραγματικά έγινε. Φαίνεται, λοιπόν, πως είναι σωστή η παρομοίωση της εγκάρδιας προσευχής, που ανεβαίνει αόρατα προς τα ουράνια μέσω του αιθέρα, με τον τηλέγραφο. Από την καρδιά σου βγήκε μία αστραπή, μια ακτίνα, και πήγε στον ουρανό. Από κει, πάλι, ήρθε μια άλλη ακτίνα σ’ εσένα. Ήταν η ανταπόκριση στο αίτημά σου. Αυτό συμβαίνει μόνο με την προσευχή που βγαίνει από την καρδιά. Τέτοια προσευχή δεν γίνεται πάντα μέσα σε μια στιγμή, εισακούεται όμως πάντα μέσα σε μια στιγμή. Μη φουσκώσεις από κενοδοξία γι’ αυτή την επιτυχία σου. Μακάρι, με την χάρη του Κυρίου, να προσεύχεσαι με τον ίδιο τρόπο πιο συχνά. Θυμήσου πώς προσευχήθηκες τότε και προσπάθησε να προσεύχεσαι πάντα έτσι, εγκάρδια, όχι μόνο με τη γλώσσα και το νου. Αν το κάνεις, θα πάρεις μίαν ικανοποιητική απάντηση στο ερώτημα: Πώς μπορεί να ζει κανείς πνευματικά; Γιατί η εγκάρδια προσευχή είναι η αναπνοή και η ζωή του πνεύματος. Με την εγκάρδια προσευχή το πνεύμα μένει «εν τω Θεώ», ενώνεται μαζί Του. Και με την ένωση αυτή αποκτά την πλήρη ζωτικότητά του. Μάθε, λοιπόν, πως η ψυχή ζει μόνο όταν προσεύχεται με τον τρόπο που ήδη γνώρισες. Αλλιώς, βρίσκεται ανάμεσα στη ζωή και το θάνατο, αν δεν έχει ολότελα νεκρωθεί. Δεν θα σου κρύψω πως, αν και μπόρεσες να προσευχηθείς εγκάρδια μια φορά, πολύ δύσκολα θα μπορέσεις να το ξανακάνεις. Ο Θεός είναι που χαρίζει την αληθινή προσευχή και ο φύλακας άγγελος που την ενισχύει. Έρχεται και φεύγει. Εμείς, όμως, δεν επιτρέπεται να παραιτούμαστε από τον προσευχητικό αγώνα. Η προσευχή επισκέπτεται πάντα τον άνθρωπο που αγωνίζεται για την απόκτησή της, ποτέ τον οκνηρό και ράθυμο. Οι άγιοι πατέρες κοπίασαν πολύ στην προσευχή και μ’ αυτούς ακριβώς τους κόπους άναψαν μέσα τους ένα προσευχητικό πνεύμα, που την εικόνα του μας άφησαν στα συγγράμματά τους. Όσα σχετικά έγραψαν, συνιστούν, μιαν ολόκληρη επιστήμη, την επιστήμη της προσευχής, που είναι η επιστήμη των επιστημών… …Μου γράφεις ότι έχεις στο νου ταπεινούς λογισμούς και στην καρδιά ταπεινά συναισθήματα για τον εαυτό σου. Αυτά είναι, θα έλεγα, αγγελικά. Πόσο τέλειοι και φωτεινοί είναι οι άγγελοι! Και όμως είναι συνάμα τόσο ταπεινοί, περισσότερο κι από τον πιο ταπεινό άνθρωπο. Μια ταπεινή ψυχή είναι πάντα φωτεινή. Σκοτεινή γίνεται όταν υψηλοφρονεί, γιατί η έπαρση προέρχεται από τα σκοτεινά πνεύματα. Ο Θεός να δώσει, ώστε, ποτέ να μη χάσεις αυτά τα ταπεινά συναισθήματα, κι έτσι να είσαι πάντα λουσμένη στο φως…<o:p></o:p> ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ<a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/blog-post_06.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/2_01364950000.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή (2)</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/6_01105308244.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;"> ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή (3)</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/4_0737933138.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή (4)</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/5_01977378010.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;"> ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή (5)</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/6_077107272.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή (6)</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/7_01053533565.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή (7)</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/07/8.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή [8]</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/08/9.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή [9]</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/08/10.html" itemprop="url">ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή [10]</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/blog-post_12.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">«Εσύ περιέγραψες τον τρόπο εξελίξεως των πραγμάτων• ο άγιος Μακάριος αποκάλυψε την αιτία και την προέλευσή τους......»</a>

ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ // Γράμματα σε μια ψυχή [11]

Πως οι άγιοι ακούνε τις προσευχές μας. Πολύ χαίρομαι που σου άρεσαν όσα σου έγραψα για τον αιθέρα. Δέξου πως υπάρχει και κράτα τον αδιάλει...

Η σχέση ζώντων και κεκοιμημένων. (9ο μέρος)

<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhDzhkG7xhQGj3t6rel_70rdhmH-fXucJDYe5GKqRbSoYpq1VNqKtVDnXBXFhf3LUo-RK6uQQk6-PD5fh9c9HZ4DepOHAE55zfQYnNFTnn-W-BR_2j-6ddMkmxFFbKdHthe41pYi0LB-3LwWoy31EA2SpNIDxsvYWQC1UdpkORF2zHZ3BhFzg9iEa8k/s564/%CF%88%CF%85%CF%87%CE%BF%CF%83%CE%B1%CE%B2%CE%B2%CE%B1%CF%84%CE%BF.jpg" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" data-original-height="298" data-original-width="564" height="338" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhDzhkG7xhQGj3t6rel_70rdhmH-fXucJDYe5GKqRbSoYpq1VNqKtVDnXBXFhf3LUo-RK6uQQk6-PD5fh9c9HZ4DepOHAE55zfQYnNFTnn-W-BR_2j-6ddMkmxFFbKdHthe41pYi0LB-3LwWoy31EA2SpNIDxsvYWQC1UdpkORF2zHZ3BhFzg9iEa8k/w640-h338/%CF%88%CF%85%CF%87%CE%BF%CF%83%CE%B1%CE%B2%CE%B2%CE%B1%CF%84%CE%BF.jpg" width="640" /></a></div>  Εάν παρατηρήσουμε τη
σειρά τῶν λειτουργικών προσευχῶν, διαπιστώνουμε ὅτι ἡ Ἐκκλησία κατ' αρχήν
προσεύχεται για τους δικαίους. Πράγματι, σέ μία ἀπό τίς ὑπέρ κεκοιμημένων
προσευχές αναφέρεται ἐπί λέξει: «ὑπέρ τῶν ἐν πίστει ἀναπαυσαμένων προπατόρων,
πατέρων, πατριαρχῶν, προφητῶν, ἀποστόλων, κηρύκων, εὐαγγελιστῶν, μαρτύρων, ὁμολογητών,
ἐγκρατευτῶν καί παντός πνεύματος δικαίου ἐν πίστει τετελειωμένου». Πολλές ἦσαν
οἱ ἀπαντήσεις που δόθηκαν προκειμένου νά ἐξηγηθεί το φαινομενικά παράδοξο
γεγονός, οἱ εὑρισκόμενοι ἤδη στον Παράδεισο δίκαιοι νά ἔχουν ἀνάγκη από τις
προσευχές μας. Ὁ λόγος ὑπάρξεως τέτοιων προσευχῶν ἐξηγήθηκε με διαφορετικό
τρόπο ἀπό τούς Πατέρες. Ὁ Κύριλλος Ἱεροσολύμων θεωρεῖ ὅτι ὁ σκοπός τους εἶναι ὁ
Θεός νά εἶσακούσει τις παρακλήσεις μας χάρις στις προσευχές καί τή μεσιτεία τῶν
δικαίων<a href="#_ftn1" name="_ftnref1" style="mso-footnote-id: ftn1;" title=""><span style="font-family: "Segoe UI","sans-serif"; font-size: 12.0pt; line-height: 115%; mso-ansi-language: EL; mso-bidi-language: AR-SA; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-language: EN-US; mso-fareast-theme-font: minor-latin;">[1]</a>.
Γιά τόν Ἐπιφάνιο Σαλαμῖνος, οἱ προσευχές γίνονται «ὑπέρ δικαίων... ἵνα τόν
Κύριον Ἰησοῦν Χριστόν ἀφορίσωμεν ἀπό τῆς τῶν ἀνθρώπων τάξεως διά τῆς πρός αὐτόν
τιμῆς, καί σέβας αὐτῷ ἀποδῶμεν, ἐν ἐννοίᾳ ὄντες, ὅτι οὐκ ἐστιν ἐξισούμενος ὁ
Κύριος τινι τῶν ἀνθρώπων, καν τε μυρία καί ἐπέκεινα ἐν δικαιοσύνῃ ὑπάρχῃ ἕκαστος
ἀνθρώπων»<a href="#_ftn2" name="_ftnref2" style="mso-footnote-id: ftn2;" title=""><span style="font-family: "Segoe UI","sans-serif"; font-size: 12.0pt; line-height: 115%; mso-ansi-language: EL; mso-bidi-language: AR-SA; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-language: EN-US; mso-fareast-theme-font: minor-latin;">[2]</a>.
Γιά τόν Νικήτα Στηθᾶτο αὐτό γίνεται για να τιμήσουμε τούς δικαίους καί νά ἐπικαλεστοῦμε
τή μεσιτεία τους: «...…μέσω της θεόπνευστης διδασκαλίας τους και καθώς
συνομιλούν μαζί μας, τους εγκωμιάζουμε και τους υμνούμε κάθε χρόνο κατά τις
μνήμες τους, σύμφωνα με το ιερό λόγιο «μνήμη δικαίου μετ’ εγκωμίων». Τους
τιμούμε και προσφέρουμε στον Θεό και σε εκείνους μύρα και φωταψίες, ώστε να μας
θυμούνται στις πρεσβείες τους υπέρ του κόσμου, καθώς στέκονται μπροστά στον
θρόνο του Θεού με ανέκφραστη χαρά και παρρησία και αποδέχονται την ευχαριστία
που με ευγνωμοσύνη προσφέρουμε στον Θεό κατά τις μνήμες τους, καθώς και τις
αγαθοεργίες που κάνουμε για χάρη τους προς τους φτωχούς.». Ἄλλοι Πατέρες ὅμως
προέβαλαν διαφορετικό λόγο, ότι δηλαδή καί οἱ δίκαιοι ἔχουν ἀνάγκη ἀπό τίς
προσευχές τῶν ζώντων, ἀφοῦ, μολονότι παραμένουν στον Παράδεισο, δέν ἔχουν
γευτεί ακόμη τήν πληρότητα τῆς μακαριότητάς, ὅπως ἄλλωστε τονίζεται και
στην προς Εβραίους ἐπιστολή (11,40), ἀλλά καί στήν ἐπίσης ὀρθόδοξη άποψη,
σύμφωνα μέ τήν ὁποία, ἡ κατάσταση τόσο όσων εὑρίσκονται στον Παράδεισο, ὅσο καί
αὐτῶν πού εὑρίσκονται στὸν Ἅδη δέν εἶναι τελεία. 
Ἐν τούτοις, ἡ Ἐκκλησία προσεύχεται καί γιά τούς ἁμαρτωλούς. Ἡ ἐκτενής δέηση πού
γίνεται γιά τούς κεκοιμημένους καί συγκαταλέγεται στη θεία Λειτουργία, αναφέρει
ὅτι γίνεται γιά ὅσους ἔχουν ἀνάγκη νά συγχωρηθοῦν γιά τά πλημμελήματά τους, ἀκούσια
καί ἑκούσια, ἀφοῦ οὐδείς εἶναι ἀναμάρτητος, παρά μόνο ὁ Κύριος, ὁ ὁποῖος καί
συγχωρεῖ τά ἁμαρτήματα τῶν λόγων, τῶν πράξεων, ἀλλά καί τῶν σκέψεων. Στήν ἑρμηνεία
τῆς θείας Λειτουργίας, ὁ Κύριλλος Ἱεροσολύμων τονίζει: «Έπειτα μνημονεύουμε,
πρώτα τους Πατριάρχες, τους Προφήτες, τους Αποστόλους και τους Μάρτυρες, ώστε ο
Θεός, με τις προσευχές και τις πρεσβείες τους, να δεχθεί τη δέησή μας. Έπειτα
προσευχόμαστε και για τους Αγίους Πατέρες και Επισκόπους, καθώς και γενικά για όλους
όσους έχουν κοιμηθεί, πιστεύοντας ότι θα υπάρξει μεγάλη ωφέλεια για τις ψυχές
εκείνων για τους οποίους αναπέμπεται η δέηση, με την αγία και φοβερότατη θυσία
που τελείται ενώπιόν μας»<a href="#_ftn3" name="_ftnref3" style="mso-footnote-id: ftn3;" title=""><span style="font-family: "Segoe UI","sans-serif"; font-size: 12.0pt; line-height: 115%; mso-ansi-language: EL; mso-bidi-language: AR-SA; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-language: EN-US; mso-fareast-theme-font: minor-latin;">[3]</a>.<o:p></o:p>

<o:p> </o:p><div style="mso-element: footnote-list;">

<a href="#_ftnref1" name="_ftn1" style="mso-footnote-id: ftn1;" title="">[1]</a> Μυσταγωγικαί Κατηχήσεις, Ε', 9.

</div>

<a href="#_ftnref2" name="_ftn2" style="mso-footnote-id: ftn2;" title="">[2]</a> Κατά αἱρέσεων, ΟΕ', 8. PG 42,B-C.

</div>

<a href="#_ftnref3" name="_ftn3" style="mso-footnote-id: ftn3;" title="">[3]</a> Μυσταγωγικαί Κατηχήσεις, Ε', 9. PG 33,
1116.

<o:p> </o:p>

</div>

</div> ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΑ ΑΡΘΡΑ<div style="background-color: white; text-align: justify;"><div><div><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/05/1.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">Η σχέση ζώντων και κεκοιμημένων. (1ο μέρος)</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/05/2.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">Η σχέση ζώντων και κεκοιμημένων. (2ο μέρος)</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/06/3_01310380550.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;"> Η σχέση ζώντων και κεκοιμημένων. (3ο μέρος)</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/07/4.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">Η σχέση ζώντων και κεκοιμημένων. (4ο μέρος)</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/07/5.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">Η σχέση ζώντων και κεκοιμημένων. (5ο μέρος)</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/08/6.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;"> Η σχέση ζώντων και κεκοιμημένων. (6ο μέρος)</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/08/7.html" itemprop="url" style="color: #007abe; text-decoration-line: none;">Η σχέση ζώντων και κεκοιμημένων. (7ο μέρος)</a><a href="https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/08/8.html" itemprop="url">Η σχέση ζώντων και κεκοιμημένων. (8ο μέρος)</a></div></div></div>

Η σχέση ζώντων και κεκοιμημένων. (9ο μέρος)

Εάν παρατηρήσουμε τη σειρά τῶν λειτουργικών προσευχῶν, διαπιστώνουμε ὅτι ἡ Ἐκκλησία κατ' αρχήν προσεύχεται για τους δικαίους. Πράγματι...